MÓW JAK TED

9 SPOSOBÓW NA DOBRĄ PREZENTACJĘ WEDŁUG WYBITNYCH MÓWCÓW

CARMINE GALLO

Przekład Marzena Krzewicka

Tytuł oryginału: TALK LIKE TED. The 9 Public-Speaking Secrets of the World’s Top Minds

Copyright © 2014 by Carmine Gallo

Published by arrangement with St. Martin’s Press, LLC. All rights reserved.

Copyright © for the Polish edition by

Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o., Warszawa 2016

Projekt okładki: Young Jin Lim for the Jacket Design

Zdjęcie na ilustracji 8.2.: Tomas Castelazo https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.pl

Redaktor inicjująca: Renata Surmacz

Redakcja: Anna Szymanowska

Korekta, skład i koordynacja: A PROPOS Serwis Wydawniczy

Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o.

Al. 3 Maja 12

05-080 Warszawa

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

Wszystkie opinie wyrażone w tej książce są wyłącznie poglądami autora. Przytoczone wypowiedzi stanowią swobodną interpretację prezentacji uczestników konferencji Ted Conferences LLC.

ISBN 978-83-280-3252-1

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Podziękowania

- Wstęp. Idee to waluta XXI wieku

- Część I. Wzbudzaj emocje

1. 1. Uwolnij w sobie mistrza

2. 2. Ucz się sztuki opowiadania

3. 3. Prowadź rozmowę

- Część II. Przedstawiaj nowości

1. 4. Naucz mnie czegoś nowego

2. 5. Wymyśl moment zaskoczenia

3. 6. Rozwesel swoją prezentację

- Część III. Zostawiaj w pamięci

1. 7. Trzymaj się zasady 18 minut

2. 8. Stwórz w myślach obraz za pomocą doświadczeń multisensorycznych

3. 9. Podążaj własną drogą

- Od autora

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Vanessie z miłością i wdzięcznością

Podziękowania

Aby przygotować naprawdę dobrą prezentację, jej autorowi potrzebny jest zespół ludzi – ich rady, pomoc w opracowaniu materiałów, a także umiejętności. Z napisaniem i wydaniem książki jest podobnie – składa się na nie praca grupowa.

Zespół zatrudniony w St. Martin`s Press jest naprawdę wyjątkowy. Mój redaktor, Matt Martz, od początku dzielił ze mną entuzjazm wobec tematu, który podjąłem w książce. Jej przygotowywanie stało się naszym wspólnym celem. Dzięki jego radom, wskazówkom i sugestiom książka Mów jak TED. 9 sposobów na dobrą prezentację według wybitnych mówców została wzbogacona o wiele informacji i stała się inspirującą i przyjemną lekturą. Chcę również podziękować pozostałym pracownikom St. Martin`s Press, którzy podzielali mój entuzjazm. Nie jest to z pewnością kompletny wykaz, ale chciałbym tu wymienić zwłaszcza takie osoby jak: Sally Richardson, Dan Weiss, Laura Clark, Michelle Cashman, Mariann Donato, Michael Hoak, Kerry Nordling, Christy D`Agostini oraz Robert Allen, a także pełen poświęcenia zespół z Macmillan Audio.

Roger Williams, mój agent literacki i dyrektor w New England Publishing Associates, to dla mnie ktoś więcej niż tylko współpracownik. To przede wszystkim zaufany przyjaciel, doradca i mentor. Roger, dziękuję ci za stałe rady i inspirację.

Tom Neilssen i Les Tuerk z BrightSight Group, organizujący moje wystąpienia, zasługują na specjalne wyróżnienie. Namówili mnie, bym podzielił się swoimi pomysłami w trakcie wygłaszania prezentacji programowych na różnego rodzaju konferencjach, spotkaniach i innych tego typu wydarzeniach. Jestem dozgonnie wdzięczny za ich przyjaźń i rady. Firma BrightSight opiera się na pracy wyjątkowego zespołu pełnych pasji ekspertów, niech więc podziękowania przyjmą: Cynthia Seeto, Christine Teichmann, Jeff Lykes, Michele Di-Lisio oraz Marge Hennessy.

Carolyn Kilmer, specjalistka do spraw komunikacji społecznej, zatrudniona w mojej firmie Gallo Communication, jako wielka fanka prezentacji TED entuzjastycznie podeszła do badań. Obejrzała mnóstwo przemówień, by odpowiednio sklasyfikować mowy, tematy i techniki. Dzięki pracy Carolyn mogliśmy się przekopać przez obszerny materiał, który trzeba było przeanalizować.

Jestem dumny zwłaszcza z tego, że w opisie określonych technik korzystaliśmy z badań naukowych. Skuteczność tych technik bierze się z wiedzy o funkcjonowaniu mózgu oraz sposobach przetwarzania i zapamiętywania informacji. Mój przyjaciel Danny Mourning jest prawnikiem, ale po ukończeniu studiów pracował jako asystent badawczy w dziedzinie komunikacji. To z nim rozmawiałem o swoich pomysłach, którym często nadawał odpowiedni kierunek. To on kontaktował mnie z ekspertami lub polecał najnowsze publikacje naukowe. Danny pasjonuje się tematami związanymi z komunikacją, toteż wiele zawdzięczam jego przemyśleniom.

Przede wszystkim jednak chciałbym podziękować mojej żonie Vanessie Gallo, która włożyła mnóstwo trudu w powstawanie tej książki. Przeprowadziła wyczerpujące badania, zredagowała tekst przed wysłaniem do wydawnictwa i obejrzała setki godzin prezentacji TED. Jej pomoc w pisaniu i redakcji była wprost bezcenna. Ponadto Vanessa, doświadczony wykładowca psychologii na San Francisco State University, pomogła mi przeanalizować język ciała, gesty oraz sposób przemawiania mówców. Jej niezachwiana wiara w wagę podjętej problematyki i związane z nimi koncepcje podtrzymywała na co dzień moją pasję i entuzjazm. Nie mogę pojąć, jak się jej udaje jednocześnie zarządzać firmą i wychowywać nasze córki, Josephine i Lelę. A przecież we wszystkim jest po prostu świetna. To moje najwspanialsze natchnienie.

Szczególne podziękowania za wsparcie niech przyjmie moja rodzina: Tino, Donna, Francesco, Nick, Ken i Patty. W moim sercu – obok nieżyjącego taty Franco, który nauczył mnie wiary, odwagi i wytrwałości – zawsze zajmuje ważne miejsce moja mama Giuseppina.

Wstęp
Idee to waluta XXI wieku

Jestem maszyną, która się uczy.

A to właśnie miejsce, gdzie można się uczyć.

TONY ROBBINS, TED 2006

Idee to waluta XXI wieku. Są tacy ludzie, którzy mają wyjątkowy dar ich prezentowania. We współczesnym świecie taki talent daje wysoką pozycję społeczną i wpływy. Nie ma nic bardziej inspirującego niż wielki pomysł zaprezentowany przez dobrego mówcę. Warto więc byłoby się dowiedzieć czegoś więcej o technikach stosowanych przez najlepszych mówców na świecie, przyjrzeć się ich wyjątkowym prezentacjom i poznać sekrety, które pozwalają oczarować słuchaczy. Dzięki tej książce – za sprawą najsłynniejszej na świecie konferencji TED (Technology, Entertainment, Design), która zamieszcza najlepsze mowy w internecie, można zaznajomić się z naukową analizą setek wystąpień, wywiadami z najpopularniejszymi mówcami, a także z moimi osobistymi doświadczeniami zgromadzonymi dzięki wieloletniej współpracy z kreatorami liczących się na świecie marek.

Mów jak TED. 9 sposobów na dobrą prezentację według wybitnych mówców to książka przeznaczona dla każdego, kto chce przemawiać z większą swobodą i pewnością siebie. Przeznaczona dla tych osób, które wygłaszają prezentacje, sprzedają produkty i usługi oraz kierują ludźmi, których trzeba do czegoś zachęcić. Jeśli masz pomysły, które warto rozpowszechniać, dzięki technikom przedstawionym w tej książce nauczysz się, jak je opracować i przedstawić, by przekonać do nich innych.

W marcu 2012 roku obrońca praw człowieka Bryan Stevenson przemawiał na dorocznej konferencji TED w Long Beach (w Kalifornii) do tysiąca osób. Dostał najdłuższą owację na stojąco w historii tej konferencji, a jego prezentację obejrzało przez internet około dwóch milionów ludzi. W ciągu 18 minut Stevenson urzekł publiczność, odwołując się do jej umysłów i serc. I to bezbłędnie zadziałało. Tego dnia wpłynęło od ofiarodawców łącznie milion dolarów na prowadzoną przez niego organizację non profit Equal Justice Initiative. A więc 55 tysięcy dolarów za każdą minutę jego mowy.

W trakcie prezentacji Stevenson nie używał PowerPointa. Nie wykorzystywał żadnych materiałów ilustracyjnych, slajdów czy rekwizytów. Przekonał słuchaczy siłą swojej opowieści. Niektórzy popularni mówcy z konferencji TED posługują się PowerPointem, by wzmocnić efekt narracji. W marcu 2011 roku profesor David Christian zainaugurował ruch na rzecz nauczanie w szkołach „Wielkiej historii”. Wygłosił wtedy na TED osiemnastominutowy pasjonujący wykład wsparty interesującymi slajdami i intrygującymi ilustracjami. „Wielka historia” naucza, jak kształtował się nasz świat i jakie jest jego miejsce w Kosmosie. Prezentację Christiana, który przedstawił 13 milionów lat historii w ciągu 18 minut, oglądano w internecie ponad milion razy.

Na pierwszy rzut oka prezentacje Christiana i Stevensona, o których będę pisał w dalszych częściach książki, różnią się diametralnie. Pierwszy opowiada historie, drugi podaje mnóstwo danych, popartych ogromną liczbą slajdów, ale obydwaj potrafią porwać słuchaczy, zabawić ich i zainspirować, ponieważ zaznajomili się z dziewięcioma sekretami, jak to się robi. Poznali naukę i sztukę przekonywania.

Po przeanalizowaniu ponad 500 prezentacji przedstawionych na TED (więcej niż 150 godzin) i rozmowach z najlepszymi mówcami odkryłem, że najpopularniejsze przemówienia składają się z dziewięciu elementów. Przeprowadziłem również rozmowy z czołowymi neurobiologami, psychologami i ekspertami do spraw komunikacji, by lepiej zrozumieć, dlaczego zasady kryjące się za tymi elementami dają tak świetne rezultaty. A najlepsze okazało się to, że kiedy się już pozna tajemnice owych specjalistów, można je wykorzystać do własnych potrzeb na następnym pokazie czy prezentacji.

Przedstawionych tu technik uczyłem prezesów firm, przedsiębiorców i liderów, którzy wprowadzili nowe produkty, z jakimi stykamy się na co dzień. Być może, Czytelniku, nigdy nie wystąpisz na konferencji TED, ale jeśli chcesz osiągnąć sukces w biznesie, dobrze jest nauczyć się przemawiać tak, jakbyś tam występował. Zawładnąć słuchaczami można tylko za sprawą odważnego, świeżego, nowoczesnego i przykuwającego uwagę stylu, jakim charakteryzują się wystąpienia na TED.

IDEE, KTÓRE WARTO ROZPOWSZECHNIAĆ

Richard Saul Wurman zorganizował konferencję TED w 1984 roku jako jednorazowe wydarzenie. Sześć lat później odbyła się w Monterey, w Kalifornii, konferencja, która trwała cztery dni. Za 475 dolarów uczestnicy mogli słuchać wykładów na różne tematy związane z technologią, rozrywką i dizajnem. Chris Anderson, były dziennikarz komputerowy i wydawca, przejął konferencję w 2001 roku, a w 2009 przeniósł ją do Long Beach w Kalifornii. W 2014 roku konferencję zorganizowano również w Vancouver w Kanadzie, co potwierdziło jej międzynarodową popularność.

Do 2005 roku TED organizowano raz do roku: konferencja trwała cztery dni, występowało na niej 50 mówców z osiemnastominutowymi przemowami. W tymże roku Anderson dodał jeszcze jedną konferencję, o nazwie TED Global, która miała dotrzeć do międzynarodowego forum odbiorców. Od 2009 roku organizacja zaczęła przyznawać licencje, na podstawie których konferencje TEDx organizowane są zagranicą. W ciągu kolejnych trzech lat na całym świecie w ramach tych konferencji wygłoszono 16 tysięcy prezentacji. Obecnie każdego dnia na naszej planecie odbywa się pięć konferencji TEDx.

Mimo rosnącej pozycji TED szersza rzesza odbiorców na całym świecie poznała jej mówców dopiero po założeniu strony www.TED.com w czerwcu 2006 roku. Opublikowano wtedy sześć postów, by sprawdzić, jak zostaną przyjęte. Pół roku później było tam tylko 40 prezentacji, ale przyciągnęły one ponad trzy miliony oglądających. Świat był i najwyraźniej jest nadal głodny wielkich idei prezentowanych w zajmujący sposób.

Do 13 listopada 2012 roku prezentacje na www.TED.com przyciągnęły ponad miliard osób, a obecnie są oglądane średnio półtora miliona razy dziennie. Filmy z prezentacjami są tłumaczone na 90 języków, a w każdej sekundzie ogląda je 17 osób. Jak mówi Chris Anderson: „Kiedyś 800 osób zbierało się raz do roku, teraz około miliona osób dziennie ogląda prezentacje TED w internecie. Kiedy na początku eksperymentalnie umieściliśmy na stronie internetowej kilka prezentacji, spotkało się to z tak żywą reakcją, że postanowiliśmy postawić na głowie całą organizację i zaczęliśmy myśleć o sobie już nie jak o konferencji, ale »ideach wartych rozpowszechniania«, przedstawianych na wielkiej stronie internetowej. Konferencja nadal jest lokomotywą naszej działalności, ale to strona internetowa jest rodzajem wzmacniacza, który rozpowszechnia jej idee na cały świat”1.

Fani konferencji, nazywający siebie z emfazą „TED-owcami”, uważają, że sześć początkowych prezentacji TED, które opublikowano w internecie, to już klasyka. Wśród mówców znaleźli się wtedy Al Gore, Sir Ken Robinson oraz Tony Robbins. Nie wszyscy mówcy wykorzystywali tradycyjne slajdy, jednak wszyscy przedstawili prezentacje pełne pasji, nowatorskie i godne zapamiętania. Obecnie TED stał się tak wpływową platformą, że słynni aktorzy i muzycy ustawiają się w kolejce, by znaleźć się na scenie, prezentując swoje idee. Ben Affleck, reżyser Argo, kilka dni po odebraniu Oscara za najlepszy film pojawił się na konferencji w Long Beach, by opowiedzieć o swojej pracy w Kongo. Wcześniej w tym samym tygodniu Bono, lider zespołu U2, mówił o sukcesach odnoszonych przez kampanię przeciw ubóstwu na świecie. Kiedy ludzie stojący na świeczniku chcą być traktowani poważnie, przybywają na konferencję TED. Sheryl Sandberg, dyrektor operacyjna Facebooka, napisała bestsellerową książkę Włącz się do gry po tym, jak jej przemowa o kobietach pracujących została rozpowszechniona na www.TED.com. Prezentacje TED zmieniły sposób patrzenia ludzi na świat, a ponadto zapoczątkowują one różne ruchy w dziedzinie sztuki, biznesu, edukacji, zdrowia, nauki, technologii i problemów światowych. Na konferencji w 2006 roku obecna była dokumentalistka Daphne Zuniga. Opisała TED jako „zgromadzenie, na którym najwięksi na świecie przedsiębiorcy, dizajnerzy, naukowcy i artyści prezentują wspaniałe nowe idee w czymś, co można by nazwać Cirque du Soleil dla umysłu”2. Zuniga twierdzi, że nie ma na świecie wydarzenia, które by się z tym równało. „To cztery dni uczenia się, pasji, inspiracji... pobudzających umysł, ale również, czego się nie spodziewałam, poruszających serce”. Oprah Winfrey określiła to kiedyś nawet bardziej lakonicznie: „TED to miejsce, gdzie wspaniali ludzie udają się, by wysłuchać innych wspaniałych ludzi przedstawiających swoje idee”.

STEVE JOBS: SZTUKA PREZENTACJI

Sądzę, że mam szczególne predyspozycje, by analizować prezentacje TED. Napisałem kilka lat temu książkę Steve Jobs. Sztuka prezentacji, która stała się międzynarodowym bestsellerem. Zawarte tam zasady wykorzystują słynni prezesi firm, a mnóstwo biznesmenów posługuje się opisanymi w niej metodami, by ulepszyć swoje prezentacje. Pochlebia mi to zainteresowanie, ale chcę zapewnić czytelników, że techniki, które zgłębiłem w Sztuce prezentacji, nie są tylko własnością Steve`a Jobsa. Doskonale umiał się nimi posługiwać współtwórca firmy Apple i zarazem wizjoner technologiczny. Techniki te bardzo przypominają styl prezentacji wygłaszanych na konferencji TED.

W książce o Jobsie napisałem, że słynna mowa na uroczystości rozdania dyplomów, którą wygłosił na Stanford University w 2005 roku, była wspaniałym przykładem umiejętności przykuwania uwagi słuchaczy. Jak na ironię, przemowa Jobsa jest jednym z najczęściej oglądanych filmów na www.TED.com. Chociaż nie jest jedną z prezentacji TED, zawiera te same elementy, co najlepsze mowy wygłoszone na konferencji, a oglądano ją ponad 15 milionów razy.

„Wasz czas jest ograniczony, więc nie marnujcie go, żyjąc życiem innych^3. Nie dajcie się złapać w pułapkę, którą jest życie według koncepcji innych – powiedział absolwentom Jobs. – Nie pozwólcie, by szum ludzkich opinii zagłuszał wasz wewnętrzny głos. I co najważniejsze, miejcie odwagę, by podążać za głosem serca i intuicji. W jakiś sposób wiedzą one, kim chcecie naprawdę być”. Słowa Jobsa przemawiają bezpośrednio do tych samych ludzi, których poruszają prezentacje wygłaszane na TED. Są oni poszukiwaczami. Są otwarci na wiedzę. Nie zgadzając się na status quo, poszukują inspiracji i nowatorskich idei, które sprawiają, że świat idzie do przodu. W tamtej książce przykładem był mistrz Steve Jobs, natomiast w Mów jak TED znajdziesz takich wzorców więcej.

DALE CARNEGIE XXI WIEKU

Książka Mów jak TED zgłębia bardziej naukę komunikacji niż inne książki znajdujące się obecnie na rynku. Prezentuje, płci obojga, naukowców, pisarzy, dydaktyków, obrońców środowiska naturalnego i słynnych przywódców, którzy przygotowali i wygłosili najlepszą mowę w życiu. Każda z ponad 1500 prezentacji, które można obejrzeć za darmo na stronie internetowej TED, nauczy cię czegoś, Czytelniku, na temat publicznych wystąpień.

Kiedy zacząłem myśleć o napisaniu książki dotyczącej sekretów prezentacji na konferencjach TED, postanowiłem, że będzie to coś w rodzaju „Dale`a Carnegie dwudziestego pierwszego wieku”. W 1915 roku Carnegie opublikował pierwszą książkę marketingową o publicznych wystąpieniach i zarazem poradnik Jak stać się doskonałym mówcą i rozmówcą. Przewidział w niej wiele spraw, które się później sprawdziły. Zalecał na przykład, by mowy były stosunkowo krótkie. Twierdził, że dzięki opowiadaniu historii można nawiązać emocjonalną więź ze słuchaczami. Radził, by używać takich retorycznych środków wyrazu jak metafory i analogie. Siedemdziesiąt parę lat przed wynalezieniem PowerPointa Carnegie mówił o wykorzystywaniu pomocy wizualnych. Wiedział, że entuzjazm, przygotowanie i mocny przekaz poruszają ludzi. Wszystko, co zalecał Carnegie w 1915 roku, do dziś stanowi podstawę skutecznej komunikacji.

Carnegie miał wprawdzie świetne pomysły, lecz brakowało mu narzędzi, jakimi obecnie dysponujemy. Naukowcy, wykorzystując fMRI (funkcjonalne obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego), mogą skanować ludzki mózg, aby ustalić, jakie obszary są w nim aktywowane, kiedy osoba biorąca udział w badaniu wykonywała określone zadanie, na przykład przemawiała lub kogoś słuchała. Wykorzystanie tej technologii, a także innych urządzeń używanych przez współczesną naukę zaowocowało lawiną badań z dziedziny komunikacji. Sekrety ujawniane w tej książce oparte są na najnowszych osiągnięciach naukowych najtęższych umysłów naszych czasów oraz ich dokonaniach. Czy pasja może być zaraźliwa? Dowiesz się tego. Czy opowiadanie historii naprawdę może „zsynchronizować” twój umysł z umysłem osoby, która ciebie słucha? Znajdziesz tutaj odpowiedź na to pytanie. Dlaczego osiemnastominutowa prezentacja jest lepsza niż sześćdziesięciominutowa? Dlaczego film, na którym Bill Gates wypuszcza komary na widownię, uzyskał aż tak wielką oglądalność w internecie? Odpowiem później również na te pytania.

Carnegie nie miał też do dyspozycji niezwykle ważnego narzędzia, dzięki któremu możemy się dziś uczyć sztuki przemawiania – internetu, który rozpowszechnił się dopiero czterdzieści lat po jego śmierci. Dzięki możliwości korzystania z szerokopasmowego internetu ludzie mogą dzisiaj oglądać filmy na www.TED.com i obserwować prezentacje wygłaszane przez najtęższe umysły świata. Kiedy poznasz owe dziewięć sekretów, przeczytasz wywiady z popularnymi mówcami TED i zrozumiesz, jakie osiągnięcia naukowe się za nimi kryją, możesz wejść na www.TED.com, by obejrzeć mówców w akcji, wykorzystujących umiejętności, które poznałeś w tej książce.

WSZYSCY ZAJMUJEMY SIĘ TERAZ SPRZEDAŻĄ

Najsłynniejsi mówcy TED wygłosili prezentacje, które wyróżniają się wśród mrowia różnorodnych idei. Daniel Pink w książce Jak być dobrym sprzedawcą zauważa: „Może ci się to podobać lub nie, ale wszyscy zajmujemy się teraz sprzedażą”4. Jeśli zaproszono cię do wygłoszenia prezentacji na TED, ta książka powinna być dla ciebie niczym Biblia. Jeśli nie zaproszono cię na TED i nie zamierzasz tam występować, książka nadal może mieć dla ciebie wartość, ponieważ nauczy cię, w jaki sposób sprzedawać siebie i swoje pomysły możliwie przekonująco. Pokaże ci, jak wykorzystywać elementy, które pojawiają się we wszystkich inspirujących przemowach, i wyjaśni, co musisz zrobić, byś odtąd inaczej postrzegał siebie jako przywódcę i mówcę. Pamiętaj, że jeśli nie potrafisz zachęcić nikogo do swoich pomysłów, to bez znaczenia, jak są wspaniałe. Pomysły są warte tyle, ile czyny, które są ich skutkiem.

Książka Mów jak TED jest podzielona na trzy części. Każda zawiera trzy czynniki inspirującej prezentacji. Najbardziej interesujące prezentacje:

• WZBUDZAJĄ EMOCJE – poruszają mnie.

• PRZEDSTAWIAJĄ NOWOŚCI – uczą mnie czegoś nowego.

• ZOSTAJĄ W PAMIĘCI – przekazują treść w sposób, którego nigdy nie zapomnę.

WZBUDZAJ EMOCJE

Wielcy mówcy odwołują się do umysłu słuchacza i poruszają jego uczucia. Na ogół jednak w prezentacjach zapomina się o tym, by trafić do serca odbiorcy. Z rozdziału pierwszego dowiesz się, że aby stać się mistrzem, musisz zrozumieć, co tak naprawdę jest twoją największą pasją. Przeczytasz o badaniach – nigdy niepublikowanych w prasie popularnej – które wyjaśnią ci, dlaczego właśnie pasja pomaga osiągnąć mistrzostwo w takiej umiejętności, jaką są publiczne wystąpienia. Rozdział drugi nauczy cię, jak opanować sztukę opowiadania, i wyjaśni, dlaczego opowiadane historie mogą ożywić zainteresowanie słuchaczy prezentowanym tematem. Dowiesz się też z niego o zupełnie nowych badaniach, które pokazują, jak historie „synchronizują” umysł mówcy z umysłami słuchaczy, co umożliwi ci nawiązywanie głębszych, poruszających kontaktów. Z rozdziału trzeciego dowiesz się, w jaki sposób mówcy TED wykorzystują język ciała i przekaz werbalny tak prawdziwie i naturalnie, że ich prezentacja przypomina raczej rozmowę niż przemówienie do dużego audytorium. Ponadto poznasz mówców, którzy potrafią poświęcić 200 godzin na próby prezentacji, i dowiesz się, jak wyglądają ich ćwiczenia. Nauczysz się technik, dzięki którym osiągniesz swobodę w sposobie zachowania i przemawiania, co pozwoli ci uzyskać zaplanowany efekt.