Copyright © Agnieszka Lis, 2018

Copyright © Wydawnictwo Poznańskie sp. z o.o., 2018

Redaktor prowadząca: Monika Długa

Redakcja: Agnieszka Czapczyk / panbook.pl

Korekta: Maria Moczko / panbook.pl

Projekt typograficzny, skład i łamanie: Stanisław Tuchołka / panbook.pl

Projekt okładki: Design Partners

Fotografia na okładce: www.depositphotos.com/start08

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej: Dariusz Nowacki

Zezwalamy na udostępnianie okładki książki w internecie.

Wydanie elektroniczne 2018

eISBN 978-83-7976-819-6

CZWARTA STRONA

Grupa Wydawnictwa Poznańskiego sp. z o.o.

ul. Fredry 8, 61-701 Poznań

tel.: 61 853-99-10

fax: 61 853-80-75

redakcja@czwartastrona.pl

www.czwartastrona.pl

Nazywam się Grzegorz. Jestem podwójny. Wielokrotny. Jak kot, tylko nie wiem, ile jeszcze zostało mi żyć. Teraz żyję drugim.

Nie miej złudzeń. To nie jest historia o kimś szczególnym. To jest historia o mnie. O nastolatku, a żaden młokos nie jest szczególny. To tylko kształt, który może kiedyś wyjdzie z cienia, rozłoży skrzydła, i poleci. Chociaż prawdopodobnie to się nie uda.

Ja też urodziłem się nikim. Jak ty i twój sąsiad. W Głogowie, mieście niewartym wielkiej uwagi, jak każde miasto.

Po czterech latach miałem cztery lata. Czas wszędzie płynie tak samo. Tego dnia nie padał deszcz. To ojciec płakał.

Odchodził. Płakałem razem z nim.

Dorośli są okrutni. Najpierw ukrywają się, swoje słowa, dobro i zło, zło przede wszystkim, grają role, a dobro tylko udają. Tak jak kochanie. Jak miłość.

A potem odchodzą.

Patrzyłem z balkonu trzeciego piętra, jak ojciec znikał w swoim zielonym fiacie. A może w taksówce. Zielonej. Nie pamiętam. Mój ojciec odchodził, a ja nic nie mogłem na to poradzić.

Ten balkon to było dobre miejsce. Może jest ciągle. Tam było dobrze stać i patrzeć, jak słońce zachodzi, i sprawdzać, czy już zielenią się liście. Wyczuwałem na nim zapach wiosny, jeszcze zanim na parku osiadał zielony puch. Park tylko potwierdzał, że już przyszła. Nie lubiłem wiosny.

To czas zdejmowania puchowych kurtek i zakładania lekkich spodni. Wyciągałem cielsko z wielkich ubrań i dalej pozostawałem wielki. Śmiali się z mnie.

Wolałem sprawdzać z balkonu, czy ciągle leży śnieg na szczytach drzew w parku, czy może resztka została jeszcze na górce. Na sankach wszyscy byli niezgrabni.

Gdy ojciec odjechał, matka wzięła mnie za rękę. Szliśmy przez park, była jesień. Nie wiem, gdzie chciała dojść. Po prostu ciągnęła mnie za rękę, przeszliśmy przez most na strumieniu, dziką ścieżką zasypaną kruchymi liśćmi. Wydawały suchy dźwięk, trzeszczały. Zahaczyłem wtedy o poręcz, na kurtce zostało rozdarcie, resztki zielonej farby i trochę rdzy. Cały czas płakałem.

A potem, długo potem, miałem dość. Życia, ze wszystkimi jego dobrymi i złymi, wzlotami i upadkami. I innym wszystkim.

Tak bardzo miałem dość, że postanowiłem ze swojego życia wyskoczyć. Chciałem latać. Prawie mi się udało.

– Zimno jak w piekle.

Senior uniósł brwi.

– Piekło jest tam, gdzie jest źle – dopowiedziała.

– To mamy piekło. Grześ dostaje gorączki. – Zdjął rękę z czoła dziecka.

Przysunęła się na kolanach, pocałowała ciepłe czoło.

– Może to tylko wrażenia. Podróż długa… – Westchnęła. – Gdzie tu szukać lekarza?

– Rano poszukamy.

– A jak w nocy będzie bardzo gorący?

– To będziemy szukać w nocy.

– Zaczekaj, wezmę koc, dzieciak się trzęsie.

W milczeniu przechodzili przez pole, matka tuliła w ramionach dziecko. Senior szedł zdecydowanym krokiem, nie mogła go dogonić. Gdy zatrzymał się przy kiosku, zbliżyła się na tyle, by usłyszeć końcówkę rozmowy.

– Daleko?

Ktoś zasłonięty czarno-białą prasą odpowiadał z wnętrza budy.

– A potem w prawo? – Senior nasłuchiwał. – Dziękuję.

– Daleko jeszcze? – Westchnęła. Spocona i zdyszana, stawała się poirytowana. Chłopiec wyczuł zdenerwowanie matki, zaczął płakać.

– Daj małego. Ciężko ci.

Pokręciła głową, zaciskając dłonie.

– Tylko idźmy wolniej.

Kiwnął głową. Dostosował krok.

Dom doktora był niewielki. Frontowy ogródek miał zielony płotek, 60 centymetrów. Budynek stał przy bocznej ulicy, ale każdy potrafił go wskazać. To był jedyny doktor w okolicy.

– Zwyczajna świnka. Dziecko potrzebuje spokoju i ciepła. Powinien leżeć przez kilka dni. Proszę podawać mu dużo ciepłego picia, ewentualnie coś przeciwbólowego. Za tydzień będzie zdrów jak ryba. – Lekarz mył ręce po badaniu.

– Panie doktorze… my jesteśmy na wakacjach…

– Na wakacjach też się leczy dzieci, proszę pani.

– … pod namiotem.

Lekarz odwiesił spokojnie ręcznik i odwrócił się do rodziców.

– To musicie przeprowadzić się gdzieś indziej. Jakikolwiek pensjonat, byle czysty i z ciepłą wodą.

– Musimy skrócić pobyt.

– Chcesz jechać z chorym dzieciakiem?

– Ten pensjonat kosztuje za dużo.

– Dzwoniłam do rodziców. Zapłacą za pensjonat.

– Za kolejną wizytę u lekarza też?

Dziecko zapamiętało zielony płotek w Rewalu, u jedynego doktora w okolicy. I zapach wilgotnej wełny na swetrze matki, gdy wrócili pod namiot.

Latanie – proces, w którym obiekt przebywa drogą powietrzną pewną przestrzeń. Może być incydentalne lub cykliczne.

Może unosić się, krążyć w powietrzu, fruwać.

Latać nisko, wysoko.

Latać nad ziemią, nad wodą, nad miastem.

Ptaki, owady, samoloty latają. Ludzie?

– Dostałam szynkę! – krzyknęła w wejściu, zdejmując płaszcz.

– To dobrze – odmruknął Senior, pochylony nad papierami.

– Kolację jadłeś?

– Jak jadłem, jak pracuję! – warknął.

Stanęła w drzwiach.

– Nie za dużo pracujesz? – Wyciągnęła ręce, podchodząc.

Uchylił się.

– Zarobić muszę.

Wróciła do kuchni, talerz przyniosła bez słowa.

– Podaj portmonetkę – powiedziałem.

Uśmiechnęła się, gdy przyciągnąłem ją do siebie. Mocno.

Mam nadzieję, że lubisz to tak jak ja – pomyślałem.

– Mam nadzieję, że zawsze będziesz to lubił – powiedziała.

– Może ja pójdę? – Popatrzyła mi w oczy, siedząc na moich kolanach.

Pokręciłem głową.

– Dzisiaj ja. Nie zawsze jest okazja.

Musiałem poczekać na windę. Przepuściłem parę staruszków, gości sąsiadki z 2C. Byli pokryci jakby pyłem. Szare letnie płaszcze, twarze szare, srebrne włosy. Przykurzeni starością. Chciałbym dożyć takiego przyprószenia – pomyślałem. – Chciałbym dożyć go z Anką.

Na dole jak zawsze zamieniłem parę zdań z dozorcą.

Co za facet. – Zawsze tak o nim myślałem. – Za każdym razem o coś zapyta. Pamięta chyba wszystko. I dba o wszystko. Kwiaty kwitną, a zanim przestaną, już kwitną następne. Podwórko zamiecione. Tylko żonę ma zrzędliwą.

W sklepie było dobrze. Sama właścicielka wyszła do mnie, i doważyła mi. Zawsze doważała.

– Panią Anię proszę pozdrowić – dodała na odchodnym.

– Szynki nie ma?

– Nie rzucili dzisiaj.

– Tak? A ty w ogóle w sklepie byłaś?

– Tak. Po ser stałam. A ty byłeś w jakimś sklepie?

– Ja pracuję.

Chłopiec łkał na zielonej kanapie. Nic nie mówił, oddychał tylko nierówno, chrapliwie. Łzy kapały. Senior klęczał przed nim.

Dziecko nie słuchało.

Dołączyła do nich matka. Razem tworzyli trójcę, nic jednak nie było w nich świętego. Matka głaskała dziecko po ręce, po policzku. Nie reagowało. Nie słuchało. Senior w końcu wstał. Chciał wzruszyć ramionami, jak prawdziwy mężczyzna, nie potrafił jednak. Zaciskał rytmicznie ręce w pięści, w końcu odwrócił się do wyjścia. Dzieciak rzucił się za nim. Wisiał u kolan Seniora długą chwilę, zanim pięści przestały pulsować, a ręce podniosły dziecko i przytuliły do zielonego swetra.

Senior wyszedł z mieszkania z dzieckiem na rękach, walizkę popychał nogą. Z windy wypchnął ją na zabrudzone lastriko. Zszedł po schodach, zielona taksówka czekała z włączonym silnikiem. Chłopiec wisiał na piersiach ojca jak krzyż.

Taksówkarz miał brodę jak Rumcajs, a spojrzenie Ali Baby. Był niedomyty. Wykrzywił wargi, walizkę uniósł lekko, jednym ruchem wrzucił do bagażnika.

Dziecko się zatrzęsło.

– Spokojnie, będę przyjeżdżał, Grzesiu. – Senior dawno nie używał imienia syna.

Matka stała obok, mięśnie jej drżały. Nie dlatego, że jej życie legło w gruzach. Wyłącznie dlatego, że jej syn wisiał w ramionach ojca – a nie jej.

– Poczekam, aż wrócisz na górę. Pomachaj mi.

Dzieciak pociągnął nosem. Z balkonu machał, nawet kiedy taksówka zniknęła mu już z oczu.

– Grześ, zjesz może coś?

– Nie jestem głodny.

– A rybki karmisz?

– Codziennie, mamo.

– Wyglądasz przez to okno i wyglądasz.

– Zobacz, mama, ile tam ludzi.

– Bloki tam są, to i ludzi dużo. Kręcą się, chodzą. Normalnie, synku.

– Każdy coś robi. To dziwne, nie?

– Co w tym dziwnego. – Wzruszenie ramion.

– Że każdy zajęty jest. Wiesz, śpieszy się gdzieś. Tylu ludzi, ale oni nie są ze sobą.

– To znaczy? Nie są ze sobą?

– No… każdy się śpieszy. W swoją stronę.

– Każdy musi swoje zrobić w życiu, synku.

– I musi sam?

– Idziemy, mamo?

– …

– Ładnie tu.

– Lubisz park?

– Lubię. Ładnie widać nasze okno.

– Niedługo drzewa podrosną i nie będzie widać.

– Ale jeszcze widać. Do trzeciego piętra tak szybko nie podrosną.

– Uważaj, nie przewróć się. Dlaczego lubisz ten park?

– Bo nim wychodzę na wolność.

– Na wolność?

– Do miasta. Do sklepu i do kina z tobą. Przez most.

– Lubię nasz zielony most.

– Też go lubię, mamo. Nim nie jeżdżą taksówki.

Nie, nie mam specjalnych pragnień. Chcę tylko być, zwyczajnie, po prostu.

Zdarzają się radości, choć na co dzień nie jest lekko.

Lubię pomagać. I lubię koleżankę, której wczoraj pomogłem. Przyniosła mi jabłko. W podziękowaniu. Wpadła wieczorem, bo pracuję w domu.

Dzisiaj miałem rozmowę z szefem. Właściwie wrzask, nie rozmowę. Twierdził, że zaniedbałem obowiązki. Podobno wydał mi polecenie. Jakieś. Kiedyś. Nie pamiętam, ale ja – w odróżnieniu od niego – nie piję. Szef też nie pamięta i dlatego ja pamiętać powinienem.

Chodziło o jakąś prostą sprawę. Dodatkowe kryterium w raportach. Załatwiłem w dwie godziny.

– Jest dobrze, mamo.

– Grześ, dlaczego kłamiesz? Nie jest dobrze. Rozmawiałam z wychowawczynią.

– Mamo, raptem dwie dwóje.

Westchnienie.

– Nie chodzi o dwie dwóje. Opuszczasz lekcje bez usprawiedliwienia. Wszystkie oceny masz słabsze. Nie uważasz na lekcjach. Nauczyciele się skarżą. Dyrektor mnie wezwał.

– Takie tylko, wiesz, mamo, wiosenne przesilenie.

– I dlatego spędzasz czas w parku?

– Lubię park. Ty też go przecież lubisz?

Gdy śni ci się, że lecisz samolotem – oznacza to jakąś wielką porażkę w twoim życiu. Twoje plany się nie ziszczą.

Mieć skrzydła, śnić o skrzydłach – mieć zmartwienia.

Latać bez skrzydeł – radość i szczęście. Wolność. Śnić o wolności. Tęsknić za wolnością.

– Drzwi zamykaj.

– …

– Synku, drzwi zamykaj!

– Grześ, co z twoimi rybkami?

– A co?

Hałas. Spadł plecak. Trzask drzwi.

– Mamo!

– Widziałam. Może ich nie karmiłeś?

– Codziennie!

– A ile?… Może za dużo?

– Przekarmiłem?

– Co z nimi teraz zrobisz?

– Zimą nie pochowam w ziemi.

– Ale musisz do sedesu?

Cieszenie się prostymi przyjemnościami jest niezwykłe. Odwrotnie proporcjonalne do pospolitości zdarzeń. Radość z odnalezienia książki na półce, schowanej w drugim rzędzie za rocznikiem statystycznym z 1975. Zapach zdziczałego szczypiorku przy ścieżce do parku. Smak lodów waniliowych w upalny dzień. Dojście do tych radości zajmuje czasami całe życie – ja jedno poświęciłem na poszukiwanie radości wielkiej, bezwzględnej, oszałamiającej i obezwładniającej. Istniejącej gdzieś. Nie potrafiłem zrozumieć, że nic takiego nie istnieje, tak jak nie potrafię teraz zrozumieć, jak mogłem nie rozumieć.

Tak proste, tak skomplikowane.

– To już nie jest drobna niedyspozycja. Jesteś zagrożony.

– Mamo, zaliczę poprawkę, będzie z głowy.

– Grześ, przecież ty byłeś wzorowy.

– Dawno.

– Dla mnie jesteś cały czas.

– Niech tak zostanie, mamo.

Dziwne to. Mama taka mądra, a nie rozumie, że życie niewiele jest warte. Uczyć się, nie uczyć – na to samo wychodzi. I tak pójdę do roboty w jakimś zapyziałym sklepie. Z maturą czy bez.

– Synku, drzwi zamykaj.

– Nie chcę remontu. Nie chcę malować ścian ani drzwi. Żadnych drzwi.

– Synku, przecież tu już brudno.

– Nie drzwi.

– Zobacz, framuga taka brudna. Pomazana tutaj…

– Mama! Tutaj tata zaznaczał, jak rosłem.

– Dobrze, dobrze już. Nie zamaluję.

– Masz trzysta godzin nieusprawiedliwionych.

– Nie pisałaś usprawiedliwień.

– Wychowawczyni skarży się, że jesteś niegrzeczny.

– A ona jest grzeczna?

– Pyskujesz.

– Jej czy tobie?

– Jedno i drugie.

– Daj spokój. Przecież nie usprawiedliwisz mi trzystu godzin.

– Przy takiej frekwencji mogą cię nie dopuścić do poprawki.

– Dopuszczą. Już dopuścili.

– A zaliczysz? Przecież w ogóle się nie uczysz.

– Moja w tym głowa. Daj coś zjeść, mamo.

– Mama, co to?

– Okno otworzyłam, przeciąg się zrobił.

– Bajzel tu.

– Nie zdążyłam sprzątnąć. Trzaskają te drzwi, jak się tylko okno w kuchni otworzy.

– Mama, ta szyba, z tych drzwi, wbiła się w drzwi szafy. Ale musiało pier… walnąć, znaczy się.

– Huk był straszny. Pomóż posprzątać. Pełno tu szkła.

– Śpieszę się, mama. Lecieć muszę.

– To pa, synku… posprzątam. Poradzę.

Dzisiaj moje życie zawiera się w fotelu, w którym siedzę przed komputerem. Włączam niezbędne aplikacje – i pomagam. Otwieram swoje życie pomaganiem. Innym – o ile mogę, sobie – zwykłym istnieniem. Codziennością.

– Dziadek, porobimy coś?

– Co, wnusiu, co?

– Pograj ze mną. W warcaby może.

– Ja tam nie lubię w warcaby grać. A czemu ty do szkoły nie chodzisz?

– Co nie chodzę. Chodzę, dziadek, chodzę. Tylko dzisiaj na później mam.

– To na lody chodź, wnuczku.

– Zaliczyłeś?

– Zaliczyłem.

– Słyszałeś ten huk?

– Nie. Znowu szyba poleciała?

– Jaka szyba? Nie, to kamień mi z serca spadł. Czyli właściwie masz wakacje?

– Na co mi wakacje? Przecież i tak nigdzie nie jedziemy.

– Do ojca pojedziesz.

– I to mają być wakacje?

O czym będę z nim rozmawiać?

– Co robisz, mamo!

– Okno myję.

– Zostaw!

– Mam zostawić brudną balkonową szybę? Nie będę widzieć, jak idziesz do szkoły.

– Naklejkę zostaw!

– To? Chcesz zostawić tego starego, wypłowiałego orła? Bez korony?

– To hologram. Zabytkowy. Ojciec nakleił.

Zakupy to jedna z niewielu moich rozrywek. Kino – raczej w domu, na płycie albo z netu. Książki dostarcza mi Anka. Większe sprawy załatwiamy razem, jedziemy wtedy samochodem, na który czekałem tak długo. Od niedawna jestem zmotoryzowany.

Wczoraj pojechaliśmy do marketu. Anka miała na szczęście listę zakupów, ja nigdy jej nie robię. Potem przesuwam się między regałami i kupuję za dużo, ale zapominam o rzeczach najważniejszych. Wczoraj najważniejsze było masło orzechowe, niezbędny dodatek do kurczaka po indyjsku. Tak go nazywamy. Jutro przychodzą do nas znajomi. Chcę ich uraczyć tym, co umiem zrobić najlepiej.

Ależ jestem banalny.

– Dziadek, a tobie to nie jest tak smutno?

– Co tam mi smutno ma być. Posiedzę, telewizor pooglądam sobie. Radia posłucham i przez okno popatrzę. Ludzie tak żyją dookoła, popatrzeć można.

– Ale bez babci to nie jest ci smutno?

– Babci to już i lepiej.

– Chyba zimniej.

– Co mówisz?

– Że w trumnie zimniej!

– Ale, żeby tam od razu. Sąsiedzi to psa mają. Ujada i przeszkadza.

– W nocy szczeka?

– W nocy to śpi, ale w dzień szczeka.

– W dzień to chyba nie przeszkadza…

– Jak nie przeszkadza, popatrzeć nie daje, posłuchać, co ludzie mówią.

– Dziadek, a może na lody pójdziemy?

– Co dzisiaj będziesz zwiedzał?

– Nie wiem jeszcze, cokolwiek.

– Warto mieć jakiś plan.

– A jaki masz ty?

– Iść do pracy.

– A ja przed telewizor.

– Przyjechałeś do Warszawy, masz wolny czas…

– Nie chce mi się.

– Jutro nie idę do pracy. Do końca twojego pobytu mam wolne. Cieszysz się?

– Fajnie, przynajmniej coś zobaczę. Nie będę sam.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Agnieszka Lis,

Samotność we dwoje

Maja i Adam zawsze byli dla otoczenia parą idealną. Żadnych kłótni ani problemów finansowych, wszyscy zazdrościli im takiego życia i takiej miłości. Po latach, gdy w brzuchu nie trzepoczą już motyle, wspólne życie okazuje się nie tak proste. Kiedy Maja spędza kolejne dni w delegacji, Adam szuka pocieszenia w ramionach innej.

Czy podczas wspólnego urlopu z dala od codziennych problemów, coś jeszcze może się zmienić? Dlaczego związek, który jeszcze niedawno był spełnieniem marzeń, z biegiem czasu zmienia się w życie obok siebie? Czy warto w nieskończoność walczyć o miłość?

Samotność we dwoje to opowieść o oddalaniu się od siebie. Emocje Mai i Adama buzują, a przyszłość przynosi kolejne niespodzianki. Czy potrafią się jeszcze odnaleźć?

Rozdział 1

Dużo się dzieje

Zbliżają się moje czterdzieste urodziny. To dobry czas na podsumowania. Nawet jeśli wnioski miałyby się okazać niewesołe.

Jestem takim sobie, przeciętnym facetem, niezbyt przystojnym ani ambitnym, i nawet nieszczególnie utalentowanym. Spokój był i jest moją religią. Cenię wygodę i lubię mieć pieniądze. Niekoniecznie wielkie pieniądze – raczej takie, żeby wystarczyło na wygodne życie i skromne przyjemności.

Zawodowych ambicji nie mam. Nigdy nie miałem. Po studiach zatrudniłem się w firmie serwisowej, gdzie zajmowałem się obsługą biura. I tak trwałem przez wiele lat. Owszem, podśmiewali się ze mnie, że jestem sekretarką. Mówiłem wtedy, że nie sekretarką, a sekretarzem i że podtrzymuję przedwojenne tradycje.

Przy okazji, choć w tajemnicy, nauczyłem się naprawiać pralki i lodówki. Nie wiem po co ani dlaczego. Za to zrobiłem to metodycznie. Nakupowałem podręczników i gruntownie je przestudiowałem. Teorię łatwo mi było podeprzeć praktyką. Buszowałem od niechcenia po warsztacie – tu coś podejrzałem, tam o coś zapytałem – i jakoś tak mimochodem stałem się ekspertem od zepsutych sprzętów AGD. Nie zamierzałem ich naprawiać, bo nie znoszę babrać się w smarach i kilkuletnim kurzu. Wystarcza mi myśl, że umiem i mógłbym.

W ogóle jestem metodyczny i lubię, gdy wszystko jest poukładane: praca, dom, żona. Trudno przejść przez życie bez zawirowań, ale w sumie chyba osiągnąłem pełnię. Zarabiam o wiele lepiej, niż chciałem. Jestem kierownikiem ze sporym zespołem ludzi. Poukładałem sprawy tak, że toczą się bez mojego większego wysiłku. Jestem doceniany, prezes patrzy na mnie łaskawym okiem. Mam dom z ogrodem, w domu – spokój, inteligentną żonę. Życie jest dobre. Nie zawsze takie było.

Mam też nową pasję – szusowanie po ośnieżonych trasach. I kłopot, który uwielbiam. Kochankę, która, jak narkotyk, dodaje mojemu uporządkowanemu życiu pikantnego smaku szaleństwa – niby wiem, że jest złem, ale nie zamierzam się z niego leczyć.

Wracając do nart, a właściwie – nart! – wykrzyknik jest niezbędny, tak mi się ten sport podoba. Dopiero zaczynam, ale czuję, że to jest to. Zaprzyjaźniłem się z facetem, który od lat każdą wolną chwilę spędza na nartach. Przekonał mnie, żebym i ja spróbował. Wiedział szelma, co robi. Wciągnął mnie i teraz jest to już nasza wspólna pasja.

Tak… Mógłbym powiedzieć, że dobrze się dzieje. Wszystko toczy się tak, jak należy. Czy jednak? Chyba mam drobne wątpliwości. Być może dlatego nabrałem ochoty, by opisać wydarzenia, które mnie tu doprowadziły, w to miejsce mojego życia. Dla mnie to były burzliwe zdarzenia. A słowo pisane pomaga znaleźć odpowiedzi.

Dziś rano na wystawie księgarni zobaczyłem pięknie oprawiony gruby zeszyt.

Doskonale – pomyślałem wtedy, bo lubię eleganckie, piękne rzeczy. Uznałem, że jest to brulion wart zapełnienia.

Cóż… Zaczynam.

Rozdział 2

Marianna

Jest luty dwa tysiące piątego roku. Tkwię w biurze serwisu AGD-RTV i po ośmiu godzinach niezbyt męczącej pracy wracam do pustego domu. Moja żona, Marianna, dla mnie i znajomych Majka, robi zawrotną karierę w korporacji. Zajmuje się handlem. Dla kontrastu – ona jest dynamiczna, wiecznie zabiegana, zajęta swoimi sprawami. Wraca wieczorem i na ogół pada ze zmęczenia. Często wyjeżdża w delegacje, na jakieś kursy czy konferencje. Bywa, że i weekendy spędza poza domem. I ciągle awansuje. Co chwilę wskakuje na bardziej odpowiedzialne i lepiej płatne stanowisko.

Jest piękna i bardzo mnie pociąga, no i świetnie gotuje. Raczej powinienem napisać: potrafi gotować. Rzadko to robi, nie ma na to czasu. Kocham moją żonę i jej ciągła nieobecność zaczyna mi doskwierać. Ostatnio nawet już ze sobą nie rozmawiamy. Nie mamy kiedy. Wymieniamy szybkie komunikaty w przelocie między kuchnią a łazienką albo krótkie uwagi przed telewizorem. To dobrze nie wróży.

Rozdział 3

Wolę spokój

Bardzo źle znoszę niespodzianki mojej żony. Jej energia i entuzjazm czasem wręcz wytrącają mnie z równowagi. Burzą mój bezcenny spokój.

Tego dnia Marianna wpadła do domu i, nieomal potykając się o mnie, zawołała:

– Adaś, jesteś?

– Nie, nie ma mnie. – Mój sarkazm brał się z faktu, że zawsze byłem w domu, gdy wracała z pracy. Poza tym natychmiast zwietrzyłem jakąś „bombę”.

– To dobrze. Mam niespodziankę. – Była rozpromieniona, podekscytowana i nie zwracała na mnie uwagi.

– Mam nadzieję, że mnie nie porazi. – Bardzo chciałem nie być szyderczy, pewnie dlatego zabrzmiało to bojaźliwie.

– Na odczepnego kupiłam los w naszej firmowej loterii. Charytatywny cel, więc kupiłam ich kilka. Nawet nie wiedziałam, jakie są nagrody, w ogóle się tym nie interesowałam. Kupiłam losy i zapomniałam. I wygrałam! Adam, wygraliśmy! Dwa tygodnie w Chorwacji!!!

– Majeczko, jest luty, nie ma upału! Skąd u ciebie udar? – Lęk, trwoga, drwina, nadzieja, że jednak nie? Nie mogłem się zdecydować.

– Adam, naprawdę!

Zaczynałem wierzyć. Ja to mam szczęście! Ktoś może skakałby z radości – a ja mam problem. Nie cierpię wyjeżdżać. Nienawidzę wyjeżdżać! Wolałbym przesiedzieć urlop w domu.

– Opowiedz. – Starałem się ukryć rezygnację.

Marianna była rozpromieniona. Słuchając, po raz kolejny zdałem sobie sprawę, jak bardzo uwielbiam moją żonę. A nawet jej narwane pomysły. Po prostu – kocham ją. Dla niej mogę się tłuc na koniec Europy.

Okazało się, że to nie żart. Chorwacja, dwa tygodnie na początku września. Hotel do wyboru spośród kilkudziesięciu, kilkuset różnych, rozrzuconych po całym chorwackim wybrzeżu. Zaraz po sezonie, gdy będzie mniej ludzi, a jeszcze ciepło. Wizja lazurowego Adriatyku nawet mnie wydała się kusząca, szczególnie na tle lutowej szarugi. Po kolacji, którą podałem bez pomocy Majki i którą ona ledwie zauważyła, usiedliśmy do internetu i zaczęliśmy przeglądać ofertę hoteli.

Czego tam nie było! Molochy i kameralne pensjonaty na dziesięć pokoi. Latarnie morskie na cztery osoby z domową kuchnią żony latarnika. Po dwóch godzinach rozbolała mnie głowa. Nawet moja szybko podejmująca decyzje żona poczuła się ogłupiała. Nic nie wybraliśmy. W sumie znaleźliśmy kilkanaście tysięcy ofert, obejrzeliśmy około trzydziestu i mieliśmy dosyć.

– Musimy zdecydować, czego szukamy. Określić jakiś klucz, inaczej będziemy wybierać przez najbliższe dwa lata.

– Masz rację, Adasiu. Tylko czego my szukamy?

Majka oparła swój brzoskwiniowy policzek na wypielęgnowanej dłoni. Paznokcie też miała brzoskwiniowe. Chciałem ją przytulić; jej policzek, paznokcie, ją całą.

– Ciszy i spokoju? – Tak jak się spodziewałem, nie tego szukaliśmy. – Ale w każdym razie nie kurortu i jego głównej ulicy, przy której znajduje się sześć dyskotek i codziennie przewala się tłum ludzi, prawda?

– Jasne. Adam, a może poszukajmy czegoś, co jest w takim miejscu cichym i spokojnym, tak jak ty chcesz, ale niedaleko od jakiegoś kurortu? Będziemy mogli dawkować ciszę i hałas, spokój i rejwach. Co ty na to?

– Świetny pomysł, tylko wyszukiwarka pracuje w systemie wyboru: Kwatery prywatne, Hotele, Wellness, Last minute, Wille, Jachty morskie, Agroturystyka… – zauważyłem.

– Tak, chyba musimy dokonać selekcji. – Majka też dostrzegła trudność.

– Co powiesz na dwa tygodnie na morskim jachcie?

– Rewelacja. Tylko, mężu mój, po pierwsze wygrana nie obejmuje tej opcji, a po drugie te pobyty zaczynają się od trzech tysięcy euro. Za tydzień od osoby.

– A kończą na prawie czterdziestu tysiącach. Poza tym na pewno dostałbym choroby morskiej. Czyli jachty wykluczamy.

– Raczej tak. Co powiesz o Wellness?

Długą chwilę spędziliśmy w milczeniu na studiowaniu oferty. Baseny, masaże, jacuzzi wirowały przed oczami. Mocna rzecz. Ceny jeszcze mocniejsze.

– Chyba nie zdecydujemy się aż tyle dopłacić, co? – Sprowadziłem nas na ziemię.

– No, chyba nie… – Majce błyszczały oczy, ale znałem jej rozsądek i byłem przekonany, że tej opcji raczej nie wybierze. Choć, jak sroczka, chętnie będzie się jej przyglądać.

– Dobra, żonko, idźmy do przodu. Last minute nas nie interesuje, bo my chcemy wybrać teraz na wrzesień, a nie we wrześniu na wrzesień. Odpuśćmy sobie też od razu Agroturystykę i Wille. Pierwsza nie wchodzi w grę, a cała willa nie jest nam potrzebna. Byłby to za duży zbytek, nie sądzisz?

– Sądzę, chociaż luksus jest pociągający…

– Konto po luksusie natomiast mniej – skwitowałem sucho.

– Ty racjonalisto – mruknęła. – Zostały nam Hotele i Kwatery prywatne. Proponuję odpuścić sobie hotele. Za duże ryzyko, że trafimy na jakiegoś molocha, sympatycznie opisane ponure gmaszysko, mieszczące w sobie tysiąc pięćset pokoi. Pozostają kwatery prywatne. Co ty na to?

Zgodziliśmy się. Wybraliśmy kwatery prywatne, kazaliśmy przeglądarce posegregować ich dostępność we wrześniu na całym wybrzeżu Adriatyku. Wyświetliło się sześć tysięcy ofert. Ograniczyliśmy się do Dalmacji Środkowej i mieliśmy już tylko półtora tysiąca ofert. Wyłączyliśmy jeszcze wyspy i wyszło nam tych ofert osiemset.

– Wiesz co, żono moja? Osiołkowi w żłoby dano. Będę tak zmęczony wybieraniem, że nigdzie nie będzie mi się chciało jechać. Już mi się nie chce!

– Nie bądź maruda.

– Ale ja jestem maruda!

– Właśnie widzę.

– Na dziś mam dość.

– Nie bądź taki, wybierzmy coś!

– Nic dzisiaj nie będę wybierał. Jestem zmęczony. Zaskakujesz mnie wiadomością o wyjeździe i spędzamy prawie cztery godziny przed komputerem, wybierając coś, z czego nie chcę skorzystać. Jestem zmęczony i zaczynam być zły. Chyba wolałbym dostać od żony kolację na stół. Być może taka zwyczajna rzecz byłaby dla mnie ważniejsza niż wakacje na koszt firmy.

– Jesteś nie w porządku.

– Nigdy nie twierdziłem, że jestem w porządku. Teraz twierdzę, że właśnie idę spać.

Tak, byłem zły i kłótnia wisiała w powietrzu. Czasami się kłóciliśmy. Bywało, że moja żona cierpiała na nadmiar energii. To właściwie nie byłoby takie złe, gdyby nie fakt, że niekoniecznie chciała ów nadmiar spożytkować zgodnie z moimi potrzebami. Miała własny, stanowczy pogląd na życie i tego się trzymała. Dla niej liczyła się dynamika, tempo i intensywność wrażeń – tu pojechać, tam zobaczyć, tego doświadczyć. A ja wolałem po cichu siedzieć w domu i rozkoszować się spokojem. Temat urlopu co roku był przyczyną sporów. Ja najchętniej nigdzie bym nie wyjeżdżał, Majka pojechałaby w pięć miejsc naraz. A teraz zaczęło do mnie docierać, że nie ma mowy o spokojnym rozkoszowaniu się ciszą własnego domowego ogniska w najbliższe wakacje. Sprawa była przesądzona – to już wiedziałem. Pojedziemy do tej cholernej Chorwacji i już. Nawet moja standardowa deska ratunkowa – chociaż czasem to już była brzytwa ratunkowa – nie pomoże. Nie wykpię się tym, że za drogo, bo ktoś za nas zapłaci. Po prostu pojedziemy do tej Chorwacji. Do tej cholernej Chorwacji.

Ależ byłem zły! W pierwszej chwili ucieszyłem się z wygranej, bo zawsze miło jest coś wygrać. Potem Majka podkręciła mnie na oglądanie ofert w internecie i zanim do końca uświadomiłem sobie, co to znaczy, już uczestniczyłem czynnie w turystycznej dyskusji. Teraz ochłonąłem i miałem przed oczami okropnie długą podróż, potem obskurny hotel z trzeszczącym i zapadającym się łóżkiem. Pomimo zmęczenia, nie posunąłem się w wyobraźni do wizji karaluchów czmychających po zapaleniu światła – i tak miałem dosyć.

Takie wieczory bywały przykre. Spaliśmy w jednym łóżku, ale oddzielnie. Ostatnio coraz częściej. Na ogół to ja złościłem się na Majkę. Miała zbyt wiele pomysłów, chciała zbyt wiele rzeczy naraz. Wszystkiego chciała. A mnie bolało to, że w tym „wszystkim” zapominała o mnie. Zapominała po prostu uwzględnić mnie w swoich planach. Jak typowy wojownik: zdobyła, usidliła, odhaczyła. Przestała się mną zajmować i – co najbardziej bolało – przestała liczyć się z moim zdaniem.

Zaraz, zaraz, czy to nie faceci powinni być zdobywcami? Ale ja nie chcę być zdobywcą! Chcę być sobą, Adamem, i nie mieć z tego powodu żadnych wyrzutów sumienia. Nie odczuwam potrzeby dopasowania do stereotypów, że facet to macho, a zwiewna i eteryczna kobietka jest strażniczką domowego ogniska. Niech nie będzie strażniczką, ale niech w ogóle będzie. Bo mojej żony mentalnie w domu nie było.

To właśnie stało się powodem mojej narastającej frustracji.

Rozdział 4

Domowa kolacja

Następnego dnia sytuacja nie uległa zmianie. Poranek jak poranek. Przywykliśmy już do wieczornych napięć i ten ranek nie różnił się od innych. Kąpiel, śniadanie, trochę krzątaniny, więcej pośpiechu. Nic szczególnego. Zapomniałem o chorwackich wakacjach, trzeba było myśleć o pracy. Mój dzień miał być typowy: trochę papierków do przełożenia z lewej na prawą stronę biurka, trochę telefonów, niczego niezwykłego nie oczekiwałem. Majka też miała dzień jak co dzień, to znaczy spodziewała się samych niezwykłych rzeczy. Począwszy od pierwszych telefonów jeszcze w samochodzie, kiedy mogło się okazać, że konkurencja właśnie ogłosiła nową ofertę handlową, więc natychmiast trzeba ją przeanalizować i się do niej dostosować, aż po wieczorną kolację w supereleganckim lokalu, gdzie supereleganccy panowie będą próbowali mojej żonie przydzielić kolejne trudne zadania, w których będzie się mogła po raz kolejny sprawdzić. Dzięki owej kolacji miałem w perspektywie ponowny samotny i spokojny wieczór. Będę mógł się zastanowić, co zrobić, ewentualnie oswoić z myślą, że jednak czeka mnie ten wrześniowy wyjazd. Może nawet usiądę do netu i coś wybiorę?

Smętnie spojrzałem w lustro, zawiązując krawat. Właściwie po co codziennie go wiążę? Przecież nikt tego nie oczekuje w zakładzie serwisującym sprzęt AGD-RTV. To pytanie zadawałem sobie często. I zawsze odpowiadałem tak samo: żeby nie wyglądać przy mojej żonie jak palant, kiedy razem wychodzimy do pracy. Bo ona zawsze jest elegancka, wymuskana: garsonka, szpilki, jedwabna bluzka. Ja mógłbym przychodzić do pracy w dżinsach, nikt by nie zauważył. Ale nic to. Codziennie zawiązywałem krawat, tak miało być i już.

Wieczorem okazało się, że kolacja została odwołana. Ku swojemu zdumieniu, kiedy wróciłem do domu, zastałem moją żonę w kuchni. Rzadki to widok, ale bardzo apetyczny. Raz, że Majka jest ponętna, a dwa, że zapachy z piekarnika wręcz rozpaliły mi żołądek.

– Nie pytaj, niespodzianka! – zawołała z uśmiechem.

Fakt, nie lubię niespodzianek, ale kulinarne zaskoczenia w wykonaniu mojej żony były wyjątkiem. W przeciwieństwie do innych sensacji, te akurat zawsze wychodziły mi na zdrowie. Jeśli jej się chciało, naprawdę potrafiła czarować w kuchni. W tym przypadku jej nadmiar energii bywał dobrze ukierunkowany. Potrafiła z niezwykłą wyobraźnią łączyć składniki, o zestawieniu których nawet bym nie pomyślał. Truskawki z bazylią na ciepło. Kawa z ketchupem jako sos do grillowanych kiełbasek. Ryba z rodzynkami w piwnym sosie. Surowy kalafior z orzechami i zestawem przypraw, których nie potrafię nawet spamiętać. I tak dalej. Teraz pachniało po prostu zapiekanką, ale wiedziałem, że tam w środku „po prostu zapiekanka” będzie „po prostu wyborną zapiekanką”. Nie myliłem się, chociaż składniki były banalnie proste. Kalafior, jakieś pestki czy małe orzeszki, kilka młodych marchewek, ze dwa ziemniaki. To wszystko polane jakimś sosikiem, którego z pewnością nie potrafiłbym odtworzyć, choć Majka warzyła go już nieraz na moich oczach. Za każdym razem robiła go trochę inaczej i za każdym razem wychodził bosko. Raz była tam śmietana, innym razem tylko mleko. Raz go wcześniej podgrzewała, innym razem bełtała na zimno. Czasami było tam jajko, czasami nie. Przypraw nie zliczę. A wszystko to posypane tartym żółtym serem zmieszanym z parmezanem. Kilka razy też próbowałem coś takiego zrobić. Ściśle według wskazówek. I w każdym przypadku była to tylko imitacja jej kulinarnych wyczynów. Zjadliwe, ale nie to.

Majka, uśmiechając się do mnie, właśnie wyciągała ambrozję z piekarnika. Poleciałem do łazienki myć ręce i założyć swobodniejsze ciuchy. Rzuciłem się na domową ciepłą kolację, jakbym miesiąc nie jadł. No, półtora tygodnia. Tyle czasu minęło, odkąd moja ślubna przyrządziła mi ciepły posiłek. Smakowało równie dobrze jak pachniało, więc cały poświęciłem się konsumpcji. Majka patrzyła z wyraźnym ukontentowaniem. Każdy by się pewnie cieszył, gdyby jego dzieło spotkało się z tak namacalnymi wyrazami uznania.

Wiedziałem jednak, że się nie wykpię. Temat wakacji wróci, sam więc postanowiłem go zainicjować.

– Maju, znasz moje nastawienie do wyjeżdżania z domu.

– Znam. Ty znasz moje.

– Tak. Daj mi chwilę.

– Nie ma sprawy. Mamy czas do września. Pozwól mi jednak nacieszyć się po mojemu. Nie musisz siedzieć ze mną i wybierać. Przejrzę dostępne oferty i pokażę ci, co znalazłam. Wtedy wybierzemy. Ale nie chcę tego odwlekać.

– Maju, dopuszczasz do siebie myśl, że moglibyśmy nie pojechać? Że jednak zostalibyśmy w domu?

– Nie, nie dopuszczam. – Cień na twarzy mojej żony spowodował, że przeszły mi ciarki po plecach.

Wiedziałem, że to była dla niej ważna rzecz, ale nie potrafiłem się przełamać. Wyczułem jednak, że jeśli będę się jej przeciwstawiał, to może dojść do poważniejszego kryzysu. Zresztą, czy przypadkiem prostą drogą i tak nie zmierzaliśmy do jakiegoś kryzysu? Poważniejszego?

Atmosfera była na krawędzi gwałtownego ochłodzenia. A ja pozostawałem w świetnym nastroju po wybornej kolacji i nie miałem najmniejszej ochoty na swary. Uśmiechnąłem się zatem i zaproponowałem, żeby Majka usiadła do komputera i coś wybrała. Oznajmiłem też, że bez protestu dopasuję się do jej wyboru. Moja żona dobrze mnie znała.

– Po prostu ci się nie chce, leniuszku – powiedziała wesoło.

Uśmiech Majki rozwiewał niedobre myśli i dawał pogodną nadzieję na najbliższe godziny.

– Trochę mi się nie chce, to fakt. Poza tym widzę, że sprawia ci to frajdę. Mnie mniejszą, więc nie będę ci psuć zabawy.

Majka też nie miała ochoty na kłótnię, więc zostawiła mi do sprzątnięcia kuchnię, sama zaś poszła buszować w necie. Po dwóch godzinach przyszła z ośmioma propozycjami. Nie wiem, jakim cudem zdołała przejrzeć tę masę ofert, nie wiem, jakie przyjęła kryteria, i nie chcę wiedzieć. Na pewno zrobiła to świetnie i tego się będę trzymał. Była tam bajecznie odludna latarnia morska, kilka malutkich i wyglądających na przytulne pensjonatów, ale też i dwa duże hotele. Molochy, wśród których mieliśmy nie wybierać. Na dodatek pięć z tych ośmiu propozycji było na wyspach, a mieliśmy zdecydować się na wakacje na lądzie, żeby nie ograniczać się przeprawami promowymi. To na wypadek, gdybyśmy chcieli pozwiedzać trochę Chorwację, a na pewno taki wypadek nastąpi. Moja żona nie usiedzi w miejscu, to z góry wiadomo. Długą chwilę oglądałem wybrane przez Majkę lokalizacje i zacząłem wątpić w to, czy aby na pewno wiedziała, czego szuka. Propozycje były od Sasa do Lasa. Byłem jednym wielkim znakiem zapytania.

– Że standardowo zapytam: ale o co chodzi?

– Trochę dla ciebie, trochę dla mnie. Wiem, że ty wolałbyś coś odludnego. Chciałbyś posiedzieć dwa tygodnie w jednym miejscu i wygrzać sobie kości aż do samego szpiku. Może kompromis?

Nie wierzyłem własnym uszom. Moja żona proponuje mi kompromis? Nastąpił koniec świata? To było możliwe wyłącznie pod warunkiem, że ja z czegoś zrezygnuję, a ona nie.

Zaczynam być cięty – pomyślałem i na szczęście nie wypowiedziałem swoich myśli głośno. – Dlaczego od razu zakładam, że ma być tak źle? Bo zawsze tak było – podpowiedział mi jakiś wewnętrzny chochlik.

Na chwilę oderwałem się od chorwackich rozważań, każdy przecież byłby zaniepokojony, słysząc głosy. Ostrożnie wróciłem do rzeczywistości.

– Kompromis to znaczy… – zapytałem ostrożnie.

– To znaczy, że spędzimy dwa tygodnie w jednym miejscu, nie ruszając się stamtąd ani na krok, ale nie będziemy w wymarzonym przez ciebie odludnym miejscu.

– Tylko gdzie? – Moja podejrzliwość rosła. Kompromis musi mieć drugie dno.

– W dużym hotelu. – Marianna też była ostrożna, ale stanowcza.

– Jak dużym?

– Bardzo.

Wyrok zapadł. Chwilę milczałem, zbierając myśli. W końcu odważnie je wyraziłem.

– Nie podoba mi się ta idea.

– I nie będę jojczyć o aktywne zwiedzanie okolicy – dodała tytułem zachęty żonka, ignorując mój protest.

– Nauczony doświadczeniem, nie wierzę.

– W tym hotelu jest spa – wydusiła z siebie ze źle ukrywaną radością.

A więc tu jest drugie dno – pomyślałem i wytoczyłem ostatnie działo.

– Majka, oszalałaś? Spa?! Nas na to nie stać!

Od kilkunastu miesięcy, ośmieleni kolejnymi podwyżkami Majki, marzyliśmy o większym mieszkaniu. Mieliśmy dwupokojowe czterdzieści metrów – udało nam się szybko je spłacić – a teraz bardzo chcieliśmy czegoś większego. To wymagało dyscypliny, oszczędności, liczenia wydatków. Majka tymczasem często folgowała swoim fantazjom, odsuwając perspektywę większego mieszkania w bliżej nieokreśloną przyszłość.

– Adam, policzyłam i zastanowiłam się dosyć dokładnie. Stać nas – nie odpuszczała – bo wygrana pokryje nam koszty podstawowego pobytu. Hotel nie jest kosmicznie drogi, wystarczy tej wygranej i jeszcze trochę zostanie. Jest na wyspie, co tym bardziej sprzyja turystyce leżakowej i plażowej, pięknie położony, ale o standardzie dosyć średnim. Stąd ta przystępna cena. Chyba chcą przyciągnąć więcej turystów, może ciut bardziej zamożnych. Dlatego w tym roku zrobili spa, ale nie jest jeszcze rozbudowane. W każdym razie, stać nas na to, a poza tym mam wielką, wielką, WIELKĄ chęć po prostu wymoczyć i wygrzać kości. Co ty na to?

Milczałem, bo i cóż ja na to? Cóż mogłem powiedzieć? Widziałem w oczach Majki zachwyt. Ten rodzaj entuzjazmu, który nie pozwalał na odmówienie jej czegokolwiek. A poza tym, jak zawsze, szczególnie w nieracjonalnej sprawie, potrafiła użyć racjonalnych argumentów. Skoro hotel nie jest za drogi, to nie trzeba będzie dopłacać do pobytu, z czym się liczyliśmy. Majka zagospodaruje nadwyżki, a ja będę miał święty spokój. Nie miałem wątpliwości, że ze wstępnych finansowych kalkulacji zrobi się na miejscu dwa razy tyle. No bo jeszcze to i tamto, i jeszcze trochę tamtego… I tak uzbiera się suma znacznie przekraczająca nasze założenia. Dodatkowo irytowała mnie myśl, że Marianna i tak postawi na swoim. Zrobi to w ten albo inny sposób, ale bez wątpienia skutecznie. To powodowało, że nie miałem najmniejszej ochoty zgadzać się na jej propozycję. Nawet jeśli wydawała się rzeczywiście kompromisowa. Właśnie – „wydawała się”.

– Muszę się zastanowić. – Postanowiłem grać na zwłokę.

– Ty zawsze musisz się zastanawiać. Jakby nie można było takiej prostej decyzji podjąć od razu.

– To nie jest prosta decyzja. – Broniłem się.

– To tylko wakacje!

– To dwutygodniowy wyjazd na drugi koniec Europy! Nie chcę przez dwa tygodnie żałować, że tłukłem się tysiąc trzysta kilometrów nie wiadomo po co. – Czułem w kościach burzę, ale byłem wojowniczo nastawiony. Buntownik z wyboru, na pół wieczoru.

– Znowu utrudniasz! – Majka była zła.

– A ty znowu chcesz postawić na swoim!

I tak skończył się wieczór. Nie zagościł w naszym domu uśmiech. Nie żartowaliśmy sobie. Poszliśmy do łóżka w minorowych nastrojach.

Agnieszka Lis,

Jutro będzie normalnie

Życie Małgosi dalekie jest od ideału. Czteroletni synek sprawia problemy, mąż coraz później wraca do domu, a teściowa wszystko wie najlepiej i krytykuje nawet zawartość lodówki. W pracy też nie jest różowo – zazdrosna koleżanka zrobi wszystko, żeby uprzykrzyć jej życie. W całym tym chaosie Małgosia nawet nie zwraca uwagi na list z absurdalną informacją o spadku po ciotce mieszkającej pod Londynem. Mąż za to jest tym bardzo zainteresowany…

Czy Małgosi uda się pokonać przeciwności losu i spełnić marzenie o białym domku? Na kogo będzie mogła liczyć w najtrudniejszych chwilach?

Bohaterki bestsellerowych powieści Agnieszki Lis to prawdziwe kobiety, których życie nie jest usłane różami. Mierząc się z problemami, dają czytelniczkom powody do wzruszeń i nadzieję na lepsze jutro.

JESIEŃ

Wczorajszego wieczoru mąż powiedział mi, że jestem dobrym człowiekiem. Trudno zdecydować, komplement to – czy kpina. Dobry brzmi jak naiwny. Niedzisiejszy, niegdysiejszy.

Wszystko dlatego, że moja jedyna przyjaciółka, Malwina, zapomniała mnie poinformować o powrocie do Polski. Wszystko dlatego, że nie robiłam z tego problemu.

– Dobroć nie ma tu nic do rzeczy… – próbowałam tłumaczyć – to po prostu przyjaźń. Zrozumienie, pomijanie błahostek.

– Akurat – prychnął Zbyszek i zagłębił nos w gazecie.

Dobry. Powtarzam to słowo nad kuchennym zlewem, aż staje się tylko zlepkiem liter. Dobry. Wyrozumiały, tolerancyjny, rozumiejący. Dobry wybacza, krzywdy zapomni, w biedzie pomoże. Dla siebie niewiele chce.

Jak ja?

Dzisiejszy zabiegany dzień pozwolił mi na pierwszą szklankę herbaty dopiero o czternastej. Jolka, mój starszy służbowy dopust boży, koleżanka zza biurka, przechodziła samą siebie. Nie da się ostatnio z babą wytrzymać. Od dawna jej tłumaczę, że chcę wychodzić z pracy wcześniej. Joanna, nasza kierowniczka, nie widzi żadnego problemu, ale Jolce trudno pogodzić się z tym, że ktoś miałby lepiej niż ona. Lepiej? Praca musi być wykonana – wcale nie miałabym lepiej. Musiałabym tylko być jeszcze lepiej zorganizowana. Jolka to biedna kobieta, swoją drogą. Niby ma syna, ale ten mieszka od dawna sam, z matką kontaktuje się rzadko.

Nie udało się jej. Kiedyś, gdy Michał był mały, zostawiła go na pięć lat i wyjechała do Stanów na przysłowiowe saksy, a potem… Potem było już za późno. Płacz i zgrzytanie zębów nie pomogły, chłopak znalazł się w szpitalu dla nerwowo chorych, wplątał w narkotyki, przydarzyły mu się jakieś drobne kradzieże. Neurotyczna osobowość, kopia mamusi. Do tego Jolka nie ma żadnego stałego faceta. Pięciu mężów przetrwała – ale z nikim na dłużej. Tak z kwiatka na kwiatek, to i do domu spieszyć się nie musi. Czasem to jej nawet zazdroszczę. Może wyjść, kiedy chce, i wrócić, kiedy chce, albo nie wracać w ogóle. A jeśli zostawi po sobie porządek, to po powrocie zastanie też porządek.

A ja zostawiam po sobie porządek każdego wieczora. Rano nie zdążę jeszcze wyjść do pracy, już panuje artystyczny nieład. Uważam, żeby nie poślizgnąć się na żadnej ciężarówce, nie potknąć na misiu, ewentualnie nie uderzyć o kosmicznego robota. Jeszcze do niedawna udawało mi się utrzymywać zabawki w ryzach, ale teraz z każdym tygodniem mają coraz więcej mocy i większy zasięg. Część z nich opanowała już nawet sufit – albo z niego zwisa, albo jest do niego przyklejona. I kiedy patrzę na ten galimatias, to zazdroszczę Jolce. Ma cicho i spokojnie.

Cicho, spokojnie i ma porządek – i nikt na nią nie czeka. Nikt rano nie przygotuje jej herbaty ani nie poda panadolu, gdy boli ją głowa. A ja najpierw dostanę tabletkę, w drugą rękę szklankę z herbatą, a od tyłu kuksańca, żebym już wstawała, bo dziecko się nudzi. Do tego mały zaśmieje się perliście, więc chociaż głowa odpadałaby mi z bólu – wstanę i pójdę się z nim pobawić.

Co tam, niedługo wyrośnie i nie będzie chciał się bawić ze starą matką.

Fajnie, że udało mi się dzisiaj wyjść z pracy w miarę normalnie. Wprawdzie goniłam z robotą przez cały dzień, ale skończyłam nawet wcześniej niż zwykle i już dziesięć po trzeciej byłam w drzwiach, a w domu pół godziny później. I mam swoją ciszę i spokój. Oczywiście nie ma róży bez ognia, bałagan też mam, ale na razie nie będę go sprzątać, co tam. I tak za półtorej godziny pojawi się mój ancymon ze swoją babcią, i rozwibruje cały dom.

Nie mogę się nasłuchać ciszy. Nie włączam radia ani telewizora – żeby nic mi jej nie zakłócało. Chociaż u sąsiada radio gra na cały regulator. Marzy mi się ogródek, nawet malutki. I cichutki. Wyszłabym sobie wtedy na taras, przysiadła na chwilę i popatrzyła na drzewka.

Marzenia. Wyjść to ja sobie mogę – na balkon. Balkonik. Metr na półtora, z tym że taras widokowy z niego żaden, bo cały jest w sznurkach do wieszania bielizny. Nie mam jak rozwiesić prania w łazience, bo wtedy nie można by prysznica wziąć, ani nawet rąk umyć. Łazienka jest tak mała, że zamiast umywalki stoi pralka, a ręce trzeba myć nad wanną. A jakby nad tym jeszcze wisiało pranie… Najgorzej jest zimą. Ale co tam, mamy, do licha, lipiec, a ja stoję w drzwiach tarasu wychodzącego na mały ogródek – i tej wizji będę się trzymać, a co.

Jak szybko działa się w kuchni, kiedy w domu spokój, nikt nie ciągnie mnie za spódnicę, nikt nie woła i niczego nie chce. Warzywa na zupę już obrane i pokrojone, leżą spokojnie w garnku i czekają na śmierć przez wygotowanie.

Tak, obiad gotowy, tylko wstawić, a ja – ciągle mam jeszcze prawie godzinę, świat jest piękny! Zbyszek powinien być dzisiaj w domu trochę po szóstej, może trochę wcześniej, kiedy teściowa wróci z małym z przedszkola, będzie jeszcze jakaś godzina do jego powrotu. Zjemy zupę, a z drugim poczekamy na Zbyszka.

Zza ściany słyszę wiadomości. Sąsiad trochę głuchy, więc nawet i pretensji do niego mieć nie mogę, chociaż przeszkadza… Za to drudzy sąsiedzi – tych z kolei w ogóle nie ma. Kilka lat temu kupili sobie dwa hektary osiemdziesiąt kilometrów od miasta. Cudo, pół działki zadrzewione, las stary, gęsty, piękny. Życie wśród natury, istny raj. Sąsiadka mówiła o tym z błyskiem w oku, od samego opowiadania robiłam się zazdrosna. No i co? Zobaczyłam Stefę pół roku po tym, jak się przeprowadzili. Spotkałam ją na ulicy i poznałam dopiero w ostatniej chwili, kiedy mi się ukłoniła. Zawsze była szczupła, ale w tym lesie schudła jeszcze z piętnaście kilo i wygląda teraz jakby startowała w wyborach na miss zagłodzonych wampirów. Nasza szkapa po prostu. Do tego przestała farbować włosy – i okazało się, że jej naturalny kolor jest mało twarzowy. W sztucznym ciemnym blond wyglądała lepiej i naturalniej – kto zresztą wygląda dobrze w siwiźnie? Stefa ma niecałe czterdzieści lat – gdzie tam czterdzieści, niedawno skończyła trzydzieści pięć – a wygląda jak moja babka! Sucha, pomarszczona skóra, na oko sześćdziesiąt pięć plus. Makabra.

To może ten mój balkonik nie jest taki zły? Nie mogę wprawdzie na niego wyjść i podziwiać ściany szumiącego lasu, ale za to mogę się odwrócić, wejść do łazienki i posmarować twarz kremem. Lub wyjść z domu, przejść osiemset metrów, i kupić sobie inny krem. A przy okazji wiadomości od sąsiada posłucham, nawet radia nie muszę włączać.

Ze Stefą Prosową to trochę tak, jak z moją teściową. Rodzice Zbyszka mają nieduże, ale ładne mieszkanie blisko centrum. Miasto jest niewielkie, to zaledwie dwa przystanki od naszego osiedla, ale jednak mamy dwa oddzielne mieszkania. Nasze jest w blokowisku, teściów – w naprawdę ładnym miejscu, przy bocznej, zadrzewionej ulicy, nieopodal parku. Co prawda drugie piętro to trochę niedogodność, ale na okrągłą jak beczułka figurkę teściowej nawet czwarte by się przydało. Mamusia wierciła w brzuchu teściowi dziurę tak długo, aż wywierciła działkę za miastem. I teraz, rokrocznie, już w marcu, działka jest przedmiotem wojny domowej. Bo teściowa w mieście siedzieć nie chce, od kwietnia do listopada woli mieszkać na działce. Ta działka znowu nie jest na końcu świata, czterdzieści kilometrów zaledwie, ale bywały takie lata, że jak mamusia tam wsiąkła, to przez pół roku w mieście stopy nie postawiła. Bo i po co? No może i racja, domek tam jest, wprawdzie z gatunku wiecznie trwałej prowizorki, ale przespać się można. Działka w środku lasu, dla zmęczonej pośpiechem życia duszy – jak znalazł. Ale mamusia nie prowadzi samochodu, a autobusu nie ma tam w promieniu pięciu kilometrów. Sąsiedzi jacyś owszem, od czasu do czasu się trafią, ale głównie w weekendy, a i to sporadycznie. Kiedyś się zdarzyło, że matka zasłabła. Ojciec dzwonił po karetkę, która nie mogła tam trafić po nocy, szukali się wzajemnie, w międzyczasie teść wycinał konar z drzewa sąsiadów, bo blokował drogę karetce… Czeski film. Na koniec, tuż przed północą, kiedy mamusia leżała już w szpitalu, teść zadzwonił do nas. Zbyszek tak spanikował, że wyskoczył z wanny, w której siedzieliśmy, stłukł kieliszek z winem, bo właśnie zaczynaliśmy romantyczną część wieczoru, i był tak przerażony, że musiałam podawać mu kolejne części garderoby. To znaczy niby nie musiałam, ale uznałam, że tak będzie lepiej, po dłuższej chwili przyglądania się, jak próbuje głowę wcisnąć w rękaw swetra, przy czym na zewnątrz było dwadzieścia siedem stopni. Pojechałam wtedy oczywiście z nim, i chociaż mój mąż na co dzień jest bardzo spokojnym i poprawnym kierowcą, to tego dnia przekroczył większość znanych mi przepisów drogowych.

A gdyby coś takiego stało się teściowi, nie teściowej? Mamusia nie za bardzo potrafi sprawnie posłużyć się telefonem komórkowym – zadzwoni tylko wtedy, kiedy klawiatura nie jest zablokowana, bo inaczej „telefon nie działa”, SMS-a nie wyśle, bo nie potrafi, samochodu nie prowadzi…

Jakoś nigdy nie potrafiłam się z teściową dogadać. Och, młoda byłam i głupia – teraz już tylko to drugie mi zostało. Marzeń miałam bez liku, i nie wyobrażałam sobie żadnych kompromisów. Wygadana też byłam, że ho ho. Ale ja byłam młoda, a teściowie starzy, a jeszcze głupsi ode mnie. Nic nie rozumieli z tego mojego gadania, i nigdy się nie porozumieliśmy.

Kiedyś mamusia zaprosiła nas na noworoczny obiadek. Niby zwyczajna sprawa, ale zaproszenie było wystosowane w stylu nieuznającym innego wariantu spędzenia czasu w Nowy Rok. Planowaliśmy sylwestrowe dłuższe balowanie i stawianie się na wyznaczoną godzinę na wystawnym obiedzie nie nęciło mnie jakoś najbardziej na świecie. Ale nic to. Trzeba – idziemy.

A na miejscu… jadalnia świątecznie udekorowana, obrus śnieżnobiały, gałązki świerku na obrusie nadają aromat. Zastawa świąteczna, historyczna porcelana, biała ze złotym paskiem, bardzo elegancka. Stół zastawiony pysznościami. Osiem przystawek, co jedna to lepsza, dwa główne dania mięsne, cztery rodzaje warzyw, ziemniaki, ryż i kasza – do wyboru. Na deser owoce i trzy rodzaje ciasta, w tym jeden tort. Wszystko oczywiście domowej roboty. Wyglądało lepiej niż na reklamowych zdjęciach. Po prostu miód malina.

I u szczytu stołu teść.

Cypriana jeszcze wtedy nie było na świecie, a teściowie dzieci mieli już odchowane, wyfrunęły z domu rodzinnego – i także zabalowali. To znaczy teść, bo teściowa to raczej nie pije. W efekcie szampańskiej zabawy teść siedział przy stole coraz bardziej pijany, bo w trakcie obiadku poprawiał. Mamusia miała czerwone, podpuchnięte oczy i rozświergotanym głosikiem zachęcała nas do jedzenia, bo „tak malutko przecież zjedliście”. Atmosfera była jak we wnętrzu egipskiej piramidy, a może nawet byłoby sympatyczniej spożywać noworoczny posiłek w komorze grobowej faraona. Niewykluczone, że sąsiedztwo kilku mumii okazałoby się bardziej zabawne. Starożytni mieli trochę inne podejście do spraw życia i śmierci, można by się od nich sporo w tym zakresie nauczyć.

Siedziałam i nic nie rozumiałam, mało gadałam, ale do czasu. W pewnym momencie teść, zachwycony swoją elokwencją i wysokim poziomem kulturalnej rozmowy, prowadzonej przez siebie samego z sobą samym, rozpoczął wykład z zakresu słuszności przestrzegania wszystkich przykazań, obowiązku cotygodniowego chodzenia do kościoła i uczestniczenia we wszystkich sakramentach. Jak dla mnie ilość prawd i objawień w proporcji na jeden obiad była zbyt wielka. Och, nie pamiętam już dzisiaj nawet, co dokładnie mówiłam. Trochę tego było. Powiedziałam, zakończyłam grzecznym „do widzenia” i wyszłam. Nawet się wtedy nie zastanowiłam, że przecież Zbyszek został, nawet nie pomyślałam o tym, że może ze mną nie pojechać. Wróciłam do domu sama, i sama chciałam w tamtym momencie być. Kiedy emocje już trochę opadły, Zbyszek przyjechał do mnie, przytulił mnie i dopiero wtedy się rozluźniłam. Nawet się nie rozpłakałam, bo i dlaczego? A dopiero późno, późno w nocy dotarło do mnie, jak trudne to musiało być dla mojego męża. Został z rodzicami sam, musiał odeprzeć ich ataki i jeszcze przekonać siebie, że miałam prawo tak wybuchnąć.

Czy naprawdę je miałam? Miałam rację i miałam prawo wyjść, przecież nie muszę słuchać kazań od pijanego faceta, który usiłuje groteskowo odgrywać rolę autorytetu. Ale przecież mogłam potraktować to jako kabaret, może nie najwyższych lotów, ale jednak dosyć komiczny zestaw różnych żarcików, kłamstewek, półprawd i prawie prawd. Marny talent aktorski wygłaszającego przy odpowiednim kącie spojrzenia mógłby po prostu wzmacniać efekt. W ostateczności mogłam potraktować to z sardonicznym poczuciem humoru i nie wypowiadać swoich kwestii. Dzisiaj bym już tak zrobiła.

Dzisiaj.

Może jednak z upływem lat staję się nie tylko coraz starsza, ale też odrobinę mądrzejsza.

Mamusia też potrafi być niezłą zołzą.

Co roku w połowie listopada zaczyna się nerwowe dreptanie: gdzie będzie wigilia? Teściowa nie dopuszcza bowiem do siebie myśli, że jej synkowie, a właściwie synek – bo brat Zbyszka dawno dał dyla spod skrzydełek mamusi aż na antypody – mógłby spędzić wigilię we własnym domu. Ciągle nie dotarło do niej, że obaj są już dorosłymi facetami. Kiedy zamieszkaliśmy razem ze Zbyszkiem, bardzo zależało mi na tym, żebyśmy mogli zostać tego wieczoru u siebie. To było dla mnie ważne, pierwsza wspólna wigilia we wspólnym domu. Miała być tylko nasza, taka prywatnie nasza. Po prostu pierwsza. Już od dawna nie miałam prawdziwej rodzinnej wigilii, o takiej od wielu lat marzyłam.

Mam pod powiekami tylko wspomnienie. Zamglony i niewyraźny obraz: stół, światło świec odbijające się błyszczącymi wzorami na porcelanie, jakaś pani i pan, oboje uśmiechnięci. Moi rodzice. Niewiele z tego okresu pamiętam. Tylko ten obraz: śnieżnobiały talerz ze złotym wzorem na wysokości mojego nosa i wysokie świeczniki, ze światłami migoczącymi jak na Pałacu Kultury, o którym opowiadał mi tata.

I tyle. Nie został mi zapach, żadne kolory. Tylko mgła i zarysy postaci. I nostalgia, do której boję się wracać.

A teraz zamiast nostalgii… szkoda gadać. W starciu z teściową byłam i pozostaję bez szans. Po pracy więc wróciłam do domu, zrobiłam naszą skromną wigilijną kolację, po czym pojechaliśmy do teściów na wigilię właściwą, i nawet nie można się było przyznać, że już jedliśmy. I tak było co roku.

Dopiero ostatni rok był inny.

Kilka lat temu przestałam być Don Kichotem i zaniechałam prób zaproszenia teściów do nas. O rodzinnej intymności dawno już śnić przestałam. Będzie, co będzie, pomyślałam, i nie zawracałam sobie tym głowy. Był już drugi tydzień grudnia, kiedy teściowa nie wytrzymała.

Srebrnym sopranem rozpoczęła:

– Wiesz, w tym roku chyba nie będzie takich prawdziwych świąt…

Lekko zbaraniałam, nie miałam pojęcia o co chodzi i bałam się cokolwiek powiedzieć.

– …bo widzisz – kontynuowała mamusia – jesteśmy w tym roku zaproszeni do cioci Elżuni i pojedziemy tam na dwa dni przed świętami, a wrócimy dopiero przed Nowym Rokiem.

Moje szczęście nie miało granic i nie wiedziałam, co zrobić, aby nie było tego widać. Zajęłam się więc pilnymi robotami kuchennymi, które jeszcze dwie minuty temu w hierarchii pilności leżały dosyć nisko.

– Mamo, cieszę się, że odpoczniesz w tym roku, zawsze tak ciężko przed świętami pracujesz. – Starałam się włożyć w wypowiadaną kwestię maksimum ciepła.

Teściowa wyraźnie nie była zadowolona z mojej odpowiedzi. Gdzie rozpacz? Gdzie żal, że nie będzie klusek z makiem, czyli kupnego makaronu z mieloną masą z puszki? I barszczu z kartonika? Teściowa gotowała wprawdzie bardzo dobrze, ale głównie dla znajomych, od kiedy zaserwowała nam na wigilię barszcz z kartonu, straciłam złudzenia co do jej gotowości poświęcenia się dla ukochanych dzieci.

Spis treści

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

* * *

Posłowie

Polecamy także inne książki autorki