David Szalay

CZYM JEST CZŁOWIEK

przełożył Jędrzej Polak

Tytuł oryginału: All That Man Is

Copyright © David Szalay 2016

Copyright © for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVIII

Copyright © for the Polish translation by Jędrzej Polak, MMXVIII

Wydanie I

Warszawa MMXVIII

Wszystko ma swój czas i jest wyznaczona godzina

na wszystkie sprawy pod niebem

1

Siedemnaście lat i zakochałem się…

1

Berlin Hauptbahnhof.

Właśnie tu przyjeżdżają pociągi z Polski, a ci dwaj młodzi Anglicy dopiero co przyjechali z Krakowa. Wyglądają strasznie, ci dwaj nastolatkowie, wyczerpani gehenną jazdy pociągiem, wychudzeni i brudni po dziesięciu dniach podróżowania z karnetem InterRail. Pierwszy z nich, Simon, patrzy apatycznie w pustkę. Jest przystojnym chłopcem o wystających kościach policzkowych i poważnej, pozbawionej wyrazu, nerwowej twarzy. O siódmej rano w zadymionym barze na dworcu panuje wrzawa, a on podsłuchuje z dezaprobatą dwóch mężczyzn siedzących przy sąsiednim stole – jeden z nich jest pewnie Amerykaninem, a drugi, starszy, Niemcem, który mówi z uśmiechem:

– Straciliście tylko czterysta tysięcy żołnierzy. A my sześć milionów.

Amerykanin odpowiada, lecz jego słowa zagłusza hałas.

– Rosjanie stracili dwanaście milionów. My zabiliśmy sześć.

Simon zapala polskiego papierosa, dostrzega słowo Spiegelei na laminowanym jadłospisie, banknoty leżą na stole, czekają, aż zabierze je kelner – euro, ładne, nowocześnie wyglądające pieniądze. Podoba mu się wykorzystany przez projektantów krój czcionek, prosty, bez ozdób.

– W samym Leningradzie zginął milion. Milion!

Ludzie piją piwo.

Na dworze mżawka pada na szare okolice dworca.

Doszło do sprzeczki z kelnerem o to, czy można wypić dwie kawy w jednej Kaffeekänchen. Nie można. Musieli podzielić się jedną, Simon i jego kolega, który stoi teraz przy automacie telefonicznym – ich komórki tu nie działają – ukryty do połowy pod zżółkłym plastikowym daszkiem, próbując dodzwonić się do Ottona.

Kelner w poplamionej czerwonej kamizelce zachowuje się wobec nich bezczelnie, pomyślał Simon. Jest służalczy wobec innych – Simon wodzi za nim znużonym wzrokiem, gdy chodzi po sali w dymie i hałasie – wobec mężczyzn w garniturach, z gazetami, jak choćby ten, który podnosi nagle głowę ze sztywnym uśmieszkiem i patrzy na zegarek, gdy kelner opróżnia tacę.

Głośniki wypluwają komunikaty o pociągach. Przenikliwy głos dobiegający skądś z zewnątrz, gdzie po dworcu hula wiatr. Ten głos jest jak kran z dźwiękiem – odkręca się i zakręca.

Simon zna już wpadającą w ucho melodyjkę poprzedzającą każde odkręcenie kranu.

Z głosem i jego echem.

Gdy wpadająca w ucho melodyjka rozbrzmiewa, staje się przedłużeniem jego wyczerpania, jakby grała w nim samym i była czymś subiektywnym.

Kelner dosłownie gnie się w ukłonie przed mężczyzną w garniturze.

Życie na stacji toczy się i wiruje jak brudny potok. Ludzie. Ludzie pędzą przez stację jak brudny potok.

I znów to pytanie:

Co ja tutaj robię?

Ferdynand odwiesza słuchawkę telefonu.

Usiłują porozumieć się z Ottonem od wielu dni – Ferdynand poznał go w Londynie przed kilkoma tygodniami: to młody Niemiec, który powiedział, pewnie po pijaku, pewnie nie spodziewając się, że to kiedykolwiek nastąpi, że Ferdynand może się u niego zatrzymać, jeśli kiedyś przyjedzie do Berlina.

Wraca do stołu z nosem na kwintę.

– Nie odbiera – mówi.

Simon pali i nie odpowiada. W głębi duszy ma nadzieję, że Otto nigdy nie odbierze telefonu. Simon nigdy nie był za tym, żeby zatrzymać się u Ottona. Nie spotkał go w Londynie, ale to, co o nim słyszał, nie bardzo mu się spodobało.

Pyta:

– Więc co robimy?

– Nie wiem – odpowiada Ferdynand. – Pojedziemy do tego mieszkania?

Ferdynand zna adres Ottona, Otto spodziewa się ich w kwietniu – tyle ustalili jeszcze w Londynie, wstępnie, komunikując się na Facebooku.

Jadą dwa przystanki S-Bahnem i długo szukają adresu, a gdy w końcu go odnajdują – niespodziewanie przy krótkiej, zaśmieconej bocznej uliczce – nikogo pod nim nie zastają oprócz policjanta w zielonym mundurze. Stoi na półpiętrze, niżej, przed zakrętem prowadzących do mieszkania schodów, w mętnej poświacie z okna.

Nie mają pojęcia, dlaczego na półpiętrze stoi policjant.

Czy Otto został zamordowany? – zastanawiają się.

– Tag – wita ich mężczyzna. Jego ton jasno wskazuje, że nikt nie został zamordowany.

Mówią mu, że szukają Ottona, a policjant, który niewątpliwie go zna, mówi, że go nie ma. Nikogo tam nie ma, dodaje.

Czekają.

Czekają ponad godzinę, a Ferdynand wyprawia się kilka razy do automatu na ulicy, żeby zadzwonić do ludzi, którzy mogą wiedzieć, gdzie jest Otto; Simon siedzi wtedy na wyłożonej kafelkami posadzce dużej klatki schodowej na dole i usiłuje brnąć dalej przez Ambasadorów w nastroszonym oślimi uszami wydaniu Penguin Classics, które mieszka w bocznej zapinanej kieszeni plecaka. Odnajduje zmęczonym wzrokiem słowa:

Niech pan żyje pełnią życia, to błąd żyć inaczej. Mniejsza o to, co pan właściwie robi, byle pan żył własnym życiem. Kto tego nigdy nie miał, ten nie miał nic. […] teraz jestem za stary; w każdym razie za stary na to, co tutaj dopiero zobaczyłem. […] Co stracone, to przepadło, niech się pan co do tego nigdy nie łudzi. […] A jednak mamy jakieś złudzenie wolności; nie stań się do mnie podobny, nie wyzbywaj się tego złudzenia. Bo ja we właściwym czasie byłem za głupi czy może zbyt inteligentny – sam dobrze nie wiem – żeby się łudzić. Oczywiście, moje dzisiejsze słowa to reakcja na popełniony błąd, a w reakcji zawsze może być trochę przesady. Nie zmienia to faktu, że teraz jest pana godzina. […] Niech pan robi, co chce, byle pan nie popełnił mojego błędu. Bo to był błąd. Niech pan żyje!¹

Wyjmuje pióro z tej samej kieszeni, w której była książka, i rysuje długą pionową linię przy tym ustępie. Obok pionowej linii, na marginesie, pisze: GŁÓWNY MOTYW.

Wraca z ulicy Ferdynand, mokry od siąpiącego radośnie deszczu.

– Co robimy? – pyta.

Znów S-Bahn.

Deszcz ustał. Z okien kolejki widzą różne rzeczy. Pamiątkowy fragment muru, pokryty psychodelicznym graffiti. Nie znają tamtego świata. Są za młodzi. Na pustym pasie ziemi świeci słońce, prześwituje przez szczelinę między domami, którą biegł mur. Dotyka zmrużonych oczu Simona przez okno kolejki S-Bahn i koronkę zanieczyszczeń na szybie.

Co ja tu robię?

Co ja tu robię?

Kolejka stukocze na łączach szyn.

Co ja

Pociąg zwalnia

tu robię?

na otwartej na przestrzał stacji – Warschauer Straße. Wietrzne perony, wokół ziemia jałowa.

Ziemia jałowa.

Najokrutniejszy miesiąc – kwiecień…²

Są zakochani w Eliocie i jego melodyjnym pesymizmie. Podziwiają Joyce’a. Chcą być tacy jak on – tak pomnikowi. To pisarze, dzięki którym się zaprzyjaźnili. I tragedie Szekspira. I L’Étranger. I los Vladimira i Estragona, który biorą za swój. Czekając na Ottona.

Warschauer Straße. Pociągi suną pośród chutliwych chwastów. Przelotne wiosenne deszcze sieką łuszczące się billboardy, po wiaduktach rozlewa się szum niewidzialnego ulicznego ruchu.

Na Kreuzbergu siadają wymęczeni do lunchu.

Kreuzberg ich rozczarowuje. Miał być hipsterską dzielnicą, kwartałem Alternativ. Szczególnie rozczarowany jest Ferdynand. Simon przeżuwa jedzenie kształtnymi ustami. Nie spodziewał się niczego po Kreuzbergu. Kreuzberg go nie interesuje i uznaje – choć tego nie mówi – że przyjaciel jest naiwny, przypuszczając, że znajdzie tu coś interesującego.

Jedząc, dyskutują o tym, że tutaj wszystko jest znacznie droższe niż w Polsce (zaliczyli Warszawę, Kraków i Auschwitz), ale wyższe ceny są ich zdaniem usprawiedliwione nadzwyczajną jakością wszystkiego w Berlinie. Na przykład jedzenia. Jedzą łapczywie.

Jakimś cudem zaczynają rozmawiać o kolegach ze szkoły. Są w ostatniej klasie, latem zdają maturę, liczą, że jesienią zaczną studia na Oksfordzie. (Właśnie z tego powodu Simon brnie posępnie przez dzieła Henry’ego Jamesa, szuka materiałów dotyczących „motywów międzynarodowych”).

Rozmawiają więc o różnych ludziach, przeważnie o tym, jakie z tych ludzi cipy, i wtedy Ferdynand wspomina o Karen Fielding.

Rzucając to nazwisko niczym jakiś zwykły przedmiot, nie ma pojęcia, że przyjaciel często marzy we śnie o Karen Fielding, a w tych sennych marzeniach mogą ze sobą rozmawiać, mogą wymieniać spojrzenia albo mogą muskać się dłońmi, gdy zaś się z nich budzi, ciągle czuje jej dotyk i w jednej chwili ogarnia go przeogromna radość. Zapisuje te marzenia w pamiętniku, bardzo sumiennie, a po nich całe strony na temat tego, co mogą one oznaczać wobec natury snu.

Na jawie Simon prawie nie rozmawiał z Karen Fielding, która nie zna jego uczuć, chyba że zauważyła, jak wodzi za nią wzrokiem, gdy przemierza z tacą jadalnię albo wraca z boiska do lacrosse w ubłoconym stroju sportowym. W zasadzie wie o niej tylko tyle, że mieszka z rodziną w Didcot – usłyszał przypadkowo, jak komuś o tym mówiła – i od tamtej pory nazwa „Didcot” nabrała w jego głowie wyjątkowego, tajemniczego i niosącego nadzieję znaczenia. Nazwa ta, podobnie jak jej nazwisko, jest nazbyt znacząca, aby dało się ją zapisać, ale któregoś wieczoru w młodzieżowym hostelu w Warszawie, gdy Ferdynand brał prysznic, napisał coś, od czego szybciej załomotało mu serce:

Nie ma sensu przemierzać Europy, gdy jedynym miejscem, w którym chciałbym teraz być, jest skromne, podmiejskie, angielskie

Pióro zadrżało.

A potem udało się, napisał tę nazwę:

Didcot.

Jej nazwisko, jeszcze bardziej znaczące, nigdy nie śmiało spłynąć spod stalówki.

Teraz, gdy wypowiada je Ferdynand, Simon kiwa głową i dosypuje cukru do kawy.

Marzy, żeby o niej rozmawiać.

Nie chce niczego więcej ponad popołudnie poświęcone na rozmowę o niej, wsłuchiwanie się w powtarzane raz po raz imię i nazwisko, cztery sylaby, w których, jak mu się zdaje, zawiera się wszystko, dla czego warto żyć na tym świecie. Ale zamiast takiej rozmowy zaczyna, nie po raz pierwszy zresztą, narzekać na niemożność osiągnięcia jakiejkolwiek satysfakcji jako turysta.

Ferdynand opuszcza wzrok i mieszając kawę, słucha przyjaciela perorującego niepohamowanie na ten temat.

Co usiłuje osiągnąć turysta? Obejrzeć wszystko? Poznać lepiej życie? Życie jest wszędzie, nie trzeba włóczyć się po Europie, żeby je dostrzec.

jedynym miejscem, w którym chciałbym teraz być

Ferdynand przestaje udawać, że słucha, i zaczyna pisać pocztówkę. Obrazek: katedra w Krakowie, czarna i wyszczerbiona. Pocztówka jest przeznaczona dla dziewczyny w Anglii, Ferdynand prowadzi z nią jakiś nieokreślony flirt – czasami wydaje mu się, że ją lubi, ale tak czy inaczej uważa, że powinna pozostać w grze. Uśmiecha się i pociera mocny zarośnięty podbródek, pisząc: Obaj zapuszczamy brody, co brzmi kojąco męsko. Wreszcie czyta na głos to, co napisał, szukając aprobaty przyjaciela. Potem wstaje i rozgląda się za kiblem.

Nie ma go przez jakiś czas, a Simon, siedząc w zalanej słońcem restauracji, przygląda się smużce dymu unoszącej się z ognika papierosa.

To najpewniej zmęczenie sprawia, że chce mu się płakać.

Co ja tutaj robię?

Poczucie osamotnienia jest ogromne jak burzowy front. Po dziesięciu dniach podróży przyjaciel Ferdynand wydaje mu się przeważnie irytujący. Zmusił się do uśmiechu, gdy Ferdynand przeczytał mu treść pocztówki i pokazał rysuneczek brodacza wykonany zielonym atramentem. A zanim schował plecak w szafce na dworcu, cały spryskał się joopem! Ostentacyjnie podniósł podkoszulek i psikał dezodorantem, żeby cały świat widział kępki włosów porastających mu pierś… W tamtej chwili… A przecież jest z przyjacielem! Ogromne jak front burzowy jest poczucie osamotnienia, które go ogarnia…

…gdy przygląda się smużce dymu unoszącej się z ognika papierosa. W zalanej słońcem restauracji.

***

Wieczorem znów pojawiają się pod adresem Ottona i zastają w mieszkaniu jego siostrę z dwoma znajomymi w skórach: pierwszy jest niski i ma kolczyki na twarzy – to Lutz – a drugi, znacznie wyższy, z wąsami jak mors – to Willi. Siostra Ottona nie ma pojęcia, kim są Simon i Ferdynand, a gdy jej to wyjaśniają, proponuje, żeby się rozgościli i zaczekali na Ottona, który w końcu kiedyś przyjdzie. Ona właśnie wychodzi ze znajomymi.

Ferdynand i Simon zostają sami i się rozgaszczają. Mieszkanie jest zaskakująco duże, a wędrując po nim, pozwalają sobie na to i owo, nalewają sobie whisky, prawdopodobnie drogiej, otwierają szuflady. W jednej z nich Simon znajduje dziwną talię kart. To pewnie karty do tarota, myśli. Nieśpiesznie odwraca pierwszą, z wizerunkiem dłoni trzymającej jakąś buławę. As der Stäbe, głosi napis. As buław? To bez wątpienia symbol falliczny. Niezbyt subtelny. Nieważne. Bzdury. Zamyka szufladę.

***

Jest około drugiej nad ranem, gdy wpada Otto i zastaje ich w śpiworach na podłodze salonu.

Zapala światło i wrzeszczy.

Potem zauważa Ferdynanda, który właśnie podniósł głowę i mrużąc oczy, zwraca się do niego:

– Kurwa, człowieku, przyszedłeś!

– Otto…

– Kurwa!

– Mam nadzieję, że nie masz nam za złe… – zaczyna Ferdynand.

– O czym ty, kurwa, mówisz? – wrzeszczy na niego Otto.

– Mam nadzieję, że nie masz nam za złe, że tu jesteśmy…

– Myślisz, że mam za złe? – ryczy Otto.

– Nie wiem…

– Czekałem na was.

Za plecami Ottona stoi ktoś jeszcze, wygląda zza jego ramienia.

– Słuchaj, usiłowaliśmy się do ciebie dodzwonić…

– Ja?

– Nie było cię w domu.

– Nie było mnie w domu! – wyjaśnia Otto podniesionym głosem.

– I nie odbierałeś komórki…

– Zgubiłem ją!

– Aha.

– Ta, zgubiłem – mówi nagle Otto cicho i posępnie. – Zgubiłem.

Siada na sofie i zaczyna robić skręta, co irytuje Simona, który łudził się, że Otto zgasi światło i wyjdzie.

Otto ma na głowie idiotyczny kapelusik, a rękawy kurtki nie sięgają mu do nadgarstków. Skręcając dżointa, porusza jabłkiem Adama. Okazuje się, że wraz ze znajomym pracuje jako barman na jakimś evencie pod Berlinem. Skręca dalej, a Ferdynand dziękuje mu raz po raz, że pozwolił im zostać.

– Słuchaj, bardzo ci dziękujemy – mówi, siadając w śpiworze.

– Wporzo, kurwa, zapomnij o tym – odpowiada Otto z wielkopańską obojętnością, siedząc w kapelusiku na sofie.

– A co z tym, ee, policjantem? – pyta Ferdynand.

Otto chyba nie usłyszał pytania.

– Szczym?

– Z policjantem, no wiesz… – Ferdynand pokazuje palcem dżointa powstającego na kolanach Otto.

– Pierdolić go, człowieku! – zbywa go Otto i po chwili dodaje: – On ma to w dupie.

– Ale co on tu w ogóle robi?

– To mój ojciec – odpowiada Otto. – I chuj.

– Twój ojciec?

– Ta, mam przejebane. – Kończy skręcanie blanta, nanosi nań ślinę opuszką małego palca i mówi: – Pracuje dla rządu, wiesz…

– Dla rządu? – pyta podejrzliwie Simon, odzywając się po raz pierwszy.

Otto nie zwraca na niego uwagi i zapala skręta.

Simon z miejsca go znielubił. I wolałby, żeby Ferdynand już mu nie dziękował. Prawie się nie odzywa, a gdy wypalili pierwszego blanta i Otto zachęca go, żeby skręcił drugiego, bez słowa odbiera od niego towar. Otto powtarza mu, żeby dołożył więcej „gówna”. Wymieniają się z Ferdynandem histerycznymi obserwacjami na temat ludzi, których znają w Londynie. Później Otto nalega, żeby Simon skręcił jeszcze jednego dżointa, i znów każe mu dodać więcej „gówna”. Są już nieźle zjarani. Ktoś włączył telewizor i znalazł jakąś pornografię – nagie kobiety, jak się wydaje, na polu pszenicy. Simon tego nie ogląda. Pozostali się śmieją. Znajomy Ottona, zauważa nagle Simon, wyszedł. Nie pamięta, kiedy to się stało. Ma męczące wrażenie, że wyobraził sobie tego znajomego i nikogo tu naprawdę nie było. Pozostali znów śmieją się z kobiet na polu pszenicy, Otto jak oczarowany, z błyszczącymi oczyma, wywalonym do połowy językiem, wpatruje się z przejęciem w ekran.

Simon czuje się bardzo niepewnie. Wstaje bez słowa i idzie poszukać łazienki. W środku, zapominając, gdzie jest, poświęca dużo czasu na wpatrywanie się w butelki szamponu i nakręcaną plastikową żabkę na wyłożonej kafelkami krawędzi wanny. Stoi przez długi czas i przygląda się wszystkiemu. Wpatruje się w nakręcaną plastikową żabkę, jej niewinną zieloną buzię. Szum wyciągu coraz bardziej przypomina łkanie.

Gdy po jakichś dwudziestu minutach znów siada na podłodze w salonie, Otto go pyta:

– Ile zostało tego gówna?

– Już nic – odpowiada Simon.

Salon – cały w beżach i kremach, orientalnych motywach – wydaje mu się obcy, jakby widział go po raz pierwszy.

– Skończyłeś to gówno?

Ferdynand, wbrew sobie, zaczyna chichotać, a potem powtarza:

– Przepraszam, przepraszam…

– Skończyłeś to gówno? – ponownie pyta Otto z takim samym niedowierzaniem.

Ferdynand chichocze i mówi, że jest mu przykro.

– Tak – odpowiada Simon.

Wypalił także dziurę w jasnym, lśniącym dywanie, ale postanawia nie mówić o tym teraz.

– Kurwa – mówi Otto. A potem, jakby usłyszał żart: – Naprawdę skończyłeś? Naprawdę?

– Tak mi przykro – powtarza Ferdynand ze zbolałą nagle miną.

Otto wzdycha.

– Okej – rzuca.

Ale jeszcze nie pogodził się z tą myślą.

– Kurwa – klnie po kilku sekundach – skończyłeś to gówno…

Simon wsuwa się powoli do śpiwora i odwraca od nich. Gdy zasypia, nadal rozmawiają.

***

Następnego dnia jadą z Ferdynandem do Poczdamu. Jedyne miejsce, które Simon chce obejrzeć podczas pobytu w Niemczech, to pałac Sanssouci.

Z dworca w Poczdamie do ozdobnej, pomalowanej na zielono bramy. Alejka z niskimi drzewkami i pałac na szczycie usypanego tarasowo wzgórza. U jego stóp bije wysoko fontanna, w parku stoją białe kamienne posągi – mężczyźni molestujący kobiety, walczący ze sobą albo marszczący dostojnie czoło na widok czegoś w oddali, a każdy z nich uchwycony w jakiejś niedzisiejszej gorączkowej pozie, skamieniały pośród milczących żywopłotów albo nad powierzchnią ozdobnego stawu.

Simon wędruje po parku krajobrazowym – długich, prostych, obsadzonych drzewami alejkach, obok fontann, przy których alejki się zbiegają, i fasad, przy których się kończą – jak w uniesieniu.

Trafiają do miejsca, w którym można napić się herbaty, siadają na żeliwnych ogrodowych krzesłach i rozmawiają o tym, że całe to pałacowe założenie, podobnie jak muzyka J.S. Bacha, wyraża przyrodzony porządek ludzkiego umysłu.

Ferdynand, jedząc torcik, skarży się na trądzikową wysypkę na plecach, która plami mu koszulę.

Simon ma podobny problem, ale nie wspomina o tym. (Jest wymagający wobec siebie i między innymi z tej przyczyny nie obnaża się przed przyjacielem). Odkłada Ambasadorów i opowiada Ferdynandowi o Fryderyku Wilhelmie, ojcu Fryderyka Wielkiego, który miał obsesję na punkcie swoich gwardzistów: musieli być bardzo wysocy i nienagannie umundurowani, a gdy Fryderyk Wilhelm niedomagał, uwielbiał odbierać ich parady. Ferdynand wybucha śmiechem.

– To paradne! – mówi, zgarniając palcem resztki kremu z talerzyka.

Zadowolony z siebie Simon kończy herbatę i podnosi książkę. Jest późne popołudnie, trudno było tu trafić. Cienie posągów kładą się na równiutkich trawnikach.

– Co robimy wieczorem? – pyta Ferdynand.

Simon, nie podnosząc głowy znad książki, wzrusza lekko ramionami.

Siostra Ottona, która pojawiła się w mieszkaniu, gdy wstali, zaproponowała, żeby spędzili z nią i jej znajomymi, Lutzem i Willim, wieczór na mieście. Pytanie Ferdynanda nawiązuje do tej propozycji. Simon znów okazuje wystudiowaną obojętność. Ale perspektywa spędzenia wieczoru z siostrą Ottona i jej znajomymi napawa go czymś na kształt strachu, czymś w rodzaju przelotnej paniki.

– To cipy, nie? – bąka, nie podnosząc głowy znad książki.

Tego dnia sporo czasu wyśmiewali się z Lutza i Williego – ich skór, ich kolczyków, piskliwego chichotu Lutza, posępnego wąsa Williego.

– Ale chyba są w porządku – mówi żałośnie Ferdynand. Od dziesięciu dni przebywa wyłącznie w towarzystwie Simona. – A siostra Ottona jest miła.

– Doprawdy?

– A nie?

– Jest okej – wyrokuje Simon, przekładając stronę. – Chyba.

– Tak czy inaczej, nie mamy nic innego do roboty, prawda? – pyta Ferdynand z niepewnym uśmiechem.

– Nie wiem.

– To znaczy, wiesz, możemy iść z nimi na drinka – dopowiada. – Nie mogą być aż tacy źli.

– Która godzina?

– Pora wracać.

– Naprawdę? – Simon odwraca głowę ku wypełniającemu się cieniami ogrodowi. – Podoba mi się tutaj.

Ostatecznie spędzają część wieczoru z siostrą Ottona oraz Lutzem i Willim. Simon postanowił twardo, że nie będzie się dobrze bawić. Siedzi z posępną miną, gdy inni rozmawiają, a Ferdynand musi się za niego wstydzić – za tę wyobcowaną, nieszczęśliwą postać sączącą domowe wino. Siedzą w jakimś pseudohipisowskim lokalu na Kreuzbergu, na dworze, pod drzewami, których kwiaty lekko pachną spermą.

– Co jest z twoim kolegą? – zwraca się Lutz do Ferdynanda, pochylając się i podzwaniając kolczykami, żeby zadać pytanie szeptem. – Wszystko z nim okej? – Lutz ma piaskowe włosy i jest brzydki.

– Nie wiem – odpowiada Ferdynand na tyle głośno, żeby Simon usłyszał, choć udaje, że nie słyszy. – Zawsze taki jest.

– To jest wam wesoło w podróży.

Ferdynand wybucha śmiechem.

– Jest nieśmiały, nie? – pyta Lutz.

– Może.

– Na pewno nic mu nie jest?

– Oczywiście, że nie – odpowiada Ferdynand. – Jest bardzo inteligentny.

– Jasne.

– I czasem bardzo zabawny.

– Ja?

– Naprawdę.

– Trudno to sobie wyobrazić – stwierdza Lutz.

Jego kolega Willi jest niemal tak małomówny jak Simon i tylko uśmiecha się od czasu do czasu, więc większa część wieczoru należy do Ferdynanda, Lutza i siostry Ottona. Rozmawiają, co nieuniknione, o miejscach, które Simon i Ferdynand już odwiedzili, o tym, co tam robili, o atrakcjach turystycznych, które widzieli, głównie kościelnych. To oburza Lutza.

– Na takie gówniane wycieczki możecie jeździć na emeryturze! – wścieka się. – A nie teraz! Co robicie w kościołach? To dla rencistów! Ile macie lat, ludzie? – pyta.

Mówią mu, że siedemnaście.

– Ciągle jesteście młodzi! – odpowiada Lutz empatycznie, choć sam ma nie więcej niż dwadzieścia siedem lat. – Bawcie się, okej! Okej?

Redaktor inicjujący: Magdalena Gołdanowska

Redaktor prowadzący: Magdalena Matuszewska

Przekład: Jędrzej Polak

Redakcja: Ewa Rojewska-Olejarczuk

Korekta: Grzegorz Krzymianowski, Piotr Królak

Ilustracja wykorzystana na I stronie okładki: © Nick White

Projekt okładki: © Suzanne Dean

Skład i łamanie: Dariusz Ziach

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel. (22) 828 98 08

faks (22) 395 75 78

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-5255-0

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.