Bo czasami śmiałości brak, ot tak.

zasłyszane

Prolog

POGRÓŻKA

Lało od samego rana. „Normalnie jak w wierszu Staffa” — pomyślała wisielczo Justyna i jeszcze bardziej skurczyła się za siedzącym przed nią, co tu dużo mówić, szerokim Szymonem Kempą. Deszcz ściekał po szybach i bębnił po parapetach. Czasem zacinał i w klasie słychać było, jak trzeszczą okna naciskane przez październikowy wiatr. W najcichszych chwilach, czyli wtedy, kiedy akurat pytani byli Krzyś Kubik, Mateusz Gieran, a nawet Marcin Lukas, słychać było brzęczenie jarzeniówek. U Staffa, zdaje się, ich nie było, ale to, że po czternastej paliły się światła, potęgowało, zdaniem Justyny, ponury jesienny nastrój.

„Nieprzyjemna aura na złapanie lufy. Banaś pewnie miałby radochę, choć sam tak stękał, że aż żałość brała, i gdybym miała jego naturę, pewnie bym coś złośliwie mruknęła. Po cichu, ale tak, żeby słyszał”.

Póki co Justyna martwiła się jednak, że wyłapana przez panią Ulę zostanie w końcu ona, a wtedy to Banaś będzie złośliwie mruczał. Po cichu, ale tak, żeby słyszała. Dzwonek uporczywie milczał, choć było już chyba sporo po czasie. Ile — Justyna dokładnie nie wiedziała, bo częste sprawdzanie godziny z nosem przy wyświetlaczu za bardzo rzucałoby się w oczy, a włączenie gadacza ogłosiłoby klasie, a przede wszystkim pani Uli, nie tylko aktualny czas, lecz także komunikat: „Nie przeczytałam zadanego na dziś tekstu, nie wiem nawet w przybliżeniu, o co w nim chodzi, jestem cała w nerwach i stracha mam jak stąd do Leśnicy i z powrotem, że zostanę w końcu wyhaczona i polegnę z jedynką tak wielką, że aż się w rubryce w dzienniku nie zmieści”. Justyna była tak zestresowana, że nawet nie dostrzegała niczego podejrzanego w tym, że w klasie, która liczy tylko dziewięć osób, udaje jej się uniknąć wywołania tak długo. Niektórzy byli już odpytywani po kilka razy. Celne trafienia padały dookoła jak w grze w statki, a ona wciąż pozostawała nietknięta. Wreszcie, kiedy nie wytrzymawszy w końcu nerwowo, zdecydowała się przyłożyć oko do zegarka, rozbrzmiał upragniony, choć hałaśliwy dźwięk. W tej chwili wydał jej się jednak milszy niż cicha kolęda przy choince w wigilijny wieczór.

„Nigdy więcej!” — powzięła postanowienie. — „Na jutro obryję się jak bąk. Szkoda zdrowia. I kręgosłupa” — dodała w myślach i wyprostowała się po raz pierwszy od czterdziestu paru minut.

W klasie zrobiło się gwarno. Zaszurały krzesła, rozbrzmiały rozmowy, śmiech Małgosi i głośne narzekania Kubika, który wyjmując kartkę z brajlowskiej maszyny, rozdarł ją niemal do połowy. Jesienna ponurość gdzieś się ulotniła i Justyna zaczęła snuć plany na popołudnie. To była ostatnia lekcja. Obiad, potem — jeśli pan Janek czegoś nie wymyśli — jakiś relaks, chwila dla siebie, później zebranie i kolejne handryczenie się z Krzyśkiem Banasiem, który pewnie jak zwykle będzie miał muchy w nosie. No i nauczyć się, kurczę, z tego polskiego. Jutro już nie może dopuścić do takiego migotania przedsionków.

Jakby na potwierdzenie słuszności tych planów usłyszała lekko kpiący głos pani Uli:

— I jak, Justynko? Warto było? Mam nadzieję, że wczorajsze popołudnie spędziłaś na czymś wartym tego strachu.

Dziewczyna zaczerwieniła się i uśmiechnęła z pewnym zażenowaniem, ale nic nie odpowiedziała, bo i co tu mówić? Zresztą polonistka najwyraźniej nie oczekiwała ani żadnych zaprzeczeń, ani gorących deklaracji na przyszłość, być może uznając, że raz na niemal dwa miesiące każdemu może się przytrafić. Banaś coś tam marudził pod nosem, że jest takie powiedzenie, które wyraźnie mówi, kto ma zawsze szczęście, ale on nie powie głośno kto. Justyna pokazała mu język, czego Krzyś nie dostrzegł, i przepuściła Kubika, który wciąż był niezadowolony. Może z powodu jedynki, którą kilkanaście minut temu wzbogacił swój arsenał, a może tylko z powodu tej kartki. Zabrała się za pakowanie rzeczy.

— Idź — powiedziała do Małgosi, która uwinęła się szybciej. — Dogonię cię.

W klasie Justyna i Małgosia były dwiema rodzynkami, ale w grupie internatowej było inaczej. Wraz z Beatą, Eweliną i Martą stanowiły więcej niż przeciwwagę dla obu Krzyśków — Kubika i Banasia — oraz Marcina Lukasa.

Justyna odpięła boczną kieszonkę, w której trzymała słonika na szczęście, ale uświadomiła sobie, że niepotrzebnie. W ogóle go dziś nie wyjmowała, więc nie musi chować. Justyna nie przywiązywała wagi do takich rzeczy jak słoniki na szczęście, więc bywały dni jak ten, kiedy porcelanowa figurka nie opuszczała kieszonki. Dostała go od Kamili, młodszej siostry, która została w domu dziecka i której nie widziała od początku września, więc nosiła. Dzisiaj jednak najwyraźniej szczęście przyniósł.

„Może ma szeroki zasięg i nie trzeba go stawiać na ławce, żeby zadziałał” — uśmiechnęła się pod nosem.

Już chciała zamknąć kieszeń, kiedy coś zwróciło jej uwagę. Było w niej coś jeszcze. Złożona w prostokąt kartka kolorowego papieru. Zielonego albo niebieskiego. Justyna nie była pewna. Kolory nie były jej mocną stroną, ale tutaj w niczym jej to nie wyróżniało. Kartka była równo złożona i włożona dość ciasno między figurkę a ścianę torby. Justyna nie miała pojęcia, skąd się tam wzięła. Z całą pewnością nie należała do niej i nie ona ją tam umieściła. Do tej pory kieszeń należała wyłącznie do słonia i poza nim niczego w niej nie trzymała. Niezwykle zdziwiona wyjęła papier i rozłożyła go. Chyba jednak był jasnozielony. Podczas rozkładania Justyna wyczuła na nim dotykiem, a potem potwierdziła spostrzeżenie wzrokiem, pismo punktowe.

„Tu jest coś napisane brajlem” — pomyślała zaskoczona. — „Do mnie?! Nie znam brajla...”.

Rzeczywiście nie znała, ale nie był też dla niej jakimś kosmosem. Brajl budził zainteresowanie każdego nowego w ośrodku bez względu na to, jak widział. Stykano się z nim od pierwszych dni, chciano znać jego reguły i obiecywano sobie ich dogłębne poznanie w najbliższej przyszłości. Dotyczyło to również Justyny. W szafce w pokoju miała nawet planszę ze schematem liter i chociaż wiele już poznała, to jednak stanowczo za mało, aby odczytać tekst, który znalazła w swojej torbie. Zorientowała się jednak od razu, że nie jest długi. Cały mieścił się w jednej tylko linijce. Gdyby znalazła go w innym miejscu torby — wśród książek, zeszytów, a nawet między ich kartkami — byłaby pewna, że sama go tam włożyła. Ot, niechcący, odruchowo spakowała czyjąś własność. Mało to kartek, świstków własnych i cudzych wokół niej w klasie i internacie? Tu jednak było inaczej. Ktoś celowo złożył papier do odpowiednich wymiarów i umieścił go w kieszonce o wyjątkowym przeznaczeniu.

„To do mnie” — Justyna była pewna. — „Ktoś podrzucił mi list”.

Złożyła go, włożyła ponownie tam, gdzie znalazła, i niezwykle zaintrygowana poszła do internatu. Małgosi już nie dogoniła.

*

Na korytarzu przy pokoju wychowawców kręcił się pan Janek i na widok Justyny przybrał zdziwioną minę.

— No co tam, moja droga? — zapytał. — Wszyscy już wrócili. Zgubiłaś się? Zostałaś myć korytarze po lekcjach? Już zacząłem się martwić, rozpaczać nawet. Obiad stygnie.

— E tam! — uśmiechnęła się dziewczyna. — Rozpaczać z powodu zimnego kotleta?

— Optymistka — teraz wychowawca się uśmiechnął. — Z powodu makaronu z serem, jeśli już. Jak tam w szkole? Podobno było ostre strzelanie na polskim. Chłopcy mi tu coś marudzili. Kubik poległ, Banaś wyszedł z obrażeniami... A ty? Dałaś radę?

— „Uchowałam się” będzie bliższe prawdy, panie Janku.

— Akurat! Byłaś obkuta na blaszkę, to dałaś radę — stwierdził z przekonaniem wychowawca.

— No nie wiem... — mruknęła smętnie dziewczyna. — Jutro będę.

— O! — wykrzyknął z nieco pokazowym entuzjazmem pan Janek. — I to jest słuszna koncepcja! I tego się trzymajmy! „Być na jutro obkutym na blaszkę — naszą dewizą!”.

— Panie Janku, ostrzegam! — Justyna śmiała się już głośno. — Zbierają się wokół nas gapie. Jest pan o krok od ksywki „Blaszka”!

— No, no! Tego byśmy nie chcieli! Idź zanieść bambetle, umyj „koniczyny” i idziemy na obiad. Cała grupa już czeka.

— Które, panie Janku?

— Co które?

— No, te „koniczyny”.

— Jeśli nie zamierzasz jeść nogami, to górne, Justynko. Czekam dwie minuty. Potem przejmujemy twój makaron — pogroził pedagog i wszedł do pokoju wychowawców.

*

Na stołówce nie było już wielkiego ruchu. Po siódmej i ósmej lekcji korzystali z niej głównie gimnazjaliści i uczniowie wszystkich pionów ponadgimnazjalnych, ale ci zajmowali drugą salę. Widoczną stąd bardzo dobrze, bo centralnym elementem ściany działowej były szerokie okna.

Chłopcy dyskutowali, czy sprawiedliwe było, że pani Ula oszczędziła Justynę, wiedząc, że jest nieprzygotowana, a z innymi się nie patyczkowała. Przy stole siedzieli obaj Krzyśki, Marcin Lukas i Mateusz Gieran. Po chwili dosiadł się jeszcze Szymon Kempa, okropnie ciekawy, o czym gadają, jak oznajmił. Zrobili mu miejsce, choć i tak było już ciasno, a Szymon potrzebował więcej miejsca niż dwa Tomki Wimlerki i jedna Karolina z drugiej grupy razem wzięci, jak kiedyś delikatnie zauważył Krzyś Kubik.

Banaś zachowywał godny podziwu, jak na niego i jeśli chodzi o Justynę, dystans i zdrowy rozsądek w dyskusji. Może jednak z powodu tego, że udało mu się szczęśliwie wyślizgać od pały, a nie wszyscy koledzy mogli to o sobie powiedzieć.

— To niesprawiedliwe, normalnie — perorował zły Kubik. — Jedni zostali ukarani za nieprzygotowanie, a inni nie. Jak to jest? Justyna też powinna dostać banię. Jak wszyscy, to wszyscy!

— Przecież nie była pytana, nie? — uśmiechnął się Banaś nieco zaskoczony faktem, że Kubik wydaje się być zły również na Justynę.

— No! Nie była, bo nic nie umiała — Krzyś aż stuknął widelcem o talerz. Jego z kolei dziwiło, że Banaś najwyraźniej nie miał nic do Justyny. — I pani Ula o tym wiedziała!

— Nie po oczach! — znowu uśmiechnął się Banaś i udał, że lękliwie zasłania się ręką, bo wskutek nerwowych ruchów posilającego się Kubika z jego talerza poszybował w stronę Banasia makaronowy świderek z doczepioną bryłką twarogu. — Wyluzuj trochę.

— Łatwo ci mówić — sapał Kubik. — Ja już mam trzecią jedynkę z polaka, a jeszcze listopad się nie zaczął.

— O widzisz! — powiedział Banaś, unosząc do góry palec. — A ona nie. I to nie dlatego, że nauczyciele ją oszczędzają, tylko dlatego, że jest dobra, a ty nie. Ona się uczy, ty się obijasz.

— No wiesz? Kto jak kto, ale myślałem, że ty akurat mnie poprzesz po tym, co się działo na lekcji — zdumiał się Kubik.

I jak by tego wszystkiego Krzysiowi i tak nie było już dość, z pogodnym uśmiechem odezwał się Szymon:

— Pewnie gdyby pani Ula mogła liczyć, że nie nauczysz się tylko raz na dwa miesiące, nosiłaby cię na rękach, a dzisiejszej obsuwy Justyny udała, że nie widzi. To faktycznie może niesprawiedliwe — zachichotał na koniec.

— Siedziałbyś cicho lepiej i się nie wtrącał — warknął Kubik i chyba mu znowu coś wypadło z talerza. — Sam nic nie umiałeś, a mnie pouczasz.

Szymon machnął flegmatycznie ręką:

— No tak, ale ja z tego powodu nikogo się nie czepiam, nie szukam winnych, nie wołam o sprawiedliwość i nie rażę dookoła kluskami z serem.

— Bo wszystkie już zjadłeś!!

Wszyscy z wyjątkiem Kubika parsknęli śmiechem. Krzyś był rozsierdzony już nie tylko wypadkami na lekcji, ale i obrotem rozmowy przy stole. W końcu machnął ręką, uznając, że również w Marcinie i Mateuszu nie znajdzie stronników.

— Dobra. Dajmy już spokój.

Mniej nerwowo było wśród dziewcząt. Justyna zerkała dyskretnie w stronę chłopaków, ale niewiele mogła dostrzec.

— Chyba mnie obgadują — mruknęła. — Ciągle słyszę słowo „sprawiedliwość”. Odmieniają je przez wszystkie przypadki.

— Bardzo wątpię — uśmiechnęła się nieco złośliwie Ewelina — aby któryś to potrafił. Ale niech ćwiczą. Pani Ula się ucieszy.

Justyna była mniej wyluzowana.

— Banaś znowu pewnie narzeka — snuła podejrzenia — że jestem na jakichś specjalnych prawach. I tak ciągle patrzy na mnie bykiem. Od września — dodała gorzko. — Ciągle mu coś nie tak.

— Nie przejmuj się Banasiem. Ani w ogóle chłopakami — odezwała się Beata. — Tak naprawdę są w porządku. Nie zauważyłaś? Banaś też. Tylko to taka maruda i trochę tu był za lidera, dopóki się nie pojawiłaś — uśmiechnęła się. — I nieco go to kłuje. Czasem sprawia wrażenie zajadłego, ale to tylko pozory. Serce ma tuż pod skórą. W zeszłym roku, kiedy ktoś zwędził mu...

— „Ktoś!” — parsknęła śmiechem Marta.

— Wiem. Słyszałam tę historię — powiedziała Justyna. — Szczerze mówiąc, trudno mi było uwierzyć. Szczególnie w jej zakończenie.

— No. Nie tylko tobie — zgodziła się Beata. — Ale jest co do szczegółu prawdziwe. Możesz nam wierzyć. Byłyśmy, że tak powiem, w samym środku wydarzeń.

Historia, którą przypomniały dziewczęta, uświadomiły Justynie detektywistyczne talenty przyjaciółek i chłopaków. Wszyscy bez wyjątku byli w stołówce. Przypomniała sobie o tajemniczej kartce, którą znalazła w torbie. Przez chwilę rozważała myśl o podzieleniu się, przynajmniej z dziewczętami, informacją o tym zdarzeniu, ale dała spokój.

„Licho wie, co tam jest napisane” — wystraszyła się. — „I przez kogo”.

— Teraz wydaje mu się, że zszedł na drugi plan — kontynuowała rozważania o Banasiu Beata. — Strasznie dużo sobie naobiecywał, plany porobił ambitne. Postanowił stworzyć zespół, jakiego świat nie widział. No i proszę.

— No — przytaknęła Marta. — Jemu się wydaje, że jest drugi na podium.

Justyna zniecierpliwiona machnęła ręką.

— Jaki drugi?! Nikt tego tak nie widzi.

— Nie szkodzi. On tak to widzi — spokojnie odpowiedziała Marta. — Jest starym internatowym wygą i weteranem — uśmiechnęła się ironicznie. — A ty nowa. Powinnaś być chociaż oczko za nim. A nie jesteś.

— Nawet gdyby drugi — zauważyła Ewelina. — To mało?!

— Dla Banasia mało — uśmiechnęła się Beata. — Dziewczyna nim rządzi. I jego ekipą. I to do tego nowa. Czujesz?

— Jakie „rządzi”? — oburzyła się Justyna. — Przecież ma wpływ na wszystko. I inni też. Wszystko razem dyskutujemy. Zresztą mogę się wycofać, jeśli ma z rozpaczy dostać wrzodów. Nie ma problemu.

— Ani się waż! Tylko spróbuj! — wykrzyknęły wszystkie. — Nie ma tak, że on chce! Zresztą ty masz większy talent.

— No nie wiem — te miłe słowa jakoś nie podniosły Justyny na duchu. Wkrótce chłopcy podnieśli się i zaczęli odnosić talerze. Przechodząc koło stołu zajmowanego przez dziewczęta, Marcin Lukas przyjaźnie puścił do niej oko.

— Jak tam Krzysiek mówił po lekcji? — uśmiechnął się kpiąco, ale wesoło. — Kto w jakimś tam powiedzeniu ma zawsze szczęście?

Justyna chciała już po raz drugi w ostatniej godzinie wywalić język, ale w porę sobie uświadomiła, że jak się właśnie je makaron z serem, to efekt może być niezbyt widowiskowy, tym bardziej że z talerzem w ręce zbliżał się do nich Marcin Skowron. Chyba planował się przysiąść.

*

Krótko po obiedzie nadeszła upragniona chwila, w której Justyna mogła wziąć się za odczytanie podrzuconego jej listu. Potrzebowała paru minut samotności, bo ślęczenie nad pokrytą wypukłymi punkcikami kartką i planszą do nauki brajla z pewnością zwróciłoby uwagę koleżanek, a na razie problemem chciała zająć się sama. Dogodne warunki powstały, kiedy koleżanki z panem Jankiem i resztą grupy wyszły do pobliskiego sklepu na zakupy. Na tyle pobliskiego, że czasu nie było za wiele, więc choć tekst był krótki, Justyna od razu przystąpiła do pracy. Punktowy alfabet brajla oparty jest na kombinacji sześciu wypukłych punktów ułożonych w dwóch kolumnach po trzy punkty w każdej. Lewa kolumna zawiera punkty: pierwszy, drugi i trzeci, prawą zaś stanowią punkty: czwarty, piąty i szósty. Wiele liter Justyna już znała, ale co innego wiedzieć, jak wyglądają pojedynczo, a co innego zobaczyć napisany prawdziwy zwarty tekst, w którym każda literka w porównaniu ze schematem na planszy poglądowej jest po prostu maleństwem. ‘Zobaczyć’, bo zdobycia umiejętności czytania palcami dziewczyna nigdy nawet nie planowała. W zdaniu napisanym na papierze punkty zawsze jej się zlewały i nigdy nie była pewna, czy jakaś kropka należy do tej, czy już do następnej litery. Te i inne problemy, ilekroć zabierała się za brajlowskie pismo, pokonywała z mozołem nie tyle czytając, ile sylabizując i rozszyfrowując tekst, sprawdzając znaki z okiem przy kartce, dopytując o nie kogoś w pobliżu lub odkrywając ich znaczenie z kontekstu. Zawsze w trakcie tego wysiłku nabierała wprawy i szło jej coraz lepiej, co dowodziło, że rzecz wymagała systematycznych ćwiczeń. Z systematycznością Justyna jednak miała problem, przynajmniej jeśli chodziło o naukę brajla. Chciała go poznać jedynie z ciekawości i dla własnej satysfakcji, a nie z rzeczywistej potrzeby, do której, miała nadzieję, nigdy nie dojdzie. Sama posługiwała się zwykłym pismem i drukiem, choć wzrok miała według jej własnego określenia „mocno nietęgi”. Na tyle słaby, że po ukończeniu podstawówki, choć i tak ze świetnymi wynikami, dalszą edukację kontynuowała tutaj. Ku — zresztą ogromnemu teraz — zadowoleniu. Jeśli w jej życiu były do tej pory dwa lepsze miesiące, to Justyna ich już nie pamiętała.

Wyjęła ze „słonikowej” kieszonki złożoną kartkę, chwilę pokontemplowała jej jasnozielony kolor i rozłożyła na stole, a obok położyła ściągę z brajlem.

„No to do dzieła” — powiedziała sobie w myślach. „To chyba jedno zdanie. Góra dwa. Jeśli to w ogóle jest coś z sensem”. I pod wpływem tej refleksji przypomniał jej się kawał, który usłyszała od Kubika zaraz pierwszego dnia w ośrodku. W kawale jakiś niewidomy przypadkowo dotknął chropowatej powierzchni tarki do warzyw. Przejechał po niej palcami i oświadczył zdziwiony: „Pierwszy raz czytam takie bzdety”. Dowcip, może nie najwyższych lotów, w pierwszych godzinach pobytu w miejscu, którego się obawiała, miał dla niej zbawienne, niemal terapeutyczne znaczenie. Pomyślała wtedy, że może nie będzie tak źle, skoro mieszkają tu niepełnosprawni o tak luzackim stosunku do swojej ułomności.

Pierwsza litera. Justyna przyłożyła nos do kartki. Czwarty i szósty punkt. Ten układ akurat znała, bardzo często pojawiał się na początku wielu tekstów i oznaczał, że litera, którą poprzedza, będzie wielka. Zobaczmy jaka to. Punkt drugi, czwarty, piąty i szósty. No proszę. I już problem. Justynie ta litera zawsze myliła się z jej lustrzanym odbiciem. Jedno było ‘w’, drugie ‘r’. Zajrzała do ściągi. To ‘w’. Jakoś idzie. Nad brajlowską literą na zielonej kartce napisała długopisem ‘w’ i zaraz poprawiła na ‘W’. Dalej. Litera druga — punkt drugi i czwarty. Tę pamiętała. To ‘i’. Również miała symetryczne odbicie w postaci brajlowskiego ‘e’, ale łatwo było zapamiętać, bo ‘e’ zaczynało się od pierwszego punktu i było pierwsze w stosunku do ‘i’ w alfabecie. Jak na życzenie obok ‘i’ Justyna zobaczyła ‘e’. Obie zapisała nad wypukłymi kropkami. Miała już ‘w-i-e’ Jeszcze jedna litera i odstęp, czyli chyba koniec wyrazu. Tej nigdy nie mogła zapamiętać. Sprawdziła. To ‘m’. Wyszło jej ‘Wiem’. „Rany, to ma sens. Ktoś coś wie. Trzeba działać dalej, bo zaraz wrócą z tego sklepu” — pośpieszyła się w myślach. Teraz dwa odstępy, a w środku litera. Tę znała i lubiła. To ‘o’. ‘Wiem o’. Po odszyfrowaniu i zapisaniu kolejnych aż pięciu liter dziewczyna otrzymała wynik, który przyprawił ją o skurcz serca: ‘Wiem o tobie’. Wystraszona wpatrywała się w kartkę. Nie była pewna, czy chce odczytać resztę, ale wiedziała, że to zrobi. Jeszcze chyba jeden wyraz, ale za to dłuższy. Po niedługim czasie miała całość. Nie było tam już nic więcej. Jednak to, co przeczytała, wystarczyło, aby usłyszeć bicie własnego serca:

Wiem o tobie wszystko

Nerwowo rozejrzała się po pustym pokoju. Drzwi były otwarte, ale nie dochodziły do niej żadne dźwięki. W internacie było jakoś dziwnie cicho.

Justyna uświadomiła sobie, że się boi...

Rozdział I

NOWE PORZĄDKI

Nowy rok szkolny przywitał Krzyśka Banasia zmianami, w których chłopak nie umiał się odnaleźć. W internacie pojawił się już w niedzielne popołudnie ostatniego dnia sierpnia i od razu usłyszał niusa, od którego zrzedła mu mina. Pani Grażynka, która akurat przypinała coś do korkowej tablicy nieopodal wejścia, widząc, że chłopak wraz z mamą obładowani bagażami kierują się w stronę schodów na górę, zawołała:

— Tu, Krzysiu, tu! „Koniczynka” — i wskazała przeciwległy koniec parteru.

Wszystkie moduły sypialne poza numerami oznakowane były kolorowymi obrazkami i niektórzy posługiwali się tą symboliką.

— Jak w zeszłym roku, jeśli się nie mylę — dodała, uśmiechając się, do mamy chłopca.

Krzysiek wybałuszył oczy.

— Jaka znowu „koniczynka”, pani Grażynko?! Jakie „w zeszłym roku”? Ja teraz jestem w gimnazjum! — obruszył się.

— Zaszły drobne zmiany — odparła wychowawczyni, robiąc parę kroków do tylu i oceniając jakość stworzonej przez siebie ekspozycji. Ocena wypadła pozytywnie i pani Grażynka poświęciła teraz całą uwagę Banasiowi. — Pan Janek ci wszystko wyjaśni. Jest w pokoju wychowawców. A w sypialni czekają na ciebie Marcin Lukas i Kubik. Też już przyjechali — dodała i znowu się uśmiechnęła. — Nadal jesteś u pana Janka i pani Asi. Niejeden by chciał — mrugnęła do mamy Krzyśka. — Chyba ci tu nie było źle?

— No pewnie, że nie! — obruszył się. — Byczo było! Ale ja się nastawiłem... Przygotowałem psychicznie... Planowałem Rzeckiego podregulować. A tu słyszę „jak w zeszłym roku”! To jakie to zmiany?! „Koniczynka” — Banaś nie mógł przełknąć tej nazwy. — Dotąd nawet nie pamiętałem o tych „krecikach” czy co to tam, a teraz będą mnie prześladować. Już słyszę, jak jutro Rzecki będzie pytał: „To gdzie ty właściwie mieszkasz? W „koniczynce”? Czy może w „biedronce”? Poproś, aby cię przenieśli do „żółwika!”. Wyczuwa pani? Już w zeszłym roku, kiedy coś od niego chciałem, kazał mi iść robić wycinanki!

Obie panie śmiały się niemal na głos.

— Nie przesadzaj, chłopie — powiedziała pani Grażynka. — Obserwowałam cię cały zeszły rok i widziałam, że bardzo się kolegowałeś z Krzysiem Rzeckim.

— No tak — Banaś również się uśmiechnął, bo przypomniał sobie, w jakich okolicznościach doszło do zacieśnienia tej znajomości — ale i tak mi nie przepuści. To cała grupa zostaje? — zapytał już spokojniej i wychowawczyni utwierdziła się w przekonaniu, że chłopak narzekał nieco na pokaz. Zwłaszcza że parę chwil wcześniej pojawili się koło niego Kubik i Lukas.

— Nie cała, Krzysiu. — Z pokoju wychowawców wyszedł pan Janek. — Tylko po tym, co tu słyszałem, trochę boję się mówić. Cała pierwsza gimnazjum to w tym roku dwie klasy i dwie grupy. Przyszło mało maluchów, a dużo gimnazjalistów, więc jedna grupa zostanie na dole, a druga będzie u góry. I to te zmiany. No i zostaliście z powodów organizacyjnych nieco przetasowani. Składy klas są nieco inne niż składy grup.

— To kto w końcu jest na dole, panie Janku? — Banaś najwyraźniej godził się już z tymi nowymi porządkami.

— Ty, Kubik i Lukas, a także trzy wasze najulubieńsze koleżanki z zeszłego roku — Marta, Beata i Ewelina — oraz dwie nowe — Justyna i Małgosia. Z tego co wiem, przyjadą jutro.

— Ładne? — uśmiechnął się Krzyś Kubik.

— Krzysiu, chciałbym delikatnie zwrócić ci uwagę, że przyjechałeś tu nie na podryw, a uczyć się! — powiedział pan Janek, akcentując ‘uczyć się’ i pocierając dłonią twarz charakterystycznym gestem z góry na dół, co było u niego oznaką zmęczenia i przewidywania kłopotów. Nie wiadomo, jakimi torami poszły skojarzenia wychowawcy, ale dodał jeszcze. — Sporo urosłeś przez te wakacje, chłopie. Wy, nawiasem mówiąc, też — dodał, zwracając się do Banasia i Lukasa.

— Rośnie się, panie Janku — odpowiedział skromnie Marcin. — To co? Pójdziemy już do pokoju. Pomożemy Krzyśkowi z bagażami, pogadamy, poustalamy — uśmiechnął się.

— A idźcie, idźcie — poparł ten projekt pan Janek. — Poustalajcie. Zajrzę tam później do was. Przyniosę Krzysiowi meliskę na uspokojenie. Do „koniczynki”! — dodał na koniec nieco głośniej, czerwony od powstrzymywanego śmiechu i mrugając do pani Grażyny, która przewróciła oczami, robiąc do kolegi minę: „Musiałeś?!”.

*

Po uroczystości rozpoczęcia roku szkolnego, która jak zwykle odbyła się w auli ośrodka, a później po spotkaniu w klasach, w internacie zrobiło się gwarno.

— Nie przejmuj się. Taki młyn jest zawsze na początku — Szymon pocieszał nowego kolegę, Łukasza Gałkę, który właśnie pożegnał się z rodzicami. — Szybko minie i zacznie się normalne życie. Na początku będziesz trochę błądził, ale raz dwa się nauczysz. Teraz na przykład, choć mieszkasz na górze, idziesz poznać się z kumplami z parteru. Zobaczysz Kubika. Też brajlowiec, a jaki pyskaty! Albo Banaś. Będzie chciał tobą rządzić, ale mu się nie dasz, boś twardziel, a nie jakaś mamyja — terkotał.

— Mamyja? — zdziwił się idący obok nich Andrzej Gawlik. — Pierwsze słyszę.

— Ja też — uśmiechnął się Szymon. — Ale fajnie brzmi. Popatrz na Andrzeja — znowu zwrócił się do Łukasza. — W zeszłym roku też był nowy, a nic się nie bał. Czegoś nie wiedział, to pytał. Po miesiącu taki się z niego zrobił dżolero, że strach!

— Ty coś brałeś, Szymuś? — zaniepokoił się Gawlik.

Szymon machnął ręką.

— Nie słuchaj go. Skromniś. Maszynę brajlowską masz? Papier?

— Mam wszystko. Nawet laptopa. I słuchawki.

— No. A to, że nie widzisz, to tutaj pryszcz! Mało istotny drobiazg. Dotykaj mojego łokcia i idziemy. Łokieć jest ważny. Podstawa w chodzeniu z przewodnikiem — instruował nowego kolegę.

— Tak mi przychodzi do głowy, Szymon — znowu wtrącił się Gawlik — że on może nie jest niewidomy od wczoraj.

Łukasz roześmiał się.

— No nie jestem. Nie widzę od urodzenia.

Szymon tego nie skomentował, bo właśnie doszli do modułu Banasia.

— Chłopaki mieszkają w „koniczynce” — uśmiechnął się z przekąsem, zasłaniając usta dłonią.

— No. Powiedz to przy Krzychu, to wylecisz przez okno — ostrzegł go Andrzej. Ale niepotrzebnie, bo Szymon również słyszał już o wczorajszych gorzkich żalach Banasia.

W pokoju było mnóstwo chłopaków. Oprócz jego mieszkańców siedzieli tu już Leszek Tomala, Mateusz Gieran i Sebastian Szmigiel. Brakowało Mateusza Komara, ale on poszedł do siebie na górę. Mieszkał tam cały poprzedni rok i najpierw chciał pogadać z kolegami stamtąd. Przyjechał niemal prosto do auli, więc z niewieloma jeszcze bliżej się widział. Mateusz kilka dni temu nie zdał niestety poprawki z matematyki i w tym roku miał powtarzać klasę. Nawet nie wiedział, że cała reszta nowej grupy najpierw zejdzie na dół odwiedzić stare kąty.

— No i jak, panowie? — zagadał od drzwi Szymon. — Co w tym roku planujemy? Poznajcie Łukasza Kulkę. Nowy jest. — Szymon podprowadził kolegę na bardziej eksponowane miejsce.

— Gałkę — sprostował Łukasz.

Krzysiek Banaś wykazał życzliwe zainteresowanie.

— Pewnie pierwszy raz u nas, co? — zapytał i przyszło mu do głowy, że to raczej głupie pytanie. — Nie martw się — szybko dodał, aby zagadać tę nielogiczność. — Wszystko będzie, jak mawia pan Janek, tip-top.

— Już mu mówiłem — przytaknął Szymon. — Później, jak już będzie spokojniej, wytłumaczymy mu co i jak.

Andrzej przypomniał sobie swój pierwszy dzień.

Ku sporemu zaskoczeniu Banasia i reszty Łukasz odpowiedział jednak:

— Pewnie, że mam mnóstwo pytań i koniecznie chcę pogadać, może być później, ale nie jestem tu pierwszy raz. Byłem u was w czerwcu dwa lata temu. Pamiętam dokładnie. Było jakieś spotkanie integracyjne, dzień otwarty czy coś. I dlatego tu teraz jestem. Bo mi się spodobało wtedy — uśmiechnął się. — Nawet pana Janka pamiętam. Oprowadzał moją grupę.

— E! — zawołał z żartobliwym entuzjazmem Kubik. — To ty jesteś pozytywnie nastawiony, normalnie. I bardzo prawidłowo! Nie rozczarujesz się. A pana Janka nieźle sobie odświeżysz. Będziesz go ciągle spotykał. On ma takie dziwne właściwości, mówię ci.

— Jakie? — zaciekawił się Łukasz.

— A pojawia się znienacka, nie wiadomo skąd — oświadczył z gorzką skargą w głosie Krzyś. — Jak nie chcesz, żeby ktoś niepowołany akurat koło ciebie był i cię słyszał, jak mówisz o niekoniecznie przez wychowawców pochwalanych rzeczach, to ten, kto się właśnie koło ciebie zjawi i cię usłyszy, to będzie pan Janek. Po tym go poznasz. Przekonasz się już wkrótce.

Wszyscy się roześmiali.

— Może się nie przekona — wyraził wątpliwość Mateusz Gieran. — Przecież on nie jest pana Janka. To dotyczyło głównie nas.

— Przekona się — trwał przy swoim Krzyś. — A jak zagada do ciebie tak coś bardziej bez sensu, to się nie martw, że nie kontaktujesz — znowu zwrócił się do Łukasza. — Będzie to znaczyło, że zasuwa cytatem z jakiegoś filmu albo tytułem. Taki jest. Maniak filmowy, normalnie. Prowadzi kółko filmowe i można u niego oglądać bycze filmy.

— No może — nie upierał się Mateusz. — My teraz będziemy u pani Joli i Ewy. O! U pani Ewy — uświadomił sobie nagle. — Będziemy często coś pichcić tu na dole.

— Gotować? — upewnił się Łukasz.

— No. Pani Ewa jest tu specjalistką od zajęć kulinarnych. To znaczy robi je regularnie, bo znają się na gotowaniu wszystkie wychowawczynie. Pan Janek chwalił się nieraz, że on też, ale że się nie ujawnia, bo on jest od sztuki wysokiej czy jakiejś tam i stanie przy garach mu z tym nie koń..., nie końwe...

— Nie konweniuje — pomógł mu Łukasz.

— No przecież mówię. Nie pasi mu. Będziemy tu robić różne pizze i zapiekanki. Przyjdziesz, Banaś, to dostaniesz. He, he!

— Dobrze wiedzieć — uśmiechnął się Krzysiek. — Jak zgłodnieję, to poślę po was na górę.

Mateusz chciał zareagować jakąś ciętą ripostą, ale Krzyś Banaś zmienił temat.

— Jak nas tu wszystkich razem widzę, to trochę mi się humor poprawia, muszę wam powiedzieć. Wczoraj, kiedy się dowiedziałem, że nasza grupa uległa takiej zagładzie, to mi się słabo zrobiło. Teraz widzę, że nie jest źle. Damy radę. Dalej możemy być ekipą. Mam nawet świetny pomysł...

— No — przerwał mu Leszek Tomala. — Ulegliśmy rozbiciu dzielnicowemu.

Leszek w zeszłym roku był mocno zagrożony poprawkami i żeby się wykaraskać z opałów, musiał ostro zakuwać. Zdaje się, że między innymi historię.

— E tam — machnął ręką Szymon. — To przecież nadal jest jeden internat. Ja w tym roku postanowiłem działać w kole teatralnym, a ono jest przecież tu na dole...

Banaś nie był zachwycony, że mu przerwano.

— No właśnie chciałem wam powiedzieć, że jeśli chodzi o naszą działalność w tym roku, to nie musimy się już ukrywać i prowadzić tajnych akcji. W podziemiu, że tak powiem. Mam super pomysł na działalność zupełnie...

Na wspomnienie zeszłorocznej aktywności grupy Sebastian Szmigiel się rozmarzył.

— No. Było super. Opowiemy ci dzisiaj — zwrócił się do Łukasza — to nie uwierzysz. Działaliśmy w głębokiej konspiracji pod nosem wychowawców. Śledztwa, dedukcje, obserwacje, podsłuchy, sprzęt szpiegowski... Wszystko! Mieliśmy człowieku, Ekipę Śledczą. Działały z nami dziewczyny, potem chłopaki z góry...

Banaś zaczynał dostawać żyły.

— Jeśli nie jesteście cieka...

— Fajnie, że dziewczyny są z wami w grupie — pozazdrościł kolegom Szymon. — Pan Janek też się cieszy. Jak nie wiem co. Słyszałem, jak mówił w pokoju wychowawców twojej mamie, Krzysiek — uśmiechnął się do Kubika — że cały zeszły rok, mimo że nie były formalnie w naszej grupie, to były głosem zdrowego rozsądku w naszym towarzystwie. Tak powiedział. Głosem zdrowego rozsądku. Mówił, że jazdy miał z nami takie, że mógłby książkę napisać[1].

— Tak?! Ciekawe, co miał na myśli — zdziwił się Krzyś. — Ale prawdę mówiąc, ja też się okropnie cieszę. Są jeszcze dwie nowe. Jakaś Gośka i Justyna. Gośka podobno laska. Słyszałem głosy. A Justyny nie było na rozpoczęciu roku, ale mam nadzieję, że dojedzie, bo jestem okropnie ciekaw, szczerze mówiąc.

Plany Szymona nasunęły Łukaszowi pytanie.

— Mówiłeś, że chcesz być w jakimś kółku teatralnym. A co tu jeszcze można robić? Bo chętnie bym... Ale w występach to ja nie jestem zbyt dobry.

— No i właśnie gdyby mi ciągle nie przerywano, to bym coś powiedział na ten temat — warknął Banaś. — Aż się dziwię...

— Ja też tak myślałem! — podskoczył z entuzjazmem Mateusz Gieran, nawiązując do wątpliwości Łukasza. — Ja i teatr! Akurat! I co? Zaplątałem się raz na próbę niechcący, aby popatrzeć. I gram do dziś. W tym roku kontynuuję karierę — uśmiechnął się skromnie i zwrócił do Szymona. — Razem będziemy grać.

— No. Jako Flip i Flap! — wykrzyknął złośliwie Krzysiek. — Na pewno zrobicie karierę.

Mateusz i Szymon rzeczywiście wyglądali razem dość kontrastowo. O ile pierwszy był raczej szczupły, o tyle drugi wprost przeciwnie.

— Jako kto? — Mateusz, mimo że aktor, z klasyki komedii był chyba słaby.

— Jako dwa patałachy! — zasapał nerwowo Banaś.

— Jakiś strasznie hardy się zrobiłeś, Banaś, od czasu, jak zamieszkałeś w tej „koniczynce” — zauważył pogodnie Szymon. — Aż strach!

Banaś podskoczył jak oparzony, ale Marcin go przytrzymał i szybko zwrócił się do Łukasza.

— A w czym jesteś dobry? Czym się interesujesz? — zapytał. — Założę się, że znajdziesz coś dla siebie.

— A różnie... Komputerami, muzyką, radiem...

— Pan Maciek prowadzi koło informatyczne. Możesz też się uczyć grać na instrumentach, śpiewać... Nasz zespół wokalny nawet płyty nagrywa. A jeśli chodzi o sprawy bliższe tematom radiowym, mogę cię skumać z chłopakami ponadgimnazjalnymi. Oni się interesują realizacją dźwięku, radiem internetowym... Sam nie wiem... Takimi rzeczami. Zresztą nasi na górze — wskazał palcem sufit — też w tym siedzą. Mają programy, coś sobie miksują, zgrywają... Zorientujesz się.

Łukasz sprawiał wrażenie oszołomionego.

— Naprawdę? Ja cię! Jak tu byłem na tych otwartych dniach nic nie mówili...

— A pytałeś? Przecież nie mogli mówić o wszystkim. Zresztą wątpię, aby pan Janek akurat wiedział, że Bytowski robi miksy muzyczne, a szkół ponadgimnazjalnych w ogóle tu jeszcze wtedy nie było. Poza tym ty byłeś tu ponad dwa lata temu — uśmiechnął się Marcin. — W sprawach komputerowo-nagraniowo-technicznych, to ho, ho! Wiek cały.

— No, jak tam? — zwrócił się pojednawczo do siedzącego obok Banasia, poklepując go po kolanie. — Przeszło ci już, człowieku? Nie ma się co pienić. Miałeś nam coś powiedzieć, zdaje się. Bardzo jestem ciekaw. Założę się, że reszta też.

Rozległy się głosy potwierdzające opinię Marcina Lukasa.

— No pewnie! Dawaj, Krzychu!

— Właśnie zacząłem się dziwić, że nic nie mówisz — zawołał Sebastian Szmigiel. — Jestem okropnie ciekaw, co tam wykombinowałeś.

Krzysiek Banaś nie tylko się uspokoił, ale wręcz wpadł w dobry nastrój. Uśmiechnął się zadowolony i wstał nawet, aby jego wypowiedź była bardziej przekonująca, a słowa wydały się mieć większą moc.

— Jest więc tak, panowie! — uniósł obie dłonie, jakby powstrzymywał napór potężnych fal zainteresowania kolegów. — Tylko słuchajcie mnie spokojnie do końca i nie przerywajcie, bo na początku może wam się mój pomysł wydać może niespecjalnie ciekawy, ale tak nie jest. Zapewniam was — podkreślił żarliwie. — Wpadłem na niego już w wakacje i dobrze sobie wszystko ułożyłem. Mówię dopiero teraz, bo czekałem, aż będą wszyscy. Słuchajcie! Otóż pomyślałem sobie, że...

Drzwi otworzyły się z impetem i do pokoju wpadł Mateusz Komar.

— A, tu jesteście! — ucieszył się. Szukał ich we wszystkich modułach, a ten był przecież na końcu korytarza. — Wy tu sobie pytlujecie o głupstwach i nawet nie wiecie, że nowa dziewczyna wam przyjechała. Mówię wam, ale babka!

Banaś opuścił ręce i stał z otwartymi ustami. Wszyscy podskoczyli.

— Coś ty?! Skąd wiesz?! Widziałeś?

— Widziałem! I gadałem trochę nawet — szpanował Mateusz. — Coś jej się pomyliło i poszła na górę. Mówię wam! Już zrobiła furorę. Akurat przy pokoju wychowawców było pełno chłopaków. Kiedy się okazało, że mieszka tu na dole, chyba z dziesięciu rzuciło się ją odprowadzić, ale pani Grażynka ich już pogoniła, bo i tak jest młyn. Inaczej przyprowadziliby ją do samego pokoju. Naprzeciwko was, zdaje się.

— E tam. Przecież najpierw musiała zgłosić się tutaj, w pokoju wychowawców — zauważył Leszek.

— No, a jak! — zgodził się Komar. — Ale oni stali pod pokojem i czekali, aż wyjdzie. No i pani Grażynka ich ścignęła. Marcina Skowrona to musiała nawet ostro, bo nie bardzo chciał słuchać, zamierzał dyskutować...

— Skąd wiesz? — przerwał Sebastian z podejrzliwie ironicznym uśmieszkiem.

— No bo też tam byłem — zaczerwienił się Mateusz. — Ale nie dałem się ścignąć, bo powiedziałem, że idę do was. No i jestem. W „koniczynce”, widzę, mieszkacie... Coś taki nabzdyczony, Banaś? — I nie czekając na reakcję kolegi, rzucił wszystkim. — To lecę. Sprawy mam. Trzymajta się, chłopaki!

Kubik się poderwał.

— Czekaj, Mateusz! Mam biznes do ciebie.

Mateusz jednak chyba nie dosłyszał, więc Krzyś wyszedł za nim pośpiesznie.

Z zamieszania skorzystał też Mateusz Gieran.

— Poczekaj chwilę! — zawołał gorączkowo do Banasia, wyjmując z kieszeni telefon. — Dostałem ważnego smsa. Muszę odpowiedzieć, a tu nie ma zasięgu. — I skierował się w stronę drzwi.

— A w jakiej jesteś sieci? — zainteresował się Szymon. — Na górze jest superzasięg.

— Dobra! — machnął ręką Mateusz. Wydawał się być nieco poirytowany tą dociekliwością kolegi. — Zaraz wracam. Zacznij, Krzychu, beze mnie.

Banaś wciąż stał na środku, a minę miał jak pan Janek w zeszłym roku, kiedy po całym dniu wałkowania Anielki Bolesława Prusa — pisarza, którego wychowawca wyjątkowo cenił — Szmigiel podzielił się głośno refleksją, że autor noweli, sądząc z nazwiska, musiał być Niemcem.

— Poleźli — wymamrotał zdziwiony.

— Nie szkodzi — zbagatelizował rzecz Marcin. — Przecież zaraz wrócą, nie? Poczekamy chwilę.

Chłopcy zajęli się Łukaszem. Skąd jest, z kim przyjechał, do jakiej szkoły chodził wcześniej, jak mu szło, czy ma rodzeństwo, czy widzą... Łukasz udzielał wyczerpujących odpowiedzi, tym bardziej że Krzysia i Mateusza wciąż nie było. Banaś nie brał udziału w rozmowie. Siedział znowu na tapczanie i pocierał dłonią twarz, gestem jakby jakiejś rezygnacji, co również trochę upodobniało go do pana Janka. Wyglądał na zmęczonego.

Po dobrych kilkunastu minutach Marcin zerknął na niego i coś sobie przypomniał.

— Przepadli gdzieś. Trudno. Nawijaj, Krzysiek, co miałeś mówić. Potem im powtórzymy. Z Kubikiem i tak przecież mieszkamy.

— Będę każdemu klarował od nowa?! — wybuchnął Banaś. — To wymaga dokładnego omówienia. Wspólnego — dodał z goryczą.

Andrzej Gawlik wstał z tapczanu.

— Pewnie są na korytarzu. Zobaczę. — I wyszedł sprawdzić.

— To może rzeczywiście odłóżmy temat na potem — zaproponował Szymon wstając i szturchając dyskretnie Łukasza. — Nowy rok się zaczął. Jest trochę zamieszania. Sprawy organizacyjne... Załatwianie... — Szymon chyba sam dokładnie nie wiedział co. — Możemy spotkać się po południu albo wieczorem... My też chyba musimy się zbierać. Łukasz jeszcze się nie rozpakował całkiem... Odprowadzę go, pokażę mu kąty...

Szymon stał niepewnie i zerkał na Banasia. Krzysiek jednak milczał, więc Szymon skierował się do wyjścia, pociągając delikatnie a stanowczo i jakoś podejrzanie ponaglająco, Łukasza.

— To narka! — rzucił na pożegnanie i obaj wyszli.

Zostali we czwórkę, ale rozmowa się już nie kleiła, bo Banaś milczał, nie potrafiąc ukryć złego humoru, a wszelkie Marcinowe próby ratowania atmosfery spełzały sromotnie na niczym. W tej sytuacji, a może też z jakichś innych powodów, podniósł się Leszek i widząc to, jakby na komendę, Sebastian.

— Też się zmywam pomału — oznajmił Tomala. — Muszę sobie zaklepać miejsce w szafie, bo mi najlepsze półki pozajmują.

— O rany! No przecież! — wykrzyknął Sebastian. — Dzięki, że przypomniałeś. Mamy potem trzymać gacie w reklamówkach za tapczanem pod oknem?

— Nie przesadzajcie — parsknął Marcin. — Tam jest miejsca opór. Kilku chłopa by wlazło — dodał, nawiązując do pewnych wydarzeń z zeszłego roku. — Nie, Krzychu? — szturchnął Banasia. Ten jednak nic nie odpowiedział, za to Leszek i Sebastian roześmiali się jakoś nienaturalnie wesoło i wyszli.

Krzysiek w milczeniu zajął się porządkami w swojej szafce przy tapczanie, a Marcin krzątał się po pokoju. Swoimi działaniami objął też przedpokój, znikał w nim na coraz dłużej, aż w końcu nie wrócił wcale.

Banaś z przykrym zdumieniem uświadomił sobie, że chyba jest sam. W całym module.

*

Po jakimś czasie do sypialni zajrzał wychowawca.

— A co ty tu jak ten samotny biały żagiel, Krzysiu? — zdziwił się na widok wychowanka siedzącego na tapczanie z twarzą skierowaną w stronę okna. — Medytujesz? Wiersz liryczny składasz? Czemu nie z kumplami? Nic nie kombinujecie? Żadnych nawet marnych piętnastu pomysłów na sam tylko najbliższy tydzień? Pokłóciliście się już?

— E, nie — westchnął Krzysiek. — Byli tu wszyscy jeszcze pół godziny temu, ale sobie poszli. Siedzieliśmy, gadaliśmy. Przyszedł ten nowy. Jak mu tam...? Kulka!

— Gałka.

— Możliwe. Nawet rzeczywiście była szansa, że się pokłócimy, bo zaczynali mnie już trochę wkurzać...

— Denerwować — poprawił grzecznie pedagog.

— No mówię! I nagle bach! Wszystkich wywiało. Mówię panu. Po kolei albo parami. Jakby się dowiedzieli, że na boisku odkryto złoto i trzeba się śpieszyć. A rzeczywiście miałem pomysł. Jeden — uśmiechnął się do pana Janka. — I to na cały rok, a jakby się udało, to i na dłużej. Kto wie? Tylko teraz sam już nie wiem, czy dobry. Jakoś mi się udzielił ich brak zaciekawienia — dodał z lekką rezygnacją w głosie. — Ale jak pan chce, mogę panu powiedzieć. Chyba że gdzieś pan musi lecieć. Zrozumiem — westchnął znowu.

— Nie muszę — pocieszył Banasia wychowawca. — Chyba, że nagle wybuchnie pożar i będzie trzeba ewakuować oba piętra. Ale jestem niemal pewien, że do tych przykrych okoliczności nie dojdzie.

— No, dzisiaj to sam już nie wiem — powątpiewał Krzysiek.

— To obiecuję ci, że jak by co, to będziemy biec koło siebie i ty będziesz cały czas mówił, a ja słuchał.

— No dobra — przystał na te warunki Banaś i opowiedział o swoich planach.

— I co pan na to? — zapytał na koniec. — Tylko, wie pan, ja rzeczywiście chcę wszystko zmienić. Żeby było z czadem i polotem. Bo do tej pory to było takie pitu-pitu na trzech karteczkach dla maluszków. Nie wiadomo przez kogo tak naprawdę pisane. My mielibyśmy konkretne tematy, relacje, speców od każdego działu, wysłanników, korespondentów, reporterów, fotografów, ludzi w terenie, legitymacje, przepustki... — rozpalał się Krzyś.

— To się nazywa „akredytacja dziennikarska” o ile się nie mylę.

— Może. Bylibyśmy ze wszystkim na bieżąco. Prowadzilibyśmy dyskusje na łamach. Listy do redakcji. Mówię panu. Nauczyciele i wychowawcy też na bieżąco wiedzieliby, co się wśród nas dzieje i co nas gryzie... Nawet opowiadania lub powieści w odcinkach moglibyśmy... Jakby trafił się jakiś talent. Krawczyk na przykład. Ciągle coś pisał. Może akurat by się zgodził. Tylko trzeba usiąść i pomyśleć. Myślę, że jakby mnie cierpliwie wysłuchali, to by ich wzięło. A jak ktoś lubi śledztwa i delikatne operacje, proszę bardzo! Istnieje przecież dziennikarstwo śledcze, nie? Jakby się trafiła taka afera jak w zeszłym roku z dziennikiem, to zaraz byśmy się tym zajęli. Albo ta z Malikiem. Napisalibyśmy takie artykuły, że cały ośrodek by nimi żył przez pół roku. Wie pan — zmienione nazwiska, miejsca, szczegóły... Żeby nikomu nie zaszkodzić. Zresztą pani Beata by nad wszystkim czuwała. I co pan na to?

— Z tym działem śledczym nie wyskakuj tak od razu, bo się rzucą i wszyscy tylko w nim będą chcieli być.

— E, nie martwię się. Ja na przykład nie muszę. Zresztą tak bym to przedstawił, że każdy dział wydałby im się intrygujący. Nawet porad sercowych — uśmiechnął się, mrugając szelmowsko do wychowawcy. — I co pan na to?

Pan Janek uśmiechnął się zadowolony.

— Pomysł, Krzysiu, jest znakomity. Tyle ci powiem. Znakomity. Oczywiście zgadzam się z tobą w stu procentach. To, co było do tej pory, to taka nuda trochę. Tylko, wiesz. Nikomu nic się nie chce, a jak się coś ciągnie na siłę, to wychodzi lipa. Do tej pory brakowało ludzi z inicjatywą, reformatorów i entuzjastów. Chociaż w zeszłym roku wydawało mi się, że coś drgnęło. Zaraź entuzjazmem kolegów, to stworzycie prawdziwą perłę prasy szkolnej.

— Nabija się pan — Banaś zerknął na pedagoga podejrzliwie.

— Krzysiu, jestem poważny jak poprawka z matematyki w sierpniu. Pogadaj z ludźmi i idźcie z czymś konkretnym do pani Beaty. Zobaczysz, jak się ucieszy. Pomoże wam we wszystkim i na pewno coś podpowie. Zróbcie zebranie, przedyskutujcie sprawę dogłębnie, spiszcie pomysły. Dopracujcie projekt spokojnie i bez pośpiechu. Zresztą i tak pani Beata jest chwilowo na zwolnieniu i nie będzie jej jakiś czas. Ma córki chore.

— Coś poważnego? — zaniepokoił się Krzysiek.

— Tak — odpowiedział z humorem pan Janek. — Kichają i kaszlą. Ale to małe dziewczynki, więc siedzi z nimi w domu. I jeszcze jedno — uświadomił sobie. — Ważna rzecz. Najlepiej nie mów teraz chłopakom, że rozmawiałeś ze mną i że mój stosunek do twojego pomysłu jest tak entuzjastyczny. Możesz zaszkodzić sprawie. Wśród wielu wciąż pokutuje przekonanie, że nauczyciele pochwalają tylko nudne rzeczy, a ich pomysły są interesujące tylko wtedy, kiedy dotyczą odwołania klasówki.

Banaś uśmiechnął się.

*

Krzysiek pozytywnie zbudowany rozmową z wychowawcą od razu nabrał humoru i postanowił pójść do dziewcząt. Kto wie, może jak będą warunki, podzieli się swoimi pomysłami z Beatą, Eweliną i Martą. Najpierw z nimi. Zdziwił się, że od razu nie wpadł na ten pomysł. „Głos zdrowego rozsądku w naszym towarzystwie”. Kto wie? Może i coś w tym jest. Wszedł do modułu dziewcząt, ale już w przedpokoju wyczuł, że odpowiednich warunków chyba jednak nie będzie. Ktoś tam był oprócz koleżanek, z którymi chciał się rozmówić. Zdumiał się, bo wydało mu się, że słyszy głos Kubika. Jakby kawał opowiedział, bo nagle Banaś usłyszał salwę śmiechu, co utwierdziło go w przekonaniu, że w sypialni jest mnóstwo osób. Nieco rozczarowany, ale i zaintrygowany wszedł do środka.

— O! Krzysiek Banaś! — zawołała wesoło Ewelina, która pierwsza go rozpoznała. — To jest właśnie Krzysiek — powiedziała do kogoś i wyjaśniła koledze. — Opowiadałam o tobie.

— Mam nadzieję, że w ciepłych słowach — bąknął zmieszany chłopak i przez głowę przeleciała mu pociecha, że może ten śmiech nie był reakcją na opowieść o nim. — Mam wrażenie, że słyszałem głos Kubika — upewnił się.

— A jak! — roześmiała się Ewelina. — Jeśli szukasz kumpli, to właśnie odniosłeś sukces, bo wszyscy tu są. I z grup, i z klas.

Banasiowi zrzedła mina.

— Wszyscy?! Jak to wszyscy?!

— Co cię tak bulwersuje? — zdziwiła się koleżanka. — Przyszli z godzinę temu i są. Nie wolno? Gadamy...

— Gadamy? Kto z kim?! Przecież chłopaki nie mają czasu! Komar ma pilne sprawy w internacie... — sapał zdenerwowany.

— No i co chcesz? Chyba jestem w internacie, nie? — wtrącił się speszony Mateusz.

— Kubik biznes do Komara...

— No właśnie go omawiamy, normalnie... — bąknął Kubik.

Sebastian roześmiał się ale zaraz umilkł, bo zrozumiał, że właśnie zdradził swoją pozycję. I rzeczywiście Banaś natychmiast zwrócił głowę w jego stronę.

— Coś cię bawi, Sebastian? Miałeś z drugim krętaczem, Tomalą, szafę sobie zaklepywać, cwaniaczku!

— Co? — roześmiała się Marta.

— No! Mówili, że muszą iść, żeby nie musieć gaci trzymać za oknem. A planowałem zebranie...

— Za tapczanem — poprawił go Sebuś. — Weź wyluzuj, człowieku, bo już ci się plącze ze złości.

Banaś machnął ręką i wycedził zjadliwie w stronę Mateusza Gierana.

— Daleko szukałeś zasięgu w budynku? Pilne smsy, zdaje się, miałeś?

Mateusz, cały czerwony, nic nie odpowiedział. Chłopcy też siedzieli cicho, ale za to dziewczyny pękały ze śmiechu.

— Musiałeś im strasznie przynudzać, Krzysiek.

Do Banasia chyba dopiero teraz dotarła cała prawda.

— Ja?! W ogóle nic nie powiedziałem, bo mi nie dali. Cały czas gadali głupstwa, a potem polecieli, zdrajcy, bo się dowiedzieli, że przyjechała jakaś modelka i musieli ją zoba...

Przerwał zmieszany, bo pojął, że chyba właśnie palnął gafę.

Już zaczął gorączkowo myśleć nad ratowaniem czego się da z tej przykrej sytuacji, kiedy zbliżyła się do niego nieznana mu dziewczyna o długich ciemnych i prostych włosach. Była tego samego wzrostu albo niewiele niższa. Krzyśka doszedł delikatny zapach.

„To chyba wanilia” — pomyślał.

— Cześć, jestem Justyna. Bardzo mi miło — powiedziała cichym, ale śmiałym głosem. — Będziemy razem w grupie — dodała i wyciągnęła do niego dłoń. Krzyś nie zareagował na ten gest, bo go nie zauważył.

— Krzy... — zająknął się. — Bana... — spróbował jeszcze raz. — To znaczy, Krzysiek — powiedział w końcu czerwony.

I nabrał całkowitej pewności, że tego roku szkolnego nie zaczął jednak dobrze.

*

Potem dni potoczyły się wartko i nad końcem wakacji coraz rzadziej tu ubolewano. Był w końcu wrzesień, a miesiąc ten, wydawałoby się, tak niechciany i nielubiany, miał jednak niepowtarzalny urok, który wielu odczuwało, a z którego nikt niemal nie zdawał sobie sprawy. Zupełnie jak gdyby niechęć do września została wmówiona i przyjęta automatycznie, bo tak się utarło i tak wypada. Bez zadawania pytań. Czekało się na niego z niechęcią, która przyśpieszała czas, ale kiedy już się zjawiał, ciepło witał dawno niewidzianymi kolegami, rozpoczynał nowe przyjaźnie, nierzadko na zawsze, zaciekawiał nowinami i zmianami. A kiedy wszystko już toczyło się dobrym rytmem, odchodził dyskretnie, pozostawiając zdziwienie, że był. Wrzesień pachniał wrzosem i jabłkami, czarował babim latem, którego przędzą bieliły się drzewa w słońcu. Wrocławski ośrodek stał na Złotnikach, osiedlu położonym z dala od centrum, w zachodniej części miasta. Nazwę osiedle przejęło po osiemnastowiecznych warsztatach złotniczych i użyczyło jej również znajdującemu się nieopodal Parkowi Złotnickiemu. Przed frontem zabudowań, po drugiej stronie ulicy Kamiennogórskiej, rozpościerały się rozległe pola, które urodą reagowały na zmiany pór roku, a przy tu i ówdzie widocznych na nich skupiskach wysokich zarośli niekiedy kręciły się sarny. W pobliżu znajdowało się osiedle domków jednorodzinnych, a sam ośrodek również z daleka sprawiał wrażenie zespołu pojedynczych zabudowań, chociaż — jak zauważył kiedyś Kubik — po wejściu do niego można było przez dwie godziny zwiedzać wszystkie zakamarki i ani razu nie wyściubić nosa na dwór. A jeszcze się rozrastał. Powstawał basen, sale gimnastyczne z zapleczem sportowo-rekreacyjno-korekcyjnym oraz kompleks boisk. Wszystko wskazywało na to, że do opisu Krzyś niebawem będzie musiał wprowadzić korektę czasową.

Internat zaczynał tętnić zwykłym życiem. Odbył się apel organizacyjny poprowadzony przez kierowniczkę, panią Agnieszkę, spotkania grupowe z wychowawcami, przydzielono grupom klasy w szkole, w których codziennie między podwieczorkiem a kolacją odrabiano lekcje, a chociaż koła zainteresowań zwyczajowo miały ruszyć dopiero po dwóch pierwszych tygodniach, nabór chętnych trwał od początku miesiąca. Pedagodzy, według mało wyszukanego określenia pana Janka, wyłapywali ze wszystkich grup utalentowanych lub choćby tylko zainteresowanych — muzyką, tańcem, teatrem, różnorodnymi formami plastycznymi, szachami, warcabami stupolowymi, komputerami, harcerstwem i co tam kto chciał, bo jeśli jakiegoś koła jeszcze nie było, to tylko dlatego, że chwilowo nikt go nie stworzył. Na projekcje filmowe, z którymi pan Janek zamierzał ruszyć w trzecią środę września, zapowiedziało się chętnych, ku miłemu zaskoczeniu wychowawcy, nad wyraz dużo. Radość pana Janka z pewnością byłaby mniejsza, gdyby dotarło do niego, że sensacyjna plotka, która powstała rok temu i trwała do wakacji, odżyła z całą gwałtownością już w pierwszych dniach nowego roku i przekazywana była sobie z ust do ust. W czytelni, w której odbywały się seanse, według wiedzy i przekonania wszystkich... straszyło.

*

Krzysiek Banaś nowego roku nie rozpoczął dobrze, ale i z kontynuacją nie szło mu najlepiej. Kiedy udało mu się zebrać wreszcie chłopaków i przedstawić im swój pomysł, nie spotkał się z wielkim entuzjazmem.

— Więc jak mówisz? — ziewnął Komar, gdy Krzysiek skończył płomienną przemowę. — Mamy działać w redakcji gazetki szkolnej? To działaj, przecież ona już jest. Nawet wydawało mi się, że coś tam robiliście w zeszłym roku. Lukas mi wiercił dziurę w brzuchu o jakieś książki. Czy czytałem. Artykuł pisał o czytelnictwie. Tylko strasznie zawęził temat, bo pytał mnie o takie, w których są psy...

— No tak — mruknął ironicznie Marcin. — Ale strasznie nie utrudniło ci to odpowiedzi, bo — o ile pamiętam — w ogóle nie przeczytałeś żadnej.

Z Banasia powietrze zeszło niemal z sykiem.

— Rany! — jęknął. — Spałeś, jak mówiłem?! Nic nie zrozumiałeś?

— A, bo gadałeś jakoś chaotycznie. Machałeś łapami, łaziłeś po pokoju, podniecałeś się. Cały czas się martwiłem, że wypadniesz przez okno — uśmiechnął się Mateusz.

— No. Trochę ma rację — przyznał Sebastian Szmigiel, ale pozycję na tapczanie zmienił z leżącej na siedzącą, co było u niego oznaką najwyższego zainteresowania i Krzyś zauważył to nie bez pewnej satysfakcji. Spotkanie odbywało się u chłopaków na górze.

Jednak dalsza część wypowiedzi kolegi mocno zachwiała nadziejami Banasia, bo Sebastian poczynił uwagę, która w jednej chwili mogła zakończyć obrady.

— Ja zrozumiałem głównie, że chcesz, abyśmy przez cały rok ostro zasuwali, tak?

Banaś westchnął. Robiło się niebezpiecznie.

Odezwał się Marcin.

— Moment. Chcesz — zwrócił się do Krzyśka — stworzyć dynamiczne pismo szkolne. Ono wprawdzie istnieje, ale nie jest dynamiczne. Wiem. Chcesz powołać nową redakcję, pootwierać działy, zaangażować ludzi, którzy będą dla nas pisać. Bo to my będziemy tą redakcją, tak?

— A ty szefem, założę się! — zawołał Kubik.

— Redaktorem naczelnym to się nazywa — poprawił Mateusz Gieran. — To ty już chcesz nami rządzić oficjalnie? Za zgodą ciała pedagogicznego? Masz łeb. A ciekawe, co z tamtą redakcją, co? Dokonasz zamachu?

— To akurat nie problem chyba — machnął ręką Marcin. — Tak naprawdę, to tam chyba w ogóle nie ma żadnej redakcji. Co jakiś czas pani Beata dochodzi do wniosku, że trzeba wydać kolejny numer, chodzi od człowieka do człowieka i prosi, aby coś napisał. Ci uciekają od niej gdzie pieprz rośnie, a jak kogoś złapie, to jej coś napisze, ale tak że musi wszystko zmieniać, aby miało ręce i nogi. A tematyka też taka jakaś nieszczególna — „konkurs wiedzy o patronce” — wymieniał ironicznym tonem wymyślane na poczekaniu przykładowe nagłówki — „konkurs wiedzy o Ludwiku Braille’u”, „wczoraj był u nas pan taki a taki i przyniósł dzieciom cukierki, dziękujemy panu takiemu a takiemu”, „przyszła jesień — za oknem szaro i ponuro, a u nas w klasie ciepło i przytulnie”. Dziwne, bo ja na przykład lubię jesień, a siedzenia w klasie nie, o żadnej porze roku — uśmiechnął się.

Banaś podskoczył.

— No widzisz?! Właśnie o to mi chodzi! My będziemy działać naprawdę. Stworzymy taką gazetę, że będą ją sobie wyrywać z rąk. Będziemy pisać ciekawie. Wszędzie wyślemy swoich dziennikarzy. Jak trzeba będzie, nawet na rady pedagogiczne. Nasi ludzie będą mieli kredy..., arkedy..., akredy... No, specjalne pozwolenia będą mieli jako prasa. Zajmiemy się dziennikarstwem śledczym — Krzyś użył broni obezwładniającej. — Będziemy tropić afery, pisać o...

Banasiowe działania kuszące nie przyniosły jednak spodziewanych efektów.

— No właśnie to pisanie mi się nie podoba — powiedział Sebastian. — Komu by się chciało. Ledwo lekcje ogarniam.

— No! Prawda! Wiecie, ile to roboty?! — odezwały się głosy. — Jak już się oficjalnie pani Beacie zobowiążemy, to tak, jakbyśmy mieli na okrągło furę zadane. I jak się potem wymigać?

Banaś był zrozpaczony. Czuł, że jego projekt upada na amen.

— Nie rozumiecie. To nie tak działa. My nie będziemy wszystkiego robić i pisać. My będziemy jako ścisłe kierownictwo organizować, planować, ustalać tematykę, zapotrzebowanie na artykuły, wyznaczać zadania, kierować do druku. Na początku może rzeczywiście być trochę ciężko, ale potem wszyscy będą chcieli dla nas pracować, mieć legitymacje, zamieszczać swoje teksty...

— Akurat! — parsknął Kubik. — Powiem ci, jak to działa. Właśnie na początku wszyscy się rzucą. Potem, jak się okaże, że trzeba tyrać, normalnie oleją cię i będziesz sam zasuwał i szybko zaczniesz kombinować, jak się w końcu wymigać. Ale będzie już za późno — dodał gorzko. — Zobaczysz. Przekonasz się.

— Ma rację. Tak będzie — przytaknęli niektórzy. Nie wszyscy, ale Banaś i tak już miał dość. Z takim nastawieniem nawet wychowawcy z trudem sobie radzili, nawet nauczyciele ze środkami nacisku w postaci jedynek. Oklapł i machnął ręką.

— Jak chcecie. Moim zdaniem wszystko zależałoby od nas. Od naszej kreatywności — popularność modnego słowa spowodowała, że Krzyś wypowiedział je gładko. — Mielibyśmy ludzi tak zaangażowanych, jak sami bylibyśmy my. Tak uważam.

— Gadanie — machnął ręką Sebastian i z powrotem położył się na tapczanie. Krzysiek chciał zrobić w związku z tą pozycją kolegi złośliwą uwagę, ale dał sobie spokój. Westchnął tylko.

Milczeli przez jakiś czas, później Banaś zaczął chodzić po pokoju, potem stanął przy oknie, jakby coś obserwując, w końcu odwrócił się i spróbował jeszcze raz.

— Patrzcie — powiedział. — Niedługo obchody sześćdziesięciolecia ośrodka. Będą obchodzone z pompą. Za to też byśmy się wzięli. Byłoby o czym...

— No właśnie — przerwał mu Mateusz Gieran. — „Konkurs o patronce”. Widzisz? Już zaczynasz przynudzać. Kto to będzie czytał? „Obchodziliśmy rocznicę” — Mateusz starał się, dość udanie zresztą, mówić głosem przedszkolaczka. — „Był pan dyrektor i byli goście, i robiliśmy brawo...”.

Wszyscy się roześmiali ale nie Krzysiek.

— Widzisz, ośla łąko, jak ty nic nie rozumiesz?! — przerwał mu zły. — Zaraz zaczną się przygotowania na całego, będą ćwiczyć śpiewacy, tancerze, aktorzy. Kłócić się o obsadę, role... Będą akcje na próbach. Impreza będzie podobno w Zamku w Leśnicy. Zaczną tam jeździć już niedługo. Tematów na reportaże full. Zdjęć byś tyle narobił, że dla nich samych poszedłby cały nakład na jednej przerwie, człowieku. Na występach stałbyś za kulisami jako reporter, robił superujęcia, słuchałbyś, o czym się mówi, jak się tremują... Znowu temat!

— Właśnie sobie przypomniałem, że już coś takiego zaczęło się dziać — zauważył Kubik. — W zeszłym roku.

— Bo po świętach, właśnie jak my zaczęliśmy działać, i to bez przekonania, dla zmyłki przecież, to się ożywiło. Chociaż działaliśmy na zastanych zasadach, i tak szybko daliśmy gazecie energię. Dlatego wiem, że da się to zrobić. Teraz zaczęlibyśmy całkiem od nowa. Rzecki z Krawczykiem nieźle dawali radę i to mnie natchnęło. Oni ożywili redakcję, a my byśmy ją postawili na nogi. Zwłaszcza, że po zakończeniu roku szkolnego Darek powiedział mi, żebym pomyślał i może to pociągnął, bo oni nie będą mieli czasu, ale mogą współpracować. „Kogo, jak kogo, ale was bym widział” — powiedział. — „Dobrzy jesteście. Macie styl i metody. Namów kumpli i dziewczyny”.

— A co! — Ucieszył się Andrzej. — Pewnie, że mamy metody. Nieźle im kopary opadły, kiedy je poznali.

— No! — wtórował mu Sebastian. — Rzecki miał minę! „Idźcie robić wycinanki”, mówił wcześniej, a później oko mu...

Kubik machną ręką.

— Dobra, nie przeżywajcie już tak — powiedział i zwrócił się do Krzyśka. — Nie widzisz jednego drobiazgu tylko.

— Jakiego?

Kubik uśmiechnął się.

— Oni zrezygnowali, słyszysz? Zre-zyg-no-wa-li! — wyskandował Banasiowi, jakby ten miał problemy ze słuchem. — Mówiłem ci przed chwilą, jak to będzie działać. I sam to właśnie potwierdziłeś. Przestało im się chcieć i poszukali jeleni na swoje miejsce. I jednego już znaleźli, normalnie.

Banaś zdenerwował się nie na żarty.

— Przestań bredzić głupstwa, bo cię w końcu palnę — krzyknął. — Jakich jeleni?! Nie musieli nikogo szukać na swoje miejsce i przecież nie znaleźli, a zrezygnowali. Ty też będziesz mógł. W każdej chwili. Nie wiem, czemu odpuścili, ale chcą nadal współpracować — sapał wzburzony, wymachując rękami. — Rzecki był w reprezentacji goalballa, w ścisłej kadrze! Ciągle trenował, wyjeżdżał na zawody. Nie wiem, czy dalej gra, ale może dlatego dał sobie spokój z dziennikarstwem — dodał po chwili. — A jaki jest Krawczyk — sam wiesz. Ciągle jest czymś zajęty. A ty nic nie robisz, tylko łazisz z kąta w kąt, więc ich nie oceniaj i mi tu nie wyjeżdżaj...

O dziwo, Krzyś Kubik nie próbował bronić swojego stanowiska.

— No, dobra już, dobra — zamruczał pojednawczo.

Znowu przez jakiś czas siedzieli w ciszy. Z korytarza dobiegł ich głos pani Ewy i jakieś ożywienie.

— Zaraz kolacja — odezwał się Marcin i ku rozczarowaniu Krzyśka Banasia dodał: — Dajmy sobie na razie spokój. Z tym twoim pomysłem — uściślił. — Przemyślmy to jeszcze.

Nie było to dla Krzyśka żadną pociechą. Teraz już bardzo wątpił, żeby koledzy zechcieli zadać sobie ten trud.

Koniec wersji demonstracyjnej.

Projekt okładki i ilustracja: Łukasz Różyński

Korekta: Natalia Tarka

Skład: Izabella Król

Copyright © Zbigniew Kowerczyk, 2018

Copyright © Wydawnictwo Papierowy Motyl, 2018

Wydanie pierwsze • Warszawa 2018

Wydawnictwo Papierowy Motyl

ul. Klaudyny 30, lok. 109 • 01-684 Warszawa

www.papierowymotyl.pl

wydawnictwo@papierowymotyl.pl

ISBN 978-83-65816-07-8

Publikację elektroniczną przygotował:

Przypisy

[1] I jeśli taka książka powstała, to jest nią Zielone słońce Zbigniewa Kowerczyka.