Ludziom i zwierzętom

z azylu dla zwierząt „Chiemgau”

1

Rankiem dwudziestego czwartego września 2008 roku niebo było szare, a powietrze zimne i wilgotne. Miesiąc zaczął się niezwykle ciepło, ale w drugiej połowie września temperatura gwałtownie spadła. O siódmej trzydzieści termometry w Miesbach wskazywały sześć stopni. Baptist Krugger pożegnał się z matką, która jak co rano dała mu zawinięte w folię kanapki z kiełbasą, i wsiadł do starego golfa, żeby wyruszyć na uniwersytet do Monachium. W każdym razie tak sądzili rodzice. Krugger nie pojechał jednak do Monachium. Jak niemal zawsze udał się do oddalonego o dziewięć kilometrów domu na odludziu, w którym spędzał całe dnie. Rodzice nie wiedzieli o tym, zresztą o istnieniu domu nie wiedział prawie nikt. Golf sunął asfaltem na północ i wszystko było jak zawsze – tyle że tego dnia w pewnej odległości podążało za nim granatowe bmw.

Sophie Kramm spała niespokojnie i obudziła się tuż po piątej. Było jej niedobrze, zwymiotowała raz, potem drugi. Dygotały jej kolana. Ubrała się i poszła do stajni, żeby pooddychać zimnym powietrzem i nieco się uspokoić. Konie i osły zachowywały się tego ranka nerwowo, szurały kopytami w przegrodach i parskały. Wróciwszy do domu, zaparzyła kawy w dzbanku, ale niewiele wypiła, bo obawiała się, że zaszkodzi jej jeszcze bardziej.

O szóstej podjechała do wąskiej drogi przez las i pomogła Jörgowi i Annette instalować wahadłową sygnalizację świetlną. Wilgotny ziąb przenikał przez ubranie, mimo to spociła się z wysiłku. Światła zostały ustawione i funkcjonowały, ale świeciły tylko na zielono. Jörg zaklął i kopnął w sygnalizator, jak to facet, kiedy coś nie działa jak należy. Annette zasugerowała, żeby wyłączyć i ponownie włączyć urządzenie. Po zresetowaniu świeciło cały czas na czerwono. Ale tak było okay.

O siódmej rano Sophie zaparkowała granatowe bmw na fałszywych numerach w odległości osiemdziesięciu metrów od domu Kruggerów, by obserwować bramę. O siódmej dwadzieścia osiem poinformowała przez telefon o odjeździe Kruggera, po czym ruszyła za nim w sporej odległości i wkrótce straciła go z oczu. Nie miało to jednak znaczenia. Wiedziała, którą drogą pojedzie.

Baptist Krugger był dwudziestoczteroletnim, niepozornym mężczyzną, miał nadwagę, popielatoblond włosy, bladą cerę, brązowe oczy, cofnięte czoło, mięsiste wargi i rysy twarzy sugerujące, że któraś z jego protoplastek została uprowadzona przez neandertalczyków. Jego rodzice prowadzili niewielką, utrzymującą się ze zleceń diecezji wytwórnię świec, która pomimo tak prominentnego kontrahenta znalazła się w trudnej sytuacji finansowej; banki niedawno odkryły, że siedzą na kupie bezwartościowych papierów i przestały udzielać kredytów. Baptist studiował ekonomię i miał kiedyś objąć prowadzenie zakładu. W rodzinie Kruggerów oprócz miłości do świec praktykowano również miłość do Boga, co w branży wytwarzania świec niejako szło ze sobą w parze. Baptist, nawiasem mówiąc, nie zamierzał przejmować po rodzicach fabryczki. Posiadał bowiem – czego nie było po nim widać – majątek w wysokości jedenastu milionów euro. Nikt o tym nie wiedział, tak jak nikt nie wiedział o domu, który pół roku temu kupił od znajomego. Baptist skrywał jeszcze parę innych tajemnic i był pewien, że o nich też nikt nie miał pojęcia.

Parę minut po wyjeździe z Miesbach skręcił w lewo w wąską boczną drogę. Tuż za nim z szosy zjechało granatowe bmw.

Jakiś czas później w ślad za nimi ruszył policyjny radiowóz. A w nim sierżant Leonhardt Kreuthner z podkrążonymi oczami i podrapaną twarzą.

2

Kreuthner miał za sobą burzliwą noc spędzoną w gospodzie „Pod młynem” na grze w Schafkopf. Jego kompanami byli Lintingerowie – stary i młody, z zawodu właściciele złomowiska i drobni przestępcy, oraz Stanislaus Kummeder, słynący ze skłonności do przemocy lokalny gangster. O pierwszej w nocy Kreuthner był czterysta euro na plusie. Potem wygrane i przegrane przez długi czas się równoważyły. Dopiero koło piątej gra nabrała tempa. Stało się to za sprawą nowej reguły nakazującej graczowi, który umoczył rozgrywkę, dorzucić do banku, zwanego żydkiem, pięć euro. W kolejnym rozdaniu strona, która zadeklarowała grę i wygrała, zgarniała żydka. Przegrani musieli podwoić pulę. W ten sposób, wzorując się na historii z szachownicą i ziarnkami ryżu, można było ugrać niezłą sumkę. Około wpół do szóstej w żydku było ponad trzysta euro, za to zasoby gotówki Kreuthnera skurczyły się do dziesięciu euro. I wtedy trafiła mu się karta z sześcioma atutami. Rozgrywka okazała się jednak niespodziewanie trudna, a jego partner, Harry Lintinger, raczej nie był kandydatem do Mensy. Krótko mówiąc, runda zakończyła się totalną klapą. Harry z ponurą miną cisnął na stół swoje sto pięćdziesiąt euro. Kreuthner dołożył dziesięć.

– Hę? – odezwał się Kummeder.

– Tak, brakuje stu czterdziestu. Przecież widzę. Później się wypłacę.

– Później się wypłaci! – Ironia w głosie Kummedera mieszała się z dezaprobatą. Popatrzył nagląco na starego Lintingera, żeby mu sekundował.

– Patrz no ty – zawtórował ochoczo Johann Lintinger. – Wprowadza nowe obyczaje. Normalnie to się szmalec od ręki szmyrga.

– To wszystko, co mam – warknął Kreuthner.

– To czego szuka przy stole? – Kummeder upił łyk piwa, co w jego przypadku oznaczało, że opróżnił dwie trzecie szklanicy.

– Przecież widzieliście, że miałem na stole tylko tę dychę.

– A skąd ja wiem, ile jeszcze kisisz w piterku? Zresztą mnie tam wsio ryba. Podwajasz żydka, i to w dyrdy.

Kummeder zaciskał miarowo szczęki. Zły znak. Kiedy Kummeder poruszał szczękami, był ledwie krok od tego, żeby komuś przywalić. A wtedy lepiej nie znajdować się w zasięgu jego pięści. Kummeder, podobnie jak jego kamrat Peter Zimbeck, aktualnie odsiadujący wyrok w zakładzie karnym w Bernau, miał ponad metr dziewięćdziesiąt wzrostu i ważył sto dwadzieścia kilo, czego większość stanowiły mięśnie. Na ostatnim festynie leśnym w Enterrottach wywijał stołem piwnym niczym łapką na muchy i jednym machnięciem posłał do szpitala sześciu młokosów, po czym uzbrojony w młot z jarmarcznego siłomierza krążył z rykiem po festynie, siejąc popłoch i grozę. Wybuchła panika, wskutek czego stragan z kurczakami z rożna na węgiel drzewny runął na przeznaczony do tańca parkiet, który doszczętnie spłonął. Trzech uczestników festynu doznało poparzeń podczas próby ratowania z płomieni grillowanych kurczaków. Później, po wszystkim, nie udało się ustalić, kto wszczął bójkę. W rzeczywistości jednak ci, którzy dobrze wiedzieli czyja to sprawka, woleli nie ściągać na siebie gniewu Stanislausa Kummedera.

– To co mam robić? – zapytał Kreuthner.

– No właśnie, co z nim zrobimy… – Kummeder zwrócił się do swojego partnera.

– Tu ni ma co gadać. Jeszcze tak nie było, coby któryś nie zabulił. A ja w karciochy rżnę nie od dziś.

– Ty mi tu nie ględź, tylko coś zaproponuj.

– Jak ni ma dudków, trza bulić czem innym. Sikor się nada, na ten przykład.

Kreuthner zdjął z ręki rolexa i położył go na kupce banknotów. Kummeder wziął go i nawet nań nie spojrzawszy, cisnął z powrotem na stół.

– Ocipiałeś? Przecież to ja ci go sprzedałem. Za trzydziestaka. Nie jest wart nawet piątki. Co jeszcze masz?

Kreuthner wzruszył ramionami.

– Nic. Tylko to, co na sobie.

– Niezła oferta.

– Niezła… co?

– Twoje ciuchy.

– Mundur?

– Opchnę za dwie stówy.

– Za używany mundur? Nikt ci tyle nie da – powątpiewał stary Lintinger.

– Da. Ten tutaj. – Kummeder wymierzył palec w Kreuthnera. – Jak będzie go chciał odzyskać.

– Weź wyluzuj trochę. Przecież ci nie dam munduru.

Kummeder nic nie odpowiedział. Ale w jego zmąconym przez alkohol spojrzeniu można było wyczytać, że nie zamierzał dłużej ciągnąć tej dyskusji. Innymi słowy, Kreuthner mógł zaraz zarobić w pysk.

– Ale jak to tak… wszystko? Koszulę, marynarkę, spodnie…? – Kreuthner pokazał po sobie.

– Te cuchnące buciory możesz zatrzymać. Reszta dla mnie.

– Teraz?

– Teraz.

Kreuthner odczekał chwilę. Może to tylko żart, Kummeder zaraz ryknie śmiechem i walnie go po ramieniu (też niezbyt miła perspektywa). Ale tamten nie żartował. Kreuthner zdjął marynarkę, koszulę i spodnie wraz z paskiem, a nawet służbową czapkę. Potem z powrotem włożył buty i grał dalej w samym podkoszulku.

Przy kolejnym rozdaniu Kreuthner dostrzegł okazję odzyskania całego żydka wraz z mundurem.

– Grałbym – obwieścił.

– Przemyśl se to dobrze – ostrzegł stary Lintinger. – Cobyś się na nowo nie urządził.

Kreuthner nie dał się odwieść od powziętego zamiaru i ponownie postawił na asa pik. Tym razem miał go w kartach stary Lintinger. A ponieważ znał ryzykowną grę Kreuthnera i nie miał ochoty razem z nim podwajać żydka – powiększonego już do trzystu euro na łebka – po raz kolejny wyraźnie upomniał partnera, by nie chojraczył. Na nic ostrzeżenia. Obawy starego się sprawdziły i karta szła im coraz gorzej. Do czasu, gdy w ostatnim sztychu Kreuthner niespodziewanie wyłożył dziesiątkę kier, zarobił trzydzieści oczek i wygrał rozdanie. Staremu Lintingerowi zaświeciły się oczy, kiedy zabierał się do zgarnięcia sterty banknotów. Przed przejęciem puli powstrzymał go Kummeder, kładąc potężną dłoń na równie wielkich łapach starego. Po kolei odkrywał karty, aż znalazł, czego szukał. Przesunął karty na środek stołu.

– Który położył damę dzwonek na siódemkę pik, hę?

Kreuthner powiódł wzrokiem po twarzach wokół.

– Nie mam pojęcia. Ktoś pamięta?

– No. Ja – zagrzmiał Kummeder. – Ty to zrobiłeś.

– Ja? – powtórzył cienkim głosem Kreuthner.

– A nie powinno się przypadkiem położyć dziesiątki kier?

Owszem, powinno. Kreuthner dał się przyłapać na kantowaniu. Pytanie tylko, jaka czekała go za to kara. Kummeder wyglądał na rozjuszonego. Zapowiadało się niewesoło.

3

Kreuthner tkwił na siedzeniu pasażera z głową opartą o boczną szybę, wydzielał opary alkoholu i patrzył zmęczonym wzrokiem na drogę. Nawet w tym stanie jego umysł pracował zadziwiająco precyzyjnie.

– Ten przed nami. Nie ma jednego światła z tyłu.

Jakieś pół kilometra przed nimi szosą sunął granatowy pojazd. Potrzeba było sokolego wzroku, by rozpoznać to, co zobaczył Kreuthner.

– Jest dość daleko – zauważył jego partner Schartauer.

– I to znaczy, że może jechać bez światła? Dawaj gazu!

Baptist Krugger wjechał do lasu. Temperatura spadła o kolejne trzy stopnie, przy gruncie pewnie było jeszcze zimniej. Nie spuszczał wzroku z nawierzchni, żeby w porę rozpoznać oblodzone miejsca. Z tego powodu nie zauważył stojącej na skraju lasu osoby z komórką przy uchu i – pomimo półmroku – okularach przeciwsłonecznych. Minąwszy punkt, w którym odbijał w bok leśny dukt, zauważył majaczące wśród pni czerwone światło. Trochę dalej, na końcu łagodnego łuku, pojawiła się sygnalizacja świetlna. Znak informował o robotach drogowych. Czego dotyczyły, nie dało się stwierdzić. Nie było ani rozoranej nawierzchni, ani nasypów ziemi, ani maszyn na poboczu. Pewnie dopiero przygotowują, pomyślał Krugger i zahamował. Minęło kilka sekund. Z tyłu nadjechał samochód. Granatowe bmw.

Krugger odczekał chwilę, ale nic się nie wydarzyło. Przede wszystkim światła nie chciały przeskoczyć na zielone. Niespodziewanie z lasu wyłonił się robotnik. Miał na sobie pomarańczową kamizelkę odblaskową i głęboko naciągniętą na oczy wełnianą czapkę oraz szalik zakrywający pół twarzy. Kruggerowi strój ten wydał się trochę na wyrost jak na wrześniowy dzień. Robotnik podszedł do świateł, machnął ręką i ruszył w stronę wozu. W tym samym momencie zahaczył nogą o sygnalizator i potknął się. Szalik zsunął mu się z twarzy. Mężczyzna z nienaturalną nerwowością odwrócił się plecami i podciągnął szalik. Krugger zrozumiał nagle, że coś tu nie gra. Ogarnął go niepokój. Omiótł wzrokiem las w poszukiwaniu innych osób, które mogłyby stanowić zagrożenie. Ale wśród drzew panował bezruch. Tylko człowiek w kamizelce odblaskowej zbliżał się do samochodu, uważając, by szalik nie zsunął się ponownie. Podszedł do drzwi po stronie kierowcy i zapukał w szybę.

– Czym mogę służyć? – zapytał zamaskowanego robotnika Krugger, opuściwszy do połowy szybę.

– Szczęść Boże. Głupio mi o to prosić, ale kolega nie przyszedł dziś do pracy, a ja zapomniałem komórki. Mógłby mi pan na moment pożyczyć swoją?

Mężczyzna nie mówił jak robotnik. Lekki akcent wskazywał na bawarskie pochodzenie, ale i na to, że raczej nie zarabiał na chleb, naprawiając drogi. Było to dokładnie to zabarwienie, które słyszało się w wykształconych kręgach monachijskiego mieszczaństwa. To odrobinę uspokoiło Kruggera. Jednocześnie zachodził w głowę, kto ustawił sygnalizację, skoro facet był sam. Wieczorem jeszcze jej tu nie było. Krugger postanowił nie pytać, tylko podał komórkę. Mężczyzna podziękował i wsunął telefon do kieszeni kurtki.

– Przepraszam – odezwał się Krugger – ale czy nie chciał pan zatelefonować?

– Tak, oczywiście – odpowiedział tamten. Miał przyśpieszony oddech, a jego głos drżał jak u kogoś, kto znajdował się w wielkim stresie. – Może później.

– W takim razie czy mógłby mi pan oddać telefon?

– Niestety, to niemożliwe. Muszę pana prosić, żeby pan wysiadł.

– Dlaczego?

– Niech pan nie zadaje pytań. Lepiej dla pana będzie, jeśli pan wysiądzie.

Krugger zauważył, że kobieta z granatowego bmw wysiadła z wozu i ruszyła w jego stronę. Miała okulary przeciwsłoneczne zakrywające połowę twarzy i kapelusz z szerokim rondem.

– Co to ma znaczyć? – zirytował się.

W ręku mężczyzny w kamizelce odblaskowej pojawił się nagle pistolet. Był wycelowany w Kruggera.

– Wysiadaj pan, do cholery! – wrzasnął nagle.

Krugger wcisnął blokadę drzwi, wymacał gorączkowo przycisk podnoszenia szyby, która podjechała do góry, ale lufa pistoletu już tkwiła w szczelinie i blokowała szybę.

– Dosyć tej pieprzonej zabawy, ty idioto! Wysiadaj wreszcie!

Krugger drżącą ręką otworzył drzwi. Serce biło mu w zawrotnym tempie, czaszkę zalała adrenalina, sprawiając, że czuł się, jakby mu włożono koronę cierniową. Z wielkim trudem udało mu się nie zlać w spodnie. Nie miał pojęcia, czego chciał od niego ten człowiek. Może to tylko napad rabunkowy. Może wystarczy oddać kartę bankomatową i tamten pozwoli mu odjechać. Ale instynkt podpowiadał, że tu się rozgrywało coś innego. Że mężczyzna, który mierzył do niego z pistoletu, nie połaszczy się na tysiąc euro. I że on, Krugger, nie przypadkiem wpadł w tę zasadzkę.

– Ręce na plecy – rozkazał tamten.

Krugger zrobił, czego od niego żądano. Kobieta, która wysiadła z bmw, chwyciła go za nie. Poczuł na nadgarstkach coś cienkiego, elastycznego. Nie było zimne w dotyku, a zatem nie z metalu. Rozległ się dźwięk komórki. Był to telefon kobiety z bmw, która odeszła parę kroków dalej w stronę swojego wozu. Rozmawiała cichym głosem. Krugger zdołał zrozumieć tylko zduszony okrzyk „cholera”. Kiedy wróciła, zdradzała oznaki zdenerwowania.

– Do bagażnika z nim.

– A to czemu?

– Zbliżają się problemy. – Kobieta wskazała głową kierunek, z którego przyszła.

– Co to znaczy problemy?

– To znaczy, że nie mamy czasu, na litość boską!

Chwyciła Kruggera za ramię i podprowadziła go do bagażnika granatowego wozu. Było to stosunkowo nowe bmw serii 7. Kobieta nacisnęła przycisk i pokrywa bagażnika z lekkim bzyczeniem powoli powędrowała do góry.

– No już, właź. Tylko się rusz, a nie żyjesz, zrozumiałeś?

Krugger łypnął bojaźliwie do środka i w tym momencie dostał potężny cios w twarz.

– Zrozumiałeś?! – wrzasnął facet w pomarańczowej kamizelce i rąbnął go pistoletem. Krugger drgnął, przeszyty wściekłym bólem. Oszołomiony i z krwawiącym łukiem brwiowym wgramolił się do bagażnika tak szybko, jak tylko zdołał z rękoma skrępowanymi na plecach. Wepchnęli go głębiej, aż do tylnego oparcia, przykryli zgrzebnym kocem i zasłonili dwiema torbami podróżnymi. Ponownie rozległo się bzyczenie i pokrywa bagażnika zaczęła opadać. Zrobiło się ciemno. Zanim więzienie Kruggera zamknęło się do końca, usłyszał dźwięk nadjeżdżającego samochodu.

– Teraz będziesz miał lekcję poglądową. Przyda ci się w życiu – odezwał się Kreuthner.

– Czemu? Co zamierzasz? – Schartauer wietrzył kłopoty.

– Kasa leży na ulicy, zawsze to powtarzam. Otwórz szeroko oczy, to się czegoś nauczysz. Na wypadek gdybyś kiedyś nagle potrzebował gotówki. – Kreuthner mrugnął konspiracyjnie do młodszego kolegi. Schartauera ogarnęły złe przeczucia.

– Nie całkiem rozumiem, co chcesz zrobić. Chyba nie chcesz… tego…?

– Jako policjant musisz myśleć w sposób pragmatyczny. Na przykład, są ludzie, którzy nie chcieliby, żeby ich grzeszki pojawiły się w oficjalnych rejestrach. Łapiesz?

Schartauer obawiał się najgorszego.

– Bo to i nic przyjemnego, jak przychodzi pismo z policji. Może nie chcieliby, żeby dowiedziała się małżonka albo sąsiedzi. Ale przecież nie możesz dopuścić, żeby im uszło na sucho. Więc co robisz jako policjant?

Schartauer milczał i patrzył na drogę.

– Po prostu załatwiasz sprawę nieoficjalnie. Cash do łapy, kumasz? Żadnych kwitów, nic.

– A co z grzywną? Przecież to trzeba zdać.

– Żartowniś z ciebie. Zdać to możesz coś, na co masz papier. Bo jak ci to inaczej zaksięgują?

– To znaczy…

– Kasę trzeba zostawić sobie. Nie da się inaczej. Ważne jest, żeby obywatel, który złamał prawo, został ukarany i następnym razem zastanowił się, pomyślał, że nie warto, bo znowu wlepią mandat. Ostatecznie co za różnica, gdzie trafi szmal. Grzywna jest po to, żeby odstraszać. Nie to jest ważne, dokąd trafiają pieniądze, tylko to, że wyszły od popełniającego wykroczenie.

– Sądziłem, że pieniądze idą na cele dobroczynne.

– Bo idą.

– Ach! A już myślałem, że chcesz je zachować dla siebie.

– Nie. Źle mnie zrozumiałeś. Oczywiście, że przekażę je na cele dobroczynne. Przecież to się rozumie samo przez się.

Schartauer miał pewne wątpliwości, czy spłacanie długów karcianych przez urzędnika państwowego można podciągnąć pod cele dobroczynne. Ale ponieważ Kreuthner reagował coraz większą irytacją na to, że młody partner ma tak niewielkie zrozumienie dla jego pragmatycznych rozważań, Schartauer przestał drążyć temat i miał nadzieję, że nie stanie się współsprawcą zbyt ciężkiego przekroczenia uprawnień służbowych. Kreuthner był pod presją czasu, musiał prędko zdobyć pieniądze. Udało mu się wprawdzie skombinować mundur, pojechał też do bankomatu, ale ponieważ zbliżał się koniec miesiąca, bankomat nie wydał mu nic; Kreuthner, jak często, był na debecie.

Granatowe bmw stało na czerwonym świetle. Przed nim czekał stary golf. Kreuthner dał znak partnerowi, by ten zatrzymał się za bmw. Za kierownicą siedziała kobieta w wieku około czterdziestu pięciu lat. Uchyliła szybę, kiedy Kreuthner stanął przy jej wozie.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

Kolejny tom w przygotowaniu!

Andreas Föhr

WILCZY JAR

Koniec kwietnia, okolice jeziora Tegernsee w bawarskich Alpach. Policja kryminalna w Miesbach pod kierownictwem komisarza Wallnera wszczyna śledztwo w dwóch tajemniczych sprawach: pewien przedsiębiorca pogrzebowy grzęźnie swym karawanem w rzece, a jednocześnie ginie bez śladu młoda kobieta. Jej samochód zostaje odnaleziony w położonym na odludziu Wilczym Jarze, przebity drzewem.

W trakcie śledztwa wychodzi na jaw, że oba wydarzenia w osobliwy sposób łączą się ze sobą. W obu maczał palce podwładny Wallnera, starszy sierżant Kreuthner, Bawarczyk o anarchistycznych zapędach i żywiołowym usposobieniu, któremu wymknął się spod kontroli genialny z pozoru plan.

Autor niezwykle wprawnie konstruuje niekonwencjonalne intrygi.

„Süddeutsche Zeitung“

Andreas Föhr trzyma poziom. Nadaje swym postaciom więcej głębi, niż się początkowo można spodziewać.

„Westdeutsche Allgemeine”

Spis treści

Okładka

Karta tytułowa

Dedykacja

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

72

73

Podziękowania

Reklama 1

Reklama 2

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału: Schwarze Piste

Copyright © 2012 Knaur Verlag. An imprint of Verlagsgruppe Droemer Knaur GmbH & Co. KG, München

Copyright for the Polish edition © 2018 by Wydawnictwo FILIA

Wszelkie prawa zastrzeżone

Żaden z fragmentów tej książki nie może być publikowany w jakiejkolwiek formie bez wcześniejszej pisemnej zgody Wydawcy. Dotyczy to także fotokopii i mikrofilmów oraz rozpowszechniania za pośrednictwem nośników elektronicznych.

Wydanie I, Poznań 2018

Projekt okładki: Mariusz Banachowicz

Zdjęcie na okładce: © Mary Wethey/Arcangel

Redakcja: Jacek Ring

Korekta: Dorota Wojciechowska

Skład i łamanie: Jacek Antoniuk

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej:

„DARKHART”

Dariusz Nowacki

darkhart@wp.pl

eISBN: 978-83-8075-389-1

Wydawnictwo FILIA

ul. Kleeberga 2

61-615 Poznań

wydawnictwofilia.pl

kontakt@wydawnictwofilia.pl

Seria: FILIA/MROCZNA STRONA

mrocznastrona.pl

Redaktor prowadzący serii: Adrian Tomczyk