Redakcja stylistyczna

Monika Kiersnowska

Korekta

Hanna Lachowska

Katarzyna Pietruszka

Projekt graficzny okładki

Christopher Brand

Tytuł oryginału

Ready Player One

Copyright © 2011 by Dark All Day, Inc. By arrangement with the author.

All rights reserved.

For the Polish edition

Copyright © 2012 by Wydawnictwo Amber Sp. z o.o.

ISBN 978-83-241-4300-9

Warszawa 2012. Wydanie I

Wydawnictwo AMBER Sp. z o.o.

02-952 Warszawa, ul. Wiertnicza 63

tel. 620 40 13, 620 81 62

www.wydawnictwoamber.pl

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Susan i Libby

Bo naszej drogi nie da się znaleźć
na żadnej mapie

0000

Wszyscy moi rówieśnicy pamiętają, gdzie byli i co robili, kiedy dowiedzieli się o tym konkursie. Ja siedziałem w swojej kryjówce i oglądałem kreskówki, kiedy w okienku wideo pojawił się pasek z informacją, że w nocy zmarł James Halliday.

Jasne, że wiedziałem, kim jest Halliday. Wszyscy wiedzieli. Był projektantem gier i stworzył OASIS, masową grę sieciową, która stopniowo przekształciła się w internetową globalną rzeczywistość wirtualną. Każdego dnia korzystała z niej niemal cała ludzkość naszego globu. Bezprecedensowy sukces OASIS uczynił Hallidaya jednym z najbogatszych ludzi na świecie.

Początkowo nie rozumiałem, dlaczego media robią takie halo z powodu śmierci miliardera. W końcu Ziemianie mają wiele innych zmartwień. Choćby kryzys energetyczny. Katastroficzne zmiany klimatyczne. Powszechny głód, ubóstwo i choroby. Pięć wojen. Sami rozumiecie – wszyscy żyją jak pies z kotem, masowa histeria. Zwykle wiadomości nie przerywają nikomu interaktywnych komedii czy telenowel, o ile nie zdarzy się coś naprawdę ważnego. Na przykład epidemia nowego zabójczego wirusa czy grzyb atomowy pochłaniający kolejne wielkie miasto. Jakaś naprawdę wielka rzecz. Halliday był sławny, ale jego śmierć kwalifikowała się na krótką informację w wieczornych wiadomościach, tak żeby szare masy mogły kręcić głowami z zazdrością, słuchając prezentera, który ogłasza, jak obrzydliwie dużo pieniędzy dostaną spadkobiercy bogacza.

Ale w tym właśnie sęk. James Halliday nie miał spadkobierców. Umarł w wieku sześćdziesięciu siedmiu lat jako kawaler. Nie miał żadnych krewnych, a z tego, co było wiadomo, ani jednego przyjaciela. Przez ostatnie piętnaście lat żył odizolowany od świata zewnętrznego, i jeśli wierzyć plotkom – całkowicie postradał zmysły.

Tak więc najbardziej wstrząsającą wiadomością tego styczniowego poranka, która przykuła uwagę każdego zjadacza płatków śniadaniowych od Toronto po Tokio, była informacja dotycząca treści testamentu Hallidaya i losów jego potężnego majątku.

Halliday przygotował krótkie nagranie wideo oraz instrukcję, w której prosi, by po jego śmierci przekazać je światowym mediom. Tego ranka kopia nagrania miała też trafić do każdego użytkownika OASIS. Do dziś pamiętam znajomy elektroniczny dźwięk zwiastujący nową wiadomość w skrzynce, zaledwie kilka sekund po pierwszej informacji na ekranie.

Nagranie wideo w istocie było precyzyjnie zmontowanym krótkim filmem pod tytułem Zaproszenie Anoraka. Jako słynny ekscentryk Halliday przez całe życie miał obsesję na punkcie lat 80., kiedy to był nastolatkiem. Zaproszenie Anoraka pełne było niejasnych nawiązań do kultury masowej tamtych lat. Kiedy oglądałem je po raz pierwszy, umknęły mi niemal wszystkie.

Całe nagranie miało nieco ponad pięć minut, ale w kolejnych dniach i tygodniach stało się najskrupulatniej analizowanym filmem w historii. Analizowano go klatka po klatce, chyba jeszcze bardziej mozolnie niż film Abrahama Zaprudera nakręcony podczas zamachu na Kennedy’ego. Całe moje pokolenie znało na pamięć nagranie Hallidaya, co do sekundy.

Zaproszenie Anoraka rozpoczynają trąbki ze starej piosenki Dead Man’s Party.

Przez kilka pierwszych sekund takty piosenki rozbrzmiewają na tle ciemnego ekranu. Potem do trąbek dołącza gitara i pojawia się Halliday. Ale nie jest sześćdziesięciolatkiem zniszczonym przez czas i chorobę. Wygląda jak z okładki „Time’a” z 2014 roku – wysoki, szczupły, zdrowy mężczyzna nieco po czterdziestce, o zmierzwionych włosach i w słynnych okularach w rogowych oprawkach. Ma też to samo ubranie co na zdjęciu w „Timie”: spłowiałe dżinsy i starą koszulkę z nadrukiem Space Invaders.

Halliday jest w dużej sali gimnastycznej w jakimś liceum, na której odbywa się potańcówka. Otaczają go nastolatki, których strój, fryzury i ruchy w tańcu sugerują, że to późne lata 80. [1]. Halliday też tańczy – czego w prawdziwym życiu nikt nigdy nie widział. Z maniackim uśmiechem obraca się energicznie, wymachuje rękoma i kręci głową w rytm piosenki, bezbłędnie odtwarzając kilka słynnych kroków tanecznych z tamtego okresu. Ale Halliday nie ma partnerki. Jak to się mówi, tańczy solo.

W dolnym lewym rogu ekranu na chwilę pojawia się kilka linijek tekstu, z nazwą zespołu, tytułem piosenki, nazwą wytwórni i rokiem publikacji, zupełnie jak w starym wideoklipie z MTV: Dead Man’s Party, Oingo Boingo, MCA Records, 1985. Kiedy rozlegają się słowa, Halliday nie przestając się kręcić, zaczyna je bezgłośnie śpiewać: „Wystrojony na wyjście donikąd. Spaceruję z nieboszczykiem na ramieniu… Nie uciekaj, to tylko ja…”.

Nagle przerywa taniec i prawą dłonią wykonuje ruch, który ucina muzykę. W tej samej chwili tancerze i sala gimnastyczna znikają, a sceneria nagle się zmienia. Halliday stoi teraz przed domem pogrzebowym, obok otwartej trumny [2]. W środku leży dużo starszy Halliday. Ciało ma wychudzone i wyniszczone przez raka. Na powiekach leżą lśniące ćwierćdolarówki [3]. Młodszy Halliday patrzy na swoje zwłoki z udawanym smutkiem, po czym odwraca się, by przemówić do zebranych żałobników [4]. Pstryka palcami i w jego prawej dłoni pojawia się zwój. Otwiera go teatralnym gestem, a zwój spada na podłogę i rozwija się wzdłuż przejścia, na wprost którego stoi miliarder. Halliday zwraca się do widza i zaczyna czytać:

„Ja, James Donovan Halliday, zdrów na ciele i umyśle, deklaruję niniejszym publicznie, że ten oto dokument jest moją ostatnią wolą i testamentem. Tym samym unieważnia on wszelkie wole i kodycyle sporządzone przeze mnie do tej pory…” Czyta dalej, coraz szybciej, brnąc przez kilka prawniczych akapitów, a w końcu mówi tak szybko, że trudno rozróżnić słowa. Nagle przerywa gwałtownie. „Dajmy sobie spokój – stwierdza – nawet przy tej prędkości odczytanie całego dokumentu potrwałoby miesiąc. Przykro mi, ale nie mamy tyle czasu”. Upuszcza zwój, a ten rozpływa się w obłoku złotego pyłu. „Przedstawię wam najważniejsze punkty”.

Znika dom pogrzebowy i sceneria zmienia się ponownie. Halliday stoi teraz przed potężnymi drzwiami do bankowego skarbca. „Mój cały majątek, w tym kontrolny pakiet akcji mojej firmy, Gregarious Simulation Systems, ma trafić do funduszu powierniczego, póki nie zostanie spełniony jeden warunek ustanowiony w testamencie. Ten, kto pierwszy spełni ów warunek, odziedziczy całą moją fortunę, obecnie wycenianą na ponad dwieście pięćdziesiąt miliardów dolarów”.

Drzwi do skarbca otwierają się i Halliday wchodzi do środka. Wnętrze skarbca jest potężne i leży w nim ogromny stos sztabek złota mniej więcej wielkości dużego domu. „Ta kasa jest do wzięcia – mówi Halliday z szerokim uśmiechem. – A co mi tam. Przecież nie zabiorę jej ze sobą, prawda?”

Miliarder opiera się o stos złotych sztabek, a kamera najeżdża blisko na jego twarz. „A teraz pewnie zastanawiacie się, co trzeba zrobić, żeby dorwać tę forsę? Cierpliwości, moje dzieci. Zaraz do tego dojdziemy…” Robi dramatyczną pauzę i stroi minę dziecka, które za chwilę wyjawi ogromną tajemnicę.

Halliday znów pstryka palcami i skarbiec znika. W tej samej chwili mężczyzna kurczy się i zmienia w małego chłopca ubranego w brązowe sztruksy i spłowiałą koszulkę z Muppet Show [5]. Młody Halliday stoi w zagraconym salonie z ciemnopomarańczową wykładziną, ścianami obitymi drewnem i kiczowatym wystrojem z końca lat 70. Obok stoi 21-calowy telewizor Zenith, do którego podpięta jest konsola Atari 2600. „To była moja pierwsza konsola do gier – wyjaśnia Halliday dziecięcym głosem. – Atari 2600. Dostałem ją na gwiazdkę w 1979 roku”. Chłopiec siada przed Atari, bierze do ręki dżojstik i zaczyna grać. „To była moja ulubiona gra – mówi. Kiwa głową w stronę ekranu, na którym mały kwadracik wędruje przez serię prostych labiryntów. – Nosiła tytuł Adventure. Jak wiele wczesnych gier wideo Advenure została opracowana i zakodowana przez jedną osobę. Ale Atari nie doceniało wówczas pracy programistów, więc nazwisko twórcy nie pojawiło się na opakowaniu”.

Na ekranie telewizora widzimy, jak Halliday za pomocą miecza zabija czerwonego smoka, choć z powodu niskiej rozdzielczości grafiki wygląda to bardziej, jakby kwadracik dźgał zdeformowaną kaczkę za pomocą strzałki. „Człowiek, który stworzył Adventure, nazywał się Warren Robinett. Postanowił sam schować swoje nazwisko w grze. Ukrył klucz w jednym z labiryntów. Jeśli ktoś odnalazł ów klucz – małą szarą kropkę wielkości piksela – mógł dzięki niej wejść do tajnego pomieszczenia, gdzie Robinett ukrył swoje nazwisko”. Halliday prowadzi kwadratowego bohatera do tajemnej komnaty, gdzie pośrodku ekranu pojawiają się słowa „Projekt: Warren Robinett”.

„Było to – kontynuuje Halliday, wskazując na ekran z nieskrywanym szacunkiem – pierwsze wielkanocne jajo [6] w grze komputerowej. Robinett ukrył je w kodzie i nikomu o tym nie wspomniał. Atari wyprodukowało i rozprowadziło Adventure po całym świecie, nie mając pojęcia o ukrytej komnacie. O istnieniu wielkanocnego jaja dowiedzieli się dopiero po kilku miesiącach, kiedy zaczęły je odkrywać dzieciaki na całym świecie. Byłem jednym z tych dzieciaków i kiedy po raz pierwszy odnalazłem sekret Robinetta, poczułem, że to jedno z najfajniejszych komputerowych przeżyć”.

Młody Halliday odstawia dżojstik i wstaje. Salon rozmywa się i scenografia znów się zmienia. Teraz Halliday stoi w mrocznej pieczarze, gdzie na wilgotnych ścianach odbijają się płomienie niewidocznych pochodni. Jednocześnie zmienia się też wygląd samego Hallidaya, który przekształca się w Anoraka, swój słynny awatar z OASIS, czyli wysokiego czarodzieja. To trochę przystojniejsza wersja dorosłego Hallidaya (i bez okularów). Anorak jak zwykle ma na sobie długą czarną szatę z wyhaftowanymi na obu rękawach symbolami swojego awatara (jest to wielka wykaligrafowana litera A).

„Przed śmiercią – mówi Anorak znacznie głębszym głosem – ja również stworzyłem jajo wielkanocne i ukryłem je gdzieś w najpopularniejszej grze komputerowej, w OASIS. Ten kto pierwszy je odnajdzie, odziedziczy cały mój majątek”.

Kolejna dramatyczna pauza.

„Jajo jest dobrze schowane. Nie schowałem go gdzieś pod kamieniem. Można by rzec, że leży zamknięte w sejfie, zakopanym w tajnej komnacie, którą ukryłem w samym środku labiryntu leżącego gdzieś… – stuka się palcem w prawą skroń – tutaj”.

„Ale nie martwcie się. Zostawiłem tu i ówdzie trochę wskazówek, żebyście mogli od czegoś zacząć. Oto pierwsza z nich”. – Anorak wykonuje zamaszysty gest i w powietrzu przed nim pojawiają się trzy wirujące powoli klucze. Wygląda na to, że jeden wykonany jest z miedzi, drugi z jadeitu, a trzeci z kryształu. Klucze cały czas wirują, zaś Anorak recytuje fragment wiersza, a każdy wypowiadany przezeń wers pojawia się na chwilę na dole ekranu, wypisany płonącymi literami:

Trzy ukryte klucze i trzy tajemne bramy

Tam próbom wielkim gracz będzie poddany

Kto się nie ugnie i podoła wyzwaniom,

Dotrze do Końca i będzie wygranym.

Kiedy kończy, znikają klucze z jadeitu i kryształu, zostaje tylko miedziany, który wisi teraz na łańcuchu na szyi Anoraka.

Kamera podąża za Anorakiem, który odwraca się i idzie w głąb ciemnej pieczary. Kilka sekund później dociera do masywnych drewnianych drzwi osadzonych w skale. Drzwi wzmocnione są stalowymi okuciami i pokryte płaskorzeźbami przedstawiającymi tarcze i smoki. „Nie byłem w stanie przetestować tej konkretnej gry, więc obawiam się, że mogłem ukryć jajo wielkanocne trochę za dobrze. Tak dobrze, że trudno będzie je odszukać. Sam nie wiem. Jeśli tak, to i tak jest już za późno, by cokolwiek zmienić. Pożyjemy, zobaczymy”.

Anorak otwiera podwójne drzwi, które prowadzą do przepastnego skarbca pełnego stosów błyszczących złotych monet i pucharów wysadzanych kamieniami szlachetnymi [7]. Następnie czarodziej staje w otwartych drzwiach i odwraca się do widza, wyciągając ręce, by przytrzymać potężne drewniane wrota [8].

„A zatem, bez zbędnych wstępów – oznajmia Anorak. – Rozpoczynamy polowanie na wielkanocne jajo Hallidaya!” Po czym znika w błysku światła, a widz patrzy przez otwarte drzwi na skrzące się za nimi stosy skarbów.

Ekran ciemnieje.

Na końcu filmu Halliday zamieścił odnośnik do swojej osobistej strony internetowej, która w dniu jego śmierci przeszła drastyczną przemianę. Przez ponad dekadę wisiała na niej jedynie krótka zapętlona animacja, w której jego awatar – Anorak – siedział w średniowiecznej bibliotece, pochylony nad zniszczonym warsztatem, mieszając mikstury i ślęcząc nad zakurzonymi księgami zaklęć. Na ścianie za jego plecami widać było namalowanego wielkiego czarnego smoka.

Tego dnia animacja zniknęła, a jej miejsce zajęła lista z najlepszymi wynikami, taka jakie kiedyś pojawiały się w starych automatach do gier na monety. Lista liczyła dziesięć pozycji, a na każdej widać było inicjały JDH – James Donovan Halliday – a obok wynik: sześć zer. Owa lista wyników szybko zyskała nazwę Tablicy.

Tuż pod Tablicą widniała ikona przypominająca małą książkę oprawioną w skórę. Klikając w nią, można było ściągnąć za darmo kopię Almanachu Anoraka, czyli zbioru setek nieopatrzonych datami wpisów w dzienniku Hallidaya. Almanach liczył ponad tysiąc stron, ale niewiele mówił o prywatnym życiu Hallidaya czy codziennych czynnościach. Większość wpisów stanowiły spisane w formie strumienia świadomości obserwacje na temat rozmaitych klasycznych gier komputerowych, książek, filmów i komiksów z dziedziny science fiction i fantasy oraz kultury masowej lat 80. Wszystko to ubarwione pełną humoru krytyką, od zorganizowanych form religii po napoje gazowane.

Polowanie, jak nazwano konkurs ogłoszony przez Hallidaya, szybko stało się częścią globalnej kultury. Dorośli i dzieci marzyli o odnalezieniu jaja wielkanocnego Hallidaya, tak jak marzy się o wygranej na loterii. W tej grze mógł wziąć udział każdy i początkowo nie było w tym nic złego. Almanach Anoraka sugerował jedynie, że do znalezienia jaja niezbędna będzie wiedza dotycząca najrozmaitszych obsesji Hallidaya. To doprowadziło do globalnej fascynacji kulturą masową lat 80. Pięćdziesiąt lat po zakończeniu tej dekady filmy, muzyka, gry oraz moda z tamtego okresu wróciły do łask. W 2041 roku postawione na sztorc włosy i dekatyzowane dżinsy stały się częścią stylu, a nowe wersje popularnych przebojów z tamtych lat okupowały pierwsze miejsca na listach przebojów. Ludzie, którzy w latach 80. mieli po kilkanaście lat i teraz dożywali sędziwej starości, ze zdumieniem patrzyli, jak ich wnuki wzorują się na modzie i zgłębiają zjawiska z lat ich młodości.

Narodziła się nowa subkultura złożona z milionów ludzi, którzy poświęcali każdą wolną chwilę na poszukiwania jaja Hallidaya. Początkowo zwano ich po prostu „łowcami jaja”, ale ponieważ przy tych łowach trzeba było się nieźle nagłowić, na poszukiwaczy szybko zaczęto mówić „jajogłowi”.

W ciągu pierwszego roku poszukiwań bycie jajogłowym było bardzo modne i prawie każdy użytkownik OASIS uważał się za takiego.

Kiedy minęła pierwsza rocznica śmierci Hallidaya, gorączka wokół konkursu zaczęła przygasać. Minął cały rok i nikt niczego nie znalazł. Ani jednego klucza, ani jednej bramy. Po części problemem był sam rozmiar OASIS. Mieściło się w niej ponad tysiąc symulowanych światów, w których mogły kryć się klucze, a dokładne przeszukanie każdego z nich mogło zająć jajogłowemu całe lata.

Choć „zawodowi” jajogłowi chwalili się na blogach, że codziennie są bliżej przełomu, to stopniowo docierała do nich prawda: żaden z nich nie miał nawet pojęcia, czego szuka ani gdzie rozpocząć poszukiwania.

Minął kolejny rok.

I jeszcze jeden.

I wciąż nic.

Społeczeństwo straciło zainteresowanie konkursem. Ludzie zaczęli wierzyć, że to wszystko było jedynie dowcipem bogatego wariata. Inni uważali, że jeśli nawet jajo istnieje, nikt go nigdy nie znajdzie. Tymczasem OASIS nadal ewoluowała i zyskiwała na popularności. Przed próbami przejęcia i prawnymi rozgrywkami chroniły ją żelazne zapisy testamentu Hallidaya i armia wściekłych prawników, którym powierzył administrowanie swoim majątkiem.Wielkanocne jajo Hallidaya stopniowo nabrało charakteru miejskiej legendy, a kurczący się stale zastęp jajogłowych zaczął być obiektem drwin. Co roku, w rocznicę śmierci Hallidaya, prezenterzy w mediach z przymrużeniem oka donosili o braku postępów w poszukiwaniach. I co roku kolejni jajogłowi wycofywali się z konkursu, dochodząc do wniosku, że Halliday ukrył jajo tak, że nie sposób go znaleźć.

Minął kolejny rok.

I jeszcze jeden.

I nagle, wieczorem jedenastego lutego 2045 roku na szczycie Tablicy pojawiła się nazwa awatara, którą mógł podziwiać cały świat. Po pięciu długich latach w końcu odnaleziono Miedziany Klucz. Dokonał tego osiemnastolatek mieszkający w osiedlu przyczep kempingowych na przedmieściach Oklahoma City.

Owym osiemnastolatkiem byłem ja.

To, co działo się dalej, próbowano opowiedzieć w dziesiątkach książek, kreskówek, filmów i seriali, ale w żadnym nie pokazano całej prawdy. Więc raz na zawsze chcę opowiedzieć wszystko od a do z.

Poziom Pierwszy

Bycie człowiekiem przeważnie jest do kitu.
Życie da się jakoś znieść jedynie dzięki
grom komputerowym.

Almanach Anoraka
rozdział 91, wiersze 1–2

0001

Ze snu wyrwał mnie odgłos wystrzałów w jednym z pobliskich stosów. Po strzałach przez kilka minut słychać było stłumione krzyki i wrzaski, w końcu zapadła cisza.

Wystrzały w stosach nie były niczym niespotykanym, ale wciąż nie mogłem do nich przywyknąć. Wiedziałem, że pewnie nie będę już w stanie zasnąć, więc postanowiłem spędzić te kilka godzin do świtu, ćwicząc kilka klasycznych gier na automaty wrzutowe: Galaga, Defender, Asteroids. To wymarłe cyfrowe dinozaury, które stały się eksponatami muzealnymi na długo przed moimi narodzinami. Ale byłem przecież jajogłowym, więc nie traktowałem ich jak antyków w niskiej rozdzielczości. Dla mnie były to święte relikwie. Filary panteonu. W klasyczne gry grałem z oddaniem i czcią.

Leżałem skulony w starym śpiworze w kącie mikroskopijnej pralni w przyczepie, wciśnięty w szczelinę między ścianą a suszarką. Nie byłem mile widziany w pokoju ciotki po drugiej stronie korytarza, ale wcale mi to nie przeszkadzało. I tak wolałem spać w pralni. Było w niej ciepło, miałem tam trochę prywatności, a i zasięg sieci bezprzewodowej nie był taki zły. Dodatkowym plusem było to, że pachniało tu płynem do prania i zmiękczaczem do tkanin. W pozostałej części przyczepy śmierdziało kocimi sikami i skrajną biedą.

Zwykle spałem w mojej kryjówce. Ale w ciągu ostatnich kilku nocy temperatury spadały poniżej zera, więc choć nie znosiłem przyczepy ciotki, to perspektywa zamarznięcia na śmierć wydawała mi się mało atrakcyjna.

W mieszkaniu ciotki mieszkało w sumie piętnaście osób. Ona sama spała w najmniejszej z trzech sypialni. Deppertowie zajmowali pokój obok, a Millerowie zaanektowali główną sypialnię na końcu korytarza. Było ich sześcioro i dorzucali się najwięcej do czynszu. W porównaniu z innymi przyczepami w stosach w naszej i tak nie było najtłoczniej. Mieliśmy przyczepę o podwójnej szerokości. Miejsca wystarczyło dla wszystkich.

Wyjąłem laptop i włączyłem go. Niezgrabny ciężki grat miał prawie dziesięć lat. Znalazłem go na śmietniku za opustoszałym centrum handlowym po drugiej stronie autostrady. Udało mi się go przywrócić do życia. Wystarczyło wymienić pamięć i wgrać od nowa system operacyjny z epoki kamienia łupanego. W porównaniu z obecnymi standardami procesor pracował jak muł, ale do moich potrzeb wystarczał. Laptop służył jako moja przenośna biblioteka naukowa, automat do gier komputerowych i kino domowe. Na twardym dysku miałem stosy starych książek, filmów, seriali telewizyjnych, piosenek i chyba każdą grę komputerową wyprodukowaną w XX wieku.

Odpaliłem emulator i wybrałem jedną z najbardziej ulubionych gier – Robotron: 2084. Od początku spodobały mi się jej frenetyczne tempo i brutalna prostota. W Robotronie liczył się przede wszystkim instynkt i refleks. Granie w stare gry komputerowe zawsze pomagało mi oczyścić umysł i się odprężyć. Kiedy czułem się przygnębiony czy sfrustrowany swoim losem, wystarczyło kliknąć przycisk „Gracz 1” i wszelkie zmartwienia natychmiast ulatywały, a ja skupiałem się na niekończącym się szalonym ataku na ekranie komputera. W dwuwymiarowym wszechświecie gry życie było proste: Ty sam przeciw maszynie. Lewą ręką poruszasz postacią, a strzelasz prawą. I starasz się przeżyć jak najdłużej.

Przez kilka godzin unicestwiałem kolejne fale mózgów, kul, kwarków i wraków, w niekończącej się walce, by: „Ocalić ostatnią ludzką rodzinę!” W końcu jednak palce mi zdrętwiały i zacząłem gubić rytm. Kiedy do tego doszło na tym poziomie, sytuacja pogarszała się błyskawicznie. W ciągu kilku minut zużyłem wszystkie dodatkowe życia i na ekranie pojawiły się dwa znienawidzone przeze mnie słowa: KONIEC GRY.

Wyłączyłem emulator i zacząłem przeglądać pliki wideo. W ciągu pięciu lat ściągnąłem każdy film, serial telewizyjny i kreskówkę wspomnianą w Almanachu Anoraka. Oczywiście wciąż nie obejrzałem ich wszystkich. Zajęłoby mi to pewnie kilka dekad.

Wybrałem odcinek Family Ties, sitcom z lat 80. o rodzinie z klasy średniej mieszkającej w środkowym Ohio. Ściągnąłem ten serial, bo Halliday go uwielbiał i uznałem, że być może w jednym z odcinków może się kryć jakaś podpowiedź dotycząca poszukiwań. Od razu uzależniłem się od tego serialu i zdążyłem już obejrzeć wszystkie sto osiemdziesiąt odcinków po kilka razy. Nie były w stanie mnie znudzić.

Zawsze kiedy tak siedziałem w ciemności i oglądałem serial na laptopie, wyobrażałem sobie, że to ja mieszkam w tym ciepłym, dobrze oświetlonym domu i że ci uśmiechnięci, wyrozumiali ludzie to moja rodzina. A na świecie nie dzieje się nic na tyle złego, by nie dało się tego rozwiązać w ciągu półgodzinnego odcinka (albo dwóch, jeśli sprawa była naprawdę poważna).

Moje domowe życie w niczym nie przypominało tego, które oglądałem w Family Ties i zapewne dlatego tak bardzo kochałem ten serial. Byłem jedynym dzieckiem dwojga nastolatków, którzy uciekli z domu i poznali się pośród stosów, gdzie i ja się wychowałem. Ojca nie pamiętam. Kiedy miałem zaledwie kilka miesięcy, został zastrzelony. Okradał właśnie sklep spożywczy podczas jednego z wielu wyłączeń prądu w okolicy. Wiem o nim tylko tyle, że uwielbiał komiksy. W pudełku z jego rzeczami znalazłem kilka starych pamięci flash z pełnymi wydaniami Spider-Mana, X-Mena i Green Lanterna. Mama powiedziała mi kiedyś, że ojciec nadał mi imię zaczynające się na tę samą literę co nazwisko – Wade Watts – bo uważał, że to brzmi jak tajny pseudonim superbohatera. Jak Peter Parer czy Clark Kent. Kiedy się o tym dowiedziałem, uznałem, że musiał być fajnym gościem, choć umarł mało fajnie.

Moja matka, Loretta, wychowała mnie sama. Mieszkaliśmy w małym wozie kempingowym w innej części stosów. Pracowała na dwa etaty w OASIS – jako sprzedawca telefoniczny i jako dziewczyna do towarzystwa w internetowym burdelu. Nocą kazała mi wkładać zatyczki do uszu, żebym nie słyszał, jak świntuszy w pokoju obok, rozmawiając z klientami z innych stref czasowych. Ale zatyczki średnio się sprawdzały, więc wolałem oglądać stare filmy z dźwiękiem na pełny regulator.

OASIS poznałem wcześnie, bo matka wykorzystywała ów system jako wirtualną niańkę. Kiedy urosłem na tyle, żeby móc założyć wizjer i dotykowe rękawice, mama pomogła mi stworzyć pierwszego awatara w OASIS. Potem sadzała mnie w kącie i wracała do pracy, a ja mogłem odkrywać całkowicie nowy świat, zupełnie inny od tego, który znałem do tej pory.

Od tego czasu w zasadzie wychowywały mnie interaktywne programy edukacyjne w OASIS, do których każde dziecko miało darmowy dostęp. Sporą część dzieciństwa spędziłem w wirtualnej symulacji Ulicy Sezamkowej, śpiewając piosenki z przyjaznymi Muppetami i grając w interaktywne gry, dzięki którym nauczyłem się chodzić, mówić, dodawać, odejmować, czytać, pisać i dzielić z innymi. Kiedy posiadłem te umiejętności, szybko odkryłem, że OASIS to także największa na świecie publiczna biblioteka, gdzie nawet dzieciak bez grosza przy duszy jak ja może mieć dostęp do wszystkich napisanych książek, wszystkich nagranych piosenek i każdego filmu, serialu, gry komputerowej i dzieła sztuki, jakie kiedykolwiek powstały. Cała wiedza, sztuka i rozrywka, którą stworzyła ludzka cywilizacja, czekały na mnie, miałem je na wyciągnięcie ręki. Ale dostęp do tych wszystkich informacji okazał się obosiecznym mieczem. Bo przez to właśnie odkryłem prawdę.

Nie wiem, może macie inne doświadczenia. Ale dorastając na Ziemi w XXI wieku, czułem się, jakby ktoś dał mi w zęby. W sensie egzystencjalnym.

Jako dzieciak najbardziej przeżywałem to, że nikt nie powiedział mi prawdy o moim losie. Można wręcz powiedzieć, że ją ukrywano. A ja oczywiście we wszystko wierzyłem, bo przecież byłem tylko dzieckiem, i zresztą co ja tam wiedziałem. Chryste, przecież nawet mózg mi jeszcze do końca nie urósł, więc nie miałem pojęcia, że dorośli wciskają mi kit.

Łykałem więc te wszystkie bzdury rodem z ciemnogrodu, które mi wciskali. Minęło trochę czasu. Nieco podrosłem i stopniowo zacząłem się domyślać, że od kiedy opuściłem łono matki, w zasadzie wszyscy okłamywali mnie, i to na każdy temat.

Niepokojące odkrycie.

To sprawiło, że później miałem problemy z okazywaniem zaufania.

Ponurą prawdę odkryłem, kiedy tylko zacząłem buszować po darmowych bibliotekach OASIS. Fakty czekały na mnie ukryte w starych książkach pisanych przez ludzi, którzy nie bali się szczerości. Artystów, naukowców, filozofów i poetów. Wielu z nich od dawna już nie żyje. Czytając słowa, jakie po sobie zostawili, zrozumiałem w końcu całą sytuację. Moją sytuację. Naszą sytuację. To, co większość ludzi określała mianem „kondycji ludzkiej”.

Nie były to dobre wieści.

Szkoda, że nikt mi o tym nie wspomniał, kiedy dorosłem na tyle, by to zrozumieć. Żałuję, że nikt nie powiedział po prostu:

– Sprawy wyglądają tak, Wade. Jesteś czymś, co jest nazywane „istotą ludzką”. To bardzo bystry gatunek zwierzęcia. Tak jak każde inne zwierzę na tej planecie pochodzimy od jednokomórkowych organizmów, które żyły tu miliony lat temu. Doszło do tego w wyniku procesu zwanego ewolucją, później dowiesz się na ten temat więcej. Ale uwierz mi, naprawdę wszyscy powstaliśmy właśnie w ten sposób. Dowody na to są wszędzie, pogrzebane w skałach. A te opowieści, że zostaliśmy stworzeni przez superwszechmocnego kolesia o imieniu Bóg, który mieszka w niebie? Bujda na resorach. Ten cały Bóg to starożytne bajki, które ludzie opowiadają sobie od tysięcy lat. To my go wymyśliliśmy. Tak jak Świętego Mikołaja i Wielkanocnego Zajączka.

A tak przy okazji… Świętego Mikołaja ani Wielkanocnego Zajączka też nie ma. To bajki. Przykro mi, młody. Musisz z tym żyć.

Pewnie zastanawiasz się, co się działo, nim się pojawiłeś. Całe mnóstwo rzeczy. Kiedy w wyniku ewolucji pojawiliśmy się my, ludzie, zaczęło się robić naprawdę interesująco. Wymyśliliśmy, jak uprawiać rośliny i oswajać zwierzęta, więc nie musieliśmy non stop polować. Nasze plemiona się rozrastały i rozprzestrzeniliśmy się po całej planecie niczym niepowstrzymany wirus.

Stoczywszy między sobą trochę wojen o ziemię, surowce i naszych wymyślonych bogów, zorganizowaliśmy w końcu nasze plemiona w „globalną cywilizację”. Ale szczerze mówiąc, nie była ona ani tak bardzo zorganizowana, ani cywilizowana, więc nadal toczyliśmy mnóstwo wojen we własnym gronie. Poznaliśmy też naukę, która pomogła nam rozwinąć technologię. Jak na bandę bezwłosych małp zdołaliśmy wynaleźć parę naprawdę niewiarygodnych rzeczy: komputery, medycynę, lasery, kuchenki mikrofalowe, sztuczne serca, bomby atomowe. Udało nam się nawet wysłać parę osób na Księżyc i z powrotem. Stworzyliśmy też globalną sieć komunikacyjną, dzięki której możemy ze sobą rozmawiać przez cały czas. Robi wrażenie, prawda?

Ale tu pojawiają się złe wieści. Stworzyliśmy naszą cywilizację ogromnym kosztem. Do jej powstania potrzeba było mnóstwa energii, którą uzyskiwaliśmy ze spalania paliw kopalnych pochodzących z martwych roślin i zwierząt leżących głęboko pod ziemią. Zużyliśmy większość tej energii, nim się pojawiłeś na świecie i teraz brakuje nam jej, żeby cywilizacja działała jak wcześniej. Musieliśmy więc wprowadzić ograniczenia. Ogromne. Nazywamy to Globalnym Kryzysem Energetycznym i trwa on już od dłuższego czasu.

Okazało się też, że spalanie tych surowców miało dość przykre skutki uboczne, takie jak wzrost temperatury naszej planety i zniszczenie środowiska. Z tego powodu topią się lodowce na biegunach, podnosi się poziom mórz, a pogoda stała się całkowicie nieprzewidywalna. Rośliny i zwierzęta wymierają na masową skalę, a mnóstwo ludzi cierpi głód i nie ma dachu nad głową. Nadal też toczymy między sobą wojny, głównie o resztki surowców, które nam zostały.

W sumie, mały, oznacza to tyle, że życie jest dziś o wiele cięższe niż kiedyś, w starych dobrych czasach, zanim się urodziłeś. Kiedyś było niesamowicie, teraz jest raczej przerażająco. Mówiąc szczerze, przyszłość nie rysuje się w różowych barwach. Urodziłeś się w dość gównianych czasach. Wygląda na to, że teraz, im dalej, tym będzie gorzej. Nasza cywilizacja przeżywa „schyłek”. Niektórzy mówią nawet, że „upadek”.

Pewnie zastanawiasz się, co z tobą będzie. To proste. To samo, co stało się z każdym kiedykolwiek żyjącym człowiekiem. Umrzesz. Wszyscy umrzemy. Tak już jest.

Co się stanie, kiedy umrzesz? Cóż, nie mamy pewności. Ale wszystko wskazuje na to, że nie stanie się nic. Po prostu umierasz, mózg przestaje pracować i nie ma cię, nie możesz zadawać więcej irytujących pytań. A te opowieści, które słyszałeś, o tym, że idzie się do cudownego miejsca zwanego „niebem”, gdzie nie ma już bólu ani śmierci i żyje się wiecznie w stanie niezmiennej szczęśliwości? To też bzdury do kwadratu. Tak jak te bajki o Bogu. Nie ma żadnych dowodów na istnienie nieba i nigdy nie było. To też sobie wymyśliliśmy. Ot, takie pobożne życzenia. Teraz musisz żyć ze świadomością, że pewnego dnia umrzesz i znikniesz na zawsze.

Przykro mi.

Cóż, z drugiej strony może jednak szczerość nie jest najlepszym wyjściem. Może to kiepski pomysł, by nowo narodzonemu człowiekowi mówić, że pojawił się na świecie pełnym chaosu, bólu i ubóstwa, i że będzie miał okazję popatrzeć, jak wszystko rozpada się w pył. Dowiadywałem się tego wszystkiego stopniowo, przez kilka lat, a i tak miałem ochotę skoczyć z mostu.

Na szczęście pod ręką była OASIS, wyjście awaryjne do lepszej rzeczywistości. Dzięki OASIS nie zwariowałem. To tu mieściło się moje podwórko i moje przedszkole. Magiczne miejsce, gdzie wszystko było możliwe.

Z OASIS wiążą się najszczęśliwsze wspomnienia mojego dzieciństwa. Kiedy mama nie musiała pracować, logowaliśmy się oboje, graliśmy w różne gry albo wspólnie przeżywaliśmy przygody z interaktywnych książek. Mama zmuszała mnie co wieczór, żebym się wylogował, bo za nic nie chciałem wracać do realnego życia, które po prostu było do dupy.

Nigdy nie miałem mamie za złe, że żyjemy w taki sposób. Sama była ofiarą okrutnych okoliczności, zresztą tak jak wszyscy. Jej pokolenie miało najgorzej. Urodziła się w świecie pełnym obfitości i mogła tylko patrzeć, jak powoli się kończy. Pamiętam, że było mi jej ogromnie żal. Wciąż była przygnębiona i cieszyły ją tylko narkotyki. Oczywiście to one w końcu ją zabiły. Kiedy miałem jedenaście lat, wstrzyknęła sobie w ramię działkę jakiegoś świństwa i zmarła na naszej złachanej rozkładanej sofie, słuchając muzyki ze starego odtwarzacza MP3, który zreperowałem i podarowałem jej na Gwiazdkę rok wcześniej.

Wtedy właśnie musiałem się przeprowadzić do siostry mamy, Alice. Ciotka Alice nie przygarnęła mnie z uprzejmości czy rodzinnej odpowiedzialności. Zrobiła to, bo co miesiąc dostawała na mnie dodatkowe kupony żywnościowe od rządu. Chociaż o jedzenie i tak musiałem się sam troszczyć. Zwykle nie było z tym problemu, bo miałem smykałkę do wyszukiwania i naprawiania starych komputerów i zepsutych konsol OASIS. Sprzedawałem je w lombardach albo wymieniałem na kupony żywnościowe. Zarabiałem dość, by nie chodzić głodny, czego nie dało się powiedzieć o wielu sąsiadach.

Rok po śmierci mamy upłynął mi głównie na użalaniu się nad sobą i nurzaniu w rozpaczy. Próbowałem dostrzegać plusy całej sytuacji. Może i byłem sierotą, ale przynajmniej żyło mi się lepiej niż dzieciakom w Afryce. Azji. A nawet w Ameryce Północnej. Miałem dach nad głową i jedzenia pod dostatkiem. No i miałem OASIS. W sumie nie było tak źle. Powtarzałem to sobie, na próżno odsuwając koszmarną samotność, która mi doskwierała.

I wtedy rozpoczęło się polowanie na jajo wielkanocne Hallidaya. Chyba to mnie ocaliło. Nagle znalazłem coś godnego uwagi. Marzenie, za którym warto puścić się w pogoń. Od pięciu lat to polowanie było dla mnie celem i sensem życia. Misją do wypełnienia. Powodem, by rano się budzić. Czymś, na co czekałem.

Kiedy zacząłem szukać jaja, przyszłość przestała wydawać się taka ponura.

Byłem w połowie czwartego odcinka minimaratonu Family Ties, kiedy skrzypnęły drzwi do pralni i do środka weszła ciotka Alice – niedożywiona harpia w zniszczonym szlafroku. Ściskała pod pachą kosz z brudnymi rzeczami. Wyglądała bardziej przytomnie niż zwykle, a to nie wróżyło niczego dobrego. Bardziej układna była na haju.

Obrzuciła mnie spojrzeniem pełnym pogardy i zaczęła wkładać ciuchy do pralki. Nagle ciotka zmieniła się na twarzy i nachyliła za suszarkę, żeby lepiej mi się przyjrzeć. Kiedy zobaczyła laptop, otworzyła szeroko oczy. Szybko go zamknąłem i zacząłem wpychać do plecaka, ale wiedziałem, że jest już za późno.

– Oddaj to, Wade – poleciła i wyciągnęła rękę po laptop. – Sprzedam go i będę mogła zapłacić czynsz.

– Nie! – krzyknąłem, próbując się wyrwać. – Ciociu, potrzebuję go do szkoły.

– Musisz okazać odrobinę wdzięczności! – warknęła. – Każdy kto tu mieszka, musi płacić czynsz. A ty jesteś jak pijawka, mam tego dość!

– Przecież bierzesz wszystkie moje kupony. To aż nadto wystarczy za moją część czynszu.

– Gówno prawda! – Znowu spróbowała wyrwać mi laptop, ale nie chciałem go puścić. Odwróciła się i pobiegła z powrotem do swojego pokoju. Wiedziałem, co się szykuje, więc szybko wpisałem w komputerze polecenie, które zablokowało klawiaturę i wymazało twardy dysk.

Ciotka Alice wróciła po kilku sekundach ze swym chłopakiem Rickiem, który jeszcze się do końca nie obudził. Rick nigdy nie nosił koszuli, bo lubił szpanować imponującą kolekcją więziennych tatuaży. Podszedł do mnie bez słowa i uniósł groźnie pięść. Skuliłem się i oddałem mu laptop. Następnie Rick i ciotka Alice wyszli, po drodze zastanawiając się, ile mogą dostać za komputer w lombardzie.

Utrata laptopa nie była tragedią. W kryjówce miałem schowane dwa zapasowe. Ale nie były tak szybkie jak ten i będę musiał przerzucić na nie wszystkie pliki z zapasowych dysków. Jeden wielki koszmar. Ale sam byłem sobie winny. Wiedziałem, czym grozi przynoszenie tutaj czegokolwiek wartościowego.

Przez okienko w pralni zaczęło wpadać granatowe światło świtu. Uznałem, że w sumie będzie lepiej, jeżeli wyjdę dziś wcześniej do szkoły.

Ubrałem się szybko i cicho. Naciągnąłem wytarte sztruksy, workowaty sweter i za dużą kurtkę. To była moja cała zimowa garderoba. Następnie zarzuciłem plecak i stanąłem na pralce. Naciągnąłem rękawiczki i odsunąłem oszronione okno. Mroźne poranne powietrze szczypało w policzki, kiedy wyjrzałem na nierówne morze dachów przyczep.

Przyczepa ciotki stała na samej górze stosu wysokiego na dwadzieścia dwa mobilne domy. Był on o poziom czy dwa wyższy niż większość stosów wokół nas. Przyczepy na samym dole stały na ziemi albo na betonowych podmurówkach, ale te umieszczone wyżej trzymały się dzięki wzmocnionym modułowym rusztowaniom. Tę chaotyczną metalową konstrukcję tworzono po kawałku całymi latami.

Mieszkaliśmy przy Portland Avenue, w rozległym ulu wypłowiałych metalowych pudeł, które rdzewiały na skraju autostrady I-40, nieco na zachód od gnijącego centrum Oklahoma City, pełnego drapaczy chmur. Stało tu ponad pięćset stosów, a wszystkie połączone prowizoryczną siecią rur z odzysku, metalowych belek, wsporników i kładek. Na skraju tego stale powiększającego się obszaru widać było wieże kilku starych żurawi budowlanych, dzięki którym można było ustawiać jedne przyczepy na drugich.

Górny poziom, czyli „dach” stosów pokryty był mozaiką starych baterii słonecznych. To one dostarczały dodatkowej energii przyczepom poniżej. Z każdej strony stosu wiła się plątanina węży i plastikowych rur, które dostarczały wodę i odbierały ścieki (to luksus niedostępny w części innych stosów porozrzucanych po całym mieście). Na dół (czyli do „podłogi”) docierało niewiele światła słonecznego. Ciemne wąskie skrawki ziemi między stosami zapchane były truchłami porzuconych samochodów i furgonetek. W bakach miały całkiem sucho, a drogi wyjazdowe już dawno im poblokowano.

Pan Miller, jeden z sąsiadów, wyjaśnił mi kiedyś, że parkingi takie jak nasz, kiedyś mieściły kilkadziesiąt przyczep ustawionych w równe rzędy na ziemi. Ale po załamaniu się rynku paliw i nastaniu kryzysu energetycznego wielkie miasta wypełniły się uciekinierami z okolicznych przedmieść i wsi, co doprowadziło do deficytu mieszkaniowego. Nieruchomości położone w pobliżu miast stały się zbyt cenne, by tracić je na rozległe parkingi dla domów na kółkach, więc ktoś wpadł na błyskotliwy pomysł, by – jak stwierdził pan Miller – „poustawiać cholerstwo jedno na drugim” i lepiej wykorzystać teren. Pomysł przyjął się momentalnie i parkingi dla przyczep w całym kraju szybko zmieniły się w „stosy” – dziwne hybrydy slumsów, squatów i obozów dla uchodźców. Rozproszone na obrzeżach dużych skupisk ludzkich stosy stały się przytuliskiem dla przesiedlonych prowincjuszy takich jak moi rodzice. W desperackiej pogoni za pracą, jedzeniem, elektrycznością i dobrym dostępem do OASIS uciekali z umierających miasteczek i na resztkach benzyny (albo ciągnięci przez zwierzęta) przenosili swoje rodziny, kampery i przyczepy do najbliższych metropolii.

Każdy stos na naszym parkingu składał się z co najmniej piętnastu przyczep (pomiędzy którymi trafiały się kampery, kontenery, opływowe przyczepy Airstream czy mikrobus Volkswagena). W ostatnich latach wiele stosów urosło do dwudziestu pojazdów i więcej. Nierzadko te dziwaczne konstrukcje się zapadały, a jeśli puszczały rusztowania, kolejne cztery czy pięć sąsiednich stosów potrafiło się przewrócić jak kostki domina.

Nasza przyczepa znajdowała się w pobliżu północnego skraju parkingu, który sięgał aż do sypiącego się przejazdu nad autostradą. Z okna w pralni widziałem wąski strumyczek elektrycznych samochodów wlokących się po spękanym asfalcie – wiozły do miasta towary i robotników. Kiedy patrzyłem na smutne niebo, nad horyzontem błysnął skrawek słońca. Ilekroć widziałem, jak wschodzi, odbywałem w myślach pewien rytuał: przypominałem sobie, że patrzę na gwiazdę, jedną ze stu miliardów gwiazd w naszej galaktyce. Galaktyce, która jest tylko jedną z miliardów innych galaktyk we wszechświecie, który jesteśmy w stanie obserwować. To pomagało mi nabrać dystansu. Zacząłem to robić, od kiedy obejrzałem program naukowy Kosmos z początku lat 80.

Najciszej jak potrafiłem, wymknąłem się przez okno i, trzymając się za dolną część framugi, zsunąłem się po zimnej metalowej ścianie przyczepy. Stalowa platforma, na której stała przyczepa, była od niej tylko trochę dłuższa i szersza. Wokół przyczepy znajdował się parapet szeroki na niespełna pół metra. Ostrożnie opuściłem się, póki stopami nie poczułem owej półki, a następnie sięgnąłem w górę, by zamknąć za sobą okno. Chwyciłem linę umieszczoną na wysokości pasa i zacząłem iść powoli wzdłuż ściany przyczepy. Kiedy dotarłem do rogu, mogłem już zejść po przypominającym drabinę rusztowaniu. Zawsze w ten sposób wchodziłem i wychodziłem z przyczepy ciotki. Do boku przyczepy przymocowano chwiejne metalowe schodki, ale tak się bujały i obijały o rusztowanie, że nie dało się ich używać dyskretnie. A dyskrecja w stosach była najważniejsza. Lepiej było przemykać się po cichu i chyłkiem. Wokół kręciło się często mnóstwo niebezpiecznych i zdesperowanych ludzi, którzy byli w stanie napaść, zgwałcić i jeszcze sprzedać twoje organy na czarnym rynku.

Schodzenie po plątaninie metalowych belek zawsze przypominało mi stare platformowe gry komputerowe, takie jak Donkey Kong czy Burgertime. Wykorzystałem ten pomysł kilka lat temu, kiedy kodowałem moją pierwszą grę na Atari 2600 (dla jajogłowego to taki rytuał inicjacyjny, coś jak budowa pierwszego miecza świetlnego dla rycerza Jedi). Gra była zerżnięta z Pitfall i nazywała się Stosy. Trzeba było w niej dotrzeć do szkoły przez pionowy labirynt przyczep, zbierając stare komputery, przechwytując kupony żywnościowe, które dodawały energii i unikając pedofilów oraz narkomanów uzależnionych od metamfetaminy. Gra była znacznie zabawniejsza niż rzeczywistość.

Kiedy schodziłem, zatrzymałem się obok przyczepy Airstream trzy poziomy niżej, gdzie mieszkała moja przyjaciółka, pani Gilmore. Ta urocza staruszka dobrze po siedemdziesiątce chyba zawsze wstawała o nieludzkiej porze. Zajrzałem przez okno i zobaczyłem, że krząta się po kuchni, szykując śniadanie. Dostrzegła mnie po kilku sekundach i oczy jej rozbłysły.

– Wade! – odezwała się i otworzyła okno. – Dzień dobry, kochany chłopcze.

– Dzień dobry, pani G – odparłem. – Mam nadzieję, że nie wystraszyłem pani.

– Ależ skąd – zapewniła mnie. Otuliła się ciaśniej szlafrokiem, gdy poczuła przeciąg od okna. – Ależ ziąb na dworze! Może wejdziesz i coś zjesz? Mam trochę sojowego boczku. Jaja w proszku też się nadają, trzeba tylko dobrze posolić…

– Dziękuję, ale dziś nie mogę, pani G. Muszę iść do szkoły.

– No dobrze, może innym razem. – Posłała mi całusa i zaczęła zamykać okno. – Tylko nie skręć sobie karku, schodząc, dobrze, Spidermanie?

– Jasne. Do zobaczenia później, pani G. – Pomachałem jej na pożegnanie i schodziłem dalej.

Pani Gilmore była przecudowna. W razie potrzeby pozwalała mi nocować u siebie na sofie, choć trudno mi było zasnąć przez jej koty. Pani G była bardzo religijna i większość czasu siedziała w OASIS na nabożeństwie w jednym z tych wielkich sieciowych megakościołów, śpiewając pieśni, słuchając kazań i jeżdżąc na wirtualne wycieczki po Ziemi Świętej. Naprawiałem jej wiekową konsolę OASIS, ilekroć odmawiała posłuszeństwa, a ona w zamian odpowiadała na moje niekończące się pytania o to, jak wyglądało jej dorastanie w latach 80. Znała niesamowite szczegóły dotyczące tamtego okresu. – nie można ich było znaleźć w książkach czy filmach. Zawsze też się za mnie modliła. Starała się ze wszystkich sił ocalić moją duszę. Nie miałem serca powiedzieć jej, że moim zdaniem zorganizowana religia to wielka bzdura. Ta przyjemna fantazja dawała jej nadzieję i pozwalała żyć – dokładnie tak jak mnie Polowanie. Cytując Almanach: „Ludzie, którzy mieszkają w szklanych domach, powinni się do cholery zamknąć”.

Kiedy dotarłem do najniższego poziomu, pozostał mi jakiś metr z kawałkiem do ziemi, więc zeskoczyłem z rusztowania. Gumowe buty wbiły się w śnieżną breję i zamarznięte błoto. Na dole wciąż było jeszcze dość ciemno, więc wyjąłem latarkę i ruszyłem na wschód, przedzierając się przez mroczny labirynt. Robiłem, co mogłem, żeby nikt mnie nie zauważył, starałem się nie przewrócić a to o leżący koszyk z supermarketu, silnik czy wszelkie inne śmieci zaściełające wąskie alejki między stosami. Rzadko spotykałem kogoś tak wcześnie rano. Autobusy jeździły tylko kilka razy dziennie, więc ci szczęśliwcy, którzy mieli pracę, już czekali na przystanku przy autostradzie. Większość pracowała na dzienną zmianę w ogromnych farmach-fabrykach wokół miasta.

Pokonawszy blisko kilometr, dotarłem do potężnej sterty starych samochodów i ciężarówek porzuconych byle jak wzdłuż północnej granicy stosów. Kilkadziesiąt lat temu dźwigi oczyściły parking z pojazdów, by zrobić miejsce na kolejne siedliska. Auta pozrzucano wokół parkingu na ogromne sterty takie jak ta. Wiele z nich dorównywało wysokością samym stosom.

Podszedłem do skraju złomowiska i rozejrzawszy się szybko, czy nikt mnie nie obserwuje ani nie śledzi, obróciłem się, by wcisnąć się bokiem w szczelinę między dwoma zgniecionymi wrakami. Pochylałem się, wspinałem i przeciskałem bokiem coraz głębiej w zardzewiałą górę pokręconego metalu, póki nie dotarłem do niewielkiej otwartej przestrzeni przy tylnych drzwiach jakiejś furgonetki. Widać było tylko jedną trzecią auta, resztę zakrywały inne pojazdy zrzucone niedbale. Na dachu furgonetki pod kątem leżały do góry kołami dwa pikapy wsparte o inne auta, tworząc coś w rodzaju łuku, który chronił furgonetkę przed zgnieceniem przez metalową stertę nad nią.

Zdjąłem z szyi łańcuszek, na którym wisiał pojedynczy klucz. Miałem szczęście: kiedy odkryłem furgonetkę, okazało się, że kluczyk do auta wciąż tkwi w stacyjce. Porzucono tu wiele sprawnych pojazdów. Ich właścicieli nie było po prostu stać na paliwo, więc zaparkowali auta i sobie poszli. Schowałem latarkę do kieszeni i otworzyłem prawe tylne drzwi furgonetki. Uchylały się jedynie na niecałe pół metra, dość, bym mógł wcisnąć się do środka. Zamknąłem je i zaryglowałem zamek. Tylne drzwi nie miały okien, więc kuliłem się przez sekundę w całkowitych ciemnościach, póki palcami nie wymacałem starego przełącznika, który przykleiłem taśmą do sufitu. Włączyłem go i niewielką przestrzeń zalało światło ze starej lampki biurkowej.

Miejsce po rozbitej przedniej szybie zasłaniał pogięty zielony dach jakiegoś kompaktowego auta. Na szczęście furgonetka miała uszkodzoną tylko kabinę, reszta wnętrza była nietknięta. Ktoś wymontował ze środka wszystkie fotele (pewnie na domowe meble). Pomieszczenie było szerokie i wysokie na metr dwadzieścia, a długie na trzy i pół metra.

Tu mieściła się moja kryjówka.

Odkryłem ją przed czterema laty, szukając porzuconych części komputerowych. Kiedy otworzyłem drzwi i zajrzałem do ciemnego wnętrza furgonetki, od razu wiedziałem, że znalazłem coś wyjątkowego: prywatność. Nikt nie wiedział o tym miejscu, zatem ani ciotka, ani jej obecny gach nie mogli mnie tu wkurzać czy rozstawiać po kątach. W środku trzymałem swoje rzeczy bez obawy, że ktoś je ukradnie. I co najważniejsze, mogłem w spokoju łączyć się z OASIS.

Furgonetka stała się moim azylem. Moją Bat-Jaskinią. Moją Twierdzą Samotności. To tu chodziłem do szkoły, odrabiałem lekcje, czytałem książki, oglądałem filmy i grałem w gry komputerowe. Także tutaj prowadziłem poszukiwania jaja wielkanocnego Hallidaya.

Ściany, podłogę i sufit wyłożyłem styropianowymi kartonikami po jajkach i kawałkami wykładziny, by wyciszyć pomieszczenie. W kącie stało kilka kartonowych pudeł z popsutymi laptopami i częściami komputerowymi. Obok miałem rząd starych akumulatorów samochodowych i zmodyfikowany rower treningowy, z którego zrobiłem alternator do akumulatorów. Jedynym meblem było składane krzesło kempingowe.

Zrzuciłem plecak, zdjąłem kurtkę i wskoczyłem na rower. Ładowanie akumulatorów zwykle było moim jedynym ćwiczeniem fizycznym w ciągu dnia. Pedałowałem, póki wskaźnik naładowania akumulatorów nie pokazał stu procent, po czym usiadłem na krześle i włączyłem stojący obok niewielki elektryczny grzejnik. Zdjąłem rękawice i potarłem ręce przed drucikami, które zaczęły jarzyć się jasnopomarańczowo. Nie mogłem włączać grzejnika na zbyt długo, bo wyładowałbym akumulatory.

Otworzyłem metalową, odporną na szczury skrzynkę, gdzie trzymałem zapasy i wyjąłem butelkę wody oraz paczkę mleka w proszku. Wymieszałem jedno i drugie w misce, a do tego dorzuciłem obfitą porcję płatków Fruit Rocks. Kiedy je pochłonąłem, spod rozbitej deski rozdzielczej furgonetki wyjąłem stare plastikowe pudełko śniadaniowe z logo Star Treka. W środku leżały moja szkolna konsola OASIS, rękawice dotykowe i wizjer. Były to zdecydowanie najcenniejsze rzeczy, które miałem. O wiele za drogie, by nosić je ze sobą.

Włożyłem elastyczne rękawice dotykowe i poruszałem palcami, by upewnić się, że żaden ze stawów się nie zaciął. Następnie wziąłem do ręki konsolę OASIS – płaski czarny prostokąt wielkości mniej więcej niedużej książki. Konsola miała wbudowaną antenę do łączności bezprzewodowej, ale zasięg w furgonetce był do kitu, bo samochód leżał pod górą sprasowanego metalu. Ustawiłem więc zewnętrzną antenę na masce samochodu na samym szczycie sterty. Kabel od anteny wił się w dół i wpadał do furgonetki przez dziurę, którą wybiłem w podłodze. Wpiąłem go do portu z boku konsoli, a następnie włożyłem wizjer. Otulił mi szczelnie oczy, niczym okulary pływackie, blokując wszelkie światło z zewnątrz. Na końcach miał niewielkie słuchawki, które automatycznie wsunęły mi się w uszy. W wizjer wbudowano też dwa mikrofony stereofoniczne, które nagrywały wszystko, co mówiłem.

Włączyłem konsolę i rozpocząłem procedurę logowania. Zobaczyłem krótki rozbłysk czerwieni, kiedy wizjer zeskanował mi siatkówkę oka. Następnie odchrząknąłem i wypowiedziałem moje hasło dostępu: „Crom, potężny w swej górze”.

Moje hasło oraz brzmienie głosu zostały pozytywnie zweryfikowane i wszedłem do systemu. Na moim wirtualnym wyświetlaczu pojawił się nałożony następujący tekst:

Weryfikacja tożsamości poprawna.

Witaj w OASIS, Parzivalu!

Logowanie zakończone: 07:53:21 OST — 2.10.2045

Kiedy tekst się rozpłynął, zastąpiła go krótka wiadomość złożona z zaledwie trzech słów. W sekwencji logowania zakodował ją sam James Halliday, kiedy zaczął programować OASIS. To był jego hołd złożony przodkom tej symulacji – automatom do gier na monety, jakie znał z młodości. Każdy użytkownik OASIS widział te trzy słowa, opuszczając świat realny i wchodząc do wirtualnego:

READY PLAYER ONE

Spis treści

Dedykacja

Wstęp

Poziom Pierwszy

Poziom Drugi

Poziom Trzeci