Redakcja stylistyczna

Izabella Sieńko-Holewa

Korekta

Jolanta Gomółka

Jolanta Kucharska

Projekt graficzny okładki

Małgorzata Cebo-Foniok

Zdjęcie na okładce

© Reilika Landen/Arcangel Images

Tytuł oryginału

A Discovery of Witches

Copyright © Deborah Harkness, 2011

All rights reserved including the right of reproduction in whole or in part in any form. This edition published by arrangement with Viking, a member of Penguin Group (USA) Inc.

For the Polish edition

Copyright © 2011 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-4535-5

Wydanie I elektroniczne

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Leslie i Jake’owi,

i ich świetlanej przyszłości

Na początku są nieobecność i pożądanie.

Na początku są krew i strach.

Na początku jest odkrycie czarnoksięstwa.

Rozdział 1

Oprawiona w skórę księga wyglądała zupełnie zwyczajnie. W oczach każdego innego historyka nie różniłaby się od setek starych i zniszczonych rękopisów przechowywanych w oksfordzkiej Bibliotece Bodlejańskiej. Ale odbierając ją, od razu zorientowałam się, że kryje w sobie coś dziwnego.

Tego popołudnia pod koniec września czytelnia księcia Humfreya była pusta i zamówienia na materiały biblioteczne realizowano szybko, jako że minął już letni najazd naukowców, a gorączka jesiennego semestru jeszcze się nie zaczęła. Mimo to byłam zaskoczona, gdy Sean zatrzymał mnie przy swoim kontuarze.

– Doktor Bishop, są już pani rękopisy – szepnął figlarnym tonem. Przód jego swetra w romby pokryty był rudawymi śladami pozostawionymi przez skórzane oprawy. Lekko zażenowany przeciągnął po nich ręką i na czoło opadł mu kosmyk jasnorudych włosów.

– Dzięki – odparłam i uśmiechnęłam się z wdzięcznością. Notorycznie łamałam reguły ograniczające liczbę książek, jakie pracownicy naukowi mogli zamawiać w ciągu jednego dnia. Sean, z którym w studenckich czasach nieraz wpadałam do wyłożonego różową sztukaterią baru po drugiej stronie ulicy, żeby się czegoś napić, od przeszło tygodnia spełniał bez protestów moje zamówienia. – I przestań tytułować mnie w ten sposób. Za każdym razem wydaje mi się, że zwracasz się do kogoś innego.

Uśmiechnął się w odpowiedzi i popchnął manuskrypty po poszczerbionym dębowym blacie. Zawierały piękne przykłady alchemicznych ilustracji, skarby bodlejańskich zbiorów. Każdy z manuskryptów dla ochrony umieszczono w szarym tekturowym pudełku.

– Och, jest jeszcze jeden. – Sean zniknął na chwilę w pomieszczeniu za swoimi plecami i wrócił z grubą księgą in quarto, oprawioną zwyczajnie w cętkowaną skórę cielęcą. Położył ją na wierzchu stosu i pochylił się, żeby się jej przyjrzeć. Cienkie złote oprawki jego okularów błysnęły w przyćmionym świetle umocowanej do półki starej lampy z brązu. – Od jakiegoś czasu nikt go nie zamawiał. Muszę dopilnować, żeby po zwróceniu został włożony do pudełka.

– Przypomnieć ci o tym?

– Nie. Zanotowałem to już tutaj – odparł, stukając się czubkami palców w głowę.

– Musisz mieć lepszą pamięć ode mnie – zauważyłam, uśmiechając się szerzej.

Sean spojrzał na mnie nieśmiało i pociągnął za kartonik wsunięty między okładkę a pierwsze strony. Ale kartonik ani drgnął.

– Nie chce się wysunąć – bąknął.

Dobiegły mnie stłumione głosy. Zakłócały ciszę zwykle panującą w czytelni.

– Słyszałeś coś? – Rozejrzałam się dokoła zaintrygowana dziwnymi odgłosami.

– Co takiego? – odparł Sean, podnosząc wzrok znad rękopisu.

W oczach zamigotały mi ślady złoceń na krawędziach księgi. Ale te wyblakłe złote plamki nie mogły być źródłem ledwo widocznego, opalizującego lśnienia, jakie dobywało się spomiędzy kart. Zmrużyłam oczy.

– Nie, nic. – Szybkim ruchem pociągnęłam manuskrypt do siebie. Poczułam ukłucia w czubkach palców, gdy dotknęłam skórzanej okładki. Sean ściskał ciągle palcami kartę książki, która teraz wysunęła się łatwo z przytrzymującej ją oprawy. Podniosłam stos książek i przycisnęłam je brodą, uderzona tajemniczym zapachem, który przegnał znajomą woń ołówkowych strużyn i wosku do podłóg.

– Diano, dobrze się czujesz? – Sean zmarszczył brwi z niepokojem.

– Doskonale. Jestem tylko trochę zmęczona – odparłam i opuściłam nieco książki, żeby odsunąć je od nosa.

Ruszyłam szybkim krokiem przez najdawniejszą, XV-wieczną część biblioteki, wzdłuż elżbietańskich stołów do czytania z porysowanymi blatami, opatrzonych trzema umocowanymi jedna nad drugą półkami na książki. Gotyckie okna kierowały uwagę czytelników na kasetonowe sklepienia – żywe kolory i złocenia ukazywały szczegóły uniwersyteckiego herbu, czyli trzech koron i otwartej księgi. Wypisana pod spodem sentencja: „Bóg jest moim światłem” wydawała się powtarzać w nieskończoność.

W ten piątkowy wieczór moją jedyną towarzyszką w bibliotece była inna amerykańska uczona – Gillian Chamberlain. Specjalizowała się w filologii klasycznej i wykładała w college’u Bryn Mawr. Teraz ślęczała nad skrawkami papirusu umieszczonymi między szklanymi płytkami. Przemknęłam obok niej, starając się uniknąć jej wzroku, ale zdradziło mnie skrzypienie starej podłogi.

Przeszło mnie mrowie, jak zawsze, gdy patrzyła na mnie inna czarownica.

– Diana? – usłyszałam jej głos dochodzący z mroku.

Stłumiłam westchnienie i zatrzymałam się.

– Cześć, Gillian. – Niewytłumaczalnie zazdrosna o moje cenne starodruki pozostałam jak najdalej od czarownicy i ustawiłam się tak, żeby nie mogła się im przyjrzeć.

– Co robisz w święto Mabon? – W czasie mojego pobytu w mieście Gillian zawsze przystawała koło mojego stołu, żeby proponować mi spotkanie z siostrami. A że już za kilka dni przypadały obchody Wicca, czyli jesiennego zrównania dnia z nocą, podwajała wysiłki, żeby zaciągnąć mnie na oksfordzki sabat.

– Pracuję – palnęłam bez namysłu.

– Wiesz, jest tu kilka bardzo sympatycznych czarownic – stwierdziła przesadnie nagannym tonem. – Naprawdę powinnaś spotkać się z nami w poniedziałek.

– Dzięki. Pomyślę o tym – odparłam, zmierzając już w kierunku Selden End, przestronnej XVII-wiecznej przybudówki, która biegła prostopadle do głównej osi czytelni księcia Humfreya. – Ale przygotowuję odczyt na konferencję, więc nie licz na mnie. – Ciocia Sara upominała mnie, że czarownicy nie wolno okłamywać innych czarownic, ale jej słowa jakoś nie powstrzymały mnie od tego rodzaju prób.

Gillian chrząknęła współczująco, odprowadzając mnie wzrokiem.

Wróciłam na moje stałe miejsce naprzeciwko sklepionych witrażowych okien. Oparłam się pokusie rzucenia manuskryptów na stół i wytarcia rąk – pamiętając o tym, że są stare i cenne, złożyłam ostrożnie cały stos na blacie.

Księga, która zdawała się przytrzymywać swoją kartę, leżała na wierzchu. Tłoczone złocenia na jej grzbiecie przedstawiały herb Eliasa Ashmole’a, XVII-wiecznego kolekcjonera ksiąg i alchemika, którego zbiory trafiły w XIX wieku do Biblioteki Bodlejańskiej z Ashmolean Museum. Manuskrypt opatrzony był numerem 782. Wyciągnęłam rękę i dotknęłam brązowej skóry.

Lekki wstrząs zmusił mnie do cofnięcia palców, ale nie zrobiłam tego wystarczająco szybko. Wzdłuż moich rąk powędrowało mrowienie, wywołując gęsią skórkę, a potem rozeszło się po ramionach, napinając mięśnie pleców i szyi. Wrażenie ustąpiło szybko, ale pozostawiło po sobie coś... jakby niespełnione pragnienie. Wstrząśnięta reakcją odsunęłam się od stołu.

Znalazłam się w bezpiecznej odległości, ale i tak wydawało się, że manuskrypt rzuca mi wyzwanie. Jakby groził zburzeniem muru, który wzniosłam, żeby oddzielić moją naukową karierę od dziedzicznego prawa do tytułu ostatniej z czarownic w rodzinie Bishopów. Tak naprawdę wraz z ciężko zdobytym doktoratem, stanowiskiem, pewnymi awansami i karierą, która zaczynała się rozwijać, odrzuciłam rodowe dziedzictwo i stworzyłam sobie życie, które zależało od rozumu i naukowych zdolności, a nie od niewytłumaczalnych przeczuć i czarów. Znalazłam się w Oksfordzie, żeby doprowadzić do końca projekt badawczy. Po jego ukończeniu moje odkrycia miały zostać opublikowane wraz z obszernymi analizami i przypisami, a potem zaprezentowane kolegom humanistom, nie pozostawiając miejsca na żadne tajemnice ani na to, co można by poznać jedynie dzięki szóstemu zmysłowi czarownicy.

I oto okazało się, że bezwiednie poprosiłam o alchemiczny rękopis potrzebny do badań. Rękopis, w którym zdawały się kryć nieziemskie moce, a ich nie można było lekceważyć. Korciło mnie, żeby go otworzyć i dowiedzieć się więcej. Ale jeszcze silniejszy impuls powstrzymywał mnie od tego. Czy była to czysto intelektualna ciekawość, związana z moją pracą naukową? A może miała ona coś wspólnego z moimi odziedziczonymi po rodzinie zdolnościami?

Wciągnęłam do płuc znajome biblioteczne powietrze i zamknęłam oczy, mając nadzieję, że rozjaśni to moje myśli. Biblioteka Bodlejańska była dla mnie sanktuarium, miejscem niezwiązanym z rodziną Bishopów. Założyłam ręce na piersi, przyciskałam łokciami drżące dłonie do swojego ciała. Wpatrywałam się w zapadającym mroku w manuskrypt Ashmole 782 i zastanawiałam się, co robić.

Gdyby pojawiła się tu moja matka, znalazłaby odpowiedź instynktownie. Większość kobiet z rodziny Bishopów była utalentowanymi czarownicami, ale moja matka, Rebecca, okazała się wyjątkowa. Potwierdzali to wszyscy. Jej nadnaturalne zdolności ujawniły się wcześnie, więc gdy zaczęła uczęszczać do szkoły podstawowej, przewyższała już wiele dorosłych czarownic z miejscowego sabatu pod względem intuicyjnego rozumienia zaklęć, zdumiewającego daru przewidywania przyszłości i niezwykłej umiejętności dostrzegania prawdy o ludziach i wydarzeniach. Młodsza siostra mamy, ciocia Sarah, także była zdolną czarownicą, ale jej talenty należały do tych bardziej konwencjonalnych – zręcznie przygotowywała magiczne mikstury i doskonale posługiwała się tradycyjnymi zasobami zaklęć i uroków.

Oczywiście koledzy z uczelni nie mieli zielonego pojęcia o mojej rodzinie. Za to mieszkańcy Madison, odizolowanego miasteczka w północnej części stanu Nowy Jork, gdzie mieszkałam z Sarah od siódmego roku życia, wiedzieli o Bishopach wszystko. Moi przodkowie przenieśli się tam z Massachusetts po amerykańskiej wojnie o niepodległość. W owym czasie minęło już przeszło sto lat od stracenia Bridget Bishop w Salem. Mimo to ciągnęły się za nimi pogłoski i plotki. Kiedy Bishopowie osiedlili się w Madison, starali się zademonstrować wszystkim, jak pożyteczne jest sąsiedztwo czarownic, jeśli chodzi o leczenie chorych i przepowiadanie pogody. Z czasem rodzina wystarczająco głęboko zapuściła korzenie w tamtejszej społeczności, aby przeciwstawić się nieuchronnym wybuchom podejrzliwości i strachu ludzi.

Moja matka była jednak ciekawa świata i to wyprowadziło ją poza bezpieczne środowisko Madison. Najpierw pojechała do Harvardu, gdzie poznała młodego czarodzieja Stephena Proctora. On także pochodził z rodu o długich czarnoksięskich tradycjach i chciał doświadczyć życia poza kręgiem historii i wpływów jego rodzinnej Nowej Anglii. Rebecca Bishop i Stephen Proctor stali się czarującą parą. Amerykańska w każdym calu otwartość mojej matki kontrastowała z formalnym, staromodnym stylem bycia ojca. Zostali antropologami i zgłębiali obce kultury i wierzenia, łącząc intelektualne pasje z głębokim wzajemnym przywiązaniem. Gdy zapewnili sobie pozycje na wydziałach miejscowych uczelni – matka w jej alma mater, ojciec w Wellesley – zaczęli podróżować za granicę i założyli nowe rodzinne gniazdo w Cambridge.

Z dzieciństwa zachowałam niewiele wspomnień, ale każde z nich jest żywe i zaskakująco wyraźne. Wszystkie odnoszą się do moich rodziców – dotknięcie sztruksu na łokciach ojca, konwalie, którymi pachniały perfumy mamy, dźwięk ich kieliszków w piątkowe wieczory, gdy położywszy mnie do łóżka, jedli razem kolację przy świecach. Matka opowiadała mi historyjki na dobranoc, a brązowa teczka ojca klekotała, kiedy rzucał ją przy drzwiach wejściowych. Tego rodzaju obrazy potrącały czułą strunę gdzieś głęboko we mnie.

Inne wspomnienia już nie. Wydaje się, że matka nigdy nie urządzała prania, ale moje ubrania były zawsze czyste i porządnie ułożone. Na mojej ławce pojawiały się zapomniane przeze mnie kartki z zezwoleniem na terenowe wycieczki do ogrodu zoologicznego, gdy przychodził po nie nauczyciel. I bez względu na to, w jakim stanie znajdował się gabinet ojca, kiedy przychodziłam po całusa na dobranoc – a zazwyczaj wyglądał tak, jakby coś w nim wybuchło – był zawsze doskonale uporządkowany następnego ranka. Zapytałam matkę mojej koleżanki z przedszkola, Amandy, dlaczego zadaje sobie trud mycia naczyń w wodzie z płynem, jeśli wystarczyło jedynie włożyć je do zlewu, strzelić palcami i szepnąć kilka słów. Pani Schmidt roześmiała się z moich dziwnych poglądów na zajęcia domowe, ale w jej oczach pojawiło się zakłopotanie.

Tamtego wieczoru rodzice powiedzieli mi, że powinniśmy uważać na to, w jaki sposób i z kim rozmawiamy o magii. Mama wyjaśniła, że zwykłych ludzi jest więcej niż nas i dostrzegają oni zagrożenie w naszych możliwościach, a strach to największa potęga na świecie. Nie zwierzyłam się wówczas, że magia – szczególnie u mojej mamy – przerażała także mnie.

W dzień moja mama wyglądała jak matki wszystkich innych dzieci w Cambridge – trochę zaniedbana, odrobinę niezorganizowana i ustawicznie zaniepokojona nawałem spraw domowych i zawodowych. Miała modnie rozczochrane, jasne włosy, chociaż jej ubrania nawiązywały do roku 1977 – długie falujące spódnice, zbyt obszerne spodnie i bluzki oraz męskie kamizelki i bluzy, które kupowała w tanich sklepach wzdłuż i wszerz Bostonu, naśladowały Annie Hall. Nic w jej wyglądzie nie zwróciłoby uwagi, gdyby ktoś spotkał ją na ulicy albo stanął za nią w supermarkecie.

W zaciszu naszego domu, przy zaciągniętych zasłonach i zamkniętych drzwiach, moja matka stawała się kimś innym. Jej ruchy nabierały śmiałości i zdecydowania, bez śladu pośpiechu i rozgorączkowania. Czasami zdawała się wręcz unosić w powietrzu. Kiedy chodziła po domu, śpiewając i sięgając po wypchane zwierzęta i książki, jej twarz powoli nabierała nieziemskiej piękności. A gdy mamę ożywiała magia, nie można było oderwać od niej oczu.

– Mama ma w środku sztuczne ognie – wyjaśniał ojciec z szerokim, wyrozumiałym uśmiechem. Ale, jak się dowiedziałam, sztuczne ognie nie są ot tak, po prostu, jasne i wesołe. Są nieobliczalne i mogą też kogoś zaskoczyć i przerazić.

Pewnego wieczoru, gdy ojciec był na wykładzie, matka postanowiła wyczyścić srebra. Stanęła jak zahipnotyzowana przy misce wody, którą postawiła na stole w jadalni. Utkwiła wzrok w szklistej powierzchni i ta natychmiast pokryła się mgłą, a potem ułożyła w maleńkie upiorne kształty. Zaparło mi dech z zachwytu, gdy zaczęły rosnąć, wypełniając pokój fantastycznymi istotami. Niebawem zaczęły pełznąć w górę po draperiach i przylepiać się do sufitu. Zawołałam do mamy o pomoc, ale ona pozostała skupiona nad miską. Nawet nie drgnęła, dopóki coś na poły ludzkiego i na poły zwierzęcego nie podpełzło bliżej i nie złapało mnie za rękę. To wyrwało ją z zamyślenia i wyrzuciła z siebie ulewę złego czerwonego światła, które odegnało duchy i pozostawiło w domu zapach osmalonych piór. Po powrocie ojciec natychmiast wyczuł dziwny swąd i się zaniepokoił. Znalazł nas przytulone do siebie w łóżku. Na jego widok matka się rozpłakała. Od tej pory nigdy nie czułam się całkowicie bezpieczna w jadalni.

Resztki poczucia bezpieczeństwa wyparowały zupełnie po moich siódmych urodzinach, gdy rodzice pojechali do Afryki i stamtąd nie wrócili.

Wzdrygnęłam się i skupiłam na problemie, który miałam przed sobą. Manuskrypt leżał na bibliotecznym stole w kałuży światła lampy. Jego magiczna siła napinała coś mrocznego, co zapętliło się w moim wnętrzu. Znowu dotknęłam palcami gładkiej skóry. Tym razem kłujące uczucie wydało mi się znajome. Przypominałam sobie niewyraźnie, że już raz kiedyś doświadczyłam czegoś podobnego, przeglądając papiery na biurku w gabinecie ojca.

Odwróciłam się od oprawionego w skórę tomu, zajęłam czymś bardziej racjonalnym – poszukiwaniem spisu alchemicznych tekstów, jaki sporządziłam przed wyjazdem z New Haven. Leżał na stole, ukryty między luźnymi kartkami, zamówieniami na książki, pokwitowaniami, ołówkami, długopisami i planami biblioteki, ułożony porządnie według kolekcji, a także według numerów przydzielonych wszystkim tekstom przez bibliotekarza, gdy znalazły się one w Bibliotece Bodlejańskiej. Od czasu, jak przyjechałam tu kilka tygodni wcześniej, przedzierałam się metodycznie przez tę listę. Skopiowany opis katalogowy pozycji Ashmole 782 informował: „Antropologia albo rozprawa zawierająca krótki opis Człowieka w dwóch częściach: w pierwszej anatomiczny, w drugiej psychologiczny”. Jak w przypadku większości dzieł, które badałam, tytuł nie mówił nic o zawartości księgi.

Moje palce mogłyby opowiedzieć mi o niej nawet bez otwierania okładek. Ciocia Sarah zawsze sprawdzała palcami zawartość listu, zanim go otworzyła, na wypadek gdyby w kopercie krył się rachunek, którego nie chciała zapłacić. Dzięki temu mogła powołać się na niewiedzę, kiedy okazywało się, że jest winna elektrowni pieniądze za prąd.

Złocone cyfry na grzbiecie księgi zamigotały.

Usiadłam i zaczęłam rozważać możliwości.

Zlekceważyć uroki, otworzyć manuskrypt i spróbować przeczytać go jak zwykły naukowiec?

Odsunąć zaklętą księgę na bok i wyjść?

Sarah parsknęłaby śmiechem z uciechy, gdyby dowiedziała się o moim kłopotliwym położeniu. Zawsze twierdziła, że moje wysiłki mające na celu utrzymanie magii na odległość ramienia są daremne. Ale robiłam to od pogrzebu rodziców. Stojące wśród gości czarownice przyglądały mi się badawczo, szukając oznak, że w moich żyłach płynie krew Bishopów i Proctorów. Poklepywały mnie zachęcająco, przepowiadając, że to tylko kwestia czasu, zanim zajmę miejsce matki w ich miejscowym kółku. Niektóre wyrażały szeptem swoje wątpliwości dotyczące tego, czy moi rodzice podjęli mądrą decyzję, żeby się pobrać.

– Za dużo mocy – mruczały, sądząc, że ich nie słyszę. – Oni byli skazani na przyciąganie uwagi, nawet bez badania dawnych religijnych rytuałów.

To wystarczyło, żebym obwiniła o śmierć rodziców nadnaturalne moce, jakie mieli w sobie, i poszukała innej drogi życiowej. Odwróciłam się plecami do wszystkiego, co miało związek z magią, i skupiłam się w rzeczach właściwych zwykłym dorastającym ludziom – jeździe konnej, chłopakach, romantycznych powieściach. Próbowałam zniknąć wśród zwyczajnych mieszkańców miasta. W okresie dorastania miewałam napady depresji i niepokoju. Wszystko to było normalne, jak zapewnił ciocię sympatyczny lekarz, zwykły człowiek.

Sarah nie powiedziała mu o głosach, o moim zwyczaju podnoszenia słuchawki telefonu na dobrą minutę przed dzwonkiem ani o tym, że w czasie pełni musiała rzucać zaklęcia na drzwi, żeby uchronić mnie przed powędrowaniem we śnie do lasu. Nie wspomniała też, że kiedy byłam rozzłoszczona, krzesła w naszym domu ustawiały się w chwiejną piramidę, aby runąć z trzaskiem na podłogę, gdy tylko poprawił mi się humor.

Gdy skończyłam trzynaście lat, ciocia zdecydowała, że nadszedł czas, abym skierowała część tkwiących we mnie mocy na naukę podstaw czarnoksięstwa. Zapalanie świec za pomocą kilku wyszeptanych słów albo usuwanie pryszczy dzięki wypróbowanemu przez czas magicznemu płynowi – takie były zazwyczaj pierwsze kroki młodocianej czarownicy. Ale ja nie potrafiłam opanować najprostszego zaklęcia, przypalałam każdą miksturę, której sporządzania ciocia mnie nauczyła, i uparcie odmawiałam poddania się testom, które miały sprawdzić, czy odziedziczyłam po matce niesamowicie precyzyjny dar jasnowidzenia.

Głosy, ognie i inne nieoczekiwane przejawy moich zdolności stały się rzadsze, kiedy moim hormonom wrócił spokój. Ale niechęć do uczenia się rodzinnego rzemiosła pozostała. Ciocię niepokoił fakt, że ma w domu niewykształconą czarownicę, toteż z uczuciem pewnej ulgi posłała mnie do college’u w Maine. Gdyby nie liczyć magii, byłaby to historia typowa dla wieku dojrzewania.

Tym, co oddaliło mnie od Madison, był mój umysł. Rozwinął się przedwcześnie, dzięki czemu nauczyłam się mówić i czytać wcześniej niż moi rówieśnicy. Dzięki cudownej fotograficznej pamięci – ułatwiała mi ona przypominanie sobie całych stron podręczników i odnajdywanie żądanej informacji podczas klasówek – nauka prędko stała się polem, na którym rodzinne magiczne dziedzictwo nie miało żadnego znaczenia. Przeskoczyłam końcowe lata szkoły średniej i, gdy miałam szesnaście lat, wstąpiłam do college’u.

Ponieważ moją wyobraźnię przyciągały widowiska i kostiumy, próbowałam najpierw znaleźć sobie miejsce na wydziale teatralnym – fascynowała mnie siła, z jaką słowa sztuki wyczarowywały zupełnie inne miejsca i czasy. Profesorowie dostrzegli w kilku moich pierwszych przedstawieniach nadzwyczajne przykłady tego, w jaki sposób dobra gra aktorska może przekształcić zwykłą studentkę college’u w kogoś innego. Pierwsze oznaki, że te metamorfozy mogły nie być wynikiem teatralnego talentu, przyszły, gdy grałam Ofelię w Hamlecie. Zaraz po obsadzeniu mnie w tej roli zaczęły mi rosnąć w nienaturalnym tempie włosy, opadając z ramion do pasa. Siedziałam godzinami nad jeziorkiem college’u, do którego przyciągała mnie nieodparcie jego błyszcząca tafla, a nowe włosy powiewały wokół mnie. Chłopak grający Hamleta padł ofiarą zauroczenia i przeżyliśmy namiętny, choć niebezpiecznie swawolny romans. Powoli roztapiałam się w szaleństwie Ofelii, pociągając za sobą całą obsadę.

Być może wynikiem tego był przykuwający uwagę spektakl, ale każda nowa rola niosła nowe wyzwania. Na drugim roku doszło do niemożliwej sytuacji, gdy zostałam obsadzona jako Annabella w Jaka szkoda, że to nierządnica. Podobnie jak bohaterka, przyciągnęłam mnóstwo oddanych konkurentów – nie wszyscy byli zwykłymi ludźmi – którzy chodzili za mną po całym kampusie. Gdy na koniec opadła kurtyna, a oni odmówili pozostawienia mnie w spokoju, stało się jasne, że rozpętało się coś, nad czym nie można było zapanować. Nie byłam pewna, w jaki sposób do mojej gry aktorskiej wśliznęła się magia, i nie chciałam się tego dowiadywać. Obcięłam krótko włosy. Zamieniłam zwiewne spódnice i bluzki na czarne golfy, spodnie w kolorze khaki i mokasyny, jakie nosiły solidne i ambitne studentki, przygotowujące się do egzaminu na wydział prawa. Nadmiar energii skierowałam na ćwiczenia sportowe.

Po opuszczeniu wydziału teatralnego próbowałam kilku innych kierunków, poszukując takiego, który byłby wystarczająco racjonalny, żeby nie pozostawiać ani jednego centymetra kwadratowego dla magii. Brakowało mi precyzji i cierpliwości wymaganej w matematyce, a moje wysiłki w dziedzinie biologii skończyły się katastrofą w postaci nieudanych sprawdzianów i niedokończonych doświadczeń laboratoryjnych.

Pod koniec drugiego roku sekretariat uniwersytetu zażądał, żebym wybrała specjalizację, bo inaczej pozostanę w college’u na piąty rok. Program letnich studiów w Anglii dał mi możliwość odejścia jeszcze dalej od wszelkich spraw dotyczących Bishopów. Zakochałam się w Oksfordzie i w spokojnym lśnieniu jego ulic o poranku. Kursy z historii obejmowały dokonania królów i królowych, toteż w mojej głowie odzywały się jedynie szepty płynące z książek napisanych w XVI i XVII wieku. Można je było przypisać w całości wielkiej literaturze. Ale najbardziej podobało mi się to, że nikt w uniwersyteckim ośrodku mnie nie znał. A jeśli tego lata były w mieście jakieś czarownice, to trzymały się z dala ode mnie. Wróciłam do domu, zgłosiłam specjalizację w dziedzinie historii, w rekordowym czasie zaliczyłam wszystkie wymagane wykłady i zrobiłam dyplom z wyróżnieniem przed ukończeniem dwudziestki.

Kiedy postanowiłam podjąć studia doktoranckie, program oferowany w Oksfordzie wydał mi się lepszy od wszystkich pozostałych. Wybrałam specjalizację w dziedzinie historii nauki i w moich badaniach skupiłam się na okresie wypierania magii przez wiedzę, kiedy to astrologia i polowania na czarownice doprowadziły do Newtona i odkrycia powszechnych praw przyrody. Poszukiwanie racjonalnego, a nie nadnaturalnego porządku w naturze znalazło odbicie w unikaniu przeze mnie tego, co było ukryte, czyli magii. Linie, jakie już nakreśliłam między tym, co działo się w mojej świadomości, a tym, co nosiłam we krwi, stały się bardziej wyraziste.

Ciocia Sarah prychnęła na wieść o mojej decyzji specjalizowania się w XVII-wiecznej chemii. Jasnorude włosy były zewnętrzną oznaką jej porywczego usposobienia i ostrego języka. Była rozsądną czarownicą, która bardzo otwarcie wyrażała swoje poglądy, i miała tak wielką charyzmę, że po wejściu do jakiegoś pomieszczenia od razu zdobywała władzę nad obecnymi. Jako filar społeczności Madison, była często wzywana do kierowania sprawami, gdy w mieście dochodziło do dużego lub małego kryzysu. Teraz, gdy nie musiałam już wysłuchiwać codziennej dawki jej zjadliwych uwag na temat ludzkich słabości i sprzeczności, byłyśmy w dużo lepszych stosunkach.

Dzieliły nas setki kilometrów, ale odległość ani trochę nie złagodziła jej charakteru. Sarah uznała za śmieszne moje ostatnie próby unikania magii i powiedziała mi to bez ogródek.

– Kiedyś nazywaliśmy to alchemią – oświadczyła. – I jest w tym mnóstwo magii.

– Nie, nie ma – zaprotestowałam ostro. Cały sens mojej pracy polegał na wykazaniu, jak bardzo naukowe były w rzeczywistości te dążenia. – Siedemnastowieczna chemia to rosnąca rola eksperymentów, a nie poszukiwania magicznego eliksiru, który zamienia ołów w złoto i zapewnia ludziom nieśmiertelność.

– Jeżeli tak twierdzisz... – odparła niezdecydowanie Sarah. – Ale jeśli chcesz uchodzić za zwykłą kobietę, to wybrałaś sobie dość dziwny przedmiot zainteresowań.

Po uzyskaniu akademickiego tytułu walczyłam zawzięcie o to, żeby zaczepić się na wydziale historii w Yale, jedynym miejscu, które było bardziej angielskie od samej Anglii. Koledzy ostrzegali, że praktycznie nie mam szans na uzyskanie etatu. Wysmażyłam dwie książki, zdobyłam kilka nagród i zebrałam trochę grantów na badania. A potem otrzymałam stanowisko i udowodniłam wszystkim, że się mylili.

Co ważniejsze, moje życie było teraz moją własnością. Nikt na wydziale, nawet historycy zajmujący się dawną Ameryką, nie łączył mojego nazwiska z nazwiskiem pierwszej kobiety, która w 1692 roku została stracona w Salem za uprawianie czarów. Aby utrzymać zdobytą z takim trudem niezależność, nadal usuwałam z mojego życia wszelkie ślady magii albo czarów. Oczywiście zdarzały się wyjątkowe chwile, jak wtedy gdy sięgnęłam po jedno z zaklęć Sarah, kiedy zmywarka nie chciała przestać napełniać się wodą i groziła zalaniem mojego małego mieszkania przy Wooster Square. Ale cóż, nikt nie jest doskonały.

Teraz zastanawiałam się nad obecnym odstępstwem. Wstrzymałam oddech, chwyciłam manuskrypt obiema rękami i położyłam go w jednej z klinowatych kołysek, jakie biblioteka sporządziła w celu chronienia swoich rzadkich ksiąg. Postanowiłam, że zacznę się zachowywać jak poważny naukowiec i potraktuję Ashmole’a 782 jak zwykły manuskrypt. Nie będę zwracała uwagi na piekące koniuszki palców ani dziwny zapach księgi. Zwyczajnie opiszę jej zawartość. A potem oceniłam z zawodowym obiektywizmem, czy zasługuje na to, by mu się dłużej przyjrzeć. Mimo to moje palce drżały, kiedy luzowałam małe mosiężne zapinki.

Manuskrypt wydał ciche westchnienie.

Szybki rzut oka przez ramię upewnił mnie, że w pomieszczeniu nadal nikogo nie ma. Jedyne obce odgłosy dochodziły z głośno tykającego bibliotecznego zegara.

Postanowiłam nie zapisywać, że „księga westchnęła”, a potem odwróciłam się do mojego laptopa i otworzyłam nowy plik. Ta dobrze znana czynność, którą wykonywałam przedtem setki, jeśli nie tysiące razy, była równie uspokajająca, jak staranne oznaczenia w moim spisie. Wypisałam nazwę i numer manuskryptu oraz skopiowałam tytuł z katalogowej bazy. Przyjrzałam się rozmiarom księgi i oprawie, po czym opisałam je szczegółowo.

Pozostało mi tylko otworzyć manuskrypt.

Mimo poluzowanych klamerek nie mogłam unieść okładki, tak jakby była przyklejona do znajdujących się pod nią stronic. Rzuciłam szeptem przekleństwo i na chwilę przyłożyłam dłoń płasko do oprawy, mając nadzieję, że być może Ashmole 782 potrzebuje po prostu szansy, żeby mnie poznać. Położenie ręki na okładce książki nie miało właściwie nic wspólnego z czarami. Poczułam mrowienie w dłoni, takie samo, jakie czułam na skórze, gdy patrzyła na mnie jakaś czarownica. Manuskrypt jakby się odprężył. Teraz okładka dała się łatwo otworzyć.

Pierwsza karta była wykonana z papieru na brudnopisy. Na drugiej, pergaminowej, znajdowały się słowa wpisane ręcznie przez Ashmole’a: Antropologia albo rozprawa zawierająca krótki opis Człowieka... Zgrabne, okrągłe krzywizny były mi znane niemal tak dobrze jak moje własne pochyłe pismo. Druga część tytułu – ...w dwóch częściach: najpierw anatomiczny, następnie psychologiczny, została dodana później ołówkiem, przez kogoś innego. Także to pismo było mi znane, ale nie potrafiłam go zidentyfikować. Jakiejś wskazówki mogło mi dostarczyć dotknięcie go, ale byłoby to wbrew regułom obowiązującym w bibliotece. Zresztą i tak nie mogłabym udokumentować informacji, jaką uzyskałyby moje palce. Zanotowałam więc tylko w komputerowym pliku uwagi dotyczące zastosowania atramentu i ołówka, dwóch różnych charakterów pisma i przypuszczalnych dat obu napisów.

Odwracając pierwszą kartę, stwierdziłam, że pergamin jest niezwykle ciężki i że to on jest źródłem dziwnego zapachu. Nie chodziło o to, że był po prostu stary. Kryło się w tym coś więcej – trudne do określenia połączenie piżma i stęchlizny. Zauważyłam też, że trzy karty zostały starannie wycięte z oprawy.

Znalazłam w końcu coś łatwego do opisania. Moje palce pofrunęły po klawiszach: Co najmniej trzy karty in folio zostały usunięte za pomocą liniału albo brzytwy. Zajrzałam do pustej przestrzeni pod grzbietem oprawy, ale nie potrafiłam sprawdzić, czy brakowało innych kart. Im bliżej przysuwałam nos do pergaminu, tym bardziej moc i dziwny zapach manuskryptu rozpraszały moje myśli.

Skupiłam uwagę na ilustracji znajdującej się naprzeciwko miejsca, w którym powinny tkwić brakujące karty. Przedstawiała maleńką dziewczynkę unoszącą się w przezroczystym szklanym naczyniu. Dziewczynka trzymała w jednej ręce srebrną, a w drugiej złotą różę. Przy stopach miała maleńkie skrzydełka, a na jej długie czarne włosy spadały krople czerwonego płynu. Poniżej obrazka znajdowała się wpisana gęstym czarnym atramentem informacja, że przedstawia on dziecię filozoficzne – alegoryczne ujęcie kluczowego kroku w odkryciu kamienia filozoficznego, czyli substancji chemicznej, która zapewniała posiadaczowi zdrowie, bogactwo i mądrość.

Kolorystyka była wyrazista i uderzająco dobrze zachowana. Aby otrzymać tak intensywne kolory, artyści dodawali niegdyś do farb roztarte minerały i kamienie szlachetne. A sam obrazek narysowany został przez kogoś obdarzonego prawdziwym artystycznym talentem. Musiałam usiąść na dłoniach, żeby oprzeć się pokusie dowiedzenia się czegoś więcej dzięki dotknięciu tu i ówdzie palcami.

Ale iluminator rękopisu, mimo oczywistego talentu, błędnie przedstawił wszystkie szczegóły. Otwór szklanego naczynia powinien znajdować się u góry, a nie na dole. Dziecko powinno być w połowie czarne i w połowie białe, żeby pokazać, że jest obojnakiem. Powinno też mieć męskie genitalia i kobiece piersi albo przynajmniej dwie głowy.

Alchemiczne obrazowanie posługiwało się alegoriami i było znane z zawiłości. Dlatego właśnie je badałam, poszukując wzorów, które ujawniałyby systematyczne, logiczne podejście do chemicznej transformacji w czasach, w których nie było jeszcze okresowego układu pierwiastków. Na przykład obrazy Księżyca były prawie zawsze wyobrażeniami srebra, podczas gdy obrazy Słońca odnosiły się do złota. Gdy obrazowano chemiczne połączenie obu pierwiastków, proces ten przedstawiany był jako zaślubiny. Z czasem w miejsce obrazków pojawiły się słowa. I one z kolei stały się gramatyką chemii.

Ale ten manuskrypt wystawił na próbę moją wiarę w logikę alchemików. Każda ilustracja miała przynajmniej jedną poważną usterkę, a ponadto żadna nie była opatrzona opisem, który pomógłby odnaleźć w tym jakiś sens.

Szukałam czegoś – czegokolwiek – co by się zgadzało z moją wiedzą o alchemii. W zamierającym świetle na jednej ze stron ukazały się słabe ślady pisma. Pochyliłam biurową lampę tak, żeby lepiej oświetliła to miejsce.

Niczego nie dostrzegłam.

Odwróciłam stronę powolnym ruchem, jakby to był kruchy listek.

Słowa – setki słów – zamigotały i zaczęły się poruszać po jej powierzchni, niewidoczne, dopóki światło nie padło na nie pod właściwym kątem, a patrzący nie spojrzał z odpowiedniej perspektywy.

Aż krzyknęłam ze zdumienia.

Ashmole 782 był palimpsestem – rękopisem sporządzonym na innym, wcześniejszym rękopisie. Gdy brakowało pergaminu, skrybowie ostrożnie zmywali atrament z kart starych ksiąg, a potem wpisywali na czystych stronach nowe teksty. Zdarzało się często, że po jakimś czasie poprzednie pismo ukazywało się spod nowego niczym tekstowe widmo, możliwe do odcyfrowania w promieniach nadfioletowych, które przedstawiały to, co znajdowało się pod plamami atramentu, i przywracały wyblakłe teksty do życia.

Jednak nie istniało promieniowanie nadfioletowe na tyle silne, aby ukazać ślady, które teraz oglądałam. To nie był zwykły palimpsest. Tekst nie został zmyty. Ukryto go za pomocą jakiegoś zaklęcia. Tylko dlaczego ktoś miałby zadać sobie trud rzucenia uroku na tekst w alchemicznej księdze? Nawet eksperci napotykali na trudności przy odcyfrowywaniu niejasnego języka i fantazyjnego obrazowania, jakim posługiwali się autorzy.

Oderwałam wzrok od niewyraźnych liter, które poruszały się zbyt szybko, żeby je odczytać, i skupiłam się na pisaniu streszczenia zawartości manuskryptu.

Zagadkowe – napisałam. – Podpisy pod obrazkami z okresu od XV do XVII stulecia, obrazki głównie z piętnastego. Czy to możliwe, że źródła obrazków są starsze? Mieszanka papieru i welinu. Barwne i czarne atramenty, ten ostatni niezwykle wysokiej jakości. Ilustracje dobrze wykonane, ale szczegóły są błędne albo ich brak. Przedstawiają tworzenie kamienia filozoficznego, alchemiczne narodziny czy stworzenie, śmierć, zmartwychwstanie i przeobrażenie. Być może to zagmatwana kopia wcześniejszego rękopisu. Dziwna księga, pełna anomalii.

Moje palce zawahały się na klawiszach.

Gdy uczeni odkrywają informację, która nie pasuje do tego, co już wiedzą, wybierają jedną z dwóch możliwości. Odsuwają ją na bok, żeby nie podawała w wątpliwość ich ukochanych teorii, albo skupiają się na niej z intensywnością promieni laserowych i próbują zgłębić tajemnicę do dna. Gdyby ta księga nie znajdowała się pod urokiem, mogłabym ulec pokusie zrobienia tego drugiego. Ale ponieważ była zaczarowana, wolałabym wybrać pierwszą możliwość.

A kiedy uczonych ogarnia zwątpienie, zwykle odkładają decyzję.

Napisałam ostatnią linijkę wyrażającą moje rozterki: Potrzeba na to więcej czasu? Może poprosić o manuskrypt później?

Wstrzymując oddech, zamknęłam delikatnie księgę. Magiczne prądy ciągle ją przenikały – najmocniejsze wokół klamerek.

Poczułam ulgę, że manuskrypt jest już zamknięty. Jeszcze przez kilka chwil wpatrywałam się w Ashmole’a 782. Moje palce chciały wrócić do niego i dotknąć brązowej skóry. Tym razem oparłam się temu odczuciu, tak jak nie poddałam się pokusie dotknięcia napisów i ilustracji, żeby dowiedzieć się więcej niż zwykły historyk.

Ciocia Sarah mówiła mi zawsze, że magia jest darem. A skoro tak, to jakieś nici łączyły mnie ze wszystkimi czarownicami z rodu Bishopów. Istniała jednak cena, którą należało zapłacić za używanie tej odziedziczonej magicznej mocy oraz wykorzystywanie zaklęć i uroków, jakie składały się na zazdrośnie strzeżone rzemiosło czarownicy. Otwierając manuskrypt Ashmole 782, skruszyłam mur, który oddzielał moją magię od badań naukowych. Teraz, gdy znowu znalazłam się po słusznej stronie, byłam bardziej niż kiedykolwiek zdecydowana, żeby tu pozostać.

Spakowałam komputer i notatki, a potem wzięłam stos manuskryptów, przezornie umieszczając Ashmole’a 782 na dole. Na szczęście Gillian nie było przy stole, choć nadal leżały na nim jej rozrzucone papiery. Musiała planować pracę do późna i pewnie wyszła na filiżankę kawy.

– Wykorzystane? – zapytał Sean, kiedy podeszłam do jego biurka.

– Niezupełnie. Chciałabym zarezerwować trzy górne na poniedziałek.

– A czwarty?

– Już z nim skończyłam – rzuciłam, popychając manuskrypt w jego kierunku. – Możesz odesłać go z powrotem do magazynu.

Sean położył go na stosie zwrotów. Odprowadził mnie aż do klatki schodowej, powiedział mi do widzenia i zniknął za wahadłowymi drzwiami. Ruszyła taśma przenośnika, która miała wciągnąć Ashmole’a 782 z powrotem do trzewi biblioteki.

Miałam ochotę odwrócić się i go stamtąd zabrać, ale dałam sobie z tym spokój.

Znalazłam się na parterze. Chciałam popchnąć drzwi na zewnątrz, gdy nagle powietrze wokół mnie zgęstniało, jakby biblioteka objęła mnie mocnym uściskiem. Przez ułamek sekundy powietrze migotało dokładnie tak, jak strony rękopisu migotały na biurku Seana, przyprawiając mnie o bezwiedne wzdrygnięcie i unosząc maleńkie włoski na moich rękach.

Coś się wydarzyło. Coś magicznego.

Odwróciłam się twarzą do przybytku księcia Humfreya. Moje stopy zagroziły, że zrobią to samo.

To nic, pomyślałam, wychodząc śmiałym krokiem z biblioteki.

Jesteś tego pewna? – odszepnął długo lekceważony głos.

Niedostępne w wersji demonstracyjnej.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki w serwisie