Treść tej książki ma jedynie charakter informacyjny i w żadnym razie nie ma na celu zastępowania porady i opieki lekarskiej. Jak wszystkie nowe diety odchudzające lub utrzymujące wagę, dieta i program fitness opisane w tej książce powinny być stosowane dopiero po uprzedniej konsultacji z lekarzem, należy się bowiem upewnić, że odpowiadają indywidualnym potrzebom i stanowi zdrowia. Trzeba pamiętać, że potrzeby żywieniowe poszczególnych osób są różne i zależą od wieku, płci, zdrowia i diety ogólnej. Ani autorka, ani wydawca nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek ewentualne niepożądane skutki używania lub stosowania informacji zawartych w tej książce.

Tytuł oryginału: The Fast Metabolism Diet. Eat More Food & Lose More Weight

Copyright © 2013 by Haylie Pomroy

All rights reserved.

This traslation published by arrangement with Harmony Books,
an imprint of Crown Publishing Group, a division of Random House, Inc.

Copyright for the Polish Edition © 2014 Part of Burda Media

G + J Gruner + Jahr Polska

Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa,
02-674 Warszawa, ul. Marynarska 15

Dział handlowy: tel. 22 360 38 41–42

Sprzedaż wysyłkowa: tel. 22 360 37 77

Redakcja: Anna Maria Thor

Korekta: erte

Projekt okładki: Panna Cotta

Zdjęcie na okładce: Fotolia

Redakcja techniczna: Mariusz Teler

Redaktor prowadząca: Małgorzata Zemsta

ISBN: 978-83-7778-677-2

Skład i łamanie: IT WORKS, Warszawa

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie
w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie
oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – również częściowe
– tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Mojemu synowi Eilandowi, który nauczył mnie, że prawdziwa miłość jest możliwa. Potem pojawiła się na świecie moja córka Gracen, która nauczyła mnie, że możliwe jest wszystko.

Dedykuję tę książkę Wam dwojgu.

Co ludzie mówią o diecie przyspieszającej metabolizm

To absolutnie najlepsza rzecz, jaką dla siebie zrobiłam. Po utracie 18 kilogramów mam w sobie więcej energii, pewności i namiętności niż kiedykolwiek w życiu. Moje trwające 21 lat małżeństwo nie tylko rozbudziło się na nowo, ale wręcz zapłonęło!

Leilani, Rancho Santa Margarita, Kalifornia

Jeśli chodzi o dietę przyspieszającą metabolizm Haylie Pomroy, to przede wszystkim pamiętam, jak wspaniale się czułam, gdy w końcu zdecydowałam się ją zastosować. Już pierwszego dnia usłyszałam dwa przypadkowe komplementy od obcych osób o mojej „rozświetlonej” cerze. Dieta Haylie działała od pierwszego do dwudziestego ósmego dnia: promieniowałam zdrowiem. I z każdej kartki jej książki czuć wsparcie, którego nam udziela.

Hannah, Iowa City, Iowa

Czas na nową garderobę, schudłem prawie 10 kilogramów, a waga dalej powoli spada, o czym zaświadczają moje coraz bardziej workowate ubrania. Bardzo poprawiło mi się ciśnienie krwi, mam w sobie bezmiar energii, mój mózg pracuje błyskotliwiej i czuję się FANTASTYCZNIE. Gdyby ktoś miesiąc temu powiedział mi, że będzie dla mnie frajdą robienie zakupów w zieleniaku czy GOTOWANIE z moją rodziną i że będę musiał wymienić całą odzież po stracie 10 kilogramów, nazwałbym go wariatem! Wróciłem do takiego życia, o jakim, szczerze mówiąc, już nawet nie marzyłem.

David, Los Angeles, Kalifornia

Przed tą dietą schudłam już wcześniej 13 kilogramów, głodząc się. Kolejne 10 kilogramów straciłam, odżywiając się wspaniałym, cudownym jedzeniem podczas diety przyspieszającej metabolizm. Przez całe lata próbowałam wszystkich diet z książek, które pojawiały się na rynku. Każda z nich przez jakiś czas działała, ale – spójrzmy prawdzie w oczy – nie mam ochoty wyrzec się na zawsze węglowodanów czy owoców! Z dietą Haylie niczego mi nie brakuje… Wierzę, że moja przemiana materii ciągle poprawia się po latach niezbyt dobrego działania. Nigdy przed pracą z Haylie i stosowaniem tej diety nie czułam, że mogę panować nad wagą. Ta dieta wszystko zmieniła.

Melanie, Ontario, Kanada

Nie tylko dieta, ale i zmiana stylu życia. Straciłem ponad 16 kilogramów i czuję się 20 lat młodziej. Mam wrażenie, jakbym zyskał nieograniczone zapasy energii, i naprawdę czekam na te wszystkie wspaniałe dania i przekąski, które mogę jeść w ramach diety. Znów obudził się we mnie entuzjazm do życia.

David, Rancho Santa Margarita, Kalifornia

Nigdy nie wytrzymałam z żadną dietą dłużej niż sześć tygodni za jednym razem. Zwykle zrzucałam od 2 do 5 kilogramów i zaczynałam się nudzić, dopadała mnie ochota na słodycze i z powrotem zaczynałam jeść tak, jak przedtem. Kończyło się to powrotem poprzedniej wagi w kilka tygodni. Tej diety przestrzegałam do ostatniej literki, schudłam 10 kilogramów i mam więcej energii niż kiedykolwiek w ostatnich latach. Nie mam już kłopotów z przymierzaniem nowych ciuchów. Nie czuję się gruba, patrząc w lustro.

Linda, Longmont, Kolorado

Na diecie Haylie Pomroy odzyskałam moje ciało i szybki metabolizm, o jakim zawsze marzyłam. Trudno mi nawet uwierzyć, że to naprawdę ja.

Drew, Los Angeles, Kalifornia

Wstęp

Najwyższy czas, żebyśmy się poznali!” – to były pierwsze słowa, jakie skierowałem do Haylie Pomroy, specjalistki do spraw żywienia w Burbank w Kalifornii, gdzie niedawno rozpocząłem praktykę lekarską. Ja i Haylie mieliśmy takie rozkłady zajęć, które zupełnie do siebie nie pasowały, ale wiele słyszałem od moich pacjentów i kolegów lekarzy na temat tej błyskotliwej specjalistki żywienia. Gdy w końcu spotkałem się z Haylie, musiałem się z nimi zgodzić – rzeczywiście było w niej coś wyjątkowego. I nie chodzi tylko o jej wspaniałą osobowość i głęboką troskę, którą okazywała pacjentom. Największe wrażenie zrobił na mnie stan samych pacjentów: byli tacy szczęśliwi, zadowoleni i na drodze do szybkiego wyzdrowienia po znacznej, a nawet zdumiewającej utracie wagi w wyniku diety opracowanej przez Haylie. Miała wyniki.

Zacząłem kierować do niej własnych pacjentów, szczególnie tych otyłych z cukrzycą i nadciśnieniem, dla których schudnięcie było sprawą życia i śmierci. Wracali do mnie na kolejne wizyty zachwyceni Haylie i prawdziwym, smacznym, sycącym jedzeniem, które od niej dostawali. Nawet dzielili się ze mną przepisami, a wielu szczerze dziękowało za skierowanie ich do Haylie. Nigdy wcześniej nie widziałem takiego zaangażowania w jakąkolwiek dietę.

Na początku, gdy widziałem, jakie wyniki Haylie osiąga ze swymi klientami, zastanawiałem się, czy to nie kolejna niezrównoważona dieta odchudzająca, która doprowadzi do frustracji i klęski tych pacjentów, a przecież wielu z nich już wielokrotnie chudło i z powrotem nabierało wagi. Ale kiedyś Haylie zapoznała mnie z nią. Zacząłem rozumieć, że nie mogła być bliższa prawdy. Dieta Haylie ma podstawy medyczne i znajduje oparcie w prawdziwej nauce, a nie w niesprawdzonych teoriach czy anegdotycznych dowodach. Nie ma tu nic tajemniczego. Haylie ma ogromną wiedzę o tym, jak pracuje nasz metabolizm i jak procesy biochemiczne pobudzone dietą mogą go przyspieszać lub zwalniać. A najlepsze jest to, że jej dieta działa szybko, gruntownie i daje trwałe rezultaty. Stosujący ją ludzie nie nabierali z powrotem wagi.

Jednym z powodów, dla których dieta tak dobrze działa, jest łatwość i przyjemność jej stosowania. Opiera się ona na systemie pomysłowych posiłków tak rozłożonych w czasie, że zmuszają one metabolizm do wysiłku. Widziałem, jak spadała waga, obniżał się poziom cholesterolu, stabilizowało się stężenie cukru, poprawiał sen i znikała depresja. I to nie tylko czasowo – te rezultaty przetrwały próbę czasu. Haylie zawsze powtarza: „Pozwólcie, by jedzenie pracowało dla was”, i wie, jak do tego doprowadzić, nawet w wypadku klientów, których nadwaga okazywała się odporna na inne diety.

Zgodnie z danymi Centers for Disease Control and Prevention¹ w 2010 roku w Stanach Zjednoczonych 35,7% dorosłych mieszkańców było otyłych, a 34,2% miało nadwagę. Oznacza to, że całe 69% dorosłych Amerykanów waży więcej, niż powinno, narażając swoje zdrowie i dobre samopoczucie. Problemy z nadwagą osiągnęły rozmiary epidemii i nie mamy czasu do stracenia. W mojej praktyce lekarskiej widuję tragiczne skutki uboczne: przewlekłe schorzenia, takie jak choroby serca i cukrzyca, depresja, a także styl życia mniej aktywny i przyjemny, niż by się chciało. Widzę pacjentów, którzy popadają w zaklęty krąg ostrych diet i obżarstwa, niezdolnych do wygrania swoich bitew z jedzeniem i wagą, która już po prostu nie chce spadać. Widzę również psychologiczne koszty otyłości i związane z nimi choroby przewlekłe, i naprawdę jest to bardzo istotny problem.

Haylie zapala światło w tunelu dietetycznej rozpaczy. Życzyłbym każdemu, żeby mógł osobiście spotkać się z Haylie, ponieważ klienci tak bardzo ją lubią i tak mocno są przez nią motywowani i inspirowani. Dlatego właśnie jestem zachwycony, że w końcu napisała książkę. Teraz każdy ma dostęp do jej niewiarygodnej diety oraz jej wsparcia. Haylie w równych dawkach używa humoru, metod wychowawczych i stanowczości, by w rezultacie osiągać zmiany, które wielu z nas uważało za niemożliwe. Wierzcie mi, kiedy mówię, że jest możliwa zmiana waszej wagi, waszego zdrowia i waszego życia. Widziałem, jak Haylie to robi, i nie mogę się doczekać, by każdemu z moich pacjentów dać egzemplarz tej książki. Sam fakt, że czytacie to teraz, może oznaczać, że nigdy nie będziecie musieli szukać pomocy lekarskiej z powodu jakiejś przewlekłej choroby powstałej na tle niszczących skutków złej diety. Jeśli stracę kilku pacjentów, ponieważ ludzie będą zdrowsi, no cóż, to jak dla mnie w porządku.

A więc gratulacje! Przy pomocy Haylie Pomroy wy i wasz metabolizm właśnie zaczynacie się naprawiać.

DOKTOR BRUCE M. STARK

lekarz dyplomowany chorób wewnętrznych i uzależnień,
specjalista leczenia bólu i medycyny przeciwstarzeniowej

CZĘŚĆ I

POZNAJ SWÓJ
METABOLIZM

Wprowadzenie

Jestem metaboliczną suflerką.

Wiem, dlaczego wam się nie udaje, dlaczego wasze ciało już nie reaguje na nieustające odchudzanie, ogłupiające ćwiczenia, diety niskowęglowodanowe, niskotłuszczowe czy wysokoproteinowe. Wiem, dlaczego nie chudniecie… i wiem, jak temu zaradzić.

Jestem jak mechanik naprawiający ciało, osobisty trener waszej przemiany materii. Jestem innowatorką, niczego nie powielam. Oskarżano mnie, że dodałam nieco czarnej magii do mojej diety, ponieważ wydaje się, że działa ona w śmiesznie prosty sposób, a jej rezultaty rzucają wyzwanie wszelkim dotychczasowym doświadczeniom z innymi dietami. Mogę was jednak zapewnić, że żadnej czarnej magii tu nie ma.

Próbuję zrewolucjonizować sposób, w jaki ludzie myślą o pożywieniu i odżywianiu. Możecie stracić 10 kilogramów w cztery tygodnie, jedząc normalne produkty, nie licząc kalorii i uruchamiając zdrową, szybką przemianę materii. Nie ma tu żadnych czarów. Nie ma żadnych przeciwwskazań. W trakcie spotkań lekarze proszą mnie o radę i jej słuchają. Ludzie kopiują plan mojej diety i listy produktów, a klienci opuszczają moje biuro, jak czasem zauważa moja taktowna siostra, „gotowi wypić Kool-Aid²”.

Ale ten Kool-Aid jest tego rodzaju, że naprawdę uczyni was szczupłymi, zdrowymi i wspaniałymi… i wolnymi od nadwagi. Moi klienci to nie są osoby, które zadowoliłyby się dietą nieskuteczną, zbyt rygorystyczną w stosowaniu, osłabiającą energię lub pozbawiającą ich przyjemności. Są wśród nich sportowcy z NFL (National Football League), jak również gwiazdy filmu i telewizji. Nawet sułtan Dubaju wpadł, by mnie poznać, a to za radą swojego lekarza z kliniki Johns Hopkins w Dubaju.

Doradzałam także bardzo wielu osobom, które nie są szczególnie znane, ale które musiały zrzucić wagę, i to szybko, na polecenie lekarza. Całe lata spędziłam również, koncentrując się na osobistej, indywidualnej pracy z klientem. Prowadzę konsultacje dla centrów intensywnego odchudzania oraz lekarzy tej specjalności, a także działam zakulisowo, opracowując programy odchudzania do największych telewizyjnych show. Agencje reklamowe i firmy PR namawiały mnie do recenzowania produktów, od napojów sportowych dla dzieci po programy promujące zdrowe obiady. Prowadziłam konsultacje dla sieci Safeway, doradzałam Warner Brothers przy ich kampanii Looney Tunes Back to School i brałam udział w kampanii społecznej filmu Food, Inc.³

Jestem tu po to, by promować zdrowie i skutecznie wspierać odchudzanie. I to właśnie robię. Taką osobą jestem. Dlatego mogę wam pomóc.

Mówię wam to wszystko, żebyście zrozumieli, że dieta przyspieszająca metabolizm nie jest jakąś niesprawdzoną teorią ani wytworem myślenia życzeniowego. Aplikowałam tę dietę setkom klientów i widziałam te setki tracące tysiące kilogramów, wiem więc, że to działa. Musi działać; inaczej znikłabym z tego interesu. Tymczasem w moich klinikach są listy oczekujących na przyjęcie, a niektórzy przysyłają po mnie prywatne odrzutowce tylko po to, bym na miejscu, w ich domach, pokazywała im, jak to zrobić. Teraz jestem waszą specjalistką żywienia. Dzięki tej książce przychodzę do was z moim programem. Chcę, żeby każdy, kto pragnie schudnąć, stać się zdrowszym i lżejszym, mógł tego dokonać – szybko, efektywnie i trwale.

Lata studiów i pracy klinicznej nauczyły mnie, jak pobudzić i ożywić przemianę materii oraz jak zmusić ją do pracy i spalania tłuszczu, który uziemia was od lat. W tej książce pokażę wam dokładnie, co należy robić, by i w waszym przypadku właśnie tak się stało.

To nie jest książka dla odchudzających się po raz pierwszy. To jest książka dla tych, dla których ma to być ostatnie odchudzanie.

Ta książka jest dla osób, na które stare sposoby już nie działają. Dla tych, którzy kochają jeść, ale są zmęczeni walką ze swoimi żołądkami, łakomymi, sfatygowanymi i wystającymi, a także dla chronicznie się odchudzających, przekonanych, że nie dadzą już rady przejść żadnej diety więcej. Jeśli jesteście bliscy porzucenia nadziei na osiągnięcie waszej wagi idealnej, jeśli myślicie, że pewnie z natury macie budowę cięższą, niż byście chcieli, to ta książka jest dla was. Wasza walka się skończyła. Przyszła pora kochać jedzenie i nauczyć się tak jeść, by osiągnąć rzeczywisty i trwały spadek wagi.

Chroniczne stosowanie diet wypala przemianę materii, ale dieta przyspieszająca metabolizm ponownie ją roznieca. Jej działanie opiera się na prostym założeniu: tak namieszaj, by stracić. Tak samo jak praktykując trening przekrojowy do ciała, da się poprawić jego ogólną sprawność i wytrzymałość, tak stosując go do metabolizmu, można stymulować różnorodne mechanizmy spalania, budowania i odbudowywania, by osiągać jak najlepsze wyniki.

Dzięki proponowanej przeze mnie cyklicznej rotacji specjalnie dobranych pokarmów w określone dni w strategicznych porach organizm przestawia się sam w cyklach między odpoczynkiem a aktywnym powrotem do pracy przy przemianie materii.

Wasze ciało pozostaje w stanie zdziwienia, jest odżywione i ożywione aż do chwili, gdy stanie się intensywną spalarnią tłuszczu, a waga w końcu zacznie spadać tak, jak zawsze marzyliście. Dieta przyspieszająca metabolizm została wymyślona, by uczynić was zdrowszymi i lżejszymi.

W każdym tygodniu będziecie jeść na trzy różne sposoby – odpowiednio do fazy 1., 2. i 3. Rotacja faz trwa cztery tygodnie, co pozwala działać w każdej możliwej wersji scenariusza biochemicznego w miesięcznym cyklu organizmu (dotyczy to zarówno kobiet, jak i mężczyzn). W tym czasie uda się wam wydobyć z pożywienia i swojego ciała więcej, niż kiedykolwiek uważaliście za możliwe. Zaczniecie spalać poprzez jedzenie i oczyszczać ciało z tłuszczu jak nigdy przedtem. Chcecie efektu szybkiego i trwałego? To jest właśnie dieta dla was.

Po przeczytaniu tej książki odłożycie ją, rozumiejąc, jak funkcjonuje organizm i dlaczego w taki, a nie inny sposób reaguje na to, co robicie. Nigdy nie będziecie pościć. Nigdy nie będziecie umierać z głodu. Ale będziecie chudnąć.

Nie jest to pusta obietnica. Potraficie to zrobić. Wielokrotnie widziałam, jak to się działo u kobiet, u mężczyzn, u dwudziestolatków i u osób po siedemdziesiątce. Opracowałam przejrzysty, dokładny jadłospis, możliwy do przystosowania do potrzeb różnych grup: nietolerujących glutenu, wegetarian, wegan lub amatorów mięs. Jadłospis jest łatwy do stosowania na co dzień i trudno mu się oprzeć.

Wielu moich klientów mówi mi żartobliwie, że jestem zarozumiała lub zbyt zadufana w sobie, zwłaszcza gdy opowiadają mi straszne historie swoich diet, a ja tłumaczę im, że mogą uzdrowić swój metabolizm. Potem zaczynają moją dietę i mówią, że czują się, jakby ktoś rozniecił ich wewnętrzny ogień. Gdy klienci wychodzą z mojego biura, lubię ich żegnać, mówiąc, że czekam, by zobaczyć ich mniej. Dodaję, że jeśli będą się stosować do diety, jedyny problem, jaki ich czeka, to znalezienie dobrego krawca. Ich przemiana materii będzie bowiem pracować pełną parą, a nadmiar tłuszczu stanie się dla niej paliwem… aż wypali wszystko, kochanie.

Przygotujcie się do zmiany waszego życia; jedzenie – to jest właśnie to.

To jedyne, co mamy, by budować nasze ciało, utrzymywać w zdrowiu serce, mocne kości i mięśnie, a także zdrową skórę, włosy i paznokcie. To właśnie to, co daje paliwo naszej wytwórni hormonów regulujących działanie organizmu. To nie tylko energia. To życie. Przyszła więc pora, by przestać bać się jeść i nauczyć się, jak robić to prawidłowo. A zaczyna się od spalania…

ROZNIEĆ OGIEŃ! CZYLI O SPALANIU

Niektórym schudnięcie wydaje się czymś tajemniczym, innym niemożliwym, ale w rzeczywistości nie jest aż tak skomplikowane. Nie chodzi o kalorie, gramy tłuszczu czy węglowodany. Wiele osób lubi powtarzać, że utrata wagi to prosta sprawa, polegająca na tym, by jeść mniej kalorii, niż się spala. Kalorie w tę, kalorie we w tę. Nigdy w to nie wierzyłam i sama widziałam, jak nieprawdziwe jest to dla wielu ludzi. To nie kwestia jedzenia mniejszej liczby kalorii. To kwestia spalania.

Problemem jest wasz metabolizm. Rozniećcie w nim ogień, a spalicie jak w ognisku wszystko, co zjecie, nawet jeśli będzie tego bardzo dużo. Znacie tych chudzielców, którzy zawsze objadają się po uszy? Mają szybką przemianę materii. A po drugiej stronie są ludzie, którzy mało jedzą, a niezmiennie żyją obciążeni dodatkową wagą. To ci z powolnym metabolizmem, który osłabł i nie spala tak szybko, jak powinien. Zduście swój metabolizm, aż stanie się podobny do stosika wilgotnych polan, a nic już dla was nie zrobi. Gdy rzucicie śmieci na mokre drewno, powstanie z tego kupa wilgotnego paskudztwa. Ogniska tym nie rozpalicie. Wszystko, co wam zostanie, to mokre polana i spleśniałe śmieci. Wszystko, co wam zostaje, to tłuszcz. Tak właśnie się dzieje, gdy do organizmu z wolną przemianą materii wrzuca się śmieciowe jedzenie, słodycze i te wszystkie produkty, o których prawdopodobnie wiecie, że nie należy ich jeść. Gromadzicie coraz więcej tłuszczu i wydaje się, że nic się nie spala.

Tłuszczu jednak nie chcecie, chcecie umięśnionej sylwetki. Chcecie energii, zdrowych hormonów, zrównoważonego cholesterolu, doskonałego poziomu cukru we krwi, olśniewających włosów, skóry i paznokci. Pragniecie promieniować zdrowiem i osiągnąć to z przyjemnością. Marzycie o tym, by czuć się i wyglądać cudownie, ale niedobrze wam się robi na myśl, że musielibyście się czegoś w życiu pozbawić.

Nie ma problemu! Wystarczy wziąć się za ten stosik wilgotnego drewna. Wysuszyć polana, dodać właściwą podpałkę, spryskać odpowiednim płynem do rozpalania i zapalić zapałkę. Pozwólcie, by płonęło, zróbcie z niego buzujące ognisko, a będziecie mogli jeść jak „normalna” osoba. Będziecie mogli jeść jak ludzie, których nieraz widzicie, jak nie spodziewaliście się jeść już nigdy w życiu.

Problemem wielu moich klientów, a prawdopodobnie również waszym, jest to, że mają nadwagę i całe życie spędzili na diecie, by utrzymać wagę pod kontrolą (zwykle bez trwałego sukcesu). Właśnie to, co uważaliście za pomocne, robiło wam krzywdę. Długotrwałe, chroniczne bycie na diecie psuło wasz metabolizm, wasze wewnętrzne ognisko, zmieniając je powoli, rok po roku w stos mokrego drewna. Im mniej jecie, tym bardziej wasza przemiana materii zwalnia i mniej będziecie mogli zjeść jutro.

To właśnie jest dokładnie ta przyczyna, dla której pewne osoby nie mogą zrzucić wagi, mimo że nie jedzą wiele. Płomień ich metabolizmu wygasł i nie potrafią zapalić go ponownie, polana są wilgotne, urósł stos śmieci i cały proces stał się dysfunkcyjny.

Potrzebują awaryjnego odpalenia, potrzebują ponownego zapłonu.

Potrzebują tego, co właśnie macie w rękach: diety przyspieszającej metabolizm.

JAK NARODZIŁA SIĘ DIETA PRZYSPIESZAJĄCA METABOLIZM

Wszystko zaczęło się od pary owiec. Nie żartuję! Jestem tak zwaną aggie, jak w Stanach nazywa się osoby z wykształceniem rolniczym. Dużo działałam w organizacji FFA (Future Farmers of America). Jestem maniakiem nauki, ale dyplomu uniwersyteckiego nie uzyskałam, wbrew temu, czego moglibyście się spodziewać, z żywienia. Ukończyłam zootechnikę. Tam właśnie zaczęłam rozumieć, że żywności można używać planowo i celowo do modelowania ciała w ten sam sposób, w który rzeźbiarz formuje kształty w bryle gliny.

Zawsze ciekawiło mnie, jak wszystko działa, a szczególnie, jak funkcjonuje organizm. Ale miałam też obsesję na punkcie zwierząt i zastanawiałam się, czy dam sobie radę ze skomplikowaną materią weterynarii. I tak jako młoda osoba zdecydowałam, że będę weterynarzem.

W college’u zajęcia na moim kursie ciążyły w stronę zootechniki. Jedną z moich wykładowczyń i osobistą mentorką była bowiem Temple Grandin (autorka bestsellerów, profesor zootechniki, znana konsultantka przemysłu hodowlanego). Chodziłam na zajęcia z hodowli owiec, z produkcji wołowiny, karmienia zwierząt hodowlanych i produkcji żywności dla zwierząt. Pracowałam jako technik chirurgii weterynaryjnej, a po college’u, przygotowując się do studiów weterynaryjnych, zrobiłam staż z żywienia na uniwersytecie stanowym w Kolorado. To wszystko razem złożyło się na wspaniałą perspektywę studiów nad żywieniem. Im więcej uczyłam się o żywieniu zwierząt, tym częściej zastanawiałam się, jak można by niektóre z tych koncepcji zastosować do człowieka – jak za pomocą diety dałoby się ostrożnie przyspieszyć przemianę materii i zwiększyć tempo spalania również u ludzi.

BĄDŹ JAK KOŃ WYŚCIGOWY

Kocham konie. Dosiadam ich, studiuję i podziwiam je. Myślę też, że mogą nas one nauczyć ważnych rzeczy o przemianie materii.

O niektórych koniach mówimy, że „tyją z powietrza” (czyli dobrze wykorzystują paszę). Jedząc niewielką ilość pokarmu, nie tylko są zdrowe, ale nawet nabierają wagi. Z kolei przez inne „pasza przelatuje”. Można je karmić i karmić, a mimo to bardzo trudno im przybrać na wadze.

Czym się różnią? Końską przemianą materii. W zootechnice używa się pojęcia konwersji paszy. Jak karmić woła opasowego, by miał mięso odpowiednio poprzerastane, tłuszcz właściwie rozłożony, by jego mięso było najwyższej jakości i osiągnęło najwyższą cenę? Jak karmić konia, by miał optymalnie rozwinięte i mięśnie białe, i mięśnie czerwone, by był szybki przy wyjściu z boksu startowego lub bardziej wytrzymały na długich dystansach? Praktyczne rozwiązania tych problemów to biznes obracający miliardami dolarów zarówno w przemyśle hodowlanym, jak i w branży wyścigów konnych. Dlaczego więc nikt nie starał się zebrać ścisłej wiedzy naukowej pozyskanej z hodowli i zastosować jej do procesów nabierania i utraty wagi u ludzi? Byłoby to rewolucyjne podejście. I właśnie to teraz robię dla was.

A więc którym koniem chcecie być? Tym pulchnym „tyjącym z powietrza” czy tym szczupłym i kształtnym, przez którego „pasza przelatuje”? Wybieracie się na Kentucky Derby, czy wolicie człapać po pastwisku?

Zdecydowałam skupić się na zdrowiu, nie na chorobach. Co by było, gdybym mogła pomagać ludziom żyć w zdrowiu, stosując moją wiedzę zootechniczną? A na dodatek jeśli mogłabym to robić, włączając jeszcze w całości moje największe hobby – jedzenie? Wszystko to razem doprowadziło mnie do zmiany kursu mojej kariery zawodowej.

Wróćmy pamięcią do roku 1995 i przypomnijmy, że doradztwo z zakresu zdrowego trybu życia dopiero zyskiwało popularność. Żeby stać się dyplomowanym konsultantem z tej dziedziny, trzeba było ukończyć wiele kursów naukowych, w tym z anatomii i fizjologii, ćwiczeń fizycznych, żywienia i zarządzania stresem, a także mieć dyplom z pierwszej pomocy i resuscytacji krążeniowo-oddechowej. Wszystko razem brzmiało tak, jakby stworzono to specjalnie dla mnie, zatopiłam się więc w książkach. Chciałam umieć zdiagnozować indywidualny profil zdrowotny i stworzyć dla niego naprawdę użyteczne i działające rekomendacje z zakresu odżywania, ćwiczeń fizycznych i radzenia sobie ze stresem.

Stałam się więc zarejestrowaną konsultantką do spraw zdrowia, specjalizującą się w medycynie holistycznej, żywieniu, ćwiczeniach fizycznych i technikach radzenia sobie ze stresem – ale nie mogłam przestać uczyć się dalej! Zgromadziłam jeszcze prawie tuzin dodatkowych dyplomów na poziomie zaawansowanym. Uwielbiałam to. Znalazłam swoje powołanie. Otworzyłam prywatną praktykę jako specjalistka z zakresu żywienia i zdrowego trybu życia i – zanim się zorientowałam – miałam już kilka pięknych i tętniących życiem klinik: pierwszą, zintegrowanej opieki zdrowotnej w Fort Collins w Kolorado; cichą, inspirowaną zen klinikę w Beverly Hills; ruchliwą Burbank Clinic usytuowaną blisko studiów filmowych Warner Brothers i Disneya, a także LA Equestrian Center; oraz najnowszą klinikę w Irvine w Kalifornii, specjalizującą się w stosowaniu moich specjalnych produktów odżywczych, które pomagają odchudzającym się w szybkiej i trwałej utracie wagi. (Te produkty nie są konieczne do stosowania diety przyspieszającej metabolizm, ale w razie potrzeby mogą być przydatne).

Nigdy nie reklamowałam moich usług, ale drogą szeptaną interes rozkwitł, i to prawie od samego początku. Dlaczego? Ponieważ używam jedynej w swym rodzaju metody modelowania ciała. Gdy widać rezultaty, wieść niesie się szybko.

Wielu klientów trafiło do mnie z polecenia od sieci lekarzy, którzy mnie znali i ufali moim metodom. Niektórzy z nich cierpią na przewlekłe problemy zdrowotne, takie jak cukrzyca, celiakia, zaburzenia pracy tarczycy, artretyzm, choroby serca lub problemy hormonalne. Wielu boryka się z problemami z płodnością. Wszystkim niezbędna jest ogólna poprawa zdrowia, by mogli efektywniej walczyć z dolegliwościami. Pacjenci w lepszej kondycji, z prawidłową wagą łatwiej pokonują choroby. Nie wystarczy, by moi klienci powiedzieli, że czują się lepiej, muszą poprawić się wyniki badań laboratoryjnych: muszą mieć niższy poziom cholesterolu i cukru we krwi, musi poprawić się ciśnienie krwi, no i wskazania wagi.

I faktycznie, wyniki zmieniały się na lepsze, a pacjenci ciągle napływali. W miarę rozwoju mojej kariery zawodowej interes wspaniale się rozwijał, ale im szerzej rozchodziły się informacje, tym więcej pacjentów chciało spotkać się ze mną osobiście. Zawsze podstawą mojej praktyki były konsultacje indywidualne. Klienci przychodzili do mnie co tydzień lub co kilka i w miarę, jak robili postępy, przykrawałam program do ich potrzeb. Ale przy takim natłoku chętnych tego rodzaju usługi stawały się coraz trudniejsze.

Zaczęłam mieć klientów, którzy przemierzali do mnie setki, a nawet tysiące kilometrów, albo zabierali mnie samolotami do swoich domów, żebym tam im pomogła. Często chodziłam z nimi na wizyty do ich lekarzy, a nawet gotowałam z nimi w ich kuchniach (w istocie do dziś robię to dla niektórych klientów). Uwielbiam ten rodzaj osobistych kontaktów, ale zaczęłam żałować, że nie ma więcej takich Haylie, żeby się tym zajmowały.

Nie mogłam być w kilku miejscach jednocześnie, a osoby, które desperacko pragnęły ze mną pracować, nie zawsze mogły do mnie przyjechać. Zdałam sobie sprawę, że muszę znaleźć sposób, by być z nimi nawet wtedy, gdy fizycznie nie mogę tego zrobić. Musiałam opracować system szybkiej, efektywnej, znacznej i trwałej utraty wagi, który mogłabym rozsyłać po świecie. Zebrałam więc pomysły i techniki, których używałam w indywidualnej pracy z klientem, i rozwinęłam je w tej książce. Zrobiłam to, więc teraz każdy i w każdym miejscu może stosować dietę i będzie ona działała. Szybko. Radykalnie.

Ale w tym całym szokującym chudnięciu jest jeden haczyk. Powinniście robić to, co wam powiem. Teraz na najbliższe cztery tygodnie należycie do mnie i musicie to zaakceptować. Jeśli naprawdę chcecie schudnąć, pozwólcie mi dowodzić. Musicie się podporządkować.

Jedzenie może zrobić dla was wiele. Jednak na najbliższe cztery tygodnie będzie musiało zająć w waszym życiu inne miejsce, niż prawdopodobnie dotąd miało. Odegra inną rolę. Teraz to wasze narzędzie, a nie źródło rozrywki. Jednak zdecydowanie nie jest ono waszym wrogiem. Służy wam, a wy jesteście jego panem. Będzie dla was pracowało, i to ciężko. Za 28 dni odczujecie głęboką zmianę.

Powiedziano mi, że potrafię być dokuczliwa. Nawet apodyktyczna. Jednak nie jestem dla was twarda dlatego, że mnie to bawi. Nie zamierzam być jedną z tych osób, które namawiają do zmiany trybu życia za pomocą mglistych wskazówek, będących inspiracją do działania. Ja pokażę wam dokładnie, jak to zrobić. To książka akcji, nie teorii. Na szczęśnie – to nic trudnego. Ta dieta odżywi was zarówno fizycznie, jak i emocjonalnie. Doda wam energii, zapewni mnóstwo komplementów, a co najważniejsze, może również poprawić wasze zdrowie.

W sprawach diety potrafię być twarda, ale to z miłości. Troszczę się o was. Troszczę się o wasze życie i troszczę się o wasze zdrowie. Jestem tu, by wam pomagać. Przejście na dietę przyspieszającą metabolizm nie wymaga liczenia kalorii, gramów tłuszczu ani niczego innego. Chcecie przecież schudnąć, a nie zajmować się matematyką, prawda? Wszystko, co macie robić, to jeść – dobre, smaczne, prawdziwe jedzenie – w odpowiednim porządku i w odpowiedni sposób, który wam podam. Dajcie mi cztery tygodnie, a rozpalę waszą przemianę materii.

BYŁAM TAM I WIEM, JAK TO JEST

Jeśli ciągle się zastanawiacie, czy powinniście postawić wszystko na jedną kartę i z pełnym zaufaniem wejść do mojego systemu, pozwólcie, że zapewnię was: tak, wiem, jak to jest. Przeszłam przez to. Wiem, jak to jest mieć nadwagę i być zmęczoną, sfrustrowaną, nastawioną sceptycznie i bliską rezygnacji. Przeżyłam to osobiście, na własnej skórze. Wiem również, czym jest walka z emocjami i próby łagodzenia ich jedzeniem. Wiem, czym jest przejście przez rozwód i bycie samotną matką. Wiem też, jak to jest, gdy chce się schudnąć pod presją stresu, gdy się choruje, gdy nie wiadomo, co zrobić, i kiedy człowiek czuje się zagubiony.

Ale wiem również, jak to jest, gdy się zdrowieje, traci wagę, gdy zabliźniają się rany, odnajduje się nadzieję i własną drogę. Przebyłam całą tę drogę. I odrobiłam pracę domową. Mam obsesję na punkcie informacji i gdy moi klienci chcą wiedzieć dlaczego, ja również chcę to wiedzieć. Całe lata spędziłam, czytając książki o endokrynologii, uczęszczając na zaawansowane seminaria medyczne, ucząc się o hormonach i immunologii, alergiach pokarmowych i leczeniu ziołami. Jeśli jakiś klient chce wiedzieć, jaką wodę pić, idę na seminarium o wodzie, by móc udzielić mu właściwej odpowiedzi. Zbudowałam całą sieć fachowców wspierających moją praktykę, specjalistów z Brigham and Women’s Hospital, Cleveland Clinic, Holtdorf Clinic, Children’s Hospital, Mayo Clinic, a nawet klinik z Niemiec i Meksyku. Nie mówię wam tylko tego, co ja wiem. Mówię wam to, co nauka uznaje za prawdę i co – w związku z tym – może wam pomóc.

Bliska przyjaciółka zapytała mnie kiedyś, dlaczego wychodzę tak daleko poza moją działalność. Zażartowałam, że w końcu znalazłam swoje powołanie, które pozwala mi zaspokajać neurotyczną obsesję znajdowania odpowiedzi na pytanie „dlaczego”. W rzeczywistości robię to dla was. Troszczę się o wasze wyniki. To kwestia zasadnicza. Bardzo się troszczę. Z pasją dbam o wszystkich moich klientów, upewniając się, że coś zmienia się w ich życiu. Chcę, żeby wszyscy moi klienci, łącznie z wami, byli szczęśliwi, zdrowi i w świetnej kondycji.

Widzicie więc, że napisałam tę książkę dla was. Moi czytelnicy też są moimi klientami, a najbardziej pragnę pomóc wam w przeprowadzeniu prawdziwych, dogłębnych zmian w waszym życiu. Chcę, żebyście dzięki tej książce zaczęli studiować swój własny metabolizm; żebyście zrozumieli konsekwencje zdrowotne tego, co robicie, przywracając równowagę chemiczną waszemu ciału i zwiększając wewnętrzny współczynnik spalania. Żywność w różny sposób oddziałuje na organizm. Niektóre pokarmy budują mięśnie, inne przyczyniają się do magazynowania tłuszczu albo zwiększają stężenie glukozy we krwi. Niektóre dostarczają szybkiej energii. Dieta przyspieszająca metabolizm oddziałuje na przemianę materii i uaktywnia ją za pomocą specyficznie działających pokarmów powiązanych odpowiednio z różnymi fazami w celu wywołania korzystnych zmian fizjologicznych w organizmie.

Przechodząc każdą z faz diety przyspieszającej metabolizm, zauważycie, że faktycznie odczuwacie zmiany w swoim organizmie. Pod koniec zaś zrozumiecie w realny i namacalny sposób, jak wasze ciało reaguje na pożywienie i jak, zamiast utrzymywać przemianę materii w marazmie, można ją ożywić.

Ta dieta obfituje w przyjemności, nie trzeba sobie niczego odmawiać. Mam zamiar pokazać wam nowy kierunek, przywrócić do życia wasz wypalony metabolizm i dać wam przyjemność jedzenia zamiast strachu, odmawiania sobie pożywienia lub dzielenia go na porcyjki na malutkich talerzykach. Przy stosowaniu diety przyspieszającej metabolizm na niemiłe strony bycia na diecie po prostu nie ma miejsca. Głodowanie nie jest dozwolone! Potrząśniecie swoją przemianą materii we właściwy sposób, tak by zwiększyć współczynnik stosunku mięśni do tłuszczu, jednocześnie ciesząc się poprawą zdrowia, przypływem energii oraz romansując z pożywieniem.

To właśnie jest dieta przyspieszająca metabolizm.

A więc zostańcie ze mną i dobrze się bawcie, czerpiąc przyjemność z jedzenia i swojego budzącego się ciała. I dla mnie, i dla was będzie to ekscytujące przeżycie. Przestrzegajcie zasad, a poczujecie płomienie rozpalającej się przemiany materii. Nie będziecie pierwsi. Wierzą w nią celebryci. Wierzą sportowcy. Wierzą gwiazdy rocka. Wierzą w nią przewlekle chorzy. I, co być może najważniejsze, wierzą w nią lekarze. Wy też możecie w nią uwierzyć.

A więc witajcie w moim biurze. Usiądźcie. Jestem teraz waszą specjalistką do spraw żywienia i za cztery krótkie tygodnie zobaczę was tu dużo mniej.

ROZDZIAŁ PIERWSZY
Jak do tego doszliśmy?

W obecnych czasach żądamy od naszych ciał więcej niż kiedykolwiek w historii ludzkości. Prosimy, by żyły karmione żywnością dużo gorszej jakości niż kiedyś, a to za sprawą wszelkiego rodzaju chemicznych dodatków, konserwantów i przetwarzania. Pompujemy się cukrem i sztucznymi słodzikami, napakowanymi hormonami przetworami mlecznymi i produktami takimi jak pszenica, kukurydza czy soja, które zostały już tak zmodyfikowane genetycznie, że dziwne, iż w ogóle możemy je jeszcze strawić. Żyjemy w świecie zubożonej gleby, skażonego powietrza i wody pełnej zanieczyszczeń chemicznych ze środowiska. Jemy i pijemy z plastikowych pojemników, z których wypłukuje się do produktów żywnościowych i napojów jeszcze więcej substancji chemicznych. No i żyjemy w wielkim, wszechogarniającym i często katastrofalnym dla nas stresie.

Biorąc to wszystko pod uwagę, nie ma się co dziwić, że nie czujecie się najlepiej. Cały czas jesteście zmęczeni, zbyt często chorujecie albo przybyło wam kilka (lub kilkanaście) dodatkowych kilogramów. Codziennie spotykam się z klientami, którzy potrzebują zmian w życiu. Niektórzy są chorzy, inni jeszcze nie są chorzy, ale zmierzają w tym kierunku. Wszyscy powinni stracić na wadze, żeby ich organizmy mogły lepiej funkcjonować. I powinni zacząć zmiany już teraz. To pilne. Czują się tak, jak gdyby tracili cenny czas – cenne dni, godziny i minuty, podczas gdy oni… gdy wy moglibyście czuć się żwawi i zdrowi, silni, pełni energii i życia.

Chcecie przestać zamartwiać się jedzeniem i tym, co waga powie wam nazajutrz. Może już kiedyś dużo schudliście – 20, 25, 50 kilogramów lub więcej – ale powoli waga wraca i wpadacie w panikę. Może jesteście już tak zmęczeni wiecznym byciem na diecie, że wbrew wszystkiemu macie nadzieję, iż jednak jest gdzieś jakiś lepszy sposób – sposób, który pozwoli wam znowu jeść.

Przykro mi, że nikt dotąd nie wytłumaczył wam właściwie, jak naprawdę funkcjonuje wasz organizm, jeśli chodzi o pożywienie, i dlaczego winić należy nie was, ale procesy chemiczne zachodzące w waszym ciele. Przykro mi, że stres wepchnął was w zaklęty krąg, z którego, jak mówi wam przeczucie, nie ma ucieczki, złościcie się, wpadacie w depresję lub ogarnia was strach o zdrowie i sylwetkę. Ja pokażę wam inną drogę. Żywność, którą zjadacie, i styl życia, który wybraliście, powinny dawać wam energię i siłę, a nie zmęczenie, otyłość, chorobę, rozpacz i niechęć do siebie. Badania pokazują, że jeśli już raz spowolniliście swoją przemianę materii, to współczynnik metaboliczny nie wraca tak łatwo do normy, nawet po powrocie do normalnej diety. Gdy się głodzicie, wasz organizm dostosowuje się do funkcjonowania przy mniejszej liczbie kalorii, spowalniając przemianę materii. Oznacza to, że gdy skończycie dietę, prawdopodobnie zaczniecie nabierać wagi na zasadzie kompensacji. Wasz organizm po prostu próbuje ratować was od przyszłego głodu.

Gdy żyjecie w wielkim stresie, wasze ciało wydziela hormony stresowe, dające znak, by magazynować tłuszcz i spalać mięśnie. Gdy jesteście przeładowani chemikaliami, pestycydami i zanieczyszczeniami, organizm tworzy nowe komórki tłuszczowe, by pomieścić te toksyny, żebyście się nie zatruli i nie chorowali. A gdy jecie produkty pozbawione składników odżywczych lub zawierające sztuczne barwniki, aromaty i słodziki, wasze ciało robi, co może, żeby przetrwać z tymi obcymi substancjami, zwalniając metabolizm i minimalizując szkody dla organizmu jako całości. To właśnie świat, w którym żyjemy, naraża nas na wolną przemianę materii.

Wszystko to zamierzamy właśnie zmienić. Pora skończyć ze wstydem, żalem czy niechęcią do siebie i ruszyć w przyszłość. Takiej zmiany potrzebuje wasze ciało i dzięki niej powstanie jego nowa, zdrowsza wersja. Nowi wy będziecie postrzegać pożywienie jako narzędzie do naprawy i przywrócenia zdrowia. Nowi wy pokochacie i owoce, i ziarna, i proteiny, i zdrowe tłuszcze. Nowi wy będziecie wiedzieli, jak organizm reaguje na różne specyficzne pokarmy i różne metody odżywiania się. Nowi wy będziecie też dysponowali wszelkimi środkami, by pozbyć się nadwagi i utrzymać ten stan na dobre.

Mamy zamiar znaleźć tych nowych was i zrobić to teraz. Będzie to kosztowało trochę pracy, ale nie jest to coś, czego nie potrafilibyście zrobić. Nie zamierzam was prosić, byście jeszcze kiedykolwiek się głodzili, bo prawdopodobnie to przede wszystkim właśnie dlatego wpadliście w obecne kłopoty. A więc narysujmy linię na piasku. Nigdy więcej tego co dotychczas. Jeśli w przeszłości jedzenie było waszym wrogiem – to już koniec. Teraz robimy krok w przyszłość, gdy jedzenie stanie się waszym lekarstwem. Nawet jeśli macie 5–10 kilogramów nadwagi, potrzebujecie tego lekarstwa. Musicie nauczyć się, jak rozluźnić stres, odblokować tłuszcz i rozniecić metabolizm.

Zapewne nie wzięlibyście się za reperowanie telewizora lub samochodu, nie wiedząc ani jak jest zbudowany, ani jak działa. Ta sama prawda dotyczy wspaniałego biologicznego arcydzieła, jakim jesteście wy sami. A więc, po pierwsze, dowiedzmy się, czym jest metabolizm i jak funkcjonuje. Następnie przyjrzyjmy się niektórym rozpowszechnionym błędnym przekonaniom na temat żywności i chudnięcia, które mogłyby zatrzymać was w przeszłości.

CZYM JEST METABOLIZM?

Ta książka cała jest o naprawianiu metabolizmu – ale co to właściwie jest metabolizm? Metabolizm, czyli przemiana materii, to proces, nie przedmiot. Składają się nań reakcje chemiczne zachodzące w komórkach wszystkich żywych organizmów, mające na celu utrzymanie procesów życiowych. To przemiana pokarmów albo w ciepło, albo w paliwo, albo w tkanki (mięśnie, tłuszcz, krew, kości). W każdym momencie wasz metabolizm pracuje: spala, magazynuje lub buduje.

Macie przemianę materii, ponieważ żyjecie, a do życia trzeba energii. Wszyscy potrzebujemy energii, by przeżyć – oddychać, poruszać się, myśleć i reagować – a jedynym sposobem uzyskania energii jest jedzenie i metabolizm, czyli inaczej przetwarzanie żywności. To oczywiste! Potrzebujemy paliwa i potrzebujemy budulca. Zdrowa i funkcjonalna przemiana materii pozwala nam pozyskać odpowiedni zasób dostępnej energii, właściwy zapas energii zmagazynowanej i gotowej do użycia oraz silną i stabilną konstrukcję (ciało).

WASZ WEWNĘTRZNY OGIEŃ

Zanim weźmiemy się za abecadło diety przyspieszającej metabolizm, zastanówmy się, dlaczego wasz metabolizm zwolnił i czemu odchudzanie nie przychodziło wam łatwo.

Pamiętajcie, że wasza przemiana materii to sposób, w jaki organizm gospodaruje energią, którą pobieracie z pożywieniem. Metabolizm przeznacza energię na różne cele, zależnie od tego, co jecie i co robicie. Urok metabolizmu polega na tym, że można nim manipulować, ponieważ to, co jecie, jak się ruszacie i jak żyjecie, ma wpływ na to, ile pożywienia organizm magazynuje w formie tłuszczu, ile przetwarza na energię, a ile przeznacza na odbudowę ciała.

O takim właśnie manipulowaniu metabolizmem uczyłam się na studiach zootechnicznych. Zootechnika w przemyśle używa wiedzy o magazynowaniu, energii i budowaniu do hodowania zwierząt idealnie odpowiadających potrzebom konsumpcyjnym człowieka, co łączy się z miliardami dolarów zysku.

Metabolizm może was również wpędzić w kłopoty, gdy niewłaściwie manipulowany doprowadzi do tego, że zyskacie sylwetkę, której nie będziecie chcieli. Stosowanie diet, pokarmy pozbawione wartości odżywczych i życie w zbyt dużym stresie spowalniają metabolizm wtedy, gdy powinien być przyspieszony. Nabieranie wagi, podłe samopoczucie, a nawet choroby przewlekłe to wszystko końcowe mechanizmy, będące reakcją organizmu na wasze działanie lub na czynniki środowiskowe. To tak jak te żaby, którym w skażonych mokradłach wyrasta dodatkowa kończyna. Wasza pupa lub brzuch może zacząć wystawać z powodów związanych ze środowiskiem naturalnym, z problemami emocjonalnymi i ekosystemem biochemicznym, z którymi macie do czynienia.

SZYBKI METABOLIZM: FAKTY

W waszej przemianie materii odbija się to, co sami robicie, poprzez budowanie takiego ciała, które da radę przetrwać w warunkach, które mu stworzono.

TAJEMNICA T₃ I rT₃

Jednym z powodów, dla których chroniczne stosowanie diet spowalnia metabolizm, jest to, że organizm odczytuje ostre diety jako głód. Głodowanie pobudza gruczoły nadnerczowe, te z kolei wywołują w organizmie łańcuch reakcji chemicznych, które tłumią normalną produkcję hormonów tarczycy wspomagających spalanie tłuszczu (tzw. trójjodotyroniny, T₃) na korzyść zwiększonej produkcji innego hormonu tarczycy, który wspomaga magazynowanie tłuszczu (rewersywny T₃lub rT₃). To duże uproszczenie, ale w zasadzie chodzi o to, że ów hormon (magazynujący tłuszcz, rT₃) blokuje receptory hormonalne w różnych miejscach ciała, szczególnie na brzuchu, udach i pupie, jak bramkarz broniący bramki przed piłką. Hormon spalający tłuszcz (T₃) nie może się tam dostać i spalić tłuszczu, by uzyskać paliwo.

Hormon rT₃ jest nam niezbędny, bez niego musielibyśmy wszyscy jeść co dwie godziny albo byśmy umarli. Wydziela się, by przekazać organizmowi, żeby nie spalał zbyt szybko tych 500 kalorii ze śniadania lub kolacji. Mówi waszemu ciału: „Ostrożnie, to może być wszystko, co dostaniesz” lub: „Nie spalaj całego obiadu, możesz nie mieć czym się odżywić aż do drugiej jutro po południu!”. To tak jakby ktoś wam powiedział, że macie przeżyć następny miesiąc na czterech szklankach ryżu i dwóch szklankach fasoli. Z pewnością racjonowalibyście sobie pożywienie, żeby móc przetrwać. Na pewno nie chcielibyście zjeść wszystkiego od razu pierwszego dnia. Właśnie według tej zasady działa rT₃, gdy jesteście zestresowani i nie jecie dostatecznie dużo: 4 szklanki ryżu i 2 szklanki fasoli.

Gdy wasz organizm produkuje zbyt wiele rT₃, zamiast spalać, zaczyna magazynować tłuszcz, nawet jeśli już macie spore jego zapasy. Jak już mówiłam, rT₃ reaguje jak bramkarz naprzeciw zawodników receptorów T₃, blokując piłkę (T₃). Jednak wasz mózg wykrywa obecność dużych ilości hormonów tarczycy, niezależnie od ich rodzaju, a co za tym idzie, stopniowo zmniejsza ich ogólną produkcję. W rezultacie wasza przemiana materii zwalnia i zaczynacie magazynować jako tłuszcz wszystko, co jecie, nawet zdrowe pokarmy.

Jedynym rozwiązaniem pozwalającym odwrócić ten proces jest zrestartowanie waszego metabolizmu, a najlepszy sposób, by zacząć, to przekopać się przez stare, błędne przesądy na temat żywności, które zaważyły na was, i to dosłownie.

Najpierw zacznijmy od obalenia niektórych mitów na temat metabolizmu, obecnie stojących wam na drodze, w następnym rozdziale przedyskutujemy pięć głównych czynników utraty wagi, które dostroimy do diety przyspieszającej metabolizm, zanim przystąpimy do najsmaczniejszych spraw… do jedzenia!

PRZESĄD NA TEMAT METABOLIZMU Nr 1: JEŚLI TYLKO MÓGŁBYM MNIEJ JEŚĆ, W KOŃCU BYM SCHUDŁ

Jednym z najbardziej błędnych przekonań, jakie słyszę od moich klientów, jest pogląd, że gdyby mogli mniej jeść, to by schudli. W rzeczywistości jest dokładnie odwrotnie. Nie potrafię powiedzieć, ilu z moich otyłych klientów przychodzi do mnie i przekonuje mnie, że naprawdę nie jedzą więcej niż 1200–1400 kalorii dziennie.

Do tego również często ćwiczą 5–7 dni w tygodniu. I ciągle jeszcze nie chudną. Mówią coś w stylu: „Przysięgam, że jem tylko tyle!” czy „Daję słowo, że nie oszukuję!”, tak jakbym miała zamiar wysłać ich na dywanik do szefa za oszustwa w jadłospisie.

Wierzę im. Dlaczego? Ponieważ to właśnie jedzenie niewielkich ilości pogarsza sytuację! Gdy wasza przemiana materii zbyt wolno pracuje, nawet sałatę zmagazynujecie w postaci tłuszczu, a już na pewno żadnego nie spalicie. Któregoś dnia tłumaczyłam klientce, że ze względu na sposób, w jaki funkcjonują hormony w jej organizmie, nawet węglowodany znajdujące się w pięknych, ekologicznych, różnorodnych zieleninach, którymi się odżywia, są wykorzystywane do magazynowania tłuszczu. Szokujące i nieuczciwe, prawda? Nawet najzdrowsze pokarmy mogą tak działać, jeśli wasz metabolizm wymaga naprawy.

Ta klientka myślała, że robi właściwie, jedząc tyle sałaty, stała się jednak tak „odporna na węglowodany” ze względu na lata bycia na diecie (a także używania produktów dietetycznych, odczuwania zbyt dużego stresu, nieregularnego odżywiania oraz tego, co nazywam nadmiernym programem ćwiczeń fizycznych), że jeżeli jakiekolwiek węglowodany trafiały do jej organizmu, łącznie z tymi z sałaty, zamiast spalane, były przerabiane na cukry i magazynowane jako tłuszcz.

Mam również klientów, którzy omijają śniadanie, nie jedzą do godziny 14.00, a potem do wieczora zjadają 4500 kalorii. Ich ciała wchodzą w tryb głodu w chwili, gdy biorą się do jedzenia. Potrafią zjeść tak dużo, ponieważ ich organizmy wpadają w panikę, i nie mogą się opanować, by skończyć. Ich ciała są na nich złe za to, że przez tak długi czas były pozbawione żywności, więc należy cieszyć się, jeśli da się je zaspokoić tylko tymi 4500 kaloriami. Dlaczego jednak reagują tak gwałtownie, uruchamiając tak agresywny apetyt? Gdy nie jecie do popołudnia, znaczy to, że prosicie swoje ciało, by się obudziło, wstało z łóżka, wzięło prysznic, ubrało się, myślało, prowadziło samochód, pracowało cały dzień, a czasami jeszcze ćwiczyło – a wszystko to bez paliwa. I kto tu jest okrutny?

Zgadnijcie, co jeszcze się dzieje, gdy nie dostarczacie organizmowi paliwa z żywności? Z jakiegoś powodu nie padacie przecież od razu martwi, gdy nie jecie. Ciało znajduje sobie pożywienie niezależnie od waszej woli – w waszych tkankach mięśniowych. Udowodniono, że w trybie głodu organizm najpierw dobiera się do mięśni, a nie do tłuszczu. A więc jeśli nie odżywiacie swojego ciała, ono samo „zje” własne mięśnie, szukając podstawowego paliwa koniecznego mu do życia. Ta dość nieprzyjemna i więcej niż niepokojąca wiedza pokazuje, jak ważne jest umięśnienie ciała dla spalania tłuszczu, a także dla utrzymania dobrej kondycji, a także energii i zdolności do swobodnego poruszania się przez cały dzień.

SZYBKI METABOLIZM: FAKTY

Głodzenie się czyni straszne rzeczy z waszymi mięśniami. Czy znacie to uczucie, gdy jesteście głodni, ale nie jecie? W którymś momencie przestajecie czuć głód, prawda? Z pewnością tak, ale nie dlatego, że nic nie zjedliście. Zjedliście. Wasz organizm poszukał paliwa w waszych własnych tkankach.

Wspaniale byłoby, gdyby wasz organizm jak kanibal zjadał po prostu cały nadmiar tłuszczu w tych miejscach, w których go nie chcecie. Ale niestety to tak nie działa. Zamiast tego, najpierw zabiera się za mięśnie. Tłuszcz magazynowany jest na naprawdę awaryjne okazje, dlatego wasz organizm uważa, że lepiej najpierw przegryźć coś z tkanki mięśniowej. Kanapka z bicepsa, pycha!

Tak, organizm chętniej spisze na straty mięśnie. Robi po prostu to, co uważa za najlepsze, by utrzymać się przy życiu, nawet jeśli skutek tego działania okaże się kompletną klęską dla kogoś, kto próbuje stracić tłuszcz i rozbudować mięśnie. Czy nie byłoby lepiej zjeść normalną przekąskę?

Czy więc naprawdę warto omijać posiłki? I czy naprawdę chcecie trząść się ze strachu, nawet jedząc sałatę lub – co gorsza – żyjąc tylko nią już do końca życia?

PRZESĄD NA TEMAT METABOLIZMU Nr 2: JEŚLI COŚ BARDZO LUBIĘ, NIE MOŻE TO BYĆ DOBRE DLA MNIE… ANI DLA MOJEJ TALII

Historycznie rzecz biorąc, bycie na diecie to odmawianie sobie jedzenia, na przykład przez zmniejszanie porcji, unikanie pewnych rodzajów pożywienia czy redukcję liczby posiłków lub zmianę ich pór. Większość moich otyłych klientów, którzy stali się ofiarami ostrych diet, nigdy nie polubiło tego rodzaju jedzenia. Spożywają nijakie pokarmy i w kółko powtarzają nudne dania, często (w przypadku tzw. produktów dietetycznych) pozbawione tych składników odżywczych, które pobudzają hormony dobrego samopoczucia, utrzymujące człowieka w stanie zadowolenia i ożywienia. A więc odchudzający się nie tylko kończą głodni, ale także znudzeni i w depresyjnym nastroju. Bycie na diecie może więc wywołać poczucie izolacji.

Życie bez smacznego pożywienia nie może być zbyt zabawne. Jedzenie w taki sposób, restrykcyjne i nudne, z pewnością nie jest efektywne, ponieważ w wasz naturalny system zmysłów rozpoznających pokarmy wkrada się całkowity bałagan. A więc kolejna rzecz, do której dieta przyspieszająca metabolizm zamierza was zachęcić, to używanie wszystkich zmysłów w pozytywny sposób, by pomóc w ponownym stymulowaniu przemiany materii, byciu towarzyskim i stworzeniu wspólnoty wokół waszego nowego sposobu odżywania się. Uczucie przyjemności ma wielką moc, a także pobudza wydzielanie endorfin, zmniejsza ilość hormonów stresu, przyspiesza metabolizm – i pomaga spalać tłuszcz!

PRZYJEMNOŚĆ: NATURALNY PRZYSPIESZACZ METABOLIZMU

Stres przestawia metabolizm na wolniejsze obroty, a system odbiera sygnały o sytuacji wyjątkowej i przechodzi w tryb gromadzenia tłuszczu. Stres może również zwiększać poziom kortyzolu i ograniczać wpływ hormonów tarczycy na metabolizm. Przyjemność ma dokładnie odwrotny skutek. Gdy czerpiecie przyjemność z jedzenia, to sami działacie we współpracy z naturą, by przyspieszyć sprawy. No i dostajecie bonus: nie będziecie się przejadać.

Przyjemność stymuluje metabolizm, sprawiając, że nadnercza przystępują do produkcji endorfin. Endorfiny – zwane „nośnikami dobrego samopoczucia” – pobudzają mózg do produkcji serotoniny, poprawiającego nastrój hormonu, który z kolei stymuluje tarczycę do wytwarzania hormonu spalającego tłuszcz. Tak wygląda reakcja łańcuchowa.

Przyjemność wyzwala niesamowitą kaskadę zdarzeń, które obniżają poziom leptyny – hormonu, który sprawia, że czujecie głód. Po seksie poziom leptyny jest najniższy. Przyjemność płynąca z jedzenia daje ten sam efekt. Gdy jedzenie sprawia wam przyjemność, korzyść jest podwójna: jesteście i zadowoleni, i syci.

Coś innego, potężnego dzieje się, gdy odsuwacie niechęć do siebie i poczucie winy, a zamiast tego czerpiecie przyjemność z jedzenia – zaczynacie lepiej dbać o siebie. Przyjemność, radość i podniecenie, które daje wam jedzenie, owocuje przyjemnością, radością i podnieceniem podczas wyboru pożywienia, a także ogólnie wpływa na sposób, w jaki przeżywacie swoje życie.

Niedawno jedna z klientek przesłała mi taki właśnie tekst: „Dziś wieczorem miałam tyle przyjemności i radości! Czy to wszystko mogło popchnąć moją tarczycę do spalenia tego tiramisu, które tak mi smakowało? Kupa śmiechu, rano wyślę ci moją wagę”.

Jak dla mnie pomysł egzystowania na gotowanych piersiach kurczaka i warzywach na parze, a mimo tego tycia, brzmi jak tortura. Jeśli mam pójść na dno, w glorii wypruwając sobie flaki, niech to będzie z sernikiem w jednej ręce i lodami w drugiej! Wy również możecie jeść sernik i lody – jeżeli rozruszacie swój metabolizm, żeby spalał szybko i energicznie.

Gdy nie jecie dostatecznie dużo, wasz organizm traktuje zachowanie tłuszczu jako priorytet i wytwarza go więcej z jakiegokolwiek pokarmu poprzez wydzielanie specjalnych hormonów przeznaczonych na alarmowy stan głodowy, które blokują jego spalanie (ten uprzykrzony rT₃). Gdy w prawidłowy sposób spożywacie dużo pokarmów bogatych w składniki odżywcze, wasze ciało uspokaja się, rozpoznaje, że zagrożenie minęło, i zaczyna ponownie spalać tłuszcz na paliwo – nawet ten z sernika.

Macie więc do wyboru dwie opcje. Pierwsza to nigdy nie przestawać stosować diet. Jeść marne 1200 kalorii dziennie i zrezygnować z planów grillowania do końca życia! Jeśli bowiem kiedyś zrezygnujecie z diety, natychmiast otworzycie puszkę Pandory. Trzask-prask i znów jesteście grubi. Dokładnie tak. Widywałam to wiele razy. Większość moich otyłych klientów w przeszłości traciło wiele kilogramów, i to często wielokrotnie. Druga możliwość: możecie naprawić swoją przemianę materii i żyć z przyspieszonym metabolizmem.

PROFIL SERYJNEGO ADEPTA DIET

Emery jest jedną z moich klientek i uważam ją za typowy przykład chronicznego stosowania diet. Ta nauczycielka czwartych klas miała około 15 kilogramów nadwagi, gdy pojawiła się w moim gabinecie.

Emery była już na wszystkich dietach – Weight Watchers, Jenny Craig, Lindora i wielu innych. Dobrze wie, jak to jest. Zna wszystkie sposoby i triki. A jednak przez te wszystkie lata wszystkie sztuczki, które stosowała, by schudnąć, przestawały działać. Jadła posiłki niskokaloryczne, tak dalece dietetyczne, że przestały jej sprawiać jakąkolwiek przyjemność i – co gorsza – ścisnęły jej metabolizm do takiego stanu, że już w ogóle nie mogła schudnąć. Jadała gotowaną pierś z kurczaka bez skóry i brokuły. Dziennie zjadała 1200 kalorii. Nigdy nie sięgała po przekąski, a mimo to ciągle miała znaczną nadwagę, a wskazówka jej wagi nie chciała drgnąć.

Posadziłam ją w fotelu i powiedziałam, że potrzebuje mojej czterotygodniowej kuracji. Będzie jadła pięć razy dziennie i będzie jadła odpowiednie pokarmy o wyznaczonej porze i w wyznaczonym porządku.

Gdy Emery spojrzała na jadłospis, który dla niej przygotowałam, oczy jej się zaokrągliły i spojrzała na mnie z przerażeniem. „Jeśli zjem to wszystko, przytyję 10 kilogramów w cztery tygodnie! – powiedziała. – Nie ma mowy, żebym mogła tyle zjeść”.

Powiedziałam jej, że jeżeli utyje 10 kilogramów, to ja przyjadę do jej domu, będę gotować i pakować jej drugie śniadanie, a także codziennie zaopatrywać lodówkę. Zgodziła się. No i wygrała. Emery waży dziś 13 kilogramów mniej i ciągle nie może w to uwierzyć. Gdy widziałam ją ostatni raz, powiedziała: „W tym jest coś szalonego. Zupełnie nie wiem, co się ze mną stało”.

Ale ja wiem. Pozwoliła, by pożywienie pracowało dla niej, a nie przeciwko niej.

Innymi słowy, głodzenie się (bycie na diecie) jest złe, a jedzenie jest dobre. Będziecie pamiętali o jedzeniu, dobrze? O jedzeniu zdrowych pokarmów bez poczucia winy? Bić w dzwony? To najważniejsze, co chciałabym, żebyście zapamiętali. A teraz wy powiedzcie to mnie: Jedzenie jest dobre.

Jedzenie. Jest. Dobre.

PRZESĄD NA TEMAT METABOLIZMU Nr 3: CHUDNIĘCIE TO PROSTA ZALEŻNOŚĆ, KALORIE W TĘ, KALORIE WE W TĘ

Jeżeli od lat jesteście na diecie i przymieracie głodem, możecie ciągle uciekać od świadomości, że jedzenie jest dobre…, ale ja mam dla was kolejną niesamowitą wiadomość.

Kalorie to kłamstwo.

Gdy to mówię, zwykle słyszę w odpowiedzi: „Jak możesz być specjalistką żywienia i nie wierzyć w kalorie?”.

No właśnie, prawdopodobnie dlatego jestem tak długo w tym biznesie, że nie wierzę w stare równanie „mniej jesz = mniej ważysz”. Gdy moi klienci słyszą, że nie wierzę w kalorie, ich pierwszą reakcją jest niedowierzanie, ale wkrótce zaczynam ich przekonywać. Gdy zdadzą sobie sprawę, że to nie kalorie są odpowiedzialne za ich problemy i że już więcej nie muszą ich liczyć (ponieważ nie są tworem realnym), to tak jakby ktoś wypuścił ich z więzienia. Kto spośród uzależnionych od diet nie pragnąłby żyć w świecie bez kalorii? Wy żyjecie w tym świecie. Możecie myśleć, że oszalałam i możecie złościć się na mnie, że mówię takie rzeczy (nie będziecie pierwszymi), ale to absolutna prawda. Prędzej uwierzę, że Święty Mikołaj i wielkanocny zajączek w wolnym czasie razem uprawiają jogging niż w to, że pierś kurczaka, ciasto czekoladowe lub kanapka z sałatką z tuńczyka mają – powiedzmy – 200 kalorii. To tak jakby powiedzieć, że atleta i moja 92-letnia babcia zużyją tyle samo energii, podnosząc dwudziestokilogramową hantlę.

Oczywiście, że nie. To absurd. Taki sam jak pomysł, że szklanka popcornu ma 55 kalorii albo że dwa kawałki pizzy pepperoni mają 420 kalorii.

Uważam, że obecnie jednym z największych, najbardziej rozpowszechnionych, błędnych wyobrażeń jest fałszywe przekonanie, że utrata wagi to prosta sprawa, polegająca na pobieraniu i zużywaniu kalorii: kalorie w tę, kalorie we w tę. Brzmi nawet logicznie, ale nie jest prawdziwe. Teoria „kalorie w tę, kalorie we w tę” to ogromne i rażąco oszukańcze uproszczenie tego, jak organizm zużywa energię. Moim zdaniem to również szkodliwe narzędzie marketingu stosowane do promowania niezdrowej, szkodliwej żywności.

Kaloria, jako termin używany przez przemysł spożywczy i produktów dietetycznych, to właściwie kilokaloria lub 1000 kalorii, jak określa się je w chemii. (Wszyscy nazywamy ją kalorią, bo tak się przyjęło). Kaloria to ilość energii potrzebnej, by podnieść temperaturę 1 kilograma wody o 1 stopień Celsjusza, przy spalaniu na popiół żywności zamkniętej w pojemniku otoczonym wodą.

Ani w szkole, ani w mojej praktyce klinicznej, nigdy nie mogłam przystosować mojej głowy do pomysłu, by liczyć kalorie w taki sposób, jak gdyby były małymi, okrągłymi kulkami lub cząsteczkami, z których zrobione jest jedzenie. Bo nie są. Kaloria to nie rzecz. Co żywność zamknięta w pojemniku otoczonym wodą i spalana na popiół ma wspólnego z wami i z waszym ciałem? Nic.

Kaloria to po prostu energia. W pożywieniu, które jeszcze nie zostało spalone (zjedzone), to potencjalna energia. Poza laboratorium ta potencjalna energia lub „kaloria” ma bardzo mało wspólnego z eksperymentalnym paleniem żywności. W realnym świecie kalorie podlegają milionom zmiennych – ponieważ każdy człowiek ma niepowtarzalne ciało i charakterystykę biochemiczną organizmu – a więc kaloria nie będzie dla was tym samym, czym jest dla kogokolwiek innego. Dużo większe znaczenie niż liczba teoretycznych kalorii, które zjadacie lub nie, ma sposób spalania pożywienia lub – innymi słowy – dystrybucja energii, która trafi do waszego organizmu.

W prawdziwym świecie, w prawdziwym ludzkim ciele, tak zwana kaloria to po prostu potencjalna energia, a dana osoba może potencjalnie utyć zarówno na 1400, jak i na 2400 kaloriach dziennie. Teoretycznie może również wychudnąć na 1400 lub 2400 kaloriach dzienne. Wszystko zależy od tego, co organizm robi z potencjalną energią, którą spożywa. Jeśli spala kalorie na paliwo, wtedy bach! Kalorie zostały zużyte i już ich nie ma. Jeśli gromadzi je w formie tłuszczu, to siedzą sobie one na biodrach, pośladkach lub na brzuchu, ciągle czekając na wykorzystanie. Pomysł, że 200 kalorii dla was to to samo, co 200 kalorii dla mnie, jest śmieszny. Po co więc w ogóle myśleć w ten sposób? To prowadzi na manowce i wpędza w depresję, a mnie denerwuje.

Ciało ludzkie to połączone w całość miliony wewnętrznie od siebie zależnych procesów chemicznych, a każdy z nich może wpływać na to, co dzieje się ze spożywanymi pokarmami, jak wydatkowana jest energia i w jaki sposób wiąże się z tym przyrost lub ubytek tkanki mięśniowej czy gromadzenie lub pozbywanie się komórek tłuszczowych.

Myślcie o tym w ten sposób. Powiedzcie sobie, że musicie ruszyć samochód. Samochód jest bardzo ciężki i niełatwo go ruszyć. Ale jeśli dam wam kluczyk lub pokażę, skąd wziąć dźwig, ruszenie go okaże się łatwe. Jeśli nie macie kluczyka ani dźwigu, a hamulec jest zaciągnięty, wtedy jesteście załatwieni. Samochód nigdzie nie pojedzie.

Ze spalaniem kalorii jest podobnie. Powiedzmy, że musicie spalić te teoretyczne 100 kalorii. Jeśli wasz metabolizm pozostaje w stanie dysfunkcyjnym, sytuacja jest podobna jak w wypadku braku kluczyka lub dźwigu. Będzie strasznie ciężko spalić te 100 kalorii, podobnie jak pchać pod górę samochód z zaciągniętym ręcznym hamulcem. Życzę powodzenia.

Ale jeśli zdobędziecie kluczyk, którym jest szybki metabolizm zasilany wartościowym pożywieniem, wtedy spalenie 100 kalorii okaże się łatwe. Przekręcacie tylko kluczyk i odjeżdżacie. Nie znaczy to, że ktoś z szybką przemianą materii może regularnie spożywać po 8000 kalorii dziennie (chyba że jest pływakiem olimpijczykiem), ale raczej że jeżeli zdarzy się wam dzień obżarstwa, wasz organizm będzie gotów, by sobie z tym poradzić. Ważne jest, by ciągle podtrzymywać ogień pod metabolicznym piecem, na wypadek gdyby na drodze stanął wam wielki deser lodowy z gorącym sosem czekoladowym.

WASZE TEMPO SPALANIA

Tak naprawdę wyznacznikiem tego, co stanie się w waszym organizmie ze zjedzonym pokarmem, nie są w żadnym razie kalorie, ale wasze tempo spalania. Jak już mówiłam wcześniej, przemiana materii decyduje, co zrobić z pożywieniem: spalić je czy zużyć do budowy tkanek, zmagazynować w wątrobie w formie glikogenu jako szybko dostępne paliwo czy też odłożyć jako tłuszcz w „poduszeczkach” w różnych częściach ciała (wiecie o czym mówię – o tym, co zbiera się na pupie, udach i brzuchu).

Na tempo spalania wpływa wiele różnych czynników i nie mają one nic wspólnego z liczbą kalorii w pożywieniu, które wybraliście. Czy macie złamaną nogę i wasz organizm potrzebuje energii, by ją odbudować? Czy dobrze spaliście zeszłej nocy? Czy od czterech dni macie problemy z wypróżnieniem? Jesteście odwodnieni? Czy przez ostatnie siedem godzin wstaliście od biurka? Wszystkie te czynniki wpływają na sposób zużywania kalorii. Znaczenie mają również wartość odżywcza i rodzaj pokarmu, kiedy i jak został spożyty, a także poziom stresu, w którym żyjecie, poziom waszej aktywności, a także aktualna budowa ciała lub stosunek mięśni do tłuszczu. Nie ma sposobu, by to wszystko określić jedną liczbą.

SZYBKI METABOLIZM: FAKTY

Puste kalorie tworzą puste obietnice. Nie robią nic dla waszej przemiany materii. Ale kalorie pełne wartości odżywczych podkręcają metabolizm. Nie martwcie się o kalorie – zamiast tego zastanówcie się nad zawartością pokarmów, po które sięgacie.

PRZESĄD NA TEMAT METABOLIZMU Nr 4: DESERY TUCZĄ

Przestańcie winić pyszną czekoladę, lody, torty urodzinowe czy ciasteczka czekoladowe za swoją zastałą przemianę materii. Desery powinno się celebrować! Jeśli jemy je od czasu do czasu i mamy szybki metabolizm, możemy robić to bez poczucia winy. Gdy zaś jemy je przy spowolnionym metabolizmie, przyklejają się do nas tak jak wszystko, co spożyjemy. Dodajcie jeszcze poczucie winy, a otrzymacie reakcję stresową, która spowoduje wydzielanie hormonów stymulujących magazynowanie tłuszczu, jeszcze pogarszając sytuację. Lubię mówić moim klientom, że poczucie winy tuczy tak samo jak paczka prażonych skórek wieprzowych. Jeśli naprawdę chcesz zjeść deser, zjedz go z czystym sumieniem i pełną przyjemnością i – co najważniejsze – bez stresu. Jeśli nie potraficie tego tak zrobić, lepiej sobie darujcie. To nie jest warte tej ceny.

PRAWDA O METABOLIZMIE Nr 1: ŻEBY SCHUDNĄĆ, MUSISZ ZAWRZEĆ POKÓJ Z JEDZENIEM

Kolejną ważną kwestią, o której chciałabym, żebyście pomyśleli, nawet zanim zaczniecie dietę, jest to, że jeżeli zamierzacie naprawić swoją przemianę materii i odwrócić łańcuch spowalniających ją procesów biochemicznych spowodowanych stresem i chronicznym byciem na diecie, powinniście rozpocząć od fundamentalnej zmiany: będziecie musieli znów polubić jedzenie. Wasz metabolizm chce tego i potrzebuje. Właśnie w taki sposób wasz organizm powinien pracować. Powinnam więc przypomnieć wam, jak wasze ciało zostało zaprogramowane, by reagować na pokarm.

Za każdym razem, gdy połykacie jedzenie, zachodzi cykl reakcji biochemicznych. Organizm uczy się, na czym polegają te reakcje biochemiczne, a więc gdy czujecie zapach, dotykacie lub po prostu widzicie pokarm, wasze ciało odpowiada w specyficzny, wyuczony sposób, czasem nawet jeszcze zanim zaczniecie jeść. Ale osoby chronicznie będące na diecie próbują odseparować się od pożywienia. Rozwinęły w sobie tak negatywny stosunek do niego, że całkiem straciły poczucie, jak powinno wyglądać zdrowe podejście do odżywiania. Lubię mówić, że to jak najwspanialszy romans. To związek, który może być gorący i parujący, pikantny i kremowy, zimny i oszroniony oraz różnorodny w obfitości. W tym przypadku prawdziwe jest również „dopóki śmierć nas nie rozłączy”, ponieważ bez pożywienia nie da się żyć. I bez zdrowego jedzenia prawie niemożliwe jest zdrowe życie.

Wiele osób spośród chronicznie odchudzających się, widząc, czując lub smakując coś pysznego, ma w głowie pierwszą myśl: „Nie!” lub „Co ja robię?”. Nie w ten sposób organizm powinien reagować na pożywienie.

Powiedzmy, że wybieracie się na uroczystą kolację, na przykład na któreś ze świąt obfitujących w jedzenie albo do ulubionej restauracji. Co zrobicie? Jeśli jesteście na chronicznej diecie, prawdopodobnie ogarnie was niepokój. „O rety, jak dam sobie radę? Czy mam ominąć przystawkę, jeśli wszyscy inni będą ją jedli? Mogę wypić drinka, ale już bez deseru, albo zjeść trzy kęsy deseru, ale bez alkoholu. Muszę się zastanowić, jak przetrwać wieczór, nie jedząc węglowodanów”. I, co najgorsze: „Lepiej pogłodzę się do wieczora, żebym mogła zjeść wszystko”.

Jak macie się bawić na takich imprezach, jeśli was stresują? Nie tylko nie będziecie cieszyć się w pełni wydarzeniami w życiu, które niosą przyjemności, ale dodatkowo stres spowoduje odkładanie tłuszczu. Przestawicie organizm w tryb głodowy i gdy pójdziecie na to przyjęcie lub kolację i zjecie zbyt dużo, wasze ciało pazernie zagrabi wszystkie kalorie i przerobi je w tłuszcz. A przecież chcieliście dobrze. Zamierzaliście zachowywać się jak ludzie na diecie. Ale to właśnie jest najgorsze, co możecie zrobić, chyba że chcecie przytyć, choć założę się, że nie o to chodzi.

My tę reakcję odwrócimy. Gdy zbliża się jakaś wesoła impreza, dla waszego metabolizmu będzie dużo zdrowiej, jeśli pomyślicie: „Och, dostałam zaproszenie na tę fajną imprezę!”, „Uwielbiam przyjęcia z okazji Święta Dziękczynienia”, „Nie mogę się doczekać kolacji w mojej ulubionej restauracji!”. Następnie, przez cały dzień przed przyjęciem musicie jeść, by przemiana materii pracowała. (Później pokażę wam krok po kroku, jak to robić).

Prawidłowe odżywianie przed ważną imprezą i pozytywne nastawienie utrzymają hormony stresu w ryzach. Zamiast mówić: „Czerwony alarm, gromadź każdą cząsteczkę tłuszczu!”, wasz organizm powie: „O rany! Przygotujmy się na to! Bierzmy się do roboty!”. W rezultacie wasza przemiana materii będzie pracowała, a wy znajdziecie się w korzystnej sytuacji, zdolni do spalenia tego wszystkiego, co zdecydujecie się zjeść na przyjęciu. Nie jest też bez znaczenia, że zapewne będziecie lepiej się bawić, niekoniecznie koncentrując się tylko na jedzeniu. Będzie czuli się bardziej rozluźnieni, szczęśliwsi, a to co zjecie, spożyjecie z umiarem i przyjemnością. W takiej sytuacji nie ma przegranych. (Więcej o strategiach na specjalne okazje w życiu codziennym opowiem w rozdziale dziesiątym Życie z szybkim metabolizmem).

To zupełnie nowy sposób myślenia i zupełnie nowy sposób życia, który bardzo wam się spodoba. Naprawcie swoją przemianę materii, a jeszcze lepiej zróbcie to, jedząc wspaniałe pokarmy, a nigdy już nie będziecie musieli martwić się o kalorie, zadręczać poczuciem winy, bać uroczystych przyjęć ani czegokolwiek innego, co wiąże się z jedzeniem. A więc na następne cztery tygodnie uwolnijcie głowę, przyłóżcie się i pozwólcie, by ta dieta wepchnęła wasz metabolizm z powrotem na właściwe tory.

PROFIL DIETETYCZNEGO DESPERATA

Miałam kiedyś klienta, którego nazwę Jackiem. Był bardzo wysokim mężczyzną i miał 50 kilogramów nadwagi. Bardzo chciał zacząć dietę i stosował ją dwukrotnie w czasie dwóch miesięcy. Desperacko pragnął schudnąć, ponieważ firma ubezpieczeniowa nie chciała pokryć kosztów operacji jego kolana, jeśli nie straci co najmniej 20 kilogramów. Działo się to w okresie, gdy był bardzo zajęty i pracował pod dużą presją. Powiedziałam mu: „Jack, po prostu wykorzystaj tę okazję i jedz dokładnie to, co my dla ciebie zaplanujemy. Dieta jest prosta. Nie przejmuj się, niczego nie sprawdzaj, tylko zrób to. Zajmij się swoją pracą, a zobaczysz, co się stanie, gdy przejdziesz przez to i znajdziesz się po drugiej stronie”.

Dwa miesiące później Jack stał przede mną 27 kilogramów chudszy i patrzył na mnie wkurzony. „Spodziewałem się, że to będzie dokuczliwe. Myślałem, że będę głodny. Dlaczego nie robiłem tak wcześniej? Co się ze mną stało?”.

Przy jego szalonym życiu zawodowym i desperackiej potrzebie zoperowania kolana nawet nie miał czasu, by przyjrzeć się dokładnie diecie. Był zły, że nikt nigdy wcześniej nie zaproponował mu prostego naprawienia przemiany materii i podłożenia iskry pod spalanie tłuszczu. Był zły, że przez tak wiele lat miał negatywny stosunek do jedzenia. Zanim trafił do mnie, Jack całe lata torturował się dietami i postami tylko po to, by i tak ciągle mieć nadwagę. Teraz osiągnął taką wagę, jak zamierzał, zoperował kolano, uprawia biegi przełajowe i inne szalone sporty. Ciągle jednak nie kryje pewnej frustracji, że przez tak wiele lat żył z wolną przemianą materii, gdy na wyciągnięcie ręki miał dietę przyspieszającą metabolizm – rozwiązanie, które naprawdę zmieniło jego życie.

Słyszę wiele takich wyznań, które zarówno smucą mnie, jak i radują, że codziennie mogę robić to, co robię.

Zakochajcie się ponownie w jedzeniu i pozwólcie mu się wspierać, karmić i wspomagać podczas przekraczania progu na drodze do nowego stylu życia.

PRAWDA O METABOLIZMIE Nr 2: POŻYWIENIE TO COŚ, CO KIEDYŚ ŻYŁO, I POCHODZI Z LĄDU, POWIETRZA LUB MORZA

W mojej książce nazywam żywnością tylko te rzeczy, które są prawdziwe: jabłka, pomarańcze, awokado, kurczaki, słodkie ziemniaki, wieprzowinę, krewetki, migdały, mango. Chemikalia, sztuczne słodziki, barwniki, koloranty, blokery tłuszczu, konserwanty, pestycydy, tworzywa sztuczne, rozpuszczalniki, środki do czyszczenia piekarnika, środki chwastobójcze i przeciw pająkom nie liczą się jako żywność.

Czy przyjrzeliście się kiedyś zastosowaniu niektórych z substancji chemicznych powszechnie znajdowanych w tak zwanym „jedzeniu”? Co dokładnie kryje się za takimi nazwami jak żółcień 5 lub niebieski 6? Do czego służą organizmowi aluminium, benzoesan sodu, chinolony, azorubina i tartrazyna? Któregoś dnia czytałam opakowanie jakiegoś produktu i jako drugi składnik figurowała żółcień pomarańczowa FCF (E110). Nie byłam pewna, czym mam ową żółcień piec, grillować czy smażyć w głębokim tłuszczu, a więc zdecydowałam się zrezygnować z tego produktu.

Wiele spośród tych chemikaliów jest przeznaczonych do barwienia farby lub usuwania plam z dywanów, do budowy statków i produkcji kamizelek kuloodpornych. Nie są jedzeniem! A zatem nie powinny być spożywane.

Używajcie ich do upiększania waszych mieszkań i do budowy schronów bombowych, ale nie bierzcie ich do ust. American Medical Society nazwało przemysłowe chemikalia, które dodaje się do żywności lub ją nimi spryskuje, „obesogenami”, czyli substancjami zwiększającymi ryzyko otyłości. Obesogeny zaburzają normalną równowagę hormonalną i pobudzają lipidy (tłuszcz). Obesogeny naprawdę mogą zmienić was w grubasów! Smutne to i pełne ironii, że większość „dietetycznej” gotowej żywności nafaszerowana jest obesogenami.

Nie jedzcie tego. Jeśli jeszcze ciągle czujecie potrzebę dociekania dlaczego i nie przejmujecie się, że któregoś dnia nagromadzenie tych toksyn może was zabić, pozwólcie mi przedstawić wam jeszcze kilka prostych faktów do przetrawienia.

SZYBKI METABOLIZM: FAKTY

Wątroba zarówno przerabia chemikalia, jak i metabolizuje tłuszcz z pożywienia, z zapasów na pośladkach i z cholesterolu. Do was należy wybór, jak chcecie, by wasza wątroba spędzała dzień: rozkładając chemikalia, które zjadacie pod pozorem żywności, czy spalając tłuszcz z waszych pośladków, brzucha, podbródka i ud?

PORTRET CZŁOWIEKA NA DIECIE,
KTÓRY NIE JE PRAWDZIWEJ ŻYWNOŚCI

Poznałam Debi ponieważ Extra TV przygotowywała segment programu, w którym miałam pracować na konkretnej osobie. Debi nie mogłaby być bardziej amerykańska niż jest – pracuje jako specjalistka do spraw pomocy edukacyjnej dla systemu szkolnego, a jej mąż jest sierżantem w lokalnej policji. Mają syna wymagającego specjalnej opieki i bardzo dużo stresu w życiu. I jeszcze do tego wszystkiego Debi przez lata całe próbowała schudnąć. Wydała tysiące dolarów na specjalne diety, ale ponieważ jej metabolizm się zastał, nawet głodząc się, mogła stracić ledwo półtora kilograma, co i tak uważała za cud.

Nie mogłam się opanować i bardzo współczułam Debi. Była piękną osobą o ciepłym sercu, która po prostu nie mogła zrozumieć, dlaczego nie potrafi wyzdrowieć. Była wyczerpana i przygnębiona. A do tego, co nawet bardziej niepokojące, miała wysokie stężenie cholesterolu i była rodzinnie obciążona chorobami serca. Gdy ją poznałam, nie wiedziała, co powinna gotować lub jeść, ani nawet jakie pokarmy są dla niej dobre. Żyła na beztłuszczowej, bezcukrowej żywności i 100 kaloriach z napchanych konserwantami przekąsek! Gdy pokazałam jej moje przepisy, zapytała: „A czy strączkowe nie tuczą? Od lat nie jadłam mango. Czy w maśle migdałowym nie ma czasem 200 kalorii w łyżce?!”.

Jej organizm zapłacił wysoką cenę za lata odchudzania na napakowanych chemikaliami produktach dietetycznych udających żywność. Brała leki obniżające poziom cholesterolu (wątroba rozkłada cholesterol – była jednak zbyt obciążona chemikaliami, by się tym zająć) i drżała ze strachu, że może mieć atak serca i osierocić dzieci. Która matka w skrytości ducha nie podziela tego strachu?

Wzięłam Debi na dietę przyspieszającą metabolizm, a po 14 dniach dużo jadła i schudła 7 kilogramów. Zaczęła również wyglądać 10 lat młodziej, a lekarz odstawił jej lek regulujący stężenie cholesterolu, i to zaledwie w dwa tygodnie!

Jeśli jecie prawdziwą żywność, zawiera ona dużo składników odżywczych i błonnika. Wszystko, co w niej zawarte, może zostać spożytkowane przez organizm na jakiś cel. Nie trzeba odfiltrowywać chemikaliów, konserwanty nie blokują wchłaniania substancji odżywczych, a dodatki nie powodują jakiś dziwacznych eksperymentów naukowych w waszym organizmie.

Jestem specjalistką do spraw żywienia. Cały dzień dostaję zapytania, odbieram telefony, SMS-y i e-maile od ludzi chcących wiedzieć, czy jedzenie tego lub owego jest dobre. Uczciwie powiem, że prawie zawsze, gdy chodzi o prawdziwe jedzenie, odpowiadam: tak. Nigdy jednak jako wasza specjalistka żywienia nie będę was zachęcała do jedzenia obesogenów.

Zostańmy lepiej w realnym świecie i naprawmy wasz metabolizm.

ROZDZIAŁ DRUGI
Pięciu głównych graczy.
Dlaczego odgrywają tak ważną rolę w naprawie metabolizmu

Duża część mojego przygotowania zawodowego wiąże się z medycyną holistyczną i mam wielu kolegów, którzy są zwolennikami łącznego traktowania umysłu, ciała i ducha. Twierdzą oni, że bez tych trzech elementów – umysłu, ciała i ducha – nikt z nas nie może być całością. Moim zdaniem to dobre podejście. Wszystko w porządku, zgadzam się z tym w teorii, ale nie do końca jestem pewna, co to oznacza. Jak to działa w praktyce?

Jako osoba z wykształceniem rolniczym (moja wiedza rolnicza ciągle się odzywa) sformułowałam moją własną wersję tej koncepcji. Zamiast „umysł – ciało – duch” mówię „mózg – ciało – hormony”. Nie brzmi to tak pięknie i robi dziwne wrażenie, ale dla mnie ma więcej sensu.

Po pierwsze, mózg lub umysł to podstawa zdrowia. W jaki sposób myślicie o jedzeniu? Jak podjęliście decyzję o nawiązaniu zdrowych relacji z pożywieniem? Jakich świadomych wyborów dotyczących zdrowia dokonujecie w swoim życiu? Jak dajecie sobie radę ze stresem? W poprzednim rozdziale mówiliśmy już, że musicie przejawiać zdrowe poglądy, jeśli chcecie zmienić swoje życie, swoje związki z jedzeniem i podejście do zdrowia.

Następne jest ciało. Żeby być w dobrej kondycji, potrzebujecie silnej budowy – gęstych kości, silnych mięśni, czystej krwi i miękkiej skóry. Jeśli chcecie czuć się zdrowi i silni, musicie się starać utrzymać wasze ciało w optymalnej formie, a także spalać, budować lub magazynować energię zależnie od aktualnych potrzeb fizycznych – potrzeb ciała.

I w końcu hormony, które są jak duch – nie widzicie ich, ale mają zasadniczy wpływ na wszystko, co robicie, wszystko, co czujecie, wszystko, czym jesteście. To właśnie wydzielanie hormonów wprawia w ruch wszystko w waszym ciele. To hormony powodują, że wasze serce bije, i one dyktują, czy magazynować, czy też uwalniać energię. Właściwa równowaga hormonalna odgrywa ważną rolę w szybkim metabolizmie.

Inną wyjątkową cechą hormonów jest sposób, w jaki reagują na wasze otoczenie i świat zewnętrzny. Na przykład jeśli poznajecie przystojnego mężczyznę lub piękną kobietę, wasze serce może zabić mocniej, ale gdy napotkacie człowieka groźnego lub rozgniewanego, serce może przyspieszyć, a wy poczujecie się, jak byście mieli je w gardle. Tak właśnie wyglądają hormonalne interakcje, które sygnalizują mózgowi określone zjawisko i wywołują reakcję fizjologiczną lub fizyczną. My chcielibyśmy kontrolować niektóre z interakcji hormonalnych wpływających na waszą wagę i zdrowie, żeby wasz organizm pracował w optymalny sposób.

Żeby żyć w zdrowiu, potrzebujecie całej trójki – mózgu, ciała i hormonów – pracującej w idealnej harmonii.

W poprzednim rozdziale wspominaliśmy o zmianie waszego nastawienia i zrewidowaniu stosunku do pożywienia i diet. Teraz przyjrzyjmy się kolejnym elementom – ciału i hormonom. Wiecie, co myślicie, ale niekoniecznie wiecie, jak pracuje wasza wątroba, co robi wasza tarczyca lub czy wasze hormony pozostają w równowadze. A musicie to wiedzieć.

Wasze ciało jest jak dom – świątynia, jak mówią niektórzy – i powinniście rozumieć, co się dzieje wewnątrz tej najdroższej budowli, zwłaszcza w odniesieniu do tego, co naprawdę moglibyście uczynić, by poprawić zdrowie i osiągnąć szybką przemianę materii. Zacznijmy od pięciu głównych graczy.

PIĘCIU GŁÓWNYCH GRACZY

Wątroba

Nadnercza

Tarczyca

Przysadka mózgowa

Tkanki ciała: biały tłuszcz, brązowy tłuszcz i mięśnie

PIĘCIU NAJWAŻNIEJSZYCH GRACZY W WASZYM ORGANIZMIE

Przyszła pora, by nieco dokładniej przyjrzeć się temu, co naprawdę dzieje się w waszym organizmie, gdy przemiana materii zwalnia. Nie martwcie się jednak, nie mam zamiaru próbować wykładać wam anatomii. Jest bardzo dużo podręczników na ten temat. Jednakże w różnych miejscach w książce będę mówiła na przykład: „To jest pokarm dla wątroby” albo: „Robimy to, żeby wspierać pracę nadnerczy” czy: „Gdy będziecie to jedli, pomyślcie, jak ożywiają się punkty T₃”. I chcę, żebyście wiedzieli, o czym mówię. Poproszę więc was, żebyście zatrzymali się przy tym na chwilkę, a ja odkryję przed wami nieco z naukowo-maniackiej strony mojego charakteru.

Chcę, żebyście zrozumieli, jak działa wasze ciało, żebyśmy mogli razem naprawiać to, co w nim nie działa jak trzeba, z pożytkiem dla was i dla tej funkcji. Bądźcie ze mną, aktywnie uczestniczcie w całym tym procesie, a gdy przebrniecie przez ten rozdział i całą książkę, dużo lepiej zrozumiecie swoje ciało. Będziecie również mieli do dyspozycji wszystkie narzędzia potrzebne wam do budowania zdrowego, foremnego, optymalnie funkcjonującego ciała, którym obdarowała was natura.

WĄTROBA

Wątroba jest głównym organem utrzymującym was i wszystkie układy w organizmie w stanie działania. Ponad sześćset ważnych funkcji metabolicznych przebiega z udziałem wątroby i właściwie każda substancja odżywcza, każdy hormon i każda substancja chemiczna musi zostać biologicznie przetworzona lub uaktywniona przez wątrobę. To wasz wół roboczy, bez niego nie moglibyście żyć.

Wątroba produkuje żółć, wydzielinę o niezbyt miłej nazwie, ale wielkiej mocy, która przetwarza tłuszcze (a także azotyny i azotany w waszych wędlinach i bekonie). W waszym ciele różne gruczoły wydzielają hormony, ale to wątroba czyni je aktywnymi biologicznie, żeby mogły dla was pracować. Naciska włącznik światła, gdy tylko wkręcicie żarówkę.

Wątroba wpływa również na równowagę elektrolitów, opuchliznę i stany zapalne, odwodnienie, wzdęcia i wodę w organizmie. Działa również jak filtr dla krwi krążącej przez układ trawienny. Przetwarza witaminę B na koenzymy i metabolizuje takie substancje pokarmowe, jak białka, tłuszcze i węglowodany.

Wasza wątroba produkuje również karnitynę, która zabiera tłuszcz i transportuje go do mitochondriów – małych centrów energii lub inaczej przetwarzaczy tłuszczu. Od ilości karnityny w organizmie zależy, ile tłuszczu zostanie dostarczone i spalone. Ta prosta zależność pomiędzy wątrobą a mitochondriami może wpływać nawet na 90% spalania tłuszczu, określając tym samym wasze tempo przemiany materii. Im szybciej i bardziej wydajnie produkujecie karnitynę w wątrobie, tym szybszy i bardziej efektywny jest wasz metabolizm.

Pokarmy, które jecie, powinny raczej odżywiać wątrobę, niż ją obciążać. Jeśli nie odżywiacie wątroby dostatecznie często i w odpowiedni sposób, by stymulować ją do jak najbardziej wydajnej pracy, wszystkie inne funkcje ulegną zakłóceniu. Właśnie dlatego że jest tak ściśle związana z przemianą materii; wątroba to jeden z najważniejszych organów, które będziemy specjalnie odżywiać w czasie diety przyspieszającej metabolizm.

NADNERCZA

Nadnercza to małe gruczoły znajdujące się nad nerkami w dolnej części pleców, które wydzielają hormony regulujące reakcje organizmu na wszelkiego rodzaju stresy: fizyczne, emocjonalne, środowiskowe i umysłowe. Nadnercza są odpowiedzialne za hormony, które pozwalają ciału dostosować się, w sposób właściwy lub zaburzony, do zmieniającej się sytuacji. Hormony te określają dostęp do paliwa w organizmie, a także decydują, co się z tym paliwem i jedzonym pożywieniem dzieje. Czy magazynujecie je jako tłuszcz? Czy też spalacie je jako energię?

Powiedzmy, że musicie zarwać noc, nanosząc poprawki w waszej książce, którą musicie oddać wydawcy. Czy nadal jecie co trzy godziny, dostarczając pożywienia organizmowi, w tym hormonom i mózgowi, czy przestajecie jeść o szóstej wieczorem? Zwykle robicie właśnie to drugie, mimo że nie idziecie spać. Odpowiedź: gdy nie śpicie, lecz pracujecie, musicie się odżywiać. W przeciwnym razie pozbawiacie swoje ciało paliwa, a ono myśli, że głodujecie, i zanim się zorientujecie, wasza przemiana materii zwalnia.

Do wytwarzanych przez korę nadnerczy hormonów wpływających na metabolizm należą między innymi kortyzol, noradrenalina, aldosteron i epinefryna (zwana również adrenaliną). Organizm wydziela je w odpowiedzi na stres lub przyjemność. Czynnikami stresogennymi mogą być tak poważne wydarzenia jak wypadek samochodowy, a także równie błahe co pominięcie posiłku. Nadnercza reagują na gwałtowny stres towarzyszący wypadkowi tak samo, jak na stres chroniczny powodowany złymi stosunkami z otoczeniem, nieprzyjemnymi warunkami pracy czy złą sytuacją rodzinną.

Wydzielanie hormonów stresu reguluje uwalnianie glukozy lub cukrów z komórek mięśni i wątroby w celu pobudzenia lub zwolnienia tempa przemiany materii. Jest to proces zależny od żywienia, czyli uwarunkowany tym, co jecie lub czego nie jecie. Gdy doświadczacie stresu, wpływ na wydzielanie hormonów będzie miało to, co właśnie zjedliście. Jeśli w czasie stresu właściwie się odżywiacie, tłuszcz nie odłoży się, lecz raczej go spalicie.

Można to prościej wyjaśnić w ten sposób: stres wyciąga substancje odżywcze z organizmu, z tych miejsc, z których nie powinniście ich tracić (np. z mięśni). Jeśli zaczniecie spożywać zdrowe, bogate w składniki odżywcze pokarmy, wasz organizm nie będzie musiał uciekać się do takich praktyk. Dacie sobie radę ze stresem. Jeśli jednak jecie w ogóle zbyt mało lub zbyt mało właściwych pokarmów, wasz metabolizm zwalnia w wyniku całego łańcucha reakcji chemicznych. Odżywiając się właściwie, w odpowiednim czasie, nakarmicie swoje nadnercza, które będą mogły przetrwać stres bez uciekania się do zwalniania tempa przemiany materii.

Gdy organizm przed długi czas pozostaje w stanie znacznego stresu, może pojawić się zmęczenie nadnerczy. Dzieje się tak, ponieważ nasze ciało chronicznie wydziela hormony stresu, które są przeznaczone na nagłe sytuacje kryzysowe. Znacie to nagłe uczucie, które pojawia się, gdy coś was zaskoczy lub wystraszy? To fala hormonów. Lubię myśleć o tych hormonach typu „walcz lub uciekaj” jak o czymś świętym. Powinny być oszczędzane na sytuacje naprawdę kryzysowe, ale wielu z nas dzień po dniu żyje, nieustannie korzystając z energii tych właśnie substancji. Nasze ciała nie są przystosowane do takiej pracy! Jeżeli hormony stresu ciągle się wydzielają, organizm pozostaje w stanie wiecznego kryzysu. Jednym z występujących w tej sytuacji zjawisk jest spowolnienie przez hormony spalania, ponieważ organizm nie widzi końca wyczerpującej pracy. Coraz częściej w mojej klinice stykam się z problemem zmęczenia nadnerczy. Sytuację utrudnia pogorszenie jakości żywności i coraz większa ilość chemikaliów w środowisku. Dlatego tak ważne jest, by odżywiać się czystą (tzn. nieprzetworzoną, ekologiczną) żywnością zawsze, gdy tylko to możliwe. Wasze nadnercza podziękują wam za to.

Chroń swoje nadnercza! Zadbaj o nie za pomocą tej diety i panując nad stresem.

CHWILA DLA MANIAKA NAUKI

Przyjrzyjmy się bliżej, co się dzieje, gdy wasze ciało rozpoznaje stres. Najpierw podwzgórze (gruczoł wielkości migdała znajdujący się w mózgu) pobudza przysadkę mózgową (gruczoł wielkości groszku znajdujący się w dolnej części czaszki) do wydzielania hormonu adrenokortykotropowego (ACTH). ACTH pobudza nadnercza (te dwa maleństwa znajdują się w dolnej części pleców nad nerkami) do wytwarzania kortyzolu. Nadążacie? Z kolei kortyzol stymuluje część mózgu zwaną podwzgórzem, by przekazała przysadce, również będącej częścią mózgu, żeby zwolniła produkcję TSH (hormonu kontrolującego pracę tarczycy).

TSH obniża produkcję innych hormonów tarczycy spalających tłuszcz (np. T₃), co powoduje nadmierne wytwarzanie magazynującego tłuszcz, spowalniającego metabolizm hormonu rT₃(zarówno T₃, jak i rT₃ powstają z T₄, a o tym, która z tych substancji powstaje, decyduje obecność TSH). Gdy zabraknie właściwego pożywienia, cały ten proces sprawia, że nadnercza pobudzają aldosteron, kolejny hormon, do przerabiania mięśni na paliwo (w formie glukozy magazynowanej jako glikogen), a następnie razem z rT₃ do energicznego przetwarzania glukozy w tłuszcz do magazynowania. Nie jest to korzystne ani dla was, ani dla waszych wysiłków, by schudnąć i dobrze się czuć!

Jeżeli odpowiednio zaopatrujecie organizm w aminokwasy (np. taurynę) z protein, a także mikroelementy (np. jod), cukry złożone, a zarazem możecie się poszczycić zdrową pracą enzymów wątroby (co zależy od składników pokarmowych), wtedy zamiast zużywać własne mięśnie na paliwo kryzysowe, zareagujecie zdrowym wydzielaniem kortyzolu. To z kolei spowoduje, że T₄ zostanie przetworzony na aktywny biologicznie, agresywny metabolicznie spalacz tłuszczu T₃, zamiast tego paskudnego rT₃, który sprawia tyle kłopotów, gdy pojawia się jego nadmiar. Wasz organizm zareaguje jak sprawny, poważnie stający do boju mechanizm, a nie jak jakaś masa, niepewna, czy ma walczyć, czy uciekać, i gromadząca tłuszcz.

TARCZYCA

Tarczyca to supergwiazda przemiany materii. Ten przypominający kształtem motyla gruczoł ulokowany jest w środkowej części gardła i choć wiem, że trochę mieszam tu stosowane metafory, to myślę o niej jak o umieszczonym w naszym ciele palenisku. Przysadka mózgowa (którą omówimy w następnym podrozdziale) działa jak termostat, a podwzgórze jak strażnik tego termostatu. Ale piecem jest tarczyca, a produkowane przez nią hormony, takie jak T₃ i T₄, są ogniem. Gdy robi się zbyt gorąco, termostat trzeba przykręcić, a gdy zbyt chłodno, podwyższyć temperaturę. Jeśli któryś z tych mechanizmów nie pracuje właściwie, temperatura ciała (bezpośrednie odbicie metabolizmu) lub tempo spalania energii – zawiodą. W domu będzie zbyt gorąco lub zbyt chłodno.

Tarczyca za pośrednictwem różnych funkcji wykonuje wiele zadań związanych z przemianą materii, między innymi wydobywa z pożywienia jod, służący do produkcji T₃ i T₄. Hormony te przemieszczają się w układzie krwionośnym i wpływają na metabolizm poprzez konwersję tlenu i kalorii w energię. To wspaniałe! Tego właśnie chcecie – wydajnego pieca, w którym paliwem jest żywność i który ogrzewa wasz dom, tak by było ciepło i wygodnie. Szczególnie o T₃ można tu mówić jako o superbohaterze szybkiej przemiany materii, ponieważ jego działanie metaboliczne jest prawie czterokrotnie silniejsze niż T₄.

Ale tarczyca ma też swoją ciemną stronę – hormon zwany rewersywnym T₃ (rT₃). W poprzednim rozdziale już go wam przedstawiłam, ale chcę opowiedzieć o nim raz jeszcze, jest bowiem bardzo ważny w procesie naprawy przemiany materii. Można go porównać do dysfunkcjonalnego członka rodziny, który pojawia się na Święto Dziękczynienia, ale zachowuje się paskudnie i wszystkim psuje obiad. To zniekształcony hormon tarczycy, który nie wykazuje efektywności w pobudzaniu metabolizmu, ale blokuje zdrowe działanie T₃. Jednak produkcja rT₃ nie ma na celu pokrzyżowania waszych planów wciśnięcia się w obcisłe dżinsy. To właściwie tylko sprytna odpowiedź na zagrożenie głodem. Problem stanowi jednak fakt, że w trakcie odchudzania, o ile wy sami zdajecie sobie sprawę, że tylko jesteście na diecie, a nie głodujecie (choć niektóre diety mogą robić takie wrażenie), o tyle wasz organizm tego nie wie.

W sytuacjach, gdy doświadczacie chronicznego stresu, w przebiegu niektórych chorób lub gdy brakuje pożywienia, rT₃ ustawia organizm na „czerwony alarm”. Oznacza to, że rT₃ łączy się z receptorami hormonów tarczycy i blokuje normalne działanie T₃. A zatem rT₃ wylewa wiadro wody na wasze metaboliczne palenisko w panicznym wysiłku ratowania zapasów tłuszczu, żeby uchronić was przed śmiercią w wyniku czegoś, co z pewnością musi być jakąś katastrofą lub głodem. W rezultacie przestajecie spalać, a zaczynacie magazynować. Czasami pojawiają się poważne problemy z temperaturą ciała, jak w chorobie Hashimoto czy Gravesa-Basedowa lub w wypadku nadmiernej produkcji peroksydazy tarczycowej (atakującej komórki tarczycy). Bardzo często te choroby tarczycy pozostają niezdiagnozowane i mogą odgrywać ważną rolę w przypadkach bardzo wolnego metabolizmu.

Dieta przyspieszająca metabolizm jest tak zaplanowana, żeby odżywiać i dbać o właściwą produkcję hormonów tarczycy. Ale ponieważ z tarczycą mogą być kłopoty, jestem głęboko przekonana, że bardzo ważne jest wykonanie specjalistycznego badania krwi, by upewnić się, że gruczoł funkcjonuje prawidłowo. Na temat tarczycy dużo mówią też książki o zdrowiu kobiet, ponieważ jej niedoczynność często pozostaje niezdiagnozowanym czynnikiem powodującym spowolnienie przemiany materii, tycie, wypadanie włosów, łamliwe paznokcie, zaparcia, bóle głowy i zmęczenie. Zawsze zalecam moim klientom badanie tarczycy (o jakie badania chodzi, wyjaśnię na końcu rozdziału).

PRZYSADKA MÓZGOWA

O przysadce już wspomniałam w poprzednim podrozdziale, ale teraz poświęćmy jej nieco więcej uwagi. Myślę o przysadce jak o termostacie funkcjonującym w naszym organizmie. Produkowane przez nią hormony regulują lub poprawiają działanie wielu innych hormonów.

Na przykład tarczycę przysadka pobudza do wydzielania hormonów za pomocą hormonu tyreotropowego (TSH). Wysoki poziom TSH świadczy o tym, że tarczyca potrzebuje dużo zachęty lub przymusu, by wykonywać swoją pracę (niedoczynność). Wyobraźcie sobie, jak przysadka pogania tarczycę: „Bierz się do roboty, próżniaku! Ruszaj się!”.

Jeśli TSH jest na normalnym poziomie, wszystko, co przysadka ma do powiedzenia, to: „Dobrze pracujesz, trzymaj tak dalej”. W przypadku bardzo niskiego TSH może się zaś okazać, że tarczyca jest nadaktywna (nadczynność) i przysadce pozostaje jedynie coś tam poszeptywać. Oczywiście, jak już wcześniej wyjaśniałam, jeśli tarczyca produkuje dużo rT₃ magazynującego tłuszcz, przysadka może rozpoznawać ten stan jako ogólnie dużą produkcję hormonów tarczycy i jedynie poszeptywać tam, gdzie powinna krzyczeć. Dlatego też wyniki zwykłego badania tarczycy niekoniecznie mogą służyć jako wskaźnik optymalnego funkcjonowania tego gruczołu, jako że nie oddzielają rT₃ od T₃.

Przysadka reguluje również wydzielanie hormonów płciowych, takich jak estrogen, progesteron, testosteron i DHEA. Wyregulowanie każdego z nich, jak również hormonów nadnerczy, jest najważniejszą sprawą dla zdrowego funkcjonowania organizmu i przyspiesza przemianę materii. Tak więc przysadka to nie tylko termostat naszego wewnętrznego pieca, ale i centrum kontroli całego systemu hormonalnego.

TKANKI CIAŁA

Ostatnim z głównych graczy bezpośrednio wpływających na metabolizm są tkanki ciała – określam tak tłuszcz, kości, tkankę łączną i mięśnie. Większość zapasowego paliwa organizm magazynuje albo w mięśniach, albo w tłuszczu. Ponieważ mięśnie są w ciągłym ruchu, kurczą się, rozluźniają, pracują, pchają i ciągną, trzeba dużo paliwa, by je zbudować i utrzymać. Dlatego właśnie mówi się, że mięśnie konsumują więcej kalorii czy energii niż tłuszcz. Tłuszcz po prostu sobie siedzi. Czy widzieliście, żeby kiedykolwiek robił coś innego, niż tylko przelewał się wokół talii albo trząsł na udach? Tłuszcz faktycznie nie robi wiele poza utrzymywaniem paliwa, a więc zużywa bardzo mało energii lub kalorii na swoje własne utrzymanie. (I pamiętajcie, jeśli nie jecie ani nie dostarczacie paliwa z zewnętrznego źródła, wasz organizm weźmie się właśnie za mięśnie i jeszcze odłoży część w formie dodatkowego tłuszczu!).

W naszych ciałach gromadzą się dwa rodzaje tłuszczu: biały i brązowy. Przez dziesiątki lat naukowcy byli przekonani, że tłuszcz brązowy występuje i odgrywa ważną rolę tylko u niemowląt i małych dzieci, ponieważ wspomaga ogrzewanie i utrzymanie temperatury ciała. Obecnie uważa się, że brązowy tłuszcz, choć u dorosłych jest go bardzo niewiele, odgrywa kluczową rolę w regulowaniu poziomu cukru we krwi i przemiany materii. Brązowy tłuszcz jest brązowy, ponieważ obfituje w mitochondria (pamiętacie te malutkie cząstki komórki spalające paliwo i produkujące energię?).

Im bardziej jesteście otyli, tym mniej będziecie mieli tłuszczu brązowego, a więcej zmagazynowanego białego (tego, który tak nieładnie się trzęsie). To jeszcze jeden złośliwy dowcip ze strony natury, ponieważ brązowy tłuszcz spala paliwo dziewięć razy szybciej niż biały. Dlaczego więc wydaje się, że wasz organizm tak strasznie kocha biały tłuszcz, pazernie go gromadząc? Ponieważ myśli, że może potrzebować rezerw paliwa! (Bardzo dziękuję chronicznemu odchudzaniu!). Biały tłuszcz pełni głównie funkcję paliwa długoterminowego i wasz organizm będzie podejmował herkulesowe wysiłki, żeby tylko utrzymać go na wypadek jakiejś katastrofy.

Biały tłuszcz nie jest taki całkiem zły. W rzeczywistości potrzebujecie go i służy do ważnych celów. Biały tłuszcz to znajdujący się pod skórą (podskórny) i ten, który otacza organy wewnętrzne (wisceralny, brzuszny). Ma na celu utrzymanie temperatury ciała i ochronę narządów, działa też jako magazyn energii na przyszłość. Biały tłuszcz wydziela również niektóre hormony i reguluje działanie innych. Hormony te reagują bezpośrednio z nadnerczami, przysadką mózgową i podwzgórzem.

Gdy jednak wasz metabolizm zwalnia, wasze ciało przestawia się w tryb superprodukcji białego tłuszczu, zbierając go tak, jak niektórzy ludzie gazety, buty, śmieciową pocztę czy bezdomne koty. Możecie dosłownie zostać żywcem pogrzebani pod tym magazynem energii w formie przyduszającego białego tłuszczu.

Brązowy tłuszcz, zwany termogenicznym lub inaczej „spalaczem tłuszczu”, zamiast magazynować energię, jak biały, woli ją uwalniać. Pomaga również pobudzać przemianę materii poprzez ogrzewanie ciała, zwiększanie przepływu krwi i ułatwianie dostarczania składników odżywczych do tłuszczu białego. Brązowy tłuszcz wspomaga regulację poziomu cholesterolu, w tym trójglicerydów, transportuje do jelit odpady, które mają być wydalone, syntetyzuje białko, a także magazynuje i przetwarza kwasy tłuszczowe używane do wytwarzania energii. Ponadto metabolizuje on i magazynuje węglowodany w formie glukozy dla czerwonych krwinek i mózgu.

Co ciekawe, u dorosłych brązowy tłuszcz jest zwykle ulokowany tylko pod łopatkami, wokół szyi oraz pod obojczykami. Również w tych właśnie miejscach zarówno ja, jak i wielu moich klientów odczuwamy napięcie stresowe. Hormony stresu bezpośrednio oddziałują na funkcje brązowego tłuszczu. Gdy będziecie chcieli pobudzić wasz metabolizm, ta tkanka może być waszym najlepszym przyjacielem, ponieważ dzięki swojej aktywności hormonalnej wyzwala mnóstwo energii z pożywienia. Wydaje się również, że brązowy tłuszcz uaktywnia się pod wpływem chłodu, w przeciwieństwie do białego, który najprawdopodobniej jest stymulowany przez ciepło. Zarówno spalanie energii w brązowym tłuszczu, jak i jej uwalnianie w białym warunkuje zdrowe funkcjonowanie tarczycy.

A teraz na chwilę zatrzymajmy się przy naszych pięciu głównych graczach, ponieważ to właśnie oni stanowią klucz do wyrzeźbienia ciała za pomocą pożywienia. Odżywienie wątroby, uspokojenie nadnerczy, maksymalizacja funkcji przysadki i tarczycy oraz poprawa bilansu tłuszczów – oto są fundamenty szybkiego metabolizmu.

Prosta zmiana sposobu odżywiania zmobilizuje i ułatwi zdrową reakcję hormonalną na stres, poruszy metabolizm, a także zmaksymalizuje i zrównoważy dystrybucję tłuszczu, wody i mięśni. W bardzo krótkim czasie zobaczycie cudowną moc jedzenia, i to we własnym lustrze!

ROLA WASZEGO LEKARZA W ROZPALANIU METABOLIZMU

– Skąd mam wiedzieć, że mam wolną przemianę materii?

To jedno z najczęstszych pytań, jakie słyszę, i główny powód, dla którego wolę, żeby moi klienci, zanim przejdą na dietę przyspieszającą metabolizm, zrobili kilka podstawowych badań, by sprawdzić, jak dalece odbiegają od normy ich wyniki. Badania nie są konieczne, by móc z powodzeniem stosować tę dietę, ale mogą się okazać pomocne w zrozumieniu, w jakim dokładnie miejscu jesteście i jak długa droga przed wami.

Zalecam badania laboratoryjne z jednym zastrzeżeniem: są one tylko jedną częścią, jakby zajrzeniem przez okno do domu, którym jest wasze ciało. Wyobraźcie sobie, że chcecie kupić nowy dom. Pewnego dnia widzicie bardzo fajny i zastanawiacie się, czy dzwonić do pośrednika i obejrzeć budynek w środku. Jednak zanim wykręcicie numer, może wśliźniecie się na podwórko i zerkniecie przez okno do środka. Widzicie piękny salon z elegancko sklepionym sufitem, porządne drewniane podłogi i dużo światła. Wspaniale! Ale całego domu nie widzicie. Schody mogą być zrujnowane, a do tego nie powinni dziwić dzicy lokatorzy, szczury i graffiti na ścianach. Ale schody mogą też być sprawne. Nie dacie rady tego ocenić, ponieważ nie możecie wszystkiego zobaczyć. Tak samo nie dowiecie się wszystkiego o swoim zdrowiu z badań laboratoryjnych, ale możecie otrzymać wstępny obraz.

Pamiętajcie również, że nawet jeśli wasze wyniki są znakomite, a jednocześnie macie nadwagę, kłopoty z figurą i źle się odżywiacie, wasz organizm bardzo się wysila, by utrzymać wszystko w normie w tak trudnych warunkach. Przychodzili do mnie pacjenci, pokazywali swoje wyniki i mówili: „Proszę spojrzeć, wszystko jest w normie. Jestem zdrowa! Doktor mnie odesłał”. Nie mogłam się wtedy powstrzymać przed powiedzeniem: „Ale patrz! Nie jesteś zdrowa! Tylko popatrz!”.

To takie frustrujące, gdy macie nadwagę, a wasz lekarz mówi wam: „Wyniki są świetne, wszystko w porządku, proszę przyjść za rok”. Niektórzy z moich klientów opowiadali mi, jak bardzo ich to złości. „Czy pan na mnie patrzy? – chcieli krzyknąć. – Czy pan mnie widzi? Mój tyłek ukazuje dysfunkcję metabolizmu!”. I tak właśnie było. A więc pamiętajcie: badania laboratoryjne są jak rzut okiem przez okno, ale nie są wszystkim, ponieważ nie trzeba cierpieć na konkretną chorobę, by mieć wolną przemianę materii. Zdarza się, że ktoś ma wyraźne objawy, ale jego wyniki są w normie. Możecie mieć idealne wyniki badań laboratoryjnych, a jednocześnie rozregulowany metabolizm. Jeśli macie do zrzucenia więcej niż 5 kilogramów, waszą przemianę materii można poprawić.

Po co więc w ogóle zawracać sobie głowę badaniami? Ponieważ niektóre podstawowe analizy mogą zwrócić uwagę na problemy zdrowotne, o których nie wiedzieliście, albo też pokazać, że wszystko jest w porządku, a jedyne, czego wam trzeba, to malutki rozpęd. Badania laboratoryjne nie dają pełnego obrazu, ale mogą udzielić wam i waszemu lekarzowi pomocnych wskazówek.

Jeśli chodzi o waszego doktora, to przyszedł czas, by stać się jego partnerem – partnerem lekarza, który jest otwarty na wasze wysiłki, by schudnąć i rozruszać metabolizm, jeśli już takiego nie macie. Wszędzie jest bardzo wielu znakomitych lekarzy. Mam tak znakomitą sytuację w moich gabinetach ponieważ na co dzień współpracuję z jednymi z najwspanialszych lekarzy i mam dostęp do laboratoriów bezpośrednio w mojej klinice. Dla was może to nie być tak proste. Jeśli wasz doktor unika kierowania na badania, powiedzcie mu, że wasza specjalistka od żywienia ich wymaga. Obecnie większość laboratoriów wykonuje płatne analizy bez skierowania od lekarza, więc możecie z tego skorzystać. Żadne z badań, które omawiam poniżej, nie jest szczególnie kosztowne.

BUDOWANIE ZESPOŁU

Gdy kiedyś zaczynałam praktykować w branży zdrowia naturalnego, żywienie zaliczano do medycyny alternatywnej i wyraźnie było widać mentalną opozycję „my–oni” po dwóch stronach podziału między lekarzami medycyny konwencjonalnej i holistycznej. Nigdy nie przyjęłam tego sposobu myślenia i miałam szczęście obserwować, jak on się zmieniał. Coraz więcej lekarzy konwencjonalnych otwiera się na metody holistyczne i coraz więcej specjalistów medycyny holistycznej staje się partnerami lekarzy konwencjonalnych we wspólnym interesie ich pacjentów.

Zawsze czułam, że jeśli celem jest skierowanie moich pacjentów na drogę zdrowia, każdy może stać się potencjalnym partnerem w realizacji tego zadania. Jedna z moich mentorek, dr Jackie Fields, zwykła mówić: „W najlepszym interesie pacjenta leży, żeby nasze kliniki nie mały ścian”. Chodziło jej o to, że jeśli nie potrafisz rozwiązać problemu sam, powinieneś wyjść i znaleźć kogoś, kto umie. Zbudujcie więc wasz zespół, który będzie was wspierał w drodze ku zdrowiu i szybkiemu metabolizmowi dzięki porządnemu odżywianiu i uldze w stresie. Wy jesteście jego kapitanem. Naprzód drużyno!

Poza odchyleniami od normy szukam w wynikach badań laboratoryjnych przede wszystkim wartości obrazujących szybkość metabolizmu, ponieważ w standardowo zlecanych testach zwykle kryje się dość szeroki zakres danych. Analiza pozwala stwierdzić, czy macie wyniki charakterystyczne dla osób z wolną, czy z szybką przemianą materii, czy też lokujecie się gdzieś pośrodku.

Pamiętajcie jednak, że nie jestem lekarzem, a więc moja opinia o tym, w jaki sposób te wyniki odnoszą się do szybkiego metabolizmu, może różnić się od zdania waszego medyka. Nie jestem jednak całkiem przypadkową osobą, która każe wam naciągać lekarza na bezsensowne badania. Pewne dane wykorzystuję w pracy z klientami w mojej klinice i przeważnie otrzymuję je właśnie od lekarzy. Codziennie proszę o badania moich pacjentów, a lekarze często zwracają się do mnie o opinię na temat wyników analiz, ponieważ, jeśli chodzi o ułatwienie zdrowego odchudzania, moje spojrzenie na poszukiwanie idealnych rezultatów z zakresu metabolizmu wykracza poza obiegowe.

A oto badania, o które moim zdaniem powinniście poprosić swojego lekarza:

TARCZYCA: Poproście lekarza o zbadanie poziomu TSH, T₃, T₄ i rewersywnego T₃. Nie zapomnijcie powiedzieć o rewersywnym T₃ (rT₃), ponieważ nie jest on standardowym elementem badania hormonów tarczycy⁴. Wyniki mogą ujawnić problemy z tarczycą, ale jeśli zajdzie podejrzenie choroby Hashimoto lub Gravesa-Basedowa, dodatkowo oznacza się poziom anty-TPO lub autoprzeciwciał skierowanych przeciwko tarczycy. Jeśli nie ma takiej potrzeby, badania mogą jeszcze dużo powiedzieć o waszym ogólnym zdrowiu i o tym, jak ogromne znaczenie ma właściwe odżywianie i przemiana materii. Jeśli macie szybki metabolizm, wasze wyniki powinny wyglądać jak zamieszczone poniżej – i to jest cel, do którego będziemy zmierzać:

* Obecnie nie oznacza się T₃ i T₄, lecz ich postaci wolne, czyli FT₃ i FT₄, ich właśnie dotyczą podane normy (przyp. red.).

** Jeśli wartość zbliża się do 70 mg/dl, spalacie tłuszcz jak szaleni (przyp. aut.).

LEKCJA O LEPTYNIE

Leptyna to hormon, który pobudza gromadzenie białego tłuszczu i który zwykle stymulowany jest przez produkcję komórek tłuszczowych, co w rezultacie tworzy błędne koło wytwarzania tłuszczu. To właśnie leptyna blokuje receptory hormonów płciowych, w tym estrogenu, progesteronu i testosteronu. Gdy do tego dochodzi, organizm zaczyna magazynować hormony, zamiast je zużywać, co z kolei działa na korzyść gromadzenia tłuszczu. Na przykład, gdy organizm gromadzi estrogen, mogą wam zacząć dokuczać obrzęki i agresywny przyrost wagi. Przed wysłaniem krów na rzeź daje się im dawkę estrogenów, by błyskawicznie przybrały na wadze i zatrzymały wodę. U ludzi do najczęstszych przyczyn wzrostu poziomu leptyny należą: stres, omijanie śniadania i wahania hormonów, które zdarzają się w czasie ciąży, menopauzy, a nawet andropauzy (przekwitanie u mężczyzn). Na niektóre z tych czynników nie mamy żadnego wpływu, a więc powinniśmy robić wszystko, co w naszej mocy, by przysadka mózgowa utrzymywała hormony w równowadze, a wątroba je przetwarzała, i żeby utrzymywały organizm w gotowości do budowania mięśni, a nie gromadzenia tłuszczu.

Chcemy również uspokoić nadnercza za pomocą pokarmów służących organizmowi za paliwo. I to jest właśnie to, do czego służy dieta przyspieszająca metabolizm. Kontrolujcie, co tylko można, stwórzcie odpowiednie warunki dla szybkiej przemiany materii i zrównoważcie to wszystko, co od dawna pozostawało w dysharmonii.

ESTROGENY: Dotyczą tylko kobiet. Myślę, że zbadanie poziomu estrogenów jest dobrym pomysłem w każdym wieku. Jeżeli przechodzicie perimenopauzę, okres rozpoczynający się mniej więcej dziesięć lat przed menopauzą, poziom estrogenów może wskazać, czy niektórych objawów nie powoduje niedobór hormonów. W młodszym wieku dobrze jest oznaczyć poziom bazowy tego hormonu, żeby w latach późniejszych mieć dane do porównania i wiedzieć, kiedy pojawią się wahania. Najlepiej sprawdzić trzy różne postacie tego hormonu: estradiol, estriol i estron. Lekarze najczęściej sprawdzają poziom estradiolu. W przypadkach tycia w środkowej części ciała lub u kobiet w wieku pomenopauzalnym patrzę jednak na wyniki estronu, ponieważ jego wytwarzanie nie ogranicza się do jajników. Mogą je pobudzać komórki tłuszczowe i nadnercza, a jego wysokie stężenie niekiedy wiąże się z przybieraniem na wadze w wyniku stresu.

Istnieje wiele różnych szkół na temat idealnego poziomu tych trzech estrogenów. W celu kontrolowania metabolizmu upewniam się, że wszystkie trzy mieszczą się w normie i ani jeden nie wymknął się spod kontroli. Jeśli akurat miesiączkujecie, warto zadbać, by zrobić badanie jak najbliżej trzeciego dnia cyklu. To jeden z najwłaściwszych momentów, by sprawdzić poziom hormonów.

TESTOSTERON: Dotyczy tylko mężczyzn. Normalnie może być na poziomie 200–800 ng/dl, ale mężczyźni z szybkim metabolizmem mogą mieć wyższy, nawet 800–1200 nd/dl. Mnie odpowiada 600 lub więcej. Poznanie swoich wyników pozwoli wam zrozumieć, w jakim stanie jest obecnie wasze zdrowie, i coś z tym zrobić – a zrobić możecie jedno: jeść. Dieta przyspieszająca metabolizm została opracowana, by dostarczać organizmowi koniecznego mu paliwa. Pożywienie jest lekarstwem.

Gdy wyniki badań są nieprawidłowe, a wasz metabolizm pozostaje zduszony, przede wszystkim zmieńcie dietę! Można chlastać konia batem, aż dobiegnie do celu, a można karmić go odpowiednio, trenować i dbać o niego. Ten pierwszy scenariusz pewnie pozwoli tego jednego dnia wygrać wyścig, ale jeśli koń będzie dłużej bity, nie wytrzyma, zwolni, załamie się i wypali – dokładnie wtedy, gdy najbardziej będziecie potrzebowali pieniędzy z nagrody.

W życiu nikt nam nie dał gwarancji na zdrowie, ale im lepiej o siebie dbamy i mamy zdrowszą przemianę materii, tym bardziej możemy ufać naszemu organizmowi w takich sprawach, jak oczyszczanie, wydalanie, spalanie tłuszczu, utrzymanie zdrowej wagi, odpowiedniej równowagi hormonalnej i zapobieganie chorobom.

Odżywcie się i rozkwitnijcie! Oto czego dla was pragnę. A wszystko zaczyna się od zdrowej, optymalnie pracującej przemiany materii. Czy jesteście gotowi przystąpić do odkrywania, jak to osiągnąć?

CZĘŚĆ II
JAK DZIAŁA DIETA

ROZDZIAŁ TRZECI
Rozluźnianie (faza 1.),
odblokowywanie (faza 2.)
i rozniecanie (faza 3.):
trzy różne fazy,
jeden wszechmocny tydzień

Teraz już wiecie, co może być nie tak, gdy chronicznie się odchudzacie lub jecie żywność pozbawioną składników odżywczych. A więc co z tym zrobicie? Jak należy prawidłowo postępować?

Jeżeli wasz metabolizm stał się dysfunkcjonalny, trzeba mu swego rodzaju osobistego trenera, by wrócił do formy; kogoś, kto weźmie surowiec z waszego ciała i wymodeluje go w kształty waszych marzeń. Możecie mnie uważać za takiego trenera, a dietę przyspieszającą metabolizm za przewodnik po wszechstronnym treningu, któremu poddany zostanie wasz metabolizm.

Co mam na myśli? Jeśli wykonujecie tylko jeden rodzaj ćwiczeń, na przykład jeździcie na rowerze lub trenujecie na orbitreku, wasze ciało przyzwyczaja się do niego i wkrótce przestajecie widzieć rezultaty. Wychodzicie na równinę. Codziennie używacie tych samych mięśni w ten sam sposób, pomijając wszystkie inne. Wszechstronny trening przerywa tę rutynę, budząc całe ciało. W ten sam sposób dieta przyspieszająca metabolizm wstrząsa waszymi nawykami żywieniowymi, i to na dwa sposoby:

obficie dostarczając ważnych składników pokarmowych, których wam brakowało, ale nigdy nie dłużej niż przez dwa–trzy kolejne dni w ten sam sposób;

prosząc wasze ciało, by zrobiło coś trudnego, ale nigdy nie dłużej niż przez dwa–trzy dni z rzędu.

Ta strategia pozwala utrzymać ciało w stanie pracy, zdziwienia i odżywienia, odwracając procesy biochemiczne, które spowolniły waszą przemianę materii. To taki rodzaj budzika dla organizmu, który tak nastawi płomień, że będzie spalał kalorie i tłuszcz jak nigdy dotąd.

Wszechstronny trening metabolizmu oznacza również zmianę jadłospisu (wkrótce dowiecie się więcej na ten temat), a więc w nowym wcieleniu nie będzie wam groziła rutyna i nuda. Przez dwa dni je się na jeden sposób, przez kolejne dwa na drugi, a potem przez trzy dni w całkiem nowy, który charakteryzuje się specyficzną, odżywczą mieszanką składników. Pobudza to przemianę materii, czyni jedzenie przyjemnym i działa.

To nie żaden trik. Po prostu natura tak działa. To podstawowa zasada fizyki: ciało ma tendencję do pozostawania w stanie spoczynku, dopóki jakaś siła nie zmusi go do ruchu. Ciało poruszone ma skłonność do pozostawania w ruchu, aż coś sprawi, że się zatrzyma. Dotyczy to również metabolizmu. Gdy raz wprawicie przemianę materii w ruch, łatwiej ją będzie w ruchu utrzymać. Bierzecie tego konia za uzdę, prowadzicie wokół padoku, by móc wprowadzić go do transportera.

Wszystko, co musicie teraz zrobić, to nauczyć się perswazji.

DIETA PRZYSPIESZAJĄCA METABOLIZM – TRZY RÓŻNE FAZY, JEDEN WSZECHMOCNY TYDZIEŃ

TRZY FAZY W SKRÓCIE

Faza 1. Rozluźnianie stresu i uspokajanie nadnerczy

(dni 1 i 2)

Faza 2. Odblokowywanie zmagazynowanego tłuszczu i budowanie mięśni

(dni 3 i 4)

Faza 3. Rozniecanie spalania. Hormony, serce i spalanie

(dni 5–7)

Zastanówmy się, jak poszczególne fazy diety przyspieszającej metabolizm wpływają na wasz organizm, by zachęcać go do spalania tłuszczu, budowania mięśni, zrównoważenia gospodarki hormonalnej i stworzenia podstaw ogólnego zdrowia. Potrzebujemy bardzo zróżnicowanej diety, która pozwoli dostarczać organizmowi składników odżywczych niezbędnych do wypełniania wszystkich funkcji biologicznych, fizjologicznych i neurochemicznych. A to właśnie zapewnią wam trzy fazy diety przyspieszającej metabolizm. Potrzebujecie węglowodanów złożonych, naturalnych cukrów, białka, tłuszczu, a nawet soli, by utrzymać normalne funkcjonowanie organizmu. Czasami niezbędne są wam nawet duże, terapeutyczne dawki tych składników, zwłaszcza jeśli zbyt długo sami się ich pozbawialiście. Uwzględnianie tych rodzajów paliwa, choć nie wszystkich w jednocześnie, pomaga odbudować, odtworzyć, wzbogacić wasz wyczerpany organizm i wypalony metabolizm poprzez dokonanie koniecznych uzupełnień.

Każda faza trwa krótko, a więc żaden organ ani układ nie zostanie nadmiernie obciążony. Zbyt długie stosowanie jednej fazy byłoby podobne do prośby o posprzątanie całego domu w dniu, gdy akurat zarwaliście noc i nie spaliście. Niewyspani nie zrobicie tego dobrze. My będziemy sprzątać wasz dom (wasz organizm) pokój po pokoju, po trochu, aż cały będzie się błyszczał.

Przez cztery tygodnie będziecie stosować trzyfazową rotację. Każda faza jest strategicznie tak opracowana, żeby pobudzać do pracy i odpoczynku różne układy, z których każdy ma szansę pracować w każdym tygodniu naturalnego 28-dniowego cyklu. Przy takim podziale pracy wasz organizm otrzyma potrzebną mu uwagę i wsparcie oraz wysokie wymagania, w jednej fazie, w kilka dni, o odpowiedniej porze.

Gdy realizujecie kolejną fazę, te z waszych organów i układów, które były zaangażowane w poprzednią, relaksują się, odpoczywają i odbudowują. Zdrowa przemiana materii potrzebuje trzech rzeczy:

pobrania pożywienia i zamienienia go w energię,

uwolnienia zgromadzonego tłuszczu,

przemiany świeżo uwolnionego zapasu tłuszczu w energię.

Każda z trzech faz doprowadza do osiągnięcia tych celów, jeśli zostanie poprawnie przeprowadzona.

Zanim staniecie się zdolni przetwarzać pokarm w energię, musicie uspokoić swoje nadnercza. I to właśnie jest główne zadanie pierwszej fazy: rozluźnienie.

FAZA 1. ROZLUŹNIENIE STRESU

WASZ KIESZONKOWY PRZEWODNIK

PODSTAWOWE ZASADY

Faza wysokoglikemiczna, umiarkowanie proteinowa i niskotłuszczowa:

pokarmy bogate w węglowodany, na przykład:

brązowy ryż,

makaron z brązowego ryżu,
owsianka,
tortille orkiszowe lub z brązowego ryżu,