SYSTEM PRAWA HANDLOWEGO

Pod redakcją

Prof. Stanisława Włodyki

Tom 9

MIĘDZYNARODOWE PRAWO HANDLOWE

Wydawnictwo C. H. Beck przy współpracy z Instytutem Prawa Spółek i Inwestycji Zagranicznych w Krakowie

Seria

SYSTEM PRAWA HANDLOWEGO

Pod redakcją

Profesora Stanisława Włodyki

Tom 1.

Prawo handlowe - część ogólna

Tom 2.

Prawo spółek handlowych

Tom 3.

Prawo własności przemysłowej

Tom 4.

Prawo papierów wartościowych

Tom 5.

Prawo umów handlowych

Tom 6.

Prawo o upadłości przedsiębiorców

Tom 7.

Postępowanie sądowe w sprawach cywilnych z udziałem przedsiębiorców

Tom 8.

Arbitraż handlowy

Tom 9.

Międzynarodowe prawo handlowe

Tom 10.

Prawo karne gospodarcze

MIĘDZYNARODOWE PRAWO HANDLOWE

TOM 9

Pod redakcją

Profesora Wojciecha Popiołka

Autorzy

dr Mariusz Fras, prof. US dr hab. Bernadetta Fuchs, prof. dr hab. Jacek Gołaczyński, dr Grzegorz Gorczyński, prof. US dr hab. Jacek Górecki, dr hab. Katarzyna Grzybczyk, dr hab. Monika Jagielska, dr hab. Wojciech Klyta, dr Witold Kurowski, dr Agnieszka Lizer-Klatka, prof. US dr hab. Leszek Ogiegło, prof. UAM dr hab. Adam Olejniczak, dr hab. Krzysztof Oplustil, prof. dr hab. Maksymilian Pazdan, prof. dr hab. Jerzy Poczobut, dr Przemysław Polański, prof. dr hab. Wojciech Popiołek, prof. US dr hab. Ewa Rott-Pietrzyk, dr Katarzyna Sznajder-Peroń, prof. UO dr hab. Dariusz Szostek, dr Maciej Zachariasiewicz, dr Maria Anna Zachariasiewicz, prof. dr hab. Fryderyk Zoll, dr Jacek Zrałek, dr Łukasz Żarnowiec, dr Grzegorz Żmij

WYDAWNICTWO C. H. BECK

WARSZAWA 2013

Wydane we współpracy z Instytutem Prawa Spółek i Inwestycji Zagranicznych Sp. z o.o. w Krakowie

Autorami poszczególnych części są:

Mariusz Fras 

 rozdział 8

Bernadetta Fuchs  

 rozdział 2.1.1-2.1.3; 2.2-2.3; 2.4.2; 2.5-2.6; 10.2-10.5; 19.8

Jacek Gołaczyński 

 rozdział 5.3.1

Grzegorz Gorczyński 

 rozdział 9.4

Jacek Górecki 

 rozdział 5.2; 7

Katarzyna Grzybczyk 

 rozdział 20

Monika Jagielska 

 rozdział 14

Wojciech Klyta 

 rozdział 3

Witold Kurowski 

 rozdział 11

Agnieszka Lizer-Klatka 

 rozdział 18.2

Leszek Ogiegło 

 rozdział 16; 18.1

Adam Olejniczak 

 rozdział 15

Krzysztof Oplustil 

 rozdział 21

Maksymilian Pazdan 

 rozdział 1.1-1.2; 4.1; 6.3, 6.4.1

Jerzy Poczobut 

 rozdział 17

Przemysław Polański 

 rozdział 5.3.2-5.3.3

Wojciech Popiołek 

 rozdział 9.1-9.2

Ewa Rott-Pietrzyk 

 rozdział 2.4.1; 2.4.3-2.4.5; 6.4.2-6.4.5; 19.1-19.6-19.7; 19.9-19.10

Katarzyna Sznajder-Peroń 

 rozdział 13

Dariusz Szostek 

 rozdział 5.3.1

Maciej Zachariasiewicz 

 rozdział 2.1.4; 19.5

Maria Anna Zachariasiewicz 

 rozdział 4.2.3-4.2.4; 5.1; 6.1-6.2

Fryderyk Zoll 

 rozdział 19.11

Jacek Zrałek 

 rozdział 12

Łukasz Żarnowiec 

 rozdział 4.2.1-4.2.2

Grzegorz Żmij 

  rozdział 10.1

Anita Strzebińczyk 

 indeks rzeczowy

Redakcja: Iwona Duda

Wydawca: Joanna Ziemiecka

Skład i łamanie: DTP Service

Wykonanie wersji elektronicznej: GroupMedia

© Wydawnictwo C.H. Beck 2013

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

ISBN 978-83-255-5774-4

Spis treści

Przedmowa

Wykaz skrótów

Część I. Zagadnienia ogólne

Rozdział 1. Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego

1.1. Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego – geneza

1.2. Nowa lex mercatoria

1.3. W poszukiwaniu definicji międzynarodowego prawa handlowego

1.4. Międzynarodowe prawo handlowe a inne dziedziny prawa

Rozdział 2. Źródła międzynarodowego prawa handlowego

2.1. Ustawodawstwo międzynarodowe

2.1.1. Wprowadzenie

2.1.2. Konwencje międzynarodowe

2.1.3. Akty regionalne

2.1.4. Instrument opcjonalny. Wspólne europejskie prawo sprzedaży (CESL)

2.1.4.1. Wstęp – harmonizacja prawa umów w Europie

2.1.4.2. Podstawowe założenia wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży

2.1.4.3. Zakres zastosowania wspólnych europejskich przepisów dotyczących sprzedaży

2.2. Prawo krajowe

2.3. Lex mercatoria – pojęcie

2.4. Harmonizacja prawa prywatnego w aktach prawa modelowego (soft law)

2.4.1. Zasady Europejskiego Prawa Umów (PECL )

2.4.2. Reguły Międzynarodowych Kontraktów Handlowych UNIDROIT (UPICC)

2.4.3. Zasady Międzynarodowego Prawa Handlowego TRANS LEX (TRANS-LEX Principles)

2.4.4. Wspólny System Odniesienia (DCFR)

2.4.5. Zasady Prawa Umów UE (Acquis Principles)

2.5. Międzynarodowe zwyczaje handlowe

2.6. Wzory Międzynarodowej Izby Handlowej (i innych organizacji)

Rozdział 3. Podmioty międzynarodowych transakcji handlowych

3.1. Wstęp

3.1.1. Uwagi wstępne

3.1.2. Unormowanie regulacji dotyczących statutu personalnego osób prawnych w ustawie o prawie prywatnym międzynarodowym

3.2. Zakres statutu personalnego spółki – zagadnienia wybrane

3.3. Teoria siedziby i teoria powstania

3.4. Prawo, któremu spółka zawdzięcza swe istnienie – uwagi wstępne

3.5. W poszukiwaniu pewności prawnej w europejskim międzynarodowym prawie spółek

3.5.1. Wprowadzenie

3.5.2. Teoria kreacyjna

3.6. Zmiana szaty prawnej spółki – orzeczenie w sprawie VALE – transgraniczne przekształcenie spółki, przy zachowaniu jej identyczności

3.6.1. Uwagi wstępne

3.6.2. Transgraniczne przekształcenie spółki a potrzeby praktyki

3.7. Modele przeniesienia siedziby i zmiana szaty prawnej spółki

3.7.1. Uwagi wstępne

3.7.2. Transgraniczny transfer siedziby spółki w prawie szwajcarskim

3.7.2.1. „Imigracja” zagranicznej spółki do Szwajcarii

3.7.2.2. Emigracja szwajcarskiej spółki za granicę

3.7.2.3. Uznanie zagranicznych restrukturyzacyjnych stanów faktycznych z zakresu prawa spółek

3.7.3. Przeniesienie siedziby spółki w prawie niemieckim

3.7.3.1. Projekt niemieckiej Komisji do spraw reformy międzynarodowego prawa spółek

3.7.3.2. Zmodyfikowana teoria siedziby w orzecznictwie sądów niemieckich

3.8. Podsumowanie

3.9. Forma zbycia udziałów w spółce z o.o. w obrocie transgranicznym

3.9.1. Uwagi wstępne

3.9.2. Najnowsze orzeczenia sądów niemieckich

3.10. Siedziba spółki w rozumieniu art. 22 pkt 2 Rozporządzenia Bruksela I (obecnie art. 24 Rozporządzenia Nr 1215/2012) i przynależność spółki w świetle dwustronnych umów o ochronie inwestycji

3.10.1. Siedziba spółki w art. 22 pkt 2 Rozporządzeniu Bruksela I

3.10.2. Przynależność spółki w świetle dwustronnych umów o ochronie inwestycji

3.10.2.1. Przynależność i „obywatelstwo” spółki – uwagi wstępne

3.10.2.2. Łączniki wyznaczające powiązanie spółki z prawem określonego państwa strony umowy o ochronie inwestycji – wzmianka

3.11. Dopuszczenie spółki do działalności gospodarczej (doing business) – uwagi porównawcze

3.12. Restrykcje w nabywaniu akcji w prawie szwajcarskim

3.12.1. Wymóg zamieszkania w Szwajcarii piastuna organu zarządzającego spółki akcyjnej

3.12.2. Regulacje ograniczające zbywalność akcji

3.12.3. Spółki „domicylowane” w Szwajcarii

3.13. Ograniczenia w nabywaniu udziałów w przynależnych do Niemiec przedsiębiorstwach – wzmianka

3.14. Odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki – uwagi porównawcze

3.14.1. Uwagi wstępne

3.14.2. Prawo, któremu podlega obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość spółki

3.14.3. Systemy prawne nieprzewidujące obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki ciążącego na jej reprezentantach

3.14.3.1. Uwagi wstępne

3.14.3.2. Wielka Brytania

3.14.3.3. Kontury figur prawnych wrongful trading oraz fraudulent trading

3.14.3.4. Odpowiedzialność z tytułu naruszenia obowiązku breach of duty

3.14.3.5. Unormowania prawa holenderskiego

3.14.4. Unormowania przewidujące odpowiedzialność za niedochowanie obowiązku zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym terminie

3.14.4.1. Prawo niemieckie

3.14.4.2. Włoskie prawo upadłościowe

3.14.4.3. Uregulowania prawa hiszpańskiego

3.14.5. Umowy „w cieniu” postępowania upadłościowego

3.14.5.1. Uwagi wstępne

3.14.5.2. Prawo właściwe dla „pozasądowych” możliwości restrukturyzacji majątku upadłego

3.15. Przedsiębiorstwa międzynarodowe

3.15.1. Krótki przegląd definicji pojęcia „przedsiębiorstwo międzynarodowe”

3.15.2. Wytyczne Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) dla międzynarodowych przedsiębiorstw

3.15.2.1. Uwagi wstępne

3.15.2.2. Wytyczne OECD dla międzynarodowych przedsiębiorstw

3.15.2.3. Wskazanie przykładów innych regulacji z zakresu soft law odnoszącego się do międzynarodowych przedsiębiorstw

3.16. Oddziały zagranicznych spółek – wzmianka

Rozdział 4. Kontrakt i prawo właściwe

4.1. Pojęcie kontraktu – międzynarodowej transakcji handlowej

4.2. Prawo właściwe dla kontraktu

4.2.1. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego w odniesieniu do obligacyjnych stosunków umownych

4.2.2. Wybór prawa jako metoda wskazania prawa właściwego dla umów obligacyjnych

4.2.2.1. Znaczenie wyboru prawa w zakresie zobowiązań umownych

4.2.2.2. Charakter prawny wyboru prawa

4.2.2.3. Wybór prawa w ujęciu przepisów ustawy z 1965 r.

4.2.2.4. Wybór prawa w ujęciu przepisów Konwencji rzymskiej

4.2.2.5. Wybór prawa właściwego dla umowy w ujęciu przepisów Rozporządzenia Rzym I

4.2.3. Prawo właściwe dla zobowiązań z umów w przypadku braku wyboru prawa przez strony

4.2.3.1. Uwagi ogólne

4.2.3.2. Teoria charakterystycznego świadczenia

4.2.3.3. Sposoby realizacji teorii charakterystycznego świadczenia

4.2.3.4. Ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 1965 r.

4.2.3.5. Konwencja rzymska

4.2.3.6. Rozporządzenie Rzym I

4.2.4. Zakres statutu kontraktowego

4.2.4.1. Uwagi ogólne

4.2.4.2. Dokonanie i ważność czynności prawnej oraz jej interpretacja

4.2.4.3. Wykonanie zobowiązań wynikających z umowy

4.2.4.4. Skutki niewykonania umowy

4.2.4.5. Wygaśnięcie umowy, przedawnienie i utrata praw wynikająca z upływu czasu

4.2.4.6. Skutki nieważności umowy

4.2.4.7. Sposób wykonania zobowiązań umownych

4.2.4.8. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie

Rozdział 5. Zawarcie umowy i jej forma

5.1. Zawarcie umowy

5.1.1. Prawo właściwe. Wpływ aktów prawa ujednoliconego

5.1.1.1. Procedura zawarcia umowy

5.1.1.2. Ochrona uzasadnionych oczekiwań strony

5.1.1.3. Odpowiedzialność z tytułu culpa in contrahendo

5.1.1.4. Wpływ aktów prawa ujednoliconego

5.1.2. Elementy procedury zawarcia umowy

5.1.2.1. Sposoby zawierania umów

5.1.2.2. Chwila związania stron

5.1.2.3. Przesłanki zawarcia umowy

5.1.2.4. Oferta i jej przyjęcie

5.1.3. Wzorce umowne

5.1.3.1. Charakter prawny wzorców umownych

5.1.3.2. Pojęcie wzorców umownych

5.1.3.3. Przesłanki inkorporacji

5.1.3.4. Konflikt formularzy

5.1.4. Culpa in contrahendo

5.1.4.1. Uwagi ogólne

5.1.4.2. Autonomia uczestników procedury zawarcia umowy

5.1.4.3. Podstawa prawna odpowiedzialności przedumownej

5.1.4.4.Teoria ochrony zaufania, zasada dobrej wiary oraz koncepcja nadużycia prawa

5.1.4.5. Grupy przypadków i katalogi zakazanych zachowań negocjacyjnych

5.1.4.6. Skutki prawne culpa in contrahendo

5.1.4.7. Culpa in contrahendo w Konwencji wiedeńskiej

5.1.4.8. Reguły UNIDROIT, PECL, DCFR

5.2. Forma czynności prawnych (umów)

5.2.1. Uwagi wprowadzające

5.2.2. Forma umowy międzynarodowej sprzedaży towarów

5.2.3. Kolizyjnoprawne pojęcie formy i zakres zastosowania prawa właściwego dla formy

5.2.3.1. Forma w prawie kolizyjnym

5.2.3.2. Zakres zastosowania prawa właściwego dla formy

5.2.4. Prawo właściwe dla formy czynności prawnej a lex fori

5.2.5. Wyznaczanie prawa właściwego dla formy czynności prawnych na tle Prawa prywatnego międzynarodowego

5.2.6. Prawo właściwe dla formy umów obligacyjnych

5.2.7. Prawo właściwe dla formy umów rozporządzających dotyczących nieruchomości

5.2.8. Wykorzystanie w Polsce zagranicznego aktu notarialnego lub innego dokumentu potwierdzającego dokonanie czynności prawnej zagranicą

5.2.9. Forma umów związanych z tworzeniem osób prawnych i obrotem prawami udziałowymi w spółkach

5.2.10. Skutki naruszenia obowiązku dochowania formy

5.3. Międzynarodowy handel elektroniczny

5.3.1. Pojęcie handlu elektronicznego i metoda jego regulacji

5.3.1.1. Konwencja wiedeńska

5.3.1.2. Arbitraż elektroniczny

5.3.2. Konwencja ONZ z 2005 r. o wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej w kontraktach międzynarodowych

5.3.2.1. Uwagi wstępne

5.3.2.2. Zakres zastosowania

5.3.2.3. Przegląd najważniejszych postanowień

5.3.2.4. Ważność i skuteczność komunikacji elektronicznej

5.3.2.5. Minimalne wymagania dotyczące formy

5.3.2.6. Czas i miejsce wysłania i otrzymania komunikatu elektronicznego

5.3.2.7. Zaproszenie do składania ofert

5.3.2.8. Błąd w komunikacji elektronicznej

5.3.3. Europejskie prawo handlu elektronicznego

5.3.3.1. Źródła prawa

5.3.3.2. Harmonizacja prawa handlu elektronicznego w UE

5.3.3.3. Przegląd najważniejszych obszarów objętych harmonizacją

Rozdział 6. Treść i interpretacja kontraktu

6.1. Zasada swobody umów i jej ograniczenia

6.1.1. Rozporządzenie Rzym I

6.1.2. Konwencja wiedeńska o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów

6.1.3. Reguły UNIDROIT, PECL, DCFR

6.2. Struktura kontraktu

6.3. Język kontraktu – jego wyznaczanie i znaczenie

6.3.1. Uwagi wstępne

6.3.2. Wyznaczenie języka kontraktu

6.3.3. Skutki wyznaczenia języka kontraktu

6.3.4. Czasowy zasięg języka kontraktu

6.3.5. Płaszczyzna kolizyjnoprawna

6.3.6. Poszukiwanie znaczenia terminów technicznoprawnych użytych przez strony w kontrakcie

6.4. Interpretacja kontraktu

6.4.1.Poszukiwanie prawa właściwego dla wykładni umów

6.4.1.1. Uwagi wstępne

6.4.1.2. Próby unormowania dyrektyw wykładni umów na płaszczyźnie międzynarodowej

6.4.1.3. Uregulowania krajowe dyrektyw wykładni umów

6.4.1.4. Prawo jednolite dotyczące wykładni umów

6.4.1.5. Kolizyjnoprawna regulacja wykładni umów

6.4.1.6. Wykładnia oświadczeń woli stanowiących wybór prawa

6.4.2. Metody i dyrektywy interpretacji międzynarodowych umów handlowych

6.4.2.1. Uwagi ogólne

6.4.2.2. Kombinowana (subiektywno-obiektywna) metoda interpretacji

6.4.2.3. Ogólne dyrektywy interpretacyjne

6.4.2.4. Szczegółowe reguły interpretacyjne

6.4.2.5. Dorozumiane postanowienia umowne (implied terms)

Rozdział 7. Zabezpieczenia wierzytelności

7.1. Wprowadzenie

7.2. Zabezpieczenia osobiste w prawie jednolitym

7.3. Zabezpieczenia rzeczowe w prawie jednolitym

7.4. Zabezpieczenia wierzytelności w prawie kolizyjnym

7.4.1. Uwagi wstępne

7.4.2. Zabezpieczenia osobiste

7.4.3. Zabezpieczenia rzeczowe

7.4.4. Zagadnienia szczegółowe

7.4.4.1. Zmiany podmiotowe a zabezpieczenia

7.4.4.2. Zabezpieczenia wierzytelności a statut upadłościowy

Rozdział 8. Umowa ubezpieczenia w międzynarodowym prawie handlowym

8.1. Pojęcie umowy ubezpieczenia w prawie merytorycznym

8.1.1. Wprowadzenie

8.1.2. Źródła międzynarodowego prawa ubezpieczeń gospodarczych

8.1.2.1. Przedmiot międzynarodowego prawa ubezpieczeń gospodarczych

8.1.2.2. Międzynarodowe źródła prawa. Jednolity Europejski Rynek Ubezpieczeń

8.1.2.3. Dorobek acquis communautaire w zakresie prawa ubezpieczeń gospodarczych

8.1.2.4. Instrument opcjonalny. Principles of European Insurance Contract Law

8.1.2.5. Technika legislacyjna w międzynarodowym prawie ubezpieczeń gospodarczych

8.1.2.6. Charakter przepisów w prawie ubezpieczeń gospodarczych

8.1.3. Pojęcie umowy ubezpieczenia w międzynarodowym prawie handlowym

8.1.3.1. Treść umowy ubezpieczenia

8.1.3.2. Charakter prawny umowy ubezpieczenia

8.1.3.3. Pojęcie ryzyka

8.1.3.4. Przedmiot ochrony ubezpieczeniowej. Pojęcie interesu ubezpieczeniowego

8.1.4. Systematyka ubezpieczeń gospodarczych

8.1.4.1. Podstawowe rodzaje ubezpieczeń gospodarczych

8.1.4.2. Umowy ubezpieczenia obowiązkowego

8.1.4.3. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej

8.1.4.4. Ubezpieczenia morskie

8.1.4.5. Koasekuracja

8.1.4.6. Gwarancja ubezpieczeniowa

8.1.4.7. Reasekuracja

8.2. Zawarcie i wykonywanie umowy ubezpieczenia

8.2.1. Zasady międzynarodowego prawa ubezpieczeń gospodarczych

8.2.1.1. Wprowadzenie

8.2.1.2. Zasada dobrej wiary

8.2.1.3. Zasada rozsądku

8.2.1.4. Zakaz wzbogacania jako zasada prawa ubezpieczeń gospodarczych

8.2.1.5. Niedoubezpieczenie

8.2.1.6. Nadubezpieczenie

8.2.2. Zawarcie umowy ubezpieczenia

8.2.2.1. Powinności ubezpieczyciela na etapie przedkontraktowym

8.2.2.2. Powinności ubezpieczającego na etapie przedkontraktowym

8.2.3. Wykonywanie umowy ubezpieczenia

8.2.3.1. Powinności ubezpieczającego na etapie wykonywania umowy

8.2.3.2. Zwiększenie ryzyka zajścia wypadku ubezpieczeniowego w trakcie okresu ochrony ubezpieczeniowej

8.3. Umowa ubezpieczenia w prawie prywatnym międzynarodowym

8.3.1. Ubezpieczenie jako stosunek prawny o charakterze transgranicznym

8.3.2. Pojęcie umowy ubezpieczenia w prawie prywatnym międzynarodowym. Problematyka kwalifikacji

8.3.3. Stan prawny w okresie poprzedzającym wejście w życie obowiązujących regulacji

8.3.4. Stan prawny po wejściu w życie Rozporządzenia Rzym I

8.3.4.1. Zakres temporalny zastosowania Rozporządzenia Rzym I do zobowiązań wynikających z umów ubezpieczenia

8.3.4.2. Zakres terytorialny zastosowania Rozporządzenia Rzym I do zobowiązań wynikających z umów ubezpieczenia

8.3.4.3. Zakres przedmiotowy zastosowania Rozporządzenia Rzym I do zobowiązań wynikających z umów ubezpieczenia

8.3.4.4. Łącznik umiejscowienia ryzyka w prawie kolizyjnym

8.3.4.5. Relacja norm kolizyjnych zawartych w Rozporządzeniu Rzym I i dyrektywach ubezpieczeniowych

8.3.5. Ubezpieczenia obejmujące duże ryzyko

8.3.5.1. Pojęcie ubezpieczenia obejmującego duże ryzyko

8.3.5.2. Wybór prawa

8.3.5.3. Statut kontraktowy w braku wyboru prawa

8.3.6. Ubezpieczenia obejmujące ryzyka masowe

8.3.6.1. Pojęcie ubezpieczenia obejmującego ryzyko masowe

8.3.6.2. Regulacja kolizyjnoprawna umów ubezpieczeniowych obejmujących ryzyka masowe umiejscowione poza terytorium państw członkowskich

8.3.6.3. Regulacja kolizyjnoprawna umów ubezpieczeniowych obejmujących ryzyka masowe umiejscowione na terytorium państw członkowskich

8.3.7. Statut kontraktowy w braku wyboru prawa

8.3.8. Umowy ubezpieczenia obowiązkowego

8.3.9. Ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Roszczenia bezpośrednie w ujęciu kolizyjnym

8.3.10. Ubezpieczenia morskie

8.3.11. Gwarancja ubezpieczeniowa

8.3.12. Reasekuracja i retrocesja

8.3.12.1. Definicja reasekuracji w ujęciu kolizyjnym

8.3.12.2. Wybór prawa

8.3.12.3. Statut kontraktowy w braku wyboru prawa

8.3.13. Problematyka forum shopping w międzynarodowym prawie ubezpieczeniowym

8.3.14. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie w międzynarodowym prawie ubezpieczeń

8.4. Jurysdykcja krajowa w stosunkach ubezpieczeniowych

8.4.1. Uwagi wstępne

8.4.2. Forum w przypadku roszczeń kierowanych przeciwko ubezpieczycielowi

8.4.3. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej. Actio directa

8.4.4. Forum w przypadku roszczeń kierowanych przez ubezpieczyciela

8.4.5. Umowa prorogacyjna

Rozdział 9. Wykonanie kontraktu i jego naruszenie, zmiana okoliczności

9.1. Wykonanie zobowiązania i jego naruszenie

9.1.1. Pojęcie wykonania zobowiązania

9.1.2. Naruszenie zobowiązania

9.2. Wykonanie zobowiązania i jego naruszenie (niewykonanie) w przepisach Konwencji wiedeńskiej

9.2.1. Obowiązki sprzedawcy

9.2.1.1. Podstawowe obowiązki sprzedawcy

9.2.1.2. Obowiązek dostarczenia towaru

9.2.1.3. Obowiązek dostarczenia dokumentów

9.2.1.4. Przeniesienie własności towaru

9.2.2. Obowiązki kupującego

9.2.2.1. Podstawowe obowiązki kupującego

9.2.2.2. Określenie ceny towaru

9.2.2.3. Zapłata ceny

9.2.2.4. Obowiązek odbioru

9.2.3. Odstąpienie od kontraktu na gruncie Konwencji wiedeńskiej

9.2.3.1. Zakres zastosowania

9.2.3.2. Sposób zawiadomienia o odstąpieniu

9.2.3.3. Skutki zawiadomienia o odstąpieniu

9.2.4. Dochodzenie roszczenia o spełnienie świadczenia w naturze

9.3. Prawo właściwe

9.3.1. Wykonanie zobowiązania

9.3.2. Naruszenie zobowiązania. Odpowiedzialność kontraktowa

9.4. Force majeure i hardship

9.4.1. Wprowadzenie

9.4.2. Wykonanie kontraktu i odpowiedzialność kontraktowa a zmienione okoliczności

9.4.3. Pojęcie siły wyższej

9.4.4. Zdarzenia o charakterze siły wyższej

9.4.5. Skutki siły wyższej

9.4.6. Klauzule hardship

9.4.7. Dostosowanie umowy

9.4.8. Force majeure czy hardship?

9.4.9. Force majeure i hardship a prawo właściwe dla kontraktu

Rozdział 10. Rozliczenia w międzynarodowych transakcjach handlowych

10.1. Zagadnienia walutowe

10.1.1. Wprowadzenie

10.1.2. Postaci pieniądza i sposoby zapłaty w obrocie międzynarodowym

10.1.3. Funkcje pieniądza w międzynarodowym obrocie handlowym

10.1.4. Wartość pieniądza w aspekcie międzynarodowym

10.1.5. Pojęcie waluty

10.1.6. Charakter prawny wskazania waluty

10.1.7. Rozgraniczenie zakresów poszczególnych statutów w kwestiach walutowych

10.2. Akredytywa

10.2.1. Rodzaje akredytyw

10.2.2. Uczestnicy akredytywy

10.3. Inkaso

10.4. Inne sposoby rozliczeń

10.5. Kredytowanie transakcji. Transakcje factoringu i forfaitingu

Rozdział 11. Zmiany podmiotowe w stosunku wynikającym z kontraktu

11.1. Uwagi ogólne

11.2. Prawo kolizyjne

11.2.1. Przelew wierzytelności

11.2.2. Subrogacja

11.2.3. Przejęcie długu

11.3. Prawo modelowe (soft law)

11.3.1. Przelew wierzytelności

11.3.1.1. Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o przelewie wierzytelności w handlu międzynarodowym z 12.12.2001 r. (Konwencja nowojorska o cesji)

11.3.1.2. Zasady Europejskiego Prawa Umów (PECL)

11.3.1.3. Draft Common Frame of Reference (DCFR)

11.3.1.4. Reguły UNIDROIT

11.3.2. Przejęcie (przeniesienie) długu

11.3.2.1. Zasady Europejskiego Prawa Umów (PECL)

11.3.2.2. Draft Common Frame of Reference (DCFR)

11.3.2.3. Reguły UNIDROIT

11.3.3. „Przeniesienie umowy” (zmiana strony umowy)

11.3.3.1. Zasady Europejskiego Prawa Umów (PECL)

11.3.3.2. Draft Common Frame of Reference (DCFR)

11.3.3.3. Reguły UNIDROIT

Rozdział 12. Przedawnienie

12.1. Przedawnienie w ujęciu kolizyjnoprawnym

12.2. Przedawnienie w umowie sprzedaży

12.3. Przedawnienie roszczeń w międzynarodowym przewozie towarów

12.4. Przedawnienie w DCFR, PECL, CESL oraz w Regułach UNIDROIT

Rozdział 13. Rozstrzyganie sporów

13.1. Sądowe rozstrzyganie sporów – zagadnienia wstępne

13.1.1. Międzynarodowe postępowanie cywilne

13.1.2. Wykładnia

13.1.3. Zakres opracowania

13.1.4. Źródła prawa

13.1.4.1. Prawo krajowe

13.1.4.2. Regulacje europejskie

13.1.4.3. Pozostałe akty prawa międzynarodowego

13.2. Jurysdykcja krajowa

13.2.1. Uwagi wstępne – główne pojęcia

13.2.2. Badanie podstaw jurysdykcji

13.2.3. Chwila wystąpienia i ustania przesłanek jurysdykcji

13.2.4. Jurysdykcja ogólna

13.2.5. Jurysdykcje szczególne

13.2.5.1. Jurysdykcja ze względu na miejsce wykonania zobowiązania umownego – forum executionis contractus

13.2.5.2. Siedziba oddziału lub filii

13.2.5.3. Położenie rzeczy lub przysługiwanie prawa majątkowego

13.2.5.4. Współuczestnictwo w sporze, powództwo wzajemne, sprawy związane

13.2.6. Jurysdykcje wyłączne

13.2.7. Wola stron w określaniu jurysdykcji

13.2.8. Forum non conveniens i uznaniowość w zakresie jurysdykcji

13.2.9. Środki tymczasowe, w tym zabezpieczające

13.2.10. Wpływ postępowań toczących się za granicą na proces przed sądem krajowym

13.3. Przebieg postępowania

13.3.1. Poszukiwanie i ustalanie treści prawa właściwego

13.3.2. Dowody

13.4. Uznanie i wykonalność orzeczeń, ugód oraz dokumentów urzędowych

13.4.1. Prawo unijne i Konwencja z Lugano

13.4.2. Regulacja Kodeksu postępowania cywilnego

Część II.Zagadnienia szczegółowe

Rozdział 14. Umowa sprzedaży

14.1. Kolizyjnoprawna regulacja sprzedaży

14.1.1. Konwencja haska z 1955 r. o prawie właściwym dla umów międzynarodowej sprzedaży towarów

14.1.2. Konwencja haska z 1986 r. o prawie właściwym dla umów międzynarodowej sprzedaży towarów

14.1.3. Rozporządzenie Rzym I – wzmianka

14.2. Konwencja wiedeńska

14.2.1. Uwagi ogólne

14.2.1.1. Prace nad Konwencją wiedeńską

14.2.1.2. Ogólna charakterystyka Konwencji wiedeńskiej

14.2.2. Zakres zastosowania

14.2.2.1. Pojęcie sprzedaży

14.2.2.2. Pojęcie towaru

14.2.2.3. Międzynarodowy charakter sprzedaży

14.2.3. Zastosowanie Konwencji wiedeńskiej

14.2.3.1. Zasady ogólne

14.2.3.2. Bezpośrednie zastosowanie Konwencji wiedeńskiej

14.2.3.3. Pośrednie zastosowanie Konwencji wiedeńskiej

14.2.4. Interpretacja Konwencji wiedeńskiej i luki

14.2.5. Zawarcie umowy

14.2.5.1. Oferta

14.2.5.2. Wycofanie i odwołanie oferty

14.2.5.3. Przyjęcie oferty

14.2.5.4. Forma umowy

14.2.6. Wykonanie zobowiązania i jego naruszenie (niewykonanie)

14.2.7. Odpowiedzialność

14.2.7.1. Przejście ryzyka

14.2.7.2. Naruszenie umowy

14.2.7.3. Niezgodność z umową

14.2.7.4. Obowiązki kupującego związane z niezgodnością

14.2.7.5. Prawa osób trzecich

14.2.7.6. Środki ochrony prawnej

14.2.7.7. Wyłączenie odpowiedzialności

14.2.7.8. Przedawnienie

14.3. Reguły Incoterms

14.3.1. Zasady dotyczące każdego rodzaju transportu

14.3.1.1. Formuła EXW – Ex Works

14.3.1.2. Formuła FCA – Free Carrier

14.3.1.3. Formuła CPT – Carriage Paid To

14.3.1.4. Formuła CIP – Carriage and Insurance Paid

14.3.1.5. DAT – Delivered At Terminal

14.3.1.6. DAP – Delivered At Place

14.3.1.7. DDP – Delivered Duty Paid

14.3.2. Zasady dotyczące transportu morskiego i transportu śródlądowego

14.3.2.1. FAS – Free Alongside Ship

14.3.2.2. FOB – Free On Board

14.3.2.3. CFR – Cost and Freight

14.3.2.4. CIF – Cost, Insurance and Freight

Rozdział 15. Umowy kompensacyjne

15.1. Wprowadzenie

15.2. Transakcje kompensacyjne

15.2.1. Pojęcie i struktura transakcji kompensacyjnych

15.2.2. Rodzaje transakcji kompensacyjnych

15.2.3. Typy transakcji kompensacyjnych

15.2.3.1. Transakcja zamiany (barter)

15.2.3.2. Kompensacja wzajemna

15.2.3.3. Kompensacja powrotna

15.2.3.4. Kompensacja uprzednia

15.2.3.5. Transakcje offsetowe

15.2.3.6. Kompensacja przerzutowa (switch)

15.3. Umowa kompensacyjna

15.3.1. Pojęcie umowy kompensacyjnej

15.3.2. Zawarcie umowy kompensacyjnej

15.3.3. Treść umowy kompensacyjnej

15.3.4. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań kompensacyjnych

15.3.5. Charakter prawny umów kompensacyjnych

15.4. Umowa offsetowa

15.4.1. Pojęcie i podstawy prawne umowy offsetowej

15.4.2. Zawarcie umowy offsetowej

15.4.3. Treść umowy offsetowej

15.4.4. Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązania offsetowego

15.4.5. Charakter prawny umowy offsetowej

Rozdział 16. Przewóz i spedycja

16.1. Usługi transportowe

16.1.1. Uwagi wstępne

16.1.2. Gałęziowa struktura transportu

16.1.3. Transport osób lub rzeczy

16.1.4. Nieprzewozowe usługi transportowe

16.2. Kontrakt przewozu rzeczy

16.2.1. Wprowadzenie

16.2.2. Informacja o źródłach prawa

16.2.2.1. Prawo morskie

16.2.2.2. Międzynarodowe prawo żeglugi śródlądowej

16.2.2.3. Międzynarodowe prawo kolejowe

16.2.2.4. Międzynarodowe prawo ciężarowego transportu drogowego (scil. samochodowego)

16.2.2.5. Międzynarodowe prawo transportu lotniczego

16.2.2.6. Przewozy multimodalne i kontenerowe

16.2.3. Przedmiot, strony oraz zawarcie kontraktu przewozowego w międzynarodowym transporcie towarowym

16.2.3.1. Przedmiot przewozu

16.2.3.2. Strony kontraktu

16.2.3.3. Zawarcie kontraktu przewozowego

16.2.3.4. Stosowane dokumenty przewozowe

16.2.3.5. Wymagana treść listu przewozowego

16.2.4. Prawa i obowiązki stron. Sytuacja prawna odbiorcy przesyłki

16.2.4.1. Uwagi wstępne

16.2.4.2. Pozycja prawna przewoźnika

16.2.4.3. Pozycja prawna nadawcy (frachtującego)

16.2.4.4. Sytuacja prawna odbiorcy przesyłki

16.2.5. Odpowiedzialność stron kontraktu przewozowego

16.2.5.1. Odpowiedzialność przewoźnika

16.2.5.2. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika

16.2.5.3. Osoby, za które przewoźnik ponosi odpowiedzialność

16.2.5.4. Odpowiedzialność nadawcy (frachtującego lub załadowcy)

16.2.6. Dochodzenie i przedawnienie roszczeń

16.3. Kontrakt spedycji międzynarodowej

16.3.1. Uwagi wstępne

16.3.2. Przegląd źródeł prawa

16.3.3. Pojęcie, przedmiot i strony spedycji

16.3.4. Prawa i obowiązki stron

16.3.5. Odpowiedzialność spedytora

Rozdział 17. Leasing

17.1. Koncepcje umowy leasingu

17.1.1. USA oraz inne państwa common law

17.1.2. Europa kontynentalna i pozostałe państwa

17.1.3. Odrębna regulacja umowy leasingu w prawie krajowym

17.2. Krajowe antecedencje w zakresie regulacji umowy międzynarodowego leasingu (wzmianka)

17.2.1. Kodeks morski b. NRD z 1976 r.

17.2.2. Projekt polskiej ustawy o stosunkach cywilnoprawnych w handlu międzynarodowym z 1981 r.

17.3. Prawo jednolite

17.3.1. Konwencja UNIDROIT o międzynarodowym leasingu finansowanym z 1988 r.

17.3.1.1. Sporządzenie, wejście w życie i główny cel

17.3.1.2. Podstawowe założenia

17.3.1.3. Zakres przedmiotowy

17.3.1.4. Zakres przestrzenny

17.3.1.5. Moc wiążąca przepisów Konwencji UNIDROIT z 1988 r.

17.3.1.6. Obowiązki i uprawnienia stron umowy leasingu

17.3.1.7. Odpowiedzialność stron transakcji leasingu finansowanego

17.3.1.8. Skuteczność praw rzeczowych finansującego do wyposażenia w razie upadłości korzystającego

17.3.1.9. Wykładnia przepisów i statut pomocniczy Konwencji UNIDROIT z 1988 r.

17.3.2. Konwencja moskiewska o międzypaństwowym leasingu z 1998 r. (wzmianka)

17.3.2.1. Zakres stosowania

17.3.2.2. Podstawowe założenia transakcji leasingu

17.3.2.3. Przedmiot głównych postanowień Konwencji moskiewskiej z 1998 r.

17.3.2.4. Statut pomocniczy Konwencji moskiewskiej z 1998 r. i kwestie podobne

17.4. Istota oraz znaczenie materialnoprawne i kolizyjnoprawne związku umowy leasingu i umowy dostawy

Rozdział 18. Umowa o dzieło i pokrewne

18.1. Umowa o dzieło

18.1.1. Wprowadzenie

18.1.2. Przegląd źródeł prawa

18.1.3. Pojęcie i przedmiot kontraktu

18.1.4. Odpowiedzialność przyjmującego zamówienie

18.1.5. Kontrakty pokrewne

18.2. Umowa o kompletny obiekt

18.2.1. Pojęcie umowy o kompletny obiekt. Rodzaje umów

18.2.2. Charakter prawny umowy

18.2.3. Zagadnienia kolizyjne – wzmianka

18.2.4. Źródła prawa. Wzorce umowne

18.2.5. Treść umowy

18.2.5.1. Konstrukcja umowy

18.2.5.2. Prawa i obowiązki zamawiającego

18.2.5.3. Prawa i obowiązki wykonawcy

Rozdział 19. Reprezentacja przedsiębiorcy (zastępstwo bezpośrednie i pośrednie). Umowy powiernicze. Umowy o pośrednictwo handlowe. Umowy o świadczenie usług

19.1. Reprezentacja przedsiębiorcy (zastępstwo bezpośrednie i pośrednie) – wprowadzenie

19.2. Zastępstwo (bezpośrednie i pośrednie) w prawie modelowym

19.2.1. Uwagi ogólne

19.2.2. Zastępstwo bezpośrednie (przedstawicielstwo)

19.2.3. Zastępstwo pośrednie

19.2.4. Konstrukcja zastępstwa (reprezentacji) według kryterium działania na cudzy rachunek

19.3. Zastępstwo w rozwiązaniach konwencyjnych

19.3.1. Zastępstwo (agency) w Konwencji genewskiej z 1983 r.

19.3.2. Rozwiązania kolizyjnoprawne dotyczące zastępstwa w Konwencji haskiej z 1978 r.

19.4. Pojęcie pośrednictwa (sensu largo i sensu stricto)

19.4.1. Pośrednictwo sensu largo

19.4.2. Pośrednictwo sensu stricto

19.5. Stosunki powiernicze

19.5.1. Wprowadzenie

19.5.2. Trust i inne stosunki powiernicze: przegląd prawnoporównawczy konstrukcji prawnych

19.5.2.1. Trust angloamerykański

19.5.2.2. Inne stosunki powiernicze

19.5.2.3 Trust i inne stosunki powiernicze w niewiążących instrumentach prawa jednolitego

19.5.3. Funkcje gospodarcze trustów i innych stosunków powierniczych

19.5.3.1. Rozwój instrumentów powierniczych w praktyce obrotu gospodarczego

19.5.3.2. Cechy trustu decydujące o jego funkcjonalności w obrocie gospodarczym

19.5.3.3. Rodzaje zastosowań trustów i innych stosunków powierniczych w obrocie gospodarczym

19.5.4. Wskazanie prawa właściwego dla trustów i innych stosunków powierniczych

19.6. Umowy o pośrednictwo handlowe (tzw. umowy sieciowe)

19.6.1. Uwagi ogólne

19.6.2. Umowa agencyjna w prawie modelowym

19.6.2.1. Uwagi wstępne

19.6.2.2. Definicja umowy agencyjnej

19.6.2.3. Zawarcie umowy agencyjnej

19.6.2.4. Obowiązki stron umowy agencyjnej

19.6.2.5. Zakończenie umowy agencyjnej

19.6.3. Świadczenie wyrównawcze

19.6.3.1. Uwagi ogólne

19.6.3.2. Przesłanki świadczenia wyrównawczego

19.6.3.3. Wysokość świadczenia wyrównawczego

19.6.4. Umowy agencyjne a prawo antymonopolowe

19.6.4.1. Uwagi ogólne

19.6.4.2. Prawo konkurencji w prawie unijnym (art. 101 TFUE)

19.6.4.3. Umowy agencyjne w świetle prawa konkurencji

19.6.5. Umowa agencyjna we wzorcach Międzynarodowej Izby Handlowej – uwagi ogólne

19.6.6. Modelowa umowa agencyjna we wzorcu MIH z 2002 r.

19.6.6.1. Strony umowy agencyjnej i jej definicja

19.6.6.2. Przedmiot umowy

19.6.6.3. Zakres działania agenta

19.6.6.4. Obowiązki stron

19.6.6.5. Wybrane klauzule umowne

19.7. Umowa dystrybucyjna

19.7.1. Umowa dystrybucji w DCFR

19.7.2. Umowa dystrybucji we wzorcu Międzynarodowej Izby Handlowej

19.8. Reprezentacja przedsiębiorcy. Umowy o pośrednictwo handlowe. Umowy o świadczenie usług

19.8.1. Franchising – uwagi ogólne

19.8.2. Know-how

19.8.3. Akty soft law

19.8.4. Europejski Kodeks Franchisingu

19.8.5. Umowa modelowa ICC (ICC Model International Franchising Contract)

19.8.6. Działania UNIDROIT

19.8.7. UNIDROIT Guide to International Master Franchise Arrangements

19.8.8. Projekt Europejskiego Kodeksu Cywilnego. Wspólny System Odniesienia (Common Frame of Reference)

19.9. Umowy nienazwane o pośrednictwo (tzw. nienazwane umowy sieciowe)

19.10. Znaczenie umowy zlecenia w międzynarodowym obrocie handlowym

19.11. Umowy o świadczenie usług

19.11.1. Uwagi ogólne

19.11.2. Umowy o świadczenie usług we Wspólnym Systemie Odniesienia (DCFR)

19.11.3. Założenia regulacji

19.11.4. Struktura projektu

19.11.4.1. Regulacja grupy umów świadczenia usług w systematyce DCFR

19.11.4.2. Struktura wewnętrzna projektu Księgi IV części C

19.11.5. Problem uogólnienia

19.11.6. Przegląd typów (grup) umów

19.11.6.1. Umowy o roboty budowlane i inne szczególne przypadki „wytworzenia” (construction)

19.11.6.2. Processing – umowa o „przetwarzanie”

19.11.6.3. Storage – umowa o przechowanie

19.11.6.4. Design – umowa o projektowanie

19.11.6.5. Information and advice – umowa o udzielenie informacji i poradę

19.11.6.6. Umowa o leczenie

19.11.7. Definicja świadczenia usług

19.11.8. Prawa i obowiązki stron wynikające z umów o świadczenie usług

19.11.8.1. Struktura prezentacji

19.11.8.2. Obowiązek zapłaty ceny

19.11.8.3. Przedkontraktowe obowiązki ostrzegawcze

19.11.8.4. Obowiązki współpracy

19.11.8.5. Podwykonawcy, narzędzia i materiały

19.11.8.6. Obowiązki starannego działania i osiągnięcia rezultatu

19.11.8.7. Polecenia klienta, obowiązki ostrzegawcze oraz prawo do jednostronnej zmiany umowy

19.11.8.8. Zobowiązanie klienta do poinformowania o przewidywanym naruszeniu zobowiązania

19.11.8.9. Prawo zakończenia stosunku umownego przez klienta

19.11.9. Charakterystyczne obowiązki szczegόłowe

19.11.9.1. Obowiązek zapobieżenia powstaniu szkody

19.11.9.2. Prawo inspekcji, nadzoru i zatwierdzania

19.11.9.3. Przekazanie zamawiającemu przedmiotu umowy

19.11.9.4. Dokumentacja

19.11.9.5. Modyfikacje dotyczące odpowiedzialności

19.11.10. Zakończenie

Rozdział 20. Umowy licencyjne i pokrewne

20.1. Wprowadzenie

20.2. Licencje z zakresu własności przemysłowej

20.2.1. Źródła prawa

20.2.2. Przedmiot umowy

20.2.3. Pojęcie umowy licencyjnej

20.2.4. Rodzaje umów licencyjnych

20.2.5. Strony umowy licencyjnej

20.2.6. Charakter prawny umowy licencyjnej

20.3. Autorsko-prawne umowy licencyjne

20.3.1. Pojęcie umowy licencyjnej

20.3.2. Rodzaje licencji

20.3.3. Strony umowy licencyjnej

20.3.4. Charakter prawny umowy licencyjnej

20.4. Umowy licencyjne w obrocie

20.4.1. Umowa wydawnicza

20.4.1.1. Przedmiot umowy

20.4.1.2. Strony umowy

20.4.1.3. Treść umowy

20.4.1.4. Zakończenie stosunku wydawniczego

20.4.2. Umowa o korzystanie z utworów sztuk plastycznych

20.4.2.1. Przedmiot umowy

20.4.2.2. Strony umowy

20.4.2.3. Treść umowy

20.4.2.4. Zakończenie stosunku umownego

20.4.3. Umowa o produkcję utworu audiowizualnego

20.4.3.1. Przedmiot umowy

20.4.3.2. Strony umowy

20.4.3.3. Treść umowy

20.4.3.4. Zakończenie stosunku umownego

20.4.4. Umowy o rozpowszechnianie utworów audiowizualnych

20.4.4.1. Przedmiot umowy

20.4.4.2. Strony umowy

20.4.4.3. Treść umowy

20.4.4.4. Zakończenie stosunku umownego

20.4.5. Umowa o stworzenie utworu multimedialnego

20.4.5.1. Przedmiot umowy dotyczącej utworu multimedialnego

20.4.5.2. Strony umowy

20.4.5.3. Treść umowy

20.4.5.4. Zakończenie stosunku umownego

20.4.6. Licencje Creative Commons

20.5. Umowy pokrewne

20.5.1. Umowy o lokowanie produktu

20.5.1.1. Przedmiot umowy

20.5.1.2. Strony umowy

20.5.1.3. Treść umowy

20.5.1.4. Zakończenie stosunku umownego

20.5.2. Umowa merchandisingu

20.5.2.1. Przedmiot umowy

20.5.2.2. Strony umowy merchandisingu

20.5.2.3. Treść umowy licencyjnej

20.5.2.4. Zakończenie stosunku umownego

20.5.3. Umowa o format telewizyjny

20.5.3.1. Przedmiot umowy

20.5.3.2. Strony umowy

20.5.3.3. Treść umowy

20.5.3.4. Zakończenie stosunku umownego

Rozdział 21. Umowy o współpracę gospodarczą

21.1. Wprowadzenie

21.2. Umowa o kooperację przemysłową

21.2.1. Pojęcie umowy o kooperację przemysłową i charakter prawny stosunków między kooperantami

21.2.2. Rodzaje umów o kooperację przemysłową

21.2.3. Systemy umów o kooperację przemysłową

21.2.4. Kolizyjnoprawne aspekty umowy o kooperację przemysłową

21.3. Umowy o współdziałanie (joint venture)

21.3.1. Pojęcie i rodzaje umowy o współdziałanie

21.3.2. Kolizyjnoprawne aspekty umowy joint venture i porozumień wspólników (akcjonariuszy)

21.3.3. Ponadnarodowe formy spółek przewidziane w prawie unijnym jako instrument joint venture

21.4. Umowy koncernowe

21.5. Porozumienia kartelowe

Przedmowa

Prawne aspekty międzynarodowego obrotu handlowego są w Polsce przedmiotem coraz większego zainteresowania. Przyczyną tego stanu rzeczy jest, z jednej strony, stale rosnące znaczenie międzynarodowej wymiany handlowej dla polskiej gospodarki, a zatem i transakcji, które stanowią prawną podstawę tej wymiany, a z drugiej, niejako w konsekwencji, coraz częstszy udział polskich przedsiębiorców w sporach związanych z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem kontraktów zawieranych w międzynarodowym obrocie handlowym.

Naturalną konsekwencją wzrostu zainteresowania problematyką międzynarodowego prawa handlowego są coraz częściej pojawiające się na rynku wydawniczym publikacje z tego zakresu, przede wszystkim w postaci artykułów i monografii. Dotyczą one – z natury rzeczy – najróżniejszych zagadnień mieszczących się w zakresie wskazanej problematyki, np. Konwencji wiedeńskiej o międzynarodowej sprzedaży towarów (w tym dwa komentarze i kilka monografii), kwestii prawa właściwego dla różnych czynności prawnych dokonywanych w międzynarodowych stosunkach handlowych, poszczególnych umów typowych dla tych stosunków, itd. Liczne są także – istotne dla prawnej oceny tych umów – rozważania o charakterze prawnoporównawczym. Te ostatnie z reguły nawiązują do aktualnych, bardziej lub mniej udanych, inicjatyw tworzenia zbiorów materialnych norm prawa prywatnego, o charakterze „ponadnarodowym” czy „pozanarodowym”, podejmowanych przez różne organizacje międzynarodowe czy gremia pozarządowe. Służyć one mają, w dalszej perspektywie, ujednoliceniu prawa materialnego, zwłaszcza w obszarze istotnym dla międzynarodowych stosunków handlowych, w skali międzynarodowej lub przynajmniej regionalnej. Rola tych zbiorów już dzisiaj jest nie do przecenienia np. w praktyce negocjowania treści kontraktów, czy w praktyce międzynarodowego arbitrażu handlowego.

W polskim piśmiennictwie, bogatym w opracowania dotyczące różnych zagadnień międzynarodowego prawa handlowego, brak jednak kompleksowego opracowania tej problematyki. Wymienić można w zasadzie tylko dwa opracowania o charakterze podręcznikowym, a mianowicie pochodzący jeszcze z 1983 r. podręcznik autorstwa J. Jakubowskiego, M. Tomaszewskiego, A. Tynela i A. W. Wiśniewskiego (Zarys międzynarodowego prawa handlowego, Warszawa 1983) oraz późniejszy (2 wyd. w 2006 r.) o podobnej zawartości podręcznik (Międzynarodowe prawo handlowe, Warszawa 2006) pod redakcją M. Pazdana. Stan polskiej literatury z zakresu międzynarodowego prawa handlowego, zwłaszcza gdy chodzi o opracowania całościowe, przedstawia się zatem niekorzystnie na tle opracowań tej problematyki, opublikowanych w innych państwach, szczególnie aktywnych w międzynarodowej wymianie handlowej (np. Szwajcaria, Niemcy, Francja, Wielka Brytania, USA).

Niniejszy tom, przygotowany przez grupę przedstawicieli doktryny, z różnych ośrodków akademickich (z przeważającym udziałów pracowników Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach), ma – zgodnie z założeniami Systemu Prawa Handlowego – charakter opracowania systemowego, obejmującego zarys podstawowych zagadnień międzynarodowego prawa handlowego (czy – jak to niekiedy określa się w doktrynie – prawa kontraktów zagranicznych). W założeniu tom ogranicza się do przedstawienia prywatnoprawnych zagadnień międzynarodowego obrotu handlowego (taki właśnie zakres tradycyjnie umieszcza się w pojęciu międzynarodowego prawa handlowego), co oznacza pozostawienie poza zakresem opracowania problematyki stosunków międzypaństwowych związanych z międzynarodowym obrotem handlowym (międzynarodowe prawo gospodarcze) oraz problematyki reglamentacji tego obrotu przez państwo (w polskiej doktrynie określane dawniej jako prawo handlu zagranicznego).

Założenie szerokiego i w miarę pełnego odzwierciedlenia problematyki międzynarodowego prawa handlowego wymagało merytorycznego podziału tomu na dwie podstawowe części.

Pierwsza część obejmuje zagadnienia ogólne. W pierwszej kolejności konieczne było zdefiniowanie pojęcia międzynarodowego prawa handlowego, w celu wyznaczenia zakresu materii rozważanej w opracowaniu. Wszak pojęcie to jest różnie rozumiane i w konsekwencji różnie kształtuje się zawartość wydawanych na świecie opracowań systemowych lub podręcznikowych. Na zagadnienia ogólne składa się dalej problematyka źródeł międzynarodowego prawa handlowego, gdzie obok tradycyjnych źródeł takich jak m.in. konwencje międzynarodowe czy lex mercatoria, omawia się także harmonizację prawa prywatnego w aktach pozarządowych, a następnie obszerny rozdział poświęcony problematyce podmiotów międzynarodowych transakcji handlowych, w tym wybranym zagadnieniom upadłości międzynarodowej. Rozdział 4 przedstawia zagadnienia właściwości prawa dla kontraktów w ujęciu ogólnym. Problematyka kolizyjna powraca w dalszych częściach opracowania w odniesieniu do poszczególnych instytucji ogólnych oraz poszczególnych kontraktów, typowych dla międzynarodowych stosunków handlowych. Sporo miejsca poświęcono zawarciu umowy, gdzie obok tradycyjnych zagadnień takich jak culpa in contrahendo czy forma pojawia się problematyka tzw. handlu elektronicznego. W praktyce obrotu szczególnie doniosłe znaczenie ma zagadnienie interpretacji kontraktu, jemu zatem poświęcono przeważającą część rozważań zamieszczonych w rozdziale 6. Problematyka wykonania i naruszenia kontraktu, na przykładzie uregulowań Konwencji wiedeńskiej, zaprezentowana została w rozdziale 9. Tam też znalazły się rozważania o klauzulach siły wyższej i hardship.

Część ogólną tworzą też takie zagadnienia, pojawiające się praktycznie wraz z każdą transakcją międzynarodowego obrotu handlowego, jak: zabezpieczenie wierzytelności z kontraktów (rozdział 7), ubezpieczenia (rozdział 8), rozliczenia w międzynarodowych transakcjach handlowych (rozdział 10), zmiany podmiotowe w stosunku wynikającym z kontraktu (rozdział 11) i przedawnienie (rozdział 12). Odrębny rozdział 13, dotyczący rozstrzygania sporów, nie obejmuje problematyki arbitrażu handlowego, typowego sposobu rozstrzygania sporów powstających w międzynarodowych stosunkach handlowych. Tej problematyce poświęcony jest odrębny, obszerny tom 8 Systemu Prawa Handlowego, pod red. prof. A. Szumańskiego (Arbitraż Handlowy, Warszawa 2010).

Część szczegółowa zawiera prezentację najbardziej typowych kontraktów zawieranych w obrocie międzynarodowym, a więc umowy sprzedaży (rozdział 14) i umów kompensacyjnych (rozdział 15), umów przewozu i spedycji (rozdział 16), umowy leasingu (rozdział 17), umowy o dzieło (rozdział 18), różnych typów umów szeroko rozumianego pośrednictwa (rozdział 19), umów o korzystanie z własności intelektualnej (rozdział 20), wreszcie umów o współpracę gospodarczą (rozdział 21). Ta prezentacja ma w większości przypadków charakter bardzo ogólny, jako że każdy z przedstawianych kontraktów mógłby z powodzeniem stanowić przedmiot odrębnego, monograficznego opracowania. Wystarczy tu wskazać przykład umów o roboty budowlane, w tym umowę o wykonanie kompletnego obiektu, które zaliczane są w typologii umów do grupy umów wywodzących się z umowy o dzieło. Autorom poszczególnych rozdziałów chodziło przede wszystkim o przedstawienie najbardziej typowych konstrukcji prawnych i związanych z nimi problemów, charakterystycznych dla międzynarodowych stosunków handlowych, a nie o wyczerpujące opracowanie problematyki danego kontraktu. Dodać należy, że wiele kontraktów – w ujęciu prawa materialnego i badań prawnoporównawczych – stanowi przedmiot obszernych opracowań we wcześniejszych tomach Systemu Prawa Handlowego.

Warszawa, sierpień 2013 r.

Redaktor tomu:

Prof. dr. hab. Wojciech Popiołek

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

ACQP/Aquis Principles

Zasady Prawa Umów UE – Prinicples of the Existing EC Contract Law (Acquis Principles), Contract II. General Privisions, Delivery of Goods, Package Travel and Payment Services. Research Group on the Existing EC Private Law (Acquis Group), Monachium 2009 (ostateczna wersja ACQP ukaże się w Contract III pod koniec 2013 r.)

AgHandlD gr.

grecki Dekret Prezydencki z 1991 r. o umowie agencyjnej (grecki dekret Prezydencki Nr 219 z 30.5.1991 r. wprowadzający do prawa greckiego Dyrektywę 86/653/EWG o agentach handlowych, Government Gazette z 30.5.1991 r., A-81); znowelizowany Dekretem Prezydenckim Nr 249 z 1993 r. i Nr 88 z 1994 r.

AgHandlU ang.

angielska ustawa z 1993 r. o agentach handlowych [The UK Commercial Agents (Council Directive) Regulations 1993, S.I. z 8.12.1993 r. Nr 3053], zmiany: S.I. 1993, Nr 3173, S.I. 1998, Nr 2868

AgHandlU austr.

austriacka ustawa z 1993 r. o agentach handlowych (Handelsvertretergesetz – HVertrG, Federal Gazette 1993, Nr 88)

AgHandlU duń.

duńska ustawa Nr 272 z 2.5.1990 r. o agentach handlowych i komiwojażerach (Handelsagentloven)

AgHandlU fiń.

fińska ustawa z 1992 r. o agentach handlowych i komiwojażerach (Ustawa Nr 417 z 8.5.1992 r.)

AgHandlU franc.

francuska ustawa z 1991 r. (ustawa Nr 91–593 z 25.6.1991 r. o stosunkach między agentami handlowymi i ich zleceniodawcami – Loi n°91-593 du 25 juin 1991 relative aux rapports entre les agents commerciaux et leurs mandants; JO n° 148 du 27/06/1991)

AgHandlU luks.

luksemburska ustawa z 1994 r. o organizacji stosunków między niezależnymi agentami handlowymi i ich zleceniodawcami (Loi du 3 juin 1994 portant organisation des relations entre les agents commerciaux indépendants et leurs commettants et portant transposition de la directive du Conseil 86/653/EWG du 18 decembre 1986, Recueil de Legislation, 6 juillet 1994, A-No 58, p. 1088)

AgHandlU szwedz.

szwedzka ustawa Nr 351 z 2.5.1991 r. o agentach handlowych (Lag om Handels agentur, SFS 1991, Nr 351), weszła w życie 1.1.1992 r.

AktG

Aktiengesetz (niemiecka ustawa o spółce akcyjnej z 6.9.1965 r., BGBl. I, s. 1089 ze zm., obowiązuje od 1.1.1966 r.)

BGB/KC niem.

ustawa z 18.8.1896 r. (Bürgerliches Gesetzbuch, BGB; RGBl. s. 195; tekst jedn. z 2.1.2002 r., BGBl. I, s. 42, 2909; BGBl. 2003, I, s. 738 ze zm.); zm.: ustawa z 4.7.2013 r. (BGBl. I, s. 2176); http://www.gesetze-im-internet.de/bgb/

CESL

Wspólne Europejskie Prawo Sprzedaży (Common European Sales Law)

CESL proj.

projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 10.11.1012 r. w sprawie wspólnych przepisów dotyczących umowy sprzedaży (CESL); KOM (2011) 635 wersja ostateczna, 2011/0284 (COD)

CIM

Załącznik B do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) z 9.5.1980 r. – Przepisy Ujednolicone o Umowie Międzynarodowego Przewozu Towarów Kolejami

Code des assurances

francuskie prawo ubezpieczeń gospodarczych (Journal Officiel de la République française, 1978, p. 1088, modifié)

Companies Act

angielska ustawa o spółkach – The Companies Act 2006 (c 46); http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/46/pdfs/ukpga_20060046_en.pdf

DCFR

Wspólny System Odniesienia/Wspólne Ramy Odniesienia (Zasady, Definicje i Prawa Modelowe Europejskiego Prawa Prywatnego) (Draft Common Frame of Reference)

DHP

Draft Hague Principles on the Choice of Law in International Contracts, przyjęte przez komisję Haskiej Konferencji Prawa Prywatnego Międzynarodowego 16.11.2012 r.; http://www.hcch.net/upload/wop/contracts2012principles_e.pdf

Druga Dyrektywa Rady

Druga Dyrektywa Rady 88/357/EWG z 22.6.1988 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie i ustanowienia przepisów ułatwiających skuteczne korzystanie ze swobody świadczenia usług oraz zmieniająca dyrektywę 73/239/EWG (Dz.Urz. WE L Nr 172, s. 1 ) – uchylona przez Dyrektywę 2009/138/WE

Dyrektywa 1999/44/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/44/WE z 25.5.1999 r. w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji (Dz.Urz. WE L Nr 171, s. 12)

Dyrektywa 1999/93/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 1999/93/WE z 13.12.1999 r. w sprawie wspólnotowych ram w zakresie podpisów elektronicznych (Dz.Urz. WE L z 2000 r. Nr 13, s. 12)

Dyrektywa 2000/31/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/31/WE z 8.6. 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (Dz.Urz. WE L Nr 178, s. 1)

Dyrektywa 2000/35/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/35/WE z 29.6.2000 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz.Urz. WE L Nr 200, s. 35) – uchylona przez Dyrektywę 2011/7/UE

Dyrektywa 2001/29/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/29/WE z 22.5.2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.Urz. UE L Nr 167, s. 10)

Dyrektywa 2002/58/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/58/WE z 12.7.2002 r. dotycząca przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej (dyrektywa o prywatności i łączności elektronicznej) (Dz.Urz. UE L Nr 201, s. 37)

Dyrektywa 2002/65/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/65/WE z 23.9.2002 r. dotycząca sprzedaży konsumentom usług finansowych na odległość oraz zmieniająca dyrektywę Rady 90/619/EWG oraz dyrektywy 97/7/WE i 98/27/WE (Dz.Urz. WE L Nr 271, s. 16)

Dyrektywa 2002/83/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2002/83/WE z 5.11.2002 r. dotycząca ubezpieczeń na życie (Dz.Urz. WE L Nr 345, s. 1) – uchylona przez Dyrektywę 2009/138/WE

Dyrektywa 2004/39/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/39/WE z 21.4.2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz.Urz. UE L Nr 145, s. 1)

Dyrektywa 2005/29/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/29/WE z 11.5.2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) Nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych) (Dz.Urz. UE L Nr 149, s. 22)

Dyrektywa 2005/68/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/68/WE z 16.11.2005 r. w sprawie reasekuracji oraz zmieniająca dyrektywy Rady 73/239/EWG, 92/49/EWG, a także dyrektywy 98/78WE i 2002/83/WE (Dz.Urz. WE L Nr 323, s. 1)

Dyrektywa 2006/123/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/123/WE z 12.12.2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE L Nr 376, s. 36)

Dyrektywa 2008/48/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23.4.2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz. UE L Nr 133, s. 66)

Dyrektywa 2008/122/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/122/WE z 14.1.2009 r. w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do niektórych aspektów umów timeshare, umów o długoterminowe produkty wakacyjne, umów odsprzedaży oraz wymiany (Dz.Urz. UE L Nr 33, s. 10)

Dyrektywa 2009/136/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/136/WE z 25.11.2009 r. zmieniająca dyrektywę 2002/22/WE w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników, dyrektywę 2002/58/WE dotyczącą przetwarzania danych osobowych i ochrony prywatności w sektorze łączności elektronicznej oraz rozporządzenie (WE) Nr 2006/2004 w sprawie współpracy między organami krajowymi odpowiedzialnymi za egzekwowanie przepisów prawa w zakresie ochrony konsumentów (Dz.Urz. UE L Nr 337, s. 11)

Dyrektywa 2009/138/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/138/WE z 25.11.2009 r. w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.Urz. UE L Nr 335, s. 1)

Dyrektywa 2010/13/UE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE z 10.3.2010 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących świadczenia audiowizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych) (Dz.Urz. UE L Nr 95, s. 1)

Dyrektywa 2011/7/UE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16.2.2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych (Dz.Urz. UE L Nr 48, s. 1)

Dyrektywa 2011/83/UE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z 25.10.2011 r. w sprawie praw konsumentów, zmieniająca dyrektywę Rady 93/13/EWG i dyrektywę 1999/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 85/577/EWG i dyrektywę 97/7/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L Nr 304, s. 64)

Dyrektywa 86/653/WE

Dyrektywa Rady 86/653/WE z 18.12.1986 r. w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek (Dz.Urz. WE L Nr 382, s. 17)

Dyrektywa 92/49/EWG

Dyrektywa Rady 92/49/EWG z 18.6.1992 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie oraz zmieniająca dyrektywy 73/239/EWG i 88/357/EWG (trzecia dyrektywa w sprawie ubezpieczeń innych niż ubezpieczenia na życie) (Dz.Urz. WE L Nr 228, s. 1) – uchylona przez Dyrektywę 2009/138/WE

Dyrektywa 93/13/EWG

Dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5.4.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE L Nr 95, s. 29)

Dyrektywa 95/46/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 95/46/WE z 24.10.1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.Urz. UE L Nr 281, s. 31)

Dyrektywa 97/5/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/5/WE z 27.1.1997 r. w sprawie transgranicznych przelewów bankowych (Dz.Urz. WE L Nr 43, s. 25)

Dyrektywa 97/7/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/7/WE z 20.5.1997 r. w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość (Dz.Urz. WE L Nr 144, s. 19) – uchylona przez Dyrektywę 2011/83/UE z dniem 13.6.2014 r.

Dyrektywa 98/34/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE z 22.6.1998 r. ustanawiająca procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (dyrektywa o transparentności) (Dz.Urz. WE L Nr 204, s. 37)

Dyrektywa 98/84/WE

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/84/WE z 20.11.1998 r. w sprawie prawnej ochrony usług opartych lub polegających na warunkowym dostępie (Dz.Urz. WE L Nr 320, s. 54)

DziałUbezpU

ustawa z 22.5.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 950)

Feasability Study

A European contract law for consumers and businesses: Publication of the results of the feasibility study carried out by the Expert Group on European contract law for stakeholders’ and legal practitioners’ feedback. Feasibility study for a future instrument in European Contract Law (3 May 2011), Annex IV, s. 14, http://ec.europa.eu/justice/policies/consumer/docs/explanatory_note_results_feasibility_study_05_2011_en.pdf

FuzU szwajc.

szwajcarska ustawa o fuzjach z 3.10.2003 r. (Bundesgesetz über Fusion, Spaltung, Umwandlung und Vermögensübertragung – Fusionsgesetz, FusG, vom 3. Oktober 2003 (Stand am 1. Januar 2013); http://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/20001208/index.html

GPCCA

estońska Część ogólna Kodeksu cywilnego (The General Part of the Civil Code Act 2002)

HGB/KH niem.

niemiecki Kodeks handlowy z 1897 r. (Handelsgesetzbuch); www.gesetze-im-internet.de/hgb/index.html

HTC

Konwencja o prawie właściwym dla trustów i ich uznawaniu z 1.7.1985 r.; http://www.hcch.net

INCOTERMS

International Commercial Terms (Międzynarodowe Reguły Handlu); opubl. w 1936 r.; od 1.1.2011 r. obowiazująca wersja z 2010 r., zastąpiła Incoterms z 2000 r.

Insolvency Act

angielska ustawa o niewypłacalności z 1986 r. (wejście w życie 29.12.1986 r.); http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1986/45/contents

JęzPolU

ustawa z 7.10.1999 r. o języku polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 224 ze zm.)

JKH amer./UCC USA

amerykański jednolity kodeks handlowy (Uniform Commercial Code)

Karta

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2012 r. Nr 326, s. 391)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)

KC alg.

znowelizowany Kodeks cywilny algierski (tekst w tłumaczeniu na jęz. niem.: D. Nelle, IPRax 2007, Nr 6, s. 557–559)

KC arm.

Kodeks cywilny armeński z 5.5.1998 r. (nieoficjalny angielski przekład: http://www.parliament.am/legislation.php?sel=show&ID=1556&lang=eng; przekład niemiecki: IPRax 2009, Nr 1, s. 96–100)

KC austr.

Patent Cesarski z 1.6.1811 r. (Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch; ABGB) (JGS Nr 946/1811); zm.: ustawa z 6.8.2013 r. (BGBl. I Nr 179/2013); http://www.ris.bka.gv.at/GeltendeFassung.wxe?Abfrage=Bundesnormen&Gesetzesnummer=10001622

KC belg.

Kodeks cywilny belgijski z 1942 r. (dawniej: belgijski Kodeks cywilny z 1804 r. – Burgerlijk Wetboek, BW)

KC biał.

białoruski Kodeks cywilny z 7.12.1998 r. Nr 218 ze zm., wszedł w życie 1.7.1999 r.; przekład angielski: http://www.wipo.int/wipolex/en/text.jsp?file_id=184461

KC czes.

Kodeks cywilny Czech z 3.2.2012 r. (Zákon 89/2012 Sb. občanský zákoník; ); www.zakonyprolidi.cz

KC franc.

kodeks cywilny francuski (Napoleona) z 21.3.1804 r. (Code civil); tekst jedn. z 19.5.2013 r.; zm.: ustawa LOI n° 2013-404 du 17 mai 2013 ouvrant le mariage aux couples de personnes de même sexe (NOR: JUSC1236338L) JORF n°0114 du 18 mai 2013 page 8253 texte n°3; http://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?cidTexte=LEGITEXT000006070721

KC gr.

ustawa z 1940 r. (Astikos Kodikas; gr. Αστικός Κώδικας) (ΑΝ 2250/ /1940), wejście w życie: 23.2.1946 r.; http://www.ministryofjustice.gr

KC gwat.

Kodeks cywilny gwatemalski – ustawa z 14.9.1963 r. (Código Civil de Guatemala Decreto Ley N°106 de 14 Septiembre 1963, publicado en el Diario de Centro América el 07 de octubre de 1963); http://www.oj.gob.gt/es/QueEsOJ/EstructuraOJ/UnidadesAdministrativas/CentroAnalisisDocumentacionJudicial/cds/CDs%20leyes/2004/PDFs/Codigos/CODIGO%20CIVIL.pdf

KC hiszp.

hiszpański Kodeks cywilny – Dekret Królewski z 24.6.1889 r. (Código Civil Español, Real Decreto de 24 de julio de 1889, disponiendo la publicación en la Gaceta de Madrid de la edición reformada del Código Civil; Gaceta de Madrid de 25 de julio de 1889, Nr 206); zm.: ustawa z 26.5.2013 r.; http://noticias.juridicas.com/base_datos/Privado/cc.html

KC hol.

Księga X kodeksu cywilnego holenderskiego wprowadzona ustawą z 19.5.2011 r.; http://www.wetboek-online.nl/wet/Burgerlijk%20Wetboek%20Boek%202.html

KC jap.

japońska ustawa Nr 89 – Kodeks cywilny z 27.4.1896 r.; http://www.ultimateam.pl/ultimajapan/kodeks-cywilny.html

KC jem.

Kodeks cywilny jemeński z 2002 r.; przekład: H. Krüger, Neues internationales Privatrecht es Privatrecht in der Republik Jemen, IPRax 2004, Nr 4

KC kat.

Kodeks cywilny Kataru z 2004 r. (tłum. na jęz. niem.: S. Klaiber, H. Krüger, IPRax 2007, Nr 2, s. 149–161)

KC koreań.

ustawa Nr 471 – Kodeks cywilny Republiki Zjednoczonej Korei z 1958 r.; wejście w życie 1.1.1960 r.; http://united-korea.org/code_civil/article_0000.htm

KC lit.

Kodeks cywilny Republiki Litwy z 18.7.2001 r. – ustawa Nr VIII – 1864; tekst ustawy: P. Ravluševičius, Die Reform des Internationalen Privatrechts in Litauen, IPRax 2003, Nr 3, s. 298–305; por. polski przekład: K. Bogdziewicz, KPP 2008, Nr 1, s. 278–302

KC meks.

Kodeks cywilny meksykański z 1928 r. (Código Civil Federal z 1928 r. Codigo Civil para El Distrito Federal en Materia Comun y para toda La Republica en Materia Federal; El Diario Oficial de la Federación en cuatro partes los días 26 de mayo, 14 de julio, 3 y 31 de agosto de 1928); zm.: ustawa z 8.4.2013 r.; http://mexico.justia.com/federales/codigos/codigo-civil-federal/

KC mong.

Kodeks cywilny mongolski z 10.1.2002 r.; tekst ustawy: D. Nelle, Neues Internationales Privat-, Zivilverfahrens- und Vollstreckungsrecht in der Mongolei, IPRax 2003, Nr 4, s. 381–386

KC nikar.

ustawa z 1.2.1904 r. – Código Civil de Nicaragua, Decreto de 1 de febrero 1904, Decreto N° 2148, publicado en el Diario Oficial del 5 de Febrero 1904; http://legislacion.asamblea.gob.ni/Normaweb.nsf/%28$All%29/FB441C51FC9A50B1062574E10079FC17?OpenDocument

KC port.

Kodeks cywilny portugalski z 25.11.1966 r. – Código Civil Português (Decreto- Lei nº 47344/66, de 25 de Novembro de 196), zm.: ustawa z 5.3.2013 r. Aprova o regime jurídico do processo de inventário, altera o Código Civil, o Código do Registo Predial, o Código do Registo Civil e o Código de Processo Civil, Lei nº 23/2013; tłum. na jęz. niem.: M. Hartard, w: IPR-Gesetze in Europa, s. 108–132; tłum. na jęz. pol. w: Poczobut, Kodyfikacje. s. 63–73; http://www.igf.min-financas.pt/leggeraldocs/DL_47344_66_COD_CIVIL_INDICE.htm

KC québ.

Kodeks cywilny Prowincji Quebéc (Code civil du Québec) z 8.1.1991 r. (LRQ, c C-1991), obowiązuje od 1.1.1994 r.; tekst jedn. z 23.5.2013 r.; tekst ustawy: P. Glenn, Codification of Private International Law in Quebec, RabelsZ 1996, t. 60, s. 327–352; polski przekład A. Wysocka, KPP 2011, Nr 1, s. 277–288; http://www.canlii.org/en/qc/laws/stat/lrq-c-c-1991/

KC ros.

Kodeks cywilny rosyjski z 8.2.1998 r. (unormowanie prawa prywatnego międzynarodowego pochodzi z 26.11.2001 r.; Sobranie zakonodelst’wa Rossijskoj Federacii 2001, Nr 49, poz. 4552); http://www.interlaw.ru/law/docs/10064072/; wejście w życie: 1.3.2002 r.; polski przekład N. Żytkiewicz, KPP 2010, Nr 4, s. 1103–1137; tłum. na jęz. franc. N. Bogdanova, D. Litwiński, RCDIP 2002, Nr 1, s. 182–192; tłum. na jęz. niem. S. Solotych, RabelsZ 2003, Nr 1, s. 340–352

KC rum.

Kodeks cywilny Rumunii z 2011 r. (Noul Cod Civil republicat 2011. Legea 287/2009 privind Codul civil, Monitorul Oficial, Partea I Nr 505 din 15 iulie 2011); www.dreptonline.ro

KC salw.

Kodeks cywilny Salwadoru z 1959 r. (Código Civil Salvadoreño – Código Civil de la República de el Salvador); Dekret z 23.8.1859 r. (Decreto de 23 de agosto de 1859, disponiendo la publicación en la Gaceta Oficial No. 85 – Tomo 8 del 14 de abril de 1860); zm.: ustawa z 11.11.2004 r. (24) D.L. N° 512, del 11 de noviembre del 2004, publicado en el D.O. N° 236, Tomo 365, del 17 de diciembre del 2004; http://www.oas.org/dil/esp/Codigo_Civil_El_Salvador.pdf

KC słow.

Kodeks cywilny słowacki (Občanský zákoník) z 26.2.1964 r., zbierka záhonov SR 40/1964

KC tunez.

tunezyjski Kodeks cywilny z 27.11.1998 r. (Journal officiel de la République Tunisienne z 1.12.1998 r., Nr 96, s. 2332); tekst ustawy: A. Mezgahi, Les innovations du code Tunisie de dront international privé, RabelsZ 2001, t. 65, s. 102–125

KC węg. z 1959 r.

węgierski Kodeks cywilny z 1959 r. [omówienie: Węgierski kodeks cywilny (red. nauk. E. Łętowska), Wrocław 1984]

KC węg. z 2013 r.

Kodeks cywilny Węgier z 11.2.2013 r. (Polgári Törvénykönyv – A törvényt az Országgyűlés a 2013. február 11-i ülésnapján fogadta, Magyar Közlöny, 2013. évi 31. Szám, el 2382); www.kozlonyok.hu

KC wł.

Kodeks cywilny włoski (Codice Civile); Dekret Królewski z 16.3.1942 r. (Regio Decreto 16 marzo 1942, n. 262 Approvazione del testo del Codice Civile; Pubblicato nella edizione straordinaria della Gazzetta Ufficiale, n. 79 del 4 aprile 1942); zm.: ustawa z 10.12.2012 r., Prawo Nr 219/2012 – Nuove disposizioni sulla filiazione naturale i z 11.12.2012, Akt Nr 220/2012 – Riforma del condominio, http://www.altalex.com/index.php?idnot=34794, Gazzetta Ufficiale, n. 79 del 4 aprile 1942

KH bułg.

Kodeks handlowy bułgarski – ustawa z 18.6.1991 r. – Prawo handlowe (state Gezette No 48/18.06.1991))

KH franc.

Kodeks handlowy francuski z 1807 r. (Code de commerce); http://www.legifrance.gouv.fr/

KH niem.

Handelsgesetzbuch (HGB) – niemiecki kodeks handlowy z 10.5.1897 r.; http://www.gesetze-im-internet.de/hgb/index.html

KKE

Konwencja o korzystaniu z komunikacji elektronicznej w kontraktach międzynarodowych (ang. Convention on the Use of Electronic Communications in International Contracting); przekład: http://www.mg.gov.pl/NR/rdonlyres/B7F2179B-C9E7-4F65-B2CD-3AFD3EC727B1/22752/KonwencjaUncitral.pdf

klauzula modelowa ICC z 1985 r.

Force Majeure and Hardship, International Chamber of Commerce, Publication No 421, Paryż 1985

klauzula modelowa ICC z 2003 r.

Force Majeure Clause 2003, Hardship Clause 2003, International Chamber of Commerce, Publication No 650, Paryż 2003

klauzule FIDIC

Conditions of contract for construction for building and engineering works designed by the employer, FIDIC 1st edition, 1999 (Red Book) – Warunki kontraktu na budowę… (Czerwona książka); Conditions of Contract for EPC (Engineer – Procure – Construct) Turnkey Projects, FIDIC 1st edition, 1999 (Silver Book) – Warunki kontraktu na realizację EPC/pod klucz (Srebrna książka); Conditions of Contract for Plant and Design-Build for electrical and mechanical plant and building and engineering works designed by the contractor, FIDIC 1st edition (Yellow Book) – Warunki kontraktu na urządzenia i budowę z projektowaniem… (Żółta książka); Short Form of Contract for projects of relatively small value (Green Book) – Krótka forma kontraktu dla mniejszych inwestycji, nieprzekraczających wartości 500 000 USD (Zielona książka)

KlauzUmD port.

portugalski dekret o klauzulach umownych z 25.10.1985 r. (DL 446/85)

KlauzUmU hiszp.

ustawa Nr 7/1998 z 13.4.1998 r. o klauzulach umownych (Ley 7/1998, de 13 de abril, sobre condiciones generales de la contratación, BOE Nr 89 z 14.4.1998 ze zm.); http://civil.udg.edu/normacivil/estatal/contract/lcgc.htm

KM

ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 758)

KM NRD

ustawa b. NRD z 5.2.1976 r. – Kodeks morski

KML

Konwencja o międzypaństwowym leasingu, podpisana w Moskwie 25.11.1998 r.

KMLF

Konwencja UNIDROIT o międzynarodowym leasingu finansowanym, sporządzona w Ottawie 28.5.1988 r.

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.)

Konwencja CISG

Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (Konwencja wiedeńska), sporządzona w Wiedniu 11.4.1980 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 286 ze zm.)

Konwencja CMR

Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) i Protokół podpisania, sporządzone w Genewie 19.5.1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238 ze zm.; sprost.: Dz.U. z 1995 r. Nr 69, poz. 352)

Konwencja COTIF

Konwencja berneńska z 9.5.1980 r. o międzynarodowym przewozie kolejami (tekst pierwotny Dz.U. z 1985 r. Nr 34, poz. 158; tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 ze zm.)

Konwencja genewska (europejska)

Konwencja europejska o międzynarodowym arbitrażu handlowym sporządzona w Genewie 21.4.1961 r. (Dz.U. z 1964 r. Nr 40, poz. 270 – załącznik)

Konwencja genewska z 1983 r.

Konwencja UNIDROIT z 1983 r. o zastępstwie w międzynarodowej sprzedaży towarów (Convention on Agency in the International Sale of Goods, Geneva 1983); tekst angielski i francuski, Acts and Proceedings of the Genewa Conference for the adoption of the UNIDROIT draft Convention on Agency in the International Sale of Goods, ULRev. 1983, t. I–II

Konwencja haska z 1955 r.

Konwencja haska z 15.6.1955 r. o prawie właściwym dla umów międzynarodowej sprzedaży towarów; http://www.hcch.net/index_en.php?act=conventions.text&cid=31

Konwencja haska z 1978 r.

Konwencja haska z 14.3.1978 r. o prawie właściwym dla zastępstwa (Convention on the law applicable to agency); wejście w życie 1.5.1992 r.; http://www.hcch.net/index_en.php?act=conventions.text&cid=89

Konwencja haska z 1986 r.

Konwencja haska z 22.12.1986 r. o prawie właściwym dla umów międzynarodowej sprzedaży towarów

Konwencja kapsztadzka

Konwencja o międzynarodowych zabezpieczeniach na wyposażeniu ruchomym (Dz.Urz. UE L z 2009 r. Nr 121, s. 8)

Konwencja montrealska z 1999 r.

Konwencja z 28.5.1999 r. o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego (Dz.U. z 2007 r. Nr 37, poz. 235)

Konwencja nowojorska o arbitrażu

Konwencja o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych, sporządzona w Nowym Jorku 10.6.1958 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 9, poz. 41)

Konwencja nowojorska o cesji

Konwencja Organizacji Narodów Zjednoczonych o przelewie wierzytelności w handlu międzynarodowym z 12.12.2001 r.

Konwencja nowojorska o przedawnieniu

Konwencja o przedawnieniu w międzynarodowej sprzedaży towarów, sporządzona w Nowym Jorku 14.6.1974 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 282 ze zm.)

Konwencja ottawska

Konwencja UNIDROIT o międzynarodowym factoringu przyjęta w Ottawie 28.5.1988 r.

Konwencja rzymska

Konwencja o prawie właściwym dla zobowiązań umownych otwarta do podpisu w Rzymie 19.6.1980 r. (Dz.U. z 2008 r. Nr 10, poz. 57) – akt nieobowiązujący; zastąpiona przez Rozporządzenie Rzym I

Konwencja warszawska

Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisana w Warszawie 12.10.1929 r. (Dz.U. z 1933 r. Nr 8, poz. 49 ze zm.) z Protokołem haskim z 1955 r. (Dz.U. z 1963 r. Nr 33, poz. 189) i z Konwencją guadalajarską z 1961 r. (w stosunku do Polski weszła w życie 16.3.1965 r. (http://www2.icao.int/en/leb/List%20of%20Parties/Guadalajara_EN.pdf)

Konwencja z Lugano

Konwencja z 30.10.2007 r. o jurysdykcji i uznawaniu oraz wykonywaniu orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. UE L Nr 339, s. 3)

KPC

ustawa z 14.4.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.)

KPC franc.

francuski Kodeks postępowania cywilnego z 14.4.1807 r., w wersji z 1981 r.

KPC wł.

włoski Kodeks postępowania cywilnego z 28.10.1940 r. (Codice di procedura civile, CPC ze zm. z 18.6.2009 r.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1030)

KWU

ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.)

KZ

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.)

KZ słow.

słoweński Kodeks zobowiązań (Obligacijski zakonik)

Marine Insurance Act 1906

ustawa o ubezpieczeniach morskich z 1906 r. (1906 CHAPTER 41 6 Edw 7)

MLEC

UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce with Guide to Enactment with additional article 5 bis as adopted in 1998 (Prawo Modelowe dotyczące Handlu Elektronicznego); http://www.uncitral.org/uncitral/en/uncitral_texts/electronic_commerce/1996Model.html

MLST

ustawa modelowa Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju z 1994 r. (Model Law on Secured Transactions)

NiewypłU niem.

niemiecka ustawa o niewypłacalności z 5.10.1994 r. (BGBl. I, s. 2854 ze zm.)

OchrKonkurU

ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.)

OchrKonsU gr.

ustawa Nr 2251/94 z 16.11.1994 r. o ochronie konsumentów (gr. ΝΟΜΟΣ 2251/1994 (ΦΕΚ 191 Α΄/ 16 Νοεμβρίου 1994 – Νόμο περί προστασίας καταναλωτών) ze zm.; http://data.eixe.org/default.asp?ElementId=120981

OffsetU

ustawa z 10.9.1999 r. o niektórych umowach kompensacyjnych zawieranych w związku z umowami dostaw na potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. z 2013 r. poz. 716)

OPWS 2010

uchwała Polskiej Rady Spedycji i Logistyki Nr 1/2010 z 14.1.2010 r. – Ogólne Polskie Warunki Spedycyjne 2010 (OPWS 2010)

OR/KZ szwajc.

ustawa z 30.3.1911 r. – szwajcarskie Prawo obligacyjne (Bundesgesetz betreffend die Ergänzung des Schweizerischen Zivilgesetzbuches; Fünfter Teil: Obligationenrecht)

PECL

Europejskie Prawo Kontraktowe/Europejskie Prawo Umów (The Principles of European Contract Law)

PEICL

Zasady Europejskiego Prawa Ubezpieczeń (Principles of European Insurance Contract Law)

PEL CAFDC

Principles of European Law, Study Group on European Civil Code: Commercial Agency, Franchising, Distribution Contracts (PEL CAFDC), prepared by M. Hesselink, J. W. Rudgers, O. B. Diaz, M. Scotton, M. Veldman, Monachium 2006

PETL

Zasady Europejskiego Prawa Trustów [dostępne w: European Principles of Trust Law; Principles of European Trust Law (red. D. Hayton, S. Kortmann, H. L. E. Verhagen), Haga 1999]

Pierwsza Dyrektywa Rady

Pierwsza Dyrektywa Rady (73/239/EWG) z 24.7.1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do podejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie (Dz.Urz. WE L Nr 228, s. 3) – uchylona przez Dyrektywę 2009/138/WE

Porozumienie TRIPS

Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej; załącznik Nr 1 do obwieszczenia Ministra Spraw Zagranicznych z 12.2.1996 r. w sprawie publikacji załączników do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO) (Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143)

PorTransTechWyłR

rozporządzenie RM z 30.7.2007 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień dotyczących transferu technologii spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 137, poz. 963) – obowiązuje do 30.4.2015 r.

PostUpadłU hiszp.

hiszpańska ustawa o postępowaniu upadłościowym z 9.7.2003 r. (Ley concursal, BOE z 10.7.2003 r., Nr 164, s. 26905); zm.: ustawa z 10.10.2011 r., BOE 2003, 245, s. 106745

PrAut

ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.)

PrBank

ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.)

PrCzek

ustawa z 28.4.1936 r. – Prawo czekowe (Dz.U. Nr 37, poz. 283 ze zm.)

PrDew

ustawa z 27.7.2002 r. – Prawo dewizowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 826)

PrLot

ustawa z 3.7.2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 933 ze zm.)

Projekt

projekt ustawy o stosunkach cywilnoprawnych w handlu międzynarodowym z 1981 r.

PrPrywM

ustawa z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432)

PrPrywM alb.

albańska ustawa Nr 10428 o prawie prywatnym międzynarodowym z 2.6.2011 r. (Fletorja Zyrtare 2011, Nr 82, s. 3319); przekład niemiecki: W. Stoppel, JOR 2012, t. 53, s. 357–385

PrPrywM azer.

azerska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 6.6.2000 r., IPRax 2003, Nr 4, s. 386–389

PrPrywM belg.

belgijskie Prawo prywatne międzynarodowe – ustawa z 16.7.2004 r. zawierająca kodeks prawa prywatnego międzynarodowego (tłum. z jęz. francuskiego i niderlandzkiego – S. an den Bogaert, P. Tereszkiewicz, KPP Rok XIV: 2005, Nr 3 s. 863; Mon. Belge z 27.7.2004 r., s. 57344––57374); przekład niemiecki: RabelsZ 2006, t. 70, s. 358 i n.

PrPrywM bułg.

bułgarska ustawa o prawie prywatnym międzynarodowym z 17.5.2005 r. (Dǎrzǎven Vestnik, Dz. Państwowy Nr 42 z 17.5.2005 r., s. 1 ze zm.; RabelsZ 2007, t. 71, s. 457–493); polski przekład: P. Ptak, KPP 2009, Nr 1, s. 251–279

PrPrywM chiń.

chińska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 2010 r.; tłum. na jęz. pol.: K. Sznajder-Peroń, PPPM 2011, t. 9, s. 149–159

PrPrywM czes.

czeska ustawa z 25.1.2012 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (obowiązuje od 1.1.2014 r.); http://www.czechlegislation.com/pl/91-2012-sb

PrPrywM est.

estońska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 27.3.2002 r. (RT. I. 2002, Nr 35, s. 217); wersja ang. – http://www.legaltext.ee/text/en/X30075.htm

PrPrywM jap.

japońska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 2006 r.; tłum. na jęz. niemiecki: Y. Sakurada, IPRax 2007, Nr 6, s. 560–565

PrPrywM kazach.

kazachska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 1.7.1999 r.; tekst ustawy: A. Weishaupt, Neues Kollisions, s. 55–58

PrPrywM kor.

koreańska ustawa z 2001 r. – Prawo prywatne międzynarodowe Republiki Korei; tlum. na jęz. niemiecki: K. B. Pissler, RabelsZ 2006, Nr 70, s. 342–397

PrPrywM koreań.

koreańska ustawa Nr 6465 – Prawo prywatne międzynarodowe z 7.4.2001 r. (IPRax 2007, Nr 5, s. 479–484); angielski przekład: YPIL 2003, Nr 5, s. 315 i n.

PrPrywM mac.

macedońska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 4.7.2007 r. (Služben Vesnik na Republika Makedonija z 12.7.2007 r., Nr 87, s. 23; IPRax 2008, Nr 2, s. 158–168); tłum. na jęz. niemiecki: Ch. Jessel-Holst, IPRax 2008, Nr 2, s. 158–168

PrPrywM rum.

rumuńska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 1992 r. (Monitorul Oficial Nr 245 z 1.10.1992 r.); polski przekład: A. Stan-Otasevici, KPP 2008, Nr 3, s. 869–897

PrPrywM słow.

słoweńska ustawa – Prawo prywatne miedzynarodowe z 8.7.1999 r. (Uradni list RS 1999, Nr 56, RabelsZ 2002, t. 4, s. 748–776)

PrPrywM szwajc./IPRG

szwajcarska ustawa związkowa o prawie prywatnym międzynarodowym z 18.12.1987 r. (Bundesgesetz über das Internationale Privatrecht, IPRG); Amtliche Sammlung des Bundesrechts 1988, Nr 44, s. 1776 i n.

PrPrywM tur.

turecka ustawa Nr 5718 z 27.11.2007 r. o prawie prywatnym międzynarodowym oraz prawie postępowania cywilnego (tur. Dz.U. z 12.12.2007 r., Nr 26728); tłum. na jęz. angielski: N. Ayşe Odman Boztosun, YPIL 2007, Nr 9, s. 583–604, IPRax 2008, Nr 3, s. 283–290

PrPrywM ukr.

ukraińska ustawa – Prawo prywatne międzynarodowe z 18.3.2004 r. (Widomosci Wierchownoj Radi Ukrainy 2005, Nr 32, s. 422); polski przekład: J. Czubak, W. Macokina, I. Kotlyarska, pod kier. P. Mostowika, KPP 2008, Nr 2, s. 571–590

PrPrywM wenez.

wenezuelska ustawa z 6.8.1998 r. – Prawo prywatne międzynarodowe, (Gaceta Oficial de la República de Venezuela z 6.8.1998 r., Nr 36.511); tłum. na jęz. niemiecki: T. B. de Maekelt, Das neue venezolanische Gesetz über Internationales Privatrecht, RabelsZ 2000, t. 64, s. 358–381

PrPrywM węg.

rozporządzenie z mocą ustawy Nr 13 o prawie prywatnym międzynarodowym (Magyar Közlöny z 31.5.1979 r., s. 495 i n.); ang. przekład ustawy: Tulane Law Review 1980, t. 55, s. 88–113

PrPrywM wł.

włoska ustawa Nr 218 z 31.5.1995 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Gazzetta ufficiale z 3.6.1995 r., Nr 128)

PrPrywM z 1965 r.

ustawa z 12.11.1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 46, poz. 290 ze zm.) – akt nieobowiązujący

PrPrzew

ustawa z 15.11.1984 r. – Prawo przewozowe (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1173 ze zm.)

PrSpół hiszp.

hiszpańskie Prawo spółek kapitałowych (Ley de Sociedades de Capital; BOE z 3.7.2010 r., Nr 161, s. 58472), wejście w życie: 1.9.2010 r.

PrUm skand.

skandynawskie Prawo umów z 1986 r. (Act on contracts and other juristic acts pertaining to property Consolidation Act No. 600 of 8 September 1986 as amended by Act No. 1098 of 21 December 1994, Act No. 389 of 14 June 1995, and Act No. 385 of 22 May 1996)

PrUpad hiszp.

hiszpańska ustawa upadłościowa (Ley Concursal) z 9.7.2003 r. – obowiązuje od 1.9.2004 r., znowelizowana na mocy ustawy z 10.10.2011 r., BOE z 11.10.2011 r. Nr 245; przekład ang.: http://www.mjusticia.gob.es/cs/Satellite/es/1215198252168/DetalleInformacion.html

PrUpad wł.

włoska ustawa o prawie upadłościowym z 1942 r. (Regio Decreto 16 marzo 1942, n. 267; legge fallimentare)

PrUpN

ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.)

PrWeksl

ustawa z 28.4.1936 r. – Prawo wekslowe (Dz.U. Nr 37, poz. 282 ze zm.)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.)

PrZob est.

estońskie Prawo zobowiązań [Law of Obligations Act (LOA), tj. Võlaõigusseadus, 5.6.2002 jõust. 1.7.2002 – (Riigi Teataja) RT I 2002, 53, 336]; https://www.riigiteataja.ee/akt/108072011021

Publikacja MIH Nr 634

ICC Publication No. 634; Publikacja dostępna również w języku polskim w wydaniu ICC Polska z 2005 r.; Umowa modelowa MIH Międzynarodowej Agencji Handlowej – krótka wersja. Umowa modelowa MIH Międzynarodowej Dystrybucji Handlowej – krótka wersja, Publikacja MIH Nr 634, Warszawa 2005

Publikacja MIH Nr 644

The ICC Model Commercial Agency Contract, 2nd. ed., ICC Publication No. 644, Paryż 2002 (przedruk 2004)

Publikacja MIH Nr 646

ICC Model Distributorship Contract. Sole Importer – Distributor, Second Edition, ICC Publication No. 646, 2002 (rep.: July 2006, August 2007, June 2012)

Publikacja MIH Nr 712E

ICC Publication No. 712E ICC Model International Franchising Contract, 2nd Edition, Paryż 2011

RC USA

Restatement of the Law. Second, Contracts 2d, May 17, 1979, St. Paul, Minn. ALI Publishers 1981; The American Law Institute; http://lexinter.net/LOTWVers4/restatement_%28second%29_of_contracts.htm

RegCESL

Proposal for a Regulation of the European Parliment and of the Council of 11 October on a Common European Salws Law COM (2011) 635 final (art. 1–16); projekt rozporządzenia CESL, art 1–16; http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2011:0635:FIN:pl:PDF

Reguły (Zasady) UNIDROIT/UPICC

Reguły międzynarodowych kontraktów/umów handlowych (UNIDROIT Principles of International Commercial Contracts)

Reguły Hasko--Visbijskie

Konwencja międzynarodowa o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących konosamentów, podpisana w Brukseli 25.8.1924 r. (Dz.U. z 1937 r. Nr 33, poz. 258) z dodatkiem Protokołu brukselskiego z 23.2.1968 r.

Rozporządzenie Nr 44/2001

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 44/2001 z 22.12.2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Bruksela I) (Dz.Urz. WE L z 2001 r. Nr 12, s. 1) – uchylone przez Rozporządzenie Nr 1215/2012, które stosuje się od 10.1.2015 r.

Rozporządzenie Nr 330/2010

Rozporządzenie Komisji (UE) Nr 330/2010 z 20.4.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. UE L Nr 102, s. 1)

Rozporządzenie Nr 772/2004

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 772/2004 z 7.4.2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii (Dz.Urz. WE L Nr 123, s. 11)

Rozporządzenie Nr 805/2004

Rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 805/2004 z 21.4.2004 r. w sprawie utworzenia Europejskiego Tytułu Egzekucyjnego dla roszczeń bezspornych (Dz.Urz. UE L Nr 143, s. 15)

Rozporządzenie Nr 861/2007

Rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 861/2007 z 11.7.2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz.Urz. UE L Nr 199, s. 1)

Rozporządzenie Nr 1206/2001

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1206/2001 z 28.5.2001 r. w sprawie współpracy między sądami Państw Członkowskich przy przeprowadzaniu dowodów w sprawach cywilnych lub handlowych (Dz.Urz. WE L Nr 174, s. 1)

Rozporządzenie Nr 1215/2012

Rozporządzenie Parlamentu i Rady (UE) Nr 1215/2012 z 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Rozporządzenie Bruksela I bis; Dz.Urz. UE L Nr 351, s. 1)

Rozporządzenie Nr 1346/2000

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1346/2000 z 29.5.2000 r. w sprawie postępowania upadłościowego (Dz.Urz. WE L Nr 160, s. 1)

Rozporządzenie Nr 1393/2007

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1393/2007 z 13.11.2007 r. dotyczące doręczania w państwach członkowskich dokumentów sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych i handlowych (doręczanie dokumentów) oraz uchylające rozporządzenie Rady Nr 1348/2000 (Dz.Urz. UE L Nr 324, s. 79)

Rozporządzenie Nr 1435/2003

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 1435/2003 z 22.7.2003 r. w sprawie statutu spółdzielni europejskiej (SCE) (Dz.Urz. WE L Nr 207, s. 1)

Rozporządzenie Nr 1896/2006

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 1896/2006 z 12.12.2006 r. ustanawiające postępowanie w sprawie europejskiego nakazu zapłaty (Dz.Urz. UE L Nr 399, s. 1)

Rozporządzenie Nr 2137/85 (Rozporządzenie EZIG)

Rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2137/85 z 25.7.1985 r. w sprawie europejskiego ugrupowania interesów gospodarczych (EUIG) (Dz.Urz. WE L Nr 199, s. 1)

Rozporządzenie Rozporządzenie Nr 2157/2001

Rozporządzenie Rady (WE) Nr 2157/2001 z 8.10.2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz.Urz. WE L Nr 294, s. 1)

Rozporządzenie Rozporządzenie Nr 2790/1999

Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2790/1999 z 22.12.1999 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. WE L Nr 336, s. 21) – akt nieobowiązujący

Rozporządzenie Nr 4087/88

Commission Regulation (EEC) No 4087/88 of 30 November 1988 on the application of Article 85 (3) of the Treaty to categories of franchise agreements (Dz.Urz. WE L Nr 359, s. 46)

Rozporządzenie Rzym I

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z 17.6.2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.Urz. UE L Nr 177, s. 6 ze zm.)

Rozporządzenie Rzym II

Rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 864/2007 z 11.7.2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II) (Dz.Urz. L Nr 199, s. 40)

RTVU

ustawa z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.)

RU/CIM

Załącznik B: Przepisy ujednolicone o umowie międzynarodowego przewozu towarów kolejami do sporządzonej w Bernie Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF) z 9.5.1980 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 100, poz. 674 ze zm.)

SpółkiU niem.

niemiecka ustawa o spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbHG) z 20.4.1892 r. ze zm., obowiązuje od 1.1.1981 r. (RGBl. I, s. 477 ze zm.)

TFUE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2012 r. Nr 326, s. 47)

TWE

Traktatu ustanawiający Wspólnotę Europejską (obecnie Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej)

UbezpU belg.

belgijska ustawa o umowie ubezpieczenia z 25.6.1992 r. (loi du 25 juin 1992 sur le contrat d’assurance terrestre, 1992-06-25/32, p. 18283)

UbezpU luks.

luksemburska ustawa ubezpieczeniowa (loi du 27 julliet 1997 sur le contrat d’assurance, Mémorial A n° 65 du 3.9.1997)

UbezpU szwedz.

szwedzka ustawa o umowie ubezpieczenia z 2005 r. (Försäkringsavtalslag, SFS 2005:104)

UmAgD port.

portugalski dekret o klauzulach umownych z 1985 r. – Dekret Nr 446/85 z 25.10.1985 r. o klauzulach umownych (port. Decreto-Lei nº 446/85 de 25 de Outubro 1985 de cláusulas contratuais ze zm.); http://www.igf.min-financas.pt/leggeraldocs/DL_446_85.htm

UmAgU belg.

belgijska ustawa z 1995 r. o umowie agencyjnej (Loi du 13 avril 1995 Relative au contrat d’agence commerciale transposant en droit interne la directive du Conseil 86/653, Moniteur Belge z 2.6.1995 r., s. 15.621)

UmAgU hiszp.

hiszpańska ustawa z 1992 r. o umowie agencyjnej (ustawa Nr 12 z 27.5.1992 r.)

Umowa SMGS

Umowa o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej; obowiązuje od 1.11.1951 r.; http://www.transport.gov.pl/files/0/1794525/UmowaSMGS01072008.pdf

UNCITRAL Model Law

Ustawa wzorcowa o międzynarodowym arbitrażu handlowym z 1985 r. (UNCITRAL Model Law on International Commercial Arbitration)

UsługiElektrU

ustawa z 18.7.2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.)

ustawa jednolita z 1964 r.

ustawa jednolita stanowiąca załącznik do Konwencji haskiej o zawieraniu umów międzynarodowej sprzedaży materialnych przedmiotów ruchomych z 1.7.1964 r.; cisg.law.pace.edu/cisg/biblio/tunc.html

UTC

Uniform Trust Code; Kodeks Prawa Trustów z 2010 r. (Last Revised or Amended 2010), dostępny na stronie: http://www.uniformlaws.org; http://www.uniformlaws.org

VVG

niemiecka ustawa ubezpieczeniowa obowiązująca od 1.2.2009 r. (Versicherungsvertragsgesetz, BGBl. I, s. 2631)

ZabFinU

ustawa z 2.4.2004 r. o niektórych zabezpieczeniach finansowych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 942 ze zm.)

Zasady TRANS-LEX

Zasady Międzynarodowego Prawa Handlowego TRANS LEX (TRANS-LEX Principles)

ZastRejU

ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.)

ZawUmU norw.

norweska ustawa o zawarciu umowy z 31.5.1918 r. [Lov om avslutning av avtaler, om fuldmakt og om ugyldige viljeserklæringer (avtaleloven) av 31. mai 1918 Nr 4 (LOV-1918-05-31-4]; zm.: ustawa z 26.3.2010 r. (LOV 2010-03-26 Nr 09: Lov om vergemål (vergemålsloven), która weszła w życie 1.7.2013 r.; http://www.lovdata.no/all/tl-19180531-004-003.html

2. Organy, organizacje, instytucje

AIPPI

Międzynarodowe Stowarzyszenie Ochrony Własności Intelektualnej (International Association for the Protection of Intellectual Property)

APEC

Wspólnota Gospodarcza Azji i Pacyfiku (ang. Asia-Pacific Economic Cooperation)

ASEAN

Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej (Assocation of South East Asian Nations)

BGE

Szwajcarski Trybunał Federalny (Bundesgericht)

BGH

niemiecki Federalny Sąd Najwyższy (Bundesgerichtshof)

BIMCO

The Baltic and International Maritime Council

CARICOM

Karaibska Wspólnota i Wspólny Rynek (The Caribbean Community and Common Market)

CC

Creative Commons

CEFTA

Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (The Central European Free Trade Agreement)

ECOWAS

Wspólnota Gospodarcza Krajów Afryki Zachodniej (Economic Community of West African States)

EFTA

Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (European Free Trade Association)

EKG

Europejska Komisja Gospodarcza ONZ

ENAA

Stowarzyszenie Rozwoju Inżynierii (The Engineering Advancement Association of Japan)

EOG

Europejski Obszar Gospodarczy

ETS

Europejski Trybunał Sprawiedliwości (nieoficjalna nazwa dla Trybunału Sprawiedliwości UE przed 2009 r.)

EWG

Europejska Wspólnota Gospodarcza

EWHC

The High Court of England and Wales

FIATA

Fédération Internationale des Associations de Transitaires et Assimiles

FIDIC

Międzynarodowa Federacja Inżynierów Konsultantów (Fédération Internationale Des Ingénieurs-Conseils)

GATT

Układ Ogólny w Sprawie Ceł i Handlu (General Agreement on Tariffs and Trade)

HD

Sąd Najwyższy Szwecji (Högsta Domstol)

ICAO

Międzynarodowa Organizacja Lotnictwa Cywilnego (International Civil Aviation Organization)

ICC/MIH

Międzynarodowa Izba Handlowa (International Chamber of Commerce)

ICSID

International Centre for Settlement of Investment Disputes

KE

Komisja Europejska

KRRiT

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

LG

niemiecki sąd krajowy (Landgericht)

MERCOSUR

Wspólny Rynek Południa (Mercado Común del Sur)

NAFTA

Północnoamerykańska Strefa Wolnego Handlu (North American Trade Agreement)

OECD

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Organization for Economic Cooperation and Development)

OGH

austriacki Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof)

OLG

niemiecki krajowy sąd apelacyjny (Oberlandesgericht)

OPEC

Organizacja Krajów Eksporterów Ropy Naftowej (Organization of Petroleum Exporting Countries)

SN

Sąd Najwyższy

SPI

Sąd Pierwszej Instancji

TS (TSUE)

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

UDEAC

Unia Celna i Ekonomiczna Afryki Centralnej

UE

Unia Europejska

UNCITRAL

Komisja Międzynarodowego Prawa Handlowego Narodów Zjednoczonych (United Nations Commission for International Trade Law)

UNIDROIT

Międzynarodowy Instytut Unifikacji Prawa Prywatnego (Institut International pour l’Unification du Droit Privé/International Institute for the Unification of Private Law )

WNP

Wspólnota Niepodległych Państw

WTO

Światowa Organizacja Handlu (World Trade Organization)

3. Czasopisma, publikatory

A.C.

Law Reports, Appeal Cases

AcP

Archiv für die civilistische Praxis

AJCL

Arizona Journal of Comparative Law

All

All English Reports

ALL E.R.

The All England Law Reports

All ER (Com)

All England Law Reports, Commercial Cases

An. UMCS

Annales Universitatis Mariae-Curie Skłodowska

AUL FI

Acta Universitatis Lodziensis, Folia Iuridica

AUNC

Acta Universitatis Nicolai Copernici

AWD

Außenwirtschaftsdienst des Betriebs-Beraters

BB

Betriebs Berater: Zeitschrift für Recht und Wirtschaft

Berkley J.Int’l L

Berkeley Journal of International Law

BGBl.

niemiecki Dz.U. (Bundesgesetzblatt)

BGHZ

Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in Zivilsachen

BILJ

British Yearbook of International Law

Ch. D.

Chancery Law Reports

CJTL

Columbia Journal of Transnational Law

CLJ

Cambridge Law Journal

CLOUT

Case Law on UNCITRAL Texts (www.un.or.at/uncitral)

CLR

Commonwealth Law Reports

Clunet

Journal de droit intrnational

CMLR

Common Market Law Review

D.

Dalloz (wydawca zbioru orzeczeń)

DB

Der Betrieb

DLR

Dominion Law Reports

DNotZ

Deutsche Notar-Zeitschrift

DPCI

Droit et pratique du commerce internationale

Dz.U.

Dziennik Ustaw

Dz.Urz.

Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich (od 1.2.2003 r. Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej)

ECFR

European Company and Financial Law Review

EIPR

European Intellectual Property Review

ELJ

European Law Journal

EP

Edukacja Prawnicza

EPS

Europejski Przegląd Sądowy

ERPL

European Review of Private Law

EuZW

Europäische Zeitschrift für Wirtschaftsrecht

F.Supp.

Federal Supplement

FSR

Fleet Street Reports

GesKR

Schweizerische Zeitschrift für Gesellschafts- und Kapitalmarktrecht sowie Umstrukturierungen

GSP

Gdańskie Studia Prawnicze

HUK

Czasopismo Kwartalne Całego Prawa Handlowego, Upadłościowego oraz Rynku Kapitałowego

HZ

Handel Zagraniczny

IBLJ

International Business Law Journal

ICLQ

International and Comparative Law Quarterly

ICLR

International Construction Law Review

IHR

Internationales Handelsrecht

IPRax

Praxis des Internationalen Privat- und Verfahrensrechts

IPRspr.

Die deutsche Rechtsprechung auf dem Gebiete des internationalen Privatrechts

JBL

Journal of Business Law

JbPrSchiedsger

Jahrbuch für die Praxis der Schiedsgerichtsbarkeit

JDI

Journal du Droit International

JOR

Jahrbuch für Ostrecht

Jour.PIL

Journal of Private International Law

JuS

Juristische Schulung

JW

Juristische Wochenschrift

JZ

Juristen Zeitung

KPE

Kwartalnik Prawno-Ekonomiczny

KPP

Kwartalnik Prawa Prywatnego

KSP

Krakowskie Studia Prawnicze

L.J.

Law Journal Reports

MDR

Monatsschrift für Deutsches Recht

MJECL

Maastricht Journal of European and Comparative Law

MoP

Monitor Prawniczy

MoPH

Monitor Prawa Handlowego

MoPod

Monitor Podatkowy

N.E.

Northeastern Reporter

N.Y.

New York Court of Appeals Reports

NEPN

Nowa Europa. Przegląd Natoliński

NJ

Nederlandse Jurisprudentie

NJA

Nytt Jurisdikt Arkiv

NJW

Neue Juristische Wochenschrift

NP

Nowe Prawo

NPN

Nowy Przegląd Notarialny

NSWLR

New South Wales Law Reports

ONSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego

OSG

Orzecznictwo w Sprawach Gospodarczych

OSN

Orzecznictwo Sądu Najwyższego

OSP

Orzecznictwo Sądów Polskich

PA

Prawo Asekuracyjne

Pal.

Palestra

PB

Prawo Bankowe

PiP

Państwo i Prawo

PL

Przegląd Legislacyjny

PNT

Prawo Nowych Technologii

PNUŚl PPP

Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego. Problemy Prawa Przewozowego

PPH

Przegląd Prawa Handlowego

PPHZ

Problemy Prawne Handlu Zagranicznego

PPiA

Przegląd Prawa i Administracji

PPPM

Problemy Prawa Prywatnego Międzynarodowego

Pr.Sp.

Prawo Spółek

Prz.Pod.

Przegląd Podatkowy

PS

Przegląd Sądowy

PSM

Przegląd Stosunków Międzynarodowych

PT

Prawo Teleinformatyczne

PUG

Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

PwHZ

Prawo w Handlu Zagranicznym

Q.B.

Law Reports, Queen’s Bench Dicision

R.Pr.

Radca Prawny

RabelsZ

Rabels Zeitschrift für ausländisches und internationales Privatrecht

RCDIP

Revue Critique de Droit International Privé

RDAI

Revue de droit des affaires internationales

RDC

Recueil des Cours

RDIDC

Revue de Droit International et de Droit Comparé

RdW

Recht der Wirtschaft

Rej.

Rejent

Rev. dr. unif.

Revue de droit uniforme

RGZ

Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen

RIDC

Revue Internationale de Droit Compare

RIW

Recht der Internationalen Wirtschaft

RPEiS

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

RTDE

Revue trimestrielle de droit européen

RU

Rozprawy Ubezpieczeniowe

Rzeczp.

Rzeczpospolita

S.

Sirey (wydawca zbioru orzeczeń)

S.Ct.

Supreme Court Reporter

S.W.

Southwestern Reporter

SC

Studia Cywilistyczne

SE

Studia Europejskie

SI

Studia Iuridica

SIS

Studia Iuridica Silesiana

SP

Studia Prawnicze

SP-E

Studia Prawno-Ekonomiczne

SPP

Studia Prawa Prywatnego

ST

Samorząd Terytorialny

TPP

Transformacje Prawa Prywatnego

U.S.C.

United States Code

URL

Uniform Law Review/Revue de Droit Uniforme

W.L.R.

Weekly Law Reports

WIRO

Wirtschaft und Recht in Osteuropa

WLR

Weekly Law Reports

WLY

World Leasing Yearbook

WM

Zeitschrift für Wirtschafts- und Bankrecht, Wertpapiermitteilungen

WPP

Wojskowy Przegląd Prawniczy

WU

Wiadomości Ubezpieczeniowe

YJIL

Yale Journal of International Law

YPIL

Yearbook of Private International Law

Zb.Orz.

Zbiór Orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

ZEuP

Zeitschrift für Europäisches Privatrecht

ZEuS

Zeitschrift für Europäische Studien

ZfBR

Zeitschrift für Deutsches und Internationales Baurecht

ZfRV

Zeitschrift für Europarecht, Internationals Privatrecht und Rechtsvergleichung (dawny Zeitschrift für Rechtsvergleichung)

ZGR

Zeitschrift für Unternehmens- und Gesellschaftsrech

ZGS

Zeitschrift für die gesamte Staatwissenschaft

ZHR

Zeitschrift für das gesamte Handelsrecht und Wirtschaftsrecht

ZIP

Zeitschrift für Wirtschaftsrecht

ZNUJ

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego

ZNUJ PIPWI

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Instytutu Prawa Własności Intelektualnej

ZNUJ PWiOWI

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej

ZNUŚl

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego

ZP UKSW

Zeszyty Prawnicze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

ZVglRWiss

Zeitschrift für vergleichende Rechtswissenschaft

ZZP

Zeitschrift für Zivilprozess

4. Piśmiennictwo

System PrHandl

System Prawa Handlowego, t. 1, Prawo handlowe – część ogólna, Warszawa 2009; t. 2, Prawo spółek handlowych, Warszawa 2012; t. 2A i 2B, Prawo spółek handlowych, Warszawa 2007; t. 5, Prawo umów handlowych, Warszawa 2005, 2007, 2011; t. 7, Postępowanie sądowe w sprawach gospodarczych, Warszawa 2007, (wyd. 2 – w przygotowaniu); t. 8, Arbitraż handlowy, Warszawa 2010; t. 9, Międzynarodowe prawo handlowe, Warszawa 2013; t. 10, Prawo karne gospodarcze, Warszawa 2012

System PrPryw

System Prawa Prywatnego, t. 1, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2007, 2012; t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2002, 2008; Suplement do t. 2, Warszawa 2004; t. 3, Prawo rzeczowe, Warszawa 2003, 2007, 2013; t. 4, Prawo rzeczowe, Warszawa 2005, 2007, 2012; t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna, Warszawa 2006; t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna, Warszawa 2009; Suplement do t. 6, Warszawa 2010; t. 7, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Warszawa 2001, 2004, 2011; t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa, Warszawa 2004, 2011; t. 9, Prawo zobowiązań – umowy nienazwane, Warszawa 2010; t. 10, Prawo spadkowe, Warszawa 2009, 2013; t. 11, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2009; t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2003, 2011; t. 13, Prawo autorskie, Warszawa 2003, 2007 (w przygotowaniu wyd. 3, 2013); t. 14A, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2012; t. 14B, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2012; t. 15, Prawo konkurencji (w przygotowaniu wyd. 1); t. 16, Prawo spółek osobowych, Warszawa 2008; t. 17A, Prawo spółek kapitałowych, Warszawa 2010; t. 17B, Prawo spółek kapitałowych, Warszawa 2010; t. 18, Prawo papierów wartościowych, Warszawa 2005, 2010; Suplement do t. 18, Warszawa 2006; t. 19, Prawo papierów wartościowych, Warszawa 2006; t. 20, Prawo prywatne międzynarodowe (w przygotowaniu wyd. 1)

5. Inne skróty

BIT

Bilateral Investment Treaties

EZIG

europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych

IO

instrument opcjonalny

ISBP

Międzynarodowe Standardy Praktyki Bankowej

MFW

Międzynarodowy Fundusz Walutowy

RAFT 1941

Amerykańskie Znowelizowane Definicje w Handlu Zagranicznym (Revised American Foreign Trade Definitions)

REIT

Real Estate Investment Trusts (fundusze inwestujące w nieruchomości)

SE

spółka europejska (societas europaea)

SPE

europejska spółka prywatna (societas privata europaea)

SPV

special purpose vehicle (spółka lub powiernik majątku trustowego)

UCP

Uniform customs and practice for documentary credits (Jednolite zwyczaje i praktyka dotyczące akredytyw dokumentowych)

Część I. Zagadnienia ogólne

Rozdział 1. Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego

Spis treści

Nb

1.1. Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego – geneza [1]

1.2. Nowa lex mercatoria [6]

1.3. W poszukiwaniu definicji międzynarodowego prawa handlowego [15]

1.4. Międzynarodowe prawo handlowe a inne dziedziny prawa [24]

Literatura: K. P. Berger, Formalisierte oder „schleichende” Kodifizierung des transnationalen Wirtschaftsrechts. Zu den methodologischen und praktischen Grundlagen der lex mercatoria, Berlin–Nowy Jork 1996; J. Białocerkiewicz, Pojęcie prawa międzynarodowego gospodarczego, AUNC 1991, Prawo, Nr 29; U. Blaurock, Übernationales Recht des internationalen Handels, ZEuP 1993, Nr 2; M. J. Bonell, Das autonome Recht des Welthandels – Rechtsdogmatische und rechtspolitische Aspekte, RabelsZ 1978, Nr 42; A. Całus, Prawo cywilne i handlowe państw obcych, Warszawa 1985; tenże, Umocowanie do zbliżenia prawa prywatnego państw członkowskich w prawie Unii Europejskiej, w: Europeizacja prawa prywatnego, t. I (red. M. Pazdan, W. Popiołek, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunar), Warszawa 2008; M. A. Dauses, Jednolite prawo cywilne w Europie?, PPH 2003, Nr 6; Ph. Dollinger, Dzieje Hanzy XII–XVII w., Warszawa 1997; Droit du commerce international (red. J. Béguin, M. Menjacq), Paryż 2005; U. Drobnig, Ogólne warunki umów w handlu międzynarodowym, tłum. A. W. Wiśniewski, PPHZ 1982, t. 6; F. Enderlein, La réglementation juridique des relations economiques internationales en Republique Democratique Allemande, Clunet 1977, Nr 2; tenże, La réglementation de la vente internationale de marchandise dans le droit de la R.D.A., DPCI 1977, t. 3; Europeizacja prawa prywatnego, t. I i II (red. M. Pazdan, W. Popiołek, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunar), Warszawa 2008; F. Ferrari, Das Verhältnis zwischen den UNIDROIT – Grundsätzen und den allgemeinen Grundsätzen internationaler Einheitsprivatrechtskonventionen, JZ 1998, Nr 1; B. Fuchs, Lex mercatoria w międzynarodowym obrocie handlowym, Kraków 2000; A. Giardina, Les Principes UNIDROIT sur les contrats internationaux, JDI 1995, Nr 3; B. Goldman, Frontiéres du droit et „lex mercatoria”, Archiv de philosophie du droit 1964; tenże, La lex mercatoria dans les contrats et l`arbitrage international, réalités et perspectives, JDI 1979, Nr 3; tenże, L‘arbitrage, les conflits de la loi et la „lex mercatoria”, L‘arbitrage commercial international 1986; A. Goldštajn, The New Law Merchant, JBL 1961, Nr 1; E. Hondius, A. Wiewiórska-Domagalska, Europejski kodeks cywilny, PiP 2002, Nr 6; B. Jadaud, R. Plaisant, Droit du commerce international, Paryż 1991; M. Ishizaki, De la récente évolution du droit corporatif dans le commerce des soies, Recueil détudes en l’honneur d’Edouard Lambert, t. I, Paris 1938; tenże, Le droit corporatif international de la vente de soies, Paryż 1928; J. Jakubowski, La vente commercial international du point de vue du droit et de la pratique en Pologne, Droit polonais contemporain 1976, Nr 1; tenże, Prawo jednolite w międzynarodowym obrocie gospodarczym, Warszawa 1972; tenże, Projekt ustawy o stosunkach cywilnoprawnych w handlu międzynarodowym, PiP 1981, Nr 7; tenże, Umowa sprzedaży w handlu międzynarodowym, Warszawa 1966; tenże, W sprawie koncepcji kodeksu handlu międzynarodowego, PUG 1976, Nr 7; tenże, Wzorce kontraktów opracowane pod auspicjami EKG ONZ, PwHZ 1963, Nr 2; J. Jakubowski, M. Tomaszewski, A. Tynel, A. W. Wiśniewski, Zarys międzynarodowy prawa handlowego, Warszawa 1983; E. Jolivet, Les INCOTERMS. Étude d`une norm du commerce international, Paryż 2003; P. Joussen, Der Industrieanlagen – Vertrag, Heidelberg 1981; F. K. Juenger, Lex Mercatoria und Eingriffsnormen, w: Beiträge zum Handels und Wirtschaftsrecht. Festschrift für Fritz Rittner zum 70. Geburtstag, Monachium 1991; Ph. Kahn, La vente commercial international, Paryż 1961; I. C. Kamiński, Zasady słuszności jako podstawa orzekania w obrocie cywilnym i handlowym, PiP 1993, Nr 4; A. Kappus, „Lex mercatoria” in Europa und Wiener UN. Kaufrechtskonwention 1980, Frankfurt nad Menem–Berno–Nowy Jork–Paryż 1990; tenże, „Lex Mercatoria” als Geschäftsstatut vor staatlichen Gerichten im deutschen internationalen Schuldrecht, IPRax 1993, Nr 3; A. Kassis, Théorie générale des usages du commerce, droit comparé, contrats et arbitrage internationaux, lex mercatoria, Paryż 1984; Ph. Kahn, Les principes généraux du droit devant les arbitres du commerce international, JDI 1989; W. Kocot, Perspektywy harmonizacji prawa prywatnego w ramach Unii Europejskiej ze szczególnym uwzględnieniem zobowiązań kontraktowych, SI 2005, Nr 44; tenże, Zasady Międzynarodowych Kontraktów Handlowych UNIDROIT oraz Zasady Europejskiego Prawa Umów dotyczące ofertowego trybu zawarcia umowy a prawo polskie, w: W kierunku europejskiego prawa prywatnego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Jerzemu Rajskiemu (red. A. Brzozowski, W. Kocot, K. Michałowska), Warszawa 2007; P. Lagarde, Approche critique de la lex mercatoria, w: Études offertes à Berthold Goldman (red. P. Fouchard, Ph. Kahn, A. Lyon-Caen), Paryż 1983; O. Lando, Principles of European Contract Law. An Alternative or a Precursor of European Legislation, RabelsZ 1992, Nr 2; H. K. Leistritz, Die definierten Lieferklauseln des internationalen Warenhandels, Kolonia 1954; R. R. Ludwikowski, Handel międzynarodowy, Warszawa 2012; W. Luithlen, Einheitliches Kaufrecht und autonomes Handelsrecht, Fryburg 1956; E. Łętowska, Prawo europejskie inspiracją dla dogmatyki prawa cywilnego, SP 2001, Nr 3–4; J. Łopuski, Międzynarodowe kontrakty gospodarcze a zagadnienie autonomii woli, PPHZ 1985, Nr 9; tenże, Zarys prawa handlu międzynarodowego, Toruń 1981; F. Mádl, Ius commune Europae, PPHZ 1993, Nr 17; D. Malec, Dzieje notariatu polskiego, Kraków 2007; C. de Marmol, Le droit corporative de la vente commercial, Revue de droit international et de législation comparé 1936; D. Martiny, Europejskie prawo prywatne i dialog niemiecko-polski, TPP 2002, numer niemiecki; P. Meijknecht, Tworzenie zasad europejskiego prawa kontraktów, PiP 2004, Nr 2; J. Mestre, M. É. Pancrazi, Droit commercial. Droit interne et aspects de droit international, Paryż 2009; J. M. Mousseron, J. Raynard, R. Fabre, J. L. Pierre, Droit du commerce international, Paryż 2000; M. J. Mustill, The New Lex Mercatoria. The First Twenty five Years, w: Liber Amicorum Lord Wilberforce (red. M. Bos, I. Brownlie), Londyn 1987; J. Pazdan, Wybrane zagadnienia prawne eksportu budownictwa, Katowice 1986; M. Pazdan, Międzynarodowy obrót handlowy, Katowice–Warszawa 1976; tenże, O potrzebie zmiany polskiego unormowania wyboru prawa dla zobowiązań umownych; w: Problemy kodyfikacji prawa cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Zbigniewa Radwańskiego (red. S. Sołtysiński), Poznań 1990; tenże, Prawo prywatne międzynarodowe, Warszawa 2012; J. Poczobut, Organizacje promujące rozwój międzynarodowego prawa handlowego. Charakter prawny, cele, struktura, osiągnięcia, na przykładzie UNICTRAL i MIH, w: Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Profesora Maksymiliana Pazdana (red. L. Ogiegło, W. Popiołek, M. Szpunar), Kraków 2005; tenże, Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego u progu nowego stulecia, w: Prawo w XXI wieku. Księga pamiątkowa 50-lecia Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk (red. W. Czapliński), Warszawa 2006; Przewodnik sporządzania międzynarodowych kontraktów kooperacji przemysłowej, Warszawa 1979 – tłumaczenie z języka angielskiego J. Poczobuta; C. Przymusiński, Kodeks cywilny a międzynarodowy obrót handlowy, PUG 1965, Nr 2; tenże, Nowe tendencje w dziedzinie regulacji ogólnych warunków transakcji, PUG 1978, Nr 1; tenże, O pewnych trudnościach stosowania prawa wewnętrznego w stosunkach handlu zagranicznego, Pal. 1972, Nr 7–8; tenże, Rzut oka na prawne uregulowanie obrotu międzynarodowego w krajach socjalistycznych, PUG 1968, Nr 2; tenże, Wokół problematyki prawa transakcji międzynarodowych (na marginesie książki Ferenca Mádla „Prawo transakcji międzynarodowych”), PPHZ 1985, Nr 9; J. Rajski, Jednolite prawo międzynarodowej sprzedaży towarów, PPH 1996, Nr 3; tenże, Kierunki rozwoju europejskiego prawa kontraktów, KPP 2002, Nr 1; tenże, Kodyfikacja prawa handlu międzynarodowego w Czechosłowacji, PwHZ 1965, Nr 9; tenże, Kierunki rozwoju międzynarodowego prawa handlowego w niektórych państwach socjalistycznych, w: Proces i Prawo. Rozprawy prawnicze. Księga pamiątkowa Prof. J. Jodłowskiego (red. E. Łętowska) Warszawa 1989; tenże, Koncepcja stopniowej kodyfikacji międzynarodowego prawa handlowego w skali światowej, PPHZ 1987, Nr 11; tenże, Le régime juridique du commerce extérieur, Cahiers de droit comparé, Strasburg 1964; tenże, Nowy etap rozwoju europejskiego prawa prywatnego, KPP 2006, Nr 1; tenże, Potrzeba stopniowej kodyfikacji międzynarodowego prawa handlowego w skali światowej, PiP 1985, Nr 9; tenże, Rozwój tendencji do europeizacji prawa prywatnego, w: Europeizacja prawa prywatnego, t. II (red. M. Pazdan, W. Popiołek, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunar), Warszawa 2008; Regulacje handlu i biznesu międzynarodowego, t. II, Międzynarodowe transakcje biznesowe (red. R. R. Ludwikowski), Warszawa 1998; S. Szafranek, Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w sprawie powołania Komisji Prawa Handlu Międzynarodowego – przekład, PwHZ 1967, Nr 17; C. M. Schmitthoff, Das neue Recht des Welthandels, RabelsZ 1964, Nr 1; tenże, Select Essayz on International Trade Law, Dordrecht–Boston–Londyn 1989; tenże, The Law of International Trade, its Growth, Formulation and Operation, w: Sources of the Law of International Trade, Londyn 1962; K. Siehr, Sachrecht im IPR, transnationales Recht und lex mercatoria, w: Internationales Privatrecht, Internationales Wirtschaftsrecht (red. W Holl, U. Klinke), Kolonia–Berlin–Bonn–Monachium 1987; J. Skąpski, Kodeks cywilnym a międzynarodowy obrót handlowy, PiP 1972, Nr 5; J. Skrzypowski, A. Tynel, Podstawowe klauzule umowy sprzedaży towarów w obrocie międzynarodowym, Warszawa 1995; J. Słoniński, Prawne problemy eksportu budownictwa, Poznań 1977; M. Sośniak, Z problematyki kodyfikacji szczególnej części międzynarodowego prawa handlowego, PPHZ 1979, t. 3; K. Sójka-Zielińska, Wielkie kodyfikacje cywilne. Historia i współczesność, Warszawa 2009; taż, Historia prawa, Warszawa 2009; V. Triebel, E. Petzold, Grenzen der lex mercatoria in der internationalen Schiedsgerichtsbarkeit, RIW 1988, Nr 4; A. Tynel, J. Funk, W. Chwalej, B. Fuchs, Międzynarodowe prawo handlowe (red. M. Pazdan), Warszawa 2006; Ch. von Bar, Od zasad do kodyfikacji: perspektywy europejskiego prawa prywatnego, KPP 2002, Nr 2; tenże, Prace nad projektem Europejskiego Kodeksu Cywilnego, PiP 2000, Nr 10; B. von Hoffmann, Grundsätzliches zur Anwendung der „lex mercatoria” durch international Schiedsgerichte, w: Festschrift für Gerhard Kegel zum 75. Geburtstag 26. Juni 1987, Stuttgart–Berlin–Kolonia–Moguncja 1987; B. von Hoffmann, „Lex mercatoria” vor internationale Schiedsgerichten, IPRax 1984, Nr 2; tenże, O stosowaniu „legis mercatoriae” w międzynarodowym arbitrażu handlowym, PPHZ 1988, Nr 12; G. Weick, Zur Problematik eines „transnationalen Rechts” des Handels- und Wirtschaftsverkehr, w: Festschrift für Fritz Traub zum 65. Geburtstag (red. F. Traub, U. Loewenheim, Th. Raiser), Frankfurt nad Menem 1994; A. Wiśniewski, Ustawa NRD o międzynarodowych kontraktach gospodarczych, PUG 1976, Nr 5; S. Wyroba, „Warunki FIDIC” 1977 dotyczące kontraktów międzynarodowych o roboty inżynieryjno-budowlane, w: Zagadnienia prawne eksportu kompletnych obiektów przemysłowych (red. M. Pazdan, A. Tynel), Katowice 1980; E. Wojtaszek-Mik, Europeizacja polskiego prawa umów, w: Prawo polskie a prawo Unii Europejskiej (red. E. Piontek), Warszawa 2003; F. Zachariasiewicz, Ustawa o międzynarodowych kontraktach gospodarczych w Niemieckiej Republice Demokratycznej, PPHZ 1977, t. 1; Zarys systemu wspólnego prawa gospodarczego RWPG (red. A. Tynel, A. W. Wiśniewski), t, I, Warszawa 1985, t. II, Warszawa 1986; F. Zoll, Metoda Acquis-Group. Wkład w harmonizację prawa umów w Europie, w: Europeizacja prawa prywatnego, t. II (red. M. Pazdan, W. Popiołek, E. Rott-Pietrzyk, M. Szpunar), Warszawa 2008; C. Żuławska, Uwagi o „europeizacji” prawa umów, KPP 2001, Nr 2.

1.1. Pojęcie międzynarodowego prawa handlowego – geneza

1

1. Zaczątków prawa kupieckiego doszukują się niektórzy w starożytnej Grecji¹ czy też w starożytnym Rzymie². Jego rozkwit nastąpił w średniowiecznej Europie. Wykształciło się wówczas autonomiczne prawo kupieckie. Na jego określenie używana jest nazwa lex mercatoria, którą należy odróżniać od współczesnej (nowej) legis mercatoriae.

Dawna lex mercatoria miała charakter prawa zwyczajowego³. Jej normy wykształciły się jako zwyczaje w wielkich ośrodkach handlowych odwiedzanych przez kupców z wielu krajów. Doniosłą w tym rolę odegrały porty. Powstające w ten sposób normy prawa zwyczajowego miały wprawdzie charakter lokalny (regionalny), nawzajem jednak na siebie oddziaływały. Przyczyniało się to do ich zbliżenia (upodobnienia). To wzajemne oddziaływanie ułatwiały powstające ich zbiory.

Ważną rolę w kształtowaniu się dawnej legis mercatoriae odegrało sądownictwo kupieckie⁴ funkcjonujące przy wielkich targach i w portach oraz publiczni notariusze⁵, obsługujący obrót handlowy.

Trzeba tu wspomnieć o poważnym dorobku w rozważanym zakresie Związku Hanzeatyckiego⁶, obejmującego około 200 miast portowych i śródlądowych, a zwłaszcza członka tego związku – miasta Lubeki. Równolegle rozwijała się dawna legis mercatoriae w Anglii⁷.

2

2. Kres dawnej legis mercatoriae położyły krajowe kodyfikacje prawa handlowego bądź to w postaci odrębnych kodeksów handlowych, bądź to w ramach kodyfikacji prawa prywatnego (kodeksów cywilnych opartych na zasadzie jednolitości prawa cywilnego).

Kodyfikacje takie pojawiły się już w XVIII w.⁸ Ich rozkwit przypadł na XIX i XX w.⁹

Tytułem przykładu odrębnych kodyfikacji prawa handlowego wymienić tu można francuski Code de commerce z 1807 r.¹⁰, niemiecki Handelsgesetzbuch z 1897 r.¹¹, wprowadzony w Austrii w 1862 r. Allgemeines Handelsgesetzbuch¹² oraz w Polsce – rozp. Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy¹³, uchylony częściowo z chwilą wejścia w życie ustawy z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny¹⁴ oraz w pozostałej części – z chwilą wejścia w życie ustawy z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych¹⁵.

Krajowe regulacje stosunków handlowych, mieszczące się bądź w kodeksach cywilnych, bądź w kodeksach handlowych, nastawione były (i są) na normowanie wewnętrznego (krajowego) obrotu handlowego. Nie uwzględniały specyfiki obrotu międzynarodowego i nie zaspokajały potrzeb wynikających z tej specyfiki¹⁶. Nie spełniały też oczywiście oczekiwań uczestników tego obrotu. Stanowiły zaporę, a co najmniej utrudnienie harmonijnego rozwoju handlu międzynarodowego.

Zaczęto więc poszukiwać wyjścia z tej sytuacji. Poszukiwania te przebiegały w różny sposób.

3

3. Osobliwą próbę podjęto w niektórych państwach o gospodarce centralnie sterowanej (w tzw. byłych państwach socjalistycznych).

Niedostosowanie prawa krajowego do potrzeb handlu międzynarodowego było w tych państwach szczególnie widoczne¹⁷. Niedogodnościom wynikającym z tego niedostosowania starano się przeciwdziałać w drodze odrębnej merytorycznoprawnej regulacji stosunków cywilnoprawnych z zakresu handlu zagranicznego. Takimi państwami były: Czechosłowacja, w której poza kodeksem cywilnym i kodeksem gospodarczym, obowiązywał Kodeks handlu międzynarodowego z 4.12.1963 r.¹⁸ oraz Niemiecka Republika Demokratyczna, w której obowiązywała ustawa z 5.2.1976 r. o międzynarodowych umowach gospodarczych¹⁹.

Także w Polsce prowadzone były prace zmierzające do wprowadzenia podobnej odrębnej regulacji²⁰. Komisja Ekspertów powołana przez Ministra Handlu Zagranicznego przygotowała nawet projekt ustawy o stosunkach cywilnoprawnych w handlu międzynarodowym, przedłożony właściwemu ministrowi w 1979 r. Rząd nie nadał mu jednak dalszego biegu.

4

4. Sposobem usunięcia wspomnianych wyżej niedogodności byłoby ujednolicenie w drodze konwencji merytorycznoprawnej regulacji stosunków prywatnoprawnych powstających w międzynarodowym obrocie handlowym, czyli stworzenie ponadnarodowego jednolitego prawa zobowiązań. Jak podkreśla J. Rajski „z istoty stosunków prawnych powyższego rodzaju wynika, że ich prawna regulacja powinna mieć charakter międzynarodowy”²¹.

Realizacja postulatu ujednolicenia była i jest jednak bardzo trudna, a osiągnięte rezultaty nie są satysfakcjonujące²². Podjęte w tym kierunku wysiłki doprowadziły do powstania unormowań prawa jednolitego obejmujących jedynie fragmenty międzynarodowego obrotu handlowego.

Należy podkreślić, że prawo jednolite usuwa potrzebę stosowania prawa krajowego jedynie w tym zakresie w jakim ono samo reguluje określone stosunki. Istotny jest zatem zakres zastosowania danego aktu prawa jednolitego, przy uwzględnieniu zarówno przedmiotu regulacji, jak i jego zasięgu w przestrzeni.

Źródła międzynarodowego prawa handlowego będą przedmiotem bliższej analizy w Rozdziale 2 niniejszego tomu. Będzie tam również mowa o prawie jednolitym. Tu wystarczy przywołanie tytułem przykładu Konwencji Narodów Zjednoczonych o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów sporządzonej w Wiedniu 11.4.1980 r.²³

Mówimy w tych rozważaniach o ujednoliceniu prawa regulującego bezpośrednio określone stosunki prywatnoprawne (ujednolicenie prawa merytorycznego). Ujednolicenie eliminuje potrzebę sięgania do norm kolizyjnych prawa prywatnego międzynarodowego, wskazujących prawo właściwe dla określonego zakresu.

Pełne osiągnięcie takiego rezultatu nie jest jednak łatwe. Składa się na to wiele przyczyn. Po pierwsze – liczba uczestników poszczególnych przedsięwzięć unifikacyjnych jest z reguły ograniczona. Po drugie – akt unifikacyjny najczęściej obejmuje jedynie wybrane zagadnienia prawne, rzadziej zaś większe ich kompleksy. Po trzecie – niezwykle rzadko dochodzi do unifikacji zupełnej, prowadzącej do powstania norm, które po włączeniu do wewnętrznego systemu prawnego znajdują zastosowanie zarówno do oceny sytuacji (stosunków) z elementem międzynarodowym, jak i stanów faktycznych czysto wewnętrznych.

Najczęściej rezultaty przedsięwzięcia unifikacyjnego nie sięgają tak daleko. Ujednolicone prawo stosuje się tylko do sytuacji zawierających jakiś element międzynarodowy, tj. wykraczających w pewien sposób poza ramy jednego obszaru prawnego (obszaru prawnego jednego państwa). W wyniku unifikacji dochodzi więc z reguły do powstania w państwach uczestniczących w przedsięwzięciu unifikacyjnym – w zakresie materii objętych aktem unifikacyjnym – swoistego dualizmu prawnego. Występują wówczas obok siebie dwa reżimy prawne: prawo jednolite regulujące sytuacje (stany faktyczne) z elementem międzynarodowym oraz reżim odnoszący się do stosunków czysto wewnętrznych. Dodajmy, że sytuacja może być niekiedy jeszcze bardziej skomplikowana. Zasięg prawa ujednoliconego może być bowiem ograniczony do niektórych tylko sytuacji międzynarodowych, np. sytuacji odpowiednio powiązanych jedynie z wybranymi obszarami prawnymi (np. z obszarami prawnymi państw, które podpisały konwencję zawierającą normy ujednolicone).

5

5. Wniosek końcowy tych rozważań jest więc następujący: jednolite prawo prywatne należy niewątpliwie do źródeł międzynarodowego prawa handlowego. Może być nazywane międzynarodowym prawem handlowym sensu stricto.

1.2. Nowa lex mercatoria

6

1. Rezultaty uzyskane w dziele ujednolicenia prawa mają – jak już była o tym mowa – ograniczony zasięg. Poszukiwano więc innych instrumentów sprzyjających prowadzeniu handlu międzynarodowego. Doprowadziło to do wykształcenia się w praktyce obrotu lub dzięki działalności różnych instytucji i organizacji międzynarodowych instrumentów ułatwiających stronom kształtowanie treści kontraktu, obsługę od strony prawnej międzynarodowych stosunków handlowych (zobowiązaniowych) na etapie ich wykonywania oraz rozstrzyganie powstałych na ich tle sporów.

Do takich instrumentów należy w szczególności zaliczyć:

1) „kodyfikacje” ujednoliconych zwyczajów i praktyk handlowych,

2) wzorce umowne,

3) przewodniki zawierania określonych rodzajów kontraktów opracowane przez cieszące się zaufaniem instytucje.

Potrzebom handlu międzynarodowego służy też rozwój arbitrażu międzynarodowego.

Poważną rolę w procesie ujednolicenia zwyczajów odegrały takie organizacje międzynarodowe jak Międzynarodowa Izba Handlowa w Paryżu, Europejska Komisja Gospodarcza ONZ i Stowarzyszenie Prawa Międzynarodowego. Pod auspicjami tej ostatniej organizacji zostały opracowane Reguły Warszawsko-Oksfordzkie dotyczące sprzedaży c.i.f. (1928–1932); nie przyjęły się one jednak w praktyce handlu międzynarodowego, nie mogą więc być uznane za zbiór zwyczajów²⁴.

7

2. Międzynarodowa Izba Handlowa w Paryżu opracowała natomiast „międzynarodowe reguły wykładni formuł handlowych”: wersję pierwszą w 1936 r., wersję drugą w 1953 r., uzupełnioną następnie dwukrotnie, najpierw w 1967 r., a następnie w 1976 r., następne wersje INCOTERMS pochodzą z lat: 1980, 1990 i 2000. Reguły te obejmują ujednolicone zwyczaje w zakresie tzw. bazy dostawy. Wiążą one strony kontraktu sprzedaży tylko w wypadku powołania się na nie w kontrakcie (nie wyłączają więc swobody stron przy określaniu wzajemnych praw i obowiązków). Mimo to ich znaczenie dla praktyki obrotu jest poważne²⁵.

Zasługą MIH jest też opracowanie jednolitych zwyczajów i praktyk dotyczących akredytyw dokumentowych, inkasa dokumentowego oraz gwarancji bankowych i umownych (przy udziale UNCITRAL).

8

3. Terminu „wzorzec umowy” użyto wyżej na oznaczenie zarówno formularzy zawierających ogólne warunki transakcji i miejsce na wypełnienie warunków szczegółowych, jak i formularzy zawierających tylko warunki ogólne²⁶.

Mogą one pochodzić od różnych podmiotów i stron, organizacji zrzeszających zainteresowanych określoną dziedziną stosunków gospodarczych (izby przemysłowo-handlowe, zrzeszenia branżowe). Mogą być też opracowane pod auspicjami władz państwowych lub organizacji międzynarodowych.

Posługiwanie się nimi w międzynarodowym obrocie handlowym nie jest obowiązkowe. W literaturze zwraca się uwagę na ich moc perswazyjną w trakcie negocjacji²⁷. Dotyczy to zwłaszcza wzorców o międzynarodowym rodowodzie.

W praktyce obrotu duże znaczenie mają zwłaszcza wzorce (ogólne warunki) opracowane pod auspicjami Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ²⁸. Ich branżowy charakter stworzył możliwość uwzględnienia przy ich opracowaniu specyfiki handlu poszczególnymi rodzajami towarów²⁹.

9

4. Formułowanie kontraktów ułatwiają też przewodniki zawierania rozmaitych rodzajów umów. Pod auspicjami EKG opracowano przewodnik w sprawie udostępnienia w obrocie międzynarodowym know-how w przemyśle maszynowym³⁰. Pod auspicjami Komitetu Rozwoju Handlu EKG ONZ opracowany został przewodnik sporządzania międzynarodowych kontraktów korporacji przemysłowej³¹.

10

5. Pojawienie się zaczątków prawa jednolitego oraz istnienie instrumentów ułatwiających handel zagraniczny dało asumpt zapoczątkowanemu w latach 20. ubiegłego stulecia nurtowi doktryny, którego przedstawiciele ogłosili, że jesteśmy świadkami wyodrębnienia się autonomicznego ponadnarodowego prawa handlowego³², przypominającego średniowieczną legis mercatoriae.

Pierwszymi reprezentantami tego nurtu byli E. Lambert i M. Ishizaki³³. Poparcia udzielili im m.in. C. de Marmol³⁴, H. K. Leistritz³⁵, W. Luithlen³⁶. Ideę autonomicznego międzynarodowego prawa handlowego rozwijał C. M. Schmitthoff³⁷. Zwracał on uwagę na dwa źródła tego prawa: rozbudowywane ciągle „międzynarodowe ustawodawstwo” oraz międzynarodowy zwyczaj handlowy. Podkreślał doniosłość korzystania przez strony z „umów samoregulujących” (selfregulatory contracts), czyli umów w których strony starają się wyczerpująco uregulować kreowany umową stosunek.

Zdecydowanie za omawianą koncepcją opowiedzieli się A. Goldštajn³⁸ i P. Kahn³⁹.

Poglądy te idą jednak zbyt daleko. Do międzynarodowego prawa handlowego w ścisłym tego słowa znaczeniu zaliczać można niewątpliwie jedynie prawo jednolite. Odpowiedzi na pytanie, czy obok niego obowiązują już jako składnik międzynarodowego prawa handlowego normy prawa zwyczajowego, trzeba ciągle poszukiwać.

11

6. Wspomnieć też trzeba o:

1) Zasadach międzynarodowych kontraktów handlowych UNIDROIT, opracowanych przez Międzynarodowy Instytut Unifikacji Prawa, i ogłoszonych pierwszy raz w 1994 r., uzupełnionych w 2004 i 2010 r.⁴⁰;

2) Zasadach europejskiego prawa kontraktów opracowanych przez komisję prof. O. Lando⁴¹;

3) innych dokumentach wytworzonych w UE w ramach prac nad jednolitym prawem prywatnym (europejskim kodeksem cywilnym)⁴².

Nie mają one mocy wiążącej. Mogą być jednak wykorzystywane w obrocie przez strony w ramach przysługującej im autonomii woli na zasadzie materialnoprawnego wskazania. Zasługują więc na uwagę w ramach rozważań o międzynarodowym prawie handlowym.

Mogą też stanowić inspirację dla ustawodawców krajowych.

12

7. Przedstawione wyżej instrumenty ułatwiające uczestnictwo w handlu międzynarodowym oraz „akty soft law” nie wiążą stron, nie należą do źródeł prawa. Można się nimi posługiwać w obrocie tylko w granicach dozwolonych przez prawo właściwe (jednolite albo krajowe).

Posługiwanie się nimi nie prowadzi do wyłączenia stosowania norm kolizyjnych prawa prywatnego międzynarodowego, które – w braku prawa jednolitego – wskazują prawo właściwe (prawo obowiązujące w jakimś państwie).

Mimo to trzeba docenić ich rolę w handlu międzynarodowym z uwagi na dopuszczoną w szerokim zakresie autonomię woli stron. Doniosłość tę wzmacnia istnienie międzynarodowego arbitrażu handlowego⁴³.

13

8. Na oznaczenie wszystkich tych instrumentów oraz „aktów soft law” można używać nazwy „nowa lex mercatoria”, pamiętając że – w odróżnieniu od dawnej legis mercatoriae – nie ma ona rangi prawa zwyczajowego.

Nie wyklucza to przekształcania się niektórych zwyczajów w prawo zwyczajowe. Procesy takie należy obserwować i badać, uwzględniając w szczególności dorobek międzynarodowego arbitrażu. Normy prawa zwyczajowego (po stwierdzeniu ich obowiązywania) można zaliczać – obok prawa jednolitego – do źródeł międzynarodowego prawa handlowego.

14

9. Międzynarodowe prawo handlowe poszerzone o nową legem mercatoriam nazywać można międzynarodowym prawem handlowym sensu largo.

1.3. W poszukiwaniu definicji międzynarodowego prawa handlowego

15

1. Ramy prawne w jakich dochodzi do zawierania transakcji w handlu międzynarodowym oraz wykonywania wynikających z nich zobowiązań są złożone. Różnorodne są też stosunki prawne temu towarzyszące.

Po pierwsze – należy brać pod uwagę stosunki zachodzące pomiędzy państwami, do których „należą” strony konkretnej transakcji handlowej (strony wynikłego z niej stosunku zobowiązaniowego). Stosunki te kształtowane są przez normy prawa międzynarodowego publicznego.

Po drugie – uczestnik handlu międzynarodowego z danego państwa musi liczyć się z regulacjami własnego państwa wyznaczającymi ramy jego zewnętrznych stosunków handlowych. Zwykle chodzi tu o regulacje należące do prawa administracyjnego (publicznego).

Po trzecie – decydując się na zawarcie transakcji z partnerem z określonego obcego państwa uczestnik handlu międzynarodowego musik liczyć z przepisami obowiązującymi w tym obcym państwie. Chodzi tu również o przepisy prawa administracyjnego (publicznego). Na ich treść mają niekiedy wpływ normy dotyczące pierwszej sfery stosunków (normy prawa międzynarodowego publicznego).

I wreszcie – po czwarte – w wyniku zawarcia transakcji handlu międzynarodowego pojawia się stosunek prawny pomiędzy uczestnikami transakcji. Jest to stosunek prywatnoprawny (w państwach respektujących zasadę jedności prawa cywilnego – stosunek cywilnoprawny, w państwach przyjmujących dualizm prawa prywatnego – stosunek handlowy).

16

2. Prawem właściwym dla tego stosunku jest bądź prawo jednolite, bądź prawo wskazane przez normy kolizyjne prawa prywatnego międzynarodowego. Pierwszeństwo mają oczywiście normy kolizyjne konwencyjne lub ujednolicone (np. mieszczące się w Rozporządzeniu Rzym I⁴⁴). Dla stosunków nieobjętych zakresem ich zastosowania prawo właściwe należy ustalać na podstawie norm kolizyjnych krajowych. W Polsce są to w szczególności przepisy ustawy z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe⁴⁵.

Tej ostatniej sfery stosunków dotyczą też omawiane w poprzednim ustępie instrumenty ułatwiające międzynarodowy obrót handlowy oraz „akty soft law”, które składają się na nową legis mercatoriae.

Międzynarodowe prawo handlowe (sensu largo) należy kojarzyć z tą ostatnią sferą stosunków.

17

3. Natomiast stosunki należące do pierwszej grupy regulowane są przez międzynarodowe prawo publiczne. Tę część międzynarodowego prawa publicznego nazywać można międzynarodowym prawem gospodarczym.

18

4. Normy regulujące stosunki należące do sfery drugiej i trzeciej są normami krajowego prawa publicznego.

19

5. W piśmiennictwie światowym panuje w rozważanym zakresie bardzo duże zamieszanie pojęciowe. Te same nazwy znaczą w ujęciach różnych autorów zupełnie co innego. Nie ma sensu przenoszenia całego tego zamętu pojęciowego do niniejszego opracowania⁴⁶.

20

6. Na przypomnienie w tym kontekście zasługuje raport sekretarza generalnego ONZ przedstawiony 23.9.1996 r. na XXI sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ⁴⁷. Prawo handlu międzynarodowego (law of international trade) traktowane jako synonim międzynarodowego prawa handlowego (international trade law, international business law, international commercial law) zostało określone w raporcie jako zespół norm regulujących stosunki handlowe o charakterze prywatnoprawnym, które są powiązane z różnymi państwami. Z jego zakresu wyłączono stosunki gospodarcze między państwami jako suwerenami, regulowane przez międzynarodowe prawo publiczne. Nie zastrzeżono jednak międzynarodowego rodowodu norm, o których mowa.

21

7. Nieco węższym ujęciem posłużył się J. Jakubowski. Jego zdaniem międzynarodowe prawo handlowe obejmuje normy pochodzenia międzynarodowego, dotyczące stosunków cywilnoprawnych występujących w międzynarodowej współpracy gospodarczej i naukowo-technicznej, wytworzone zarówno w drodze legislacji międzynarodowej, jak i w drodze tworzenia się zwyczajów i wzorców umów w praktyce obrotu⁴⁸.

Z tą wypowiedzią można się zasadniczo zgodzić.

22

8. Międzynarodowe prawo handlowe obejmuje zarówno normy merytoryczne, sformułowane przy wykorzystaniu cywilnoprawnej metody regulacji, wybrane normy prawa procesowego dotyczące rozstrzygania sporów, do jakich dochodzi na tle stosunków handlu międzynarodowego (zwłaszcza normy należące do prawa międzynarodowego postępowania cywilnego i prawa arbitrażu międzynarodowego) oraz normy kolizyjne dotyczące stosunków występujących w międzynarodowym obrocie handlowym.

Na pierwszy plan wysuwają się normy o międzynarodowym pochodzeniu (dotyczy to zwłaszcza norm o merytorycznoprawnym charakterze). W zakresie regulacji kolizyjnoprawnej na uwagę zasługują normy pochodzenia zarówno międzynarodowego, jak i krajowego, jeśli tylko są stosowane do stosunków z elementem obcym (zagranicznym).

Uwzględniając cele praktyczne i dydaktyczne zakresem rozważań nad międzynarodowym prawem handlowym należy też objąć tzw. nową legem mercatoriam, a więc wytworzone w praktyce obrotu instrumenty ułatwiające funkcjonowanie handlu międzynarodowego, które nie należą do źródeł prawa (i w tym sensie nie mają charakteru normatywnego). Chodzi tu zwłaszcza o praktyki i zwyczaje wytworzone w handlu międzynarodowym, wzorce umów „akty soft law” oraz dorobek międzynarodowy arbitrażu handlowego (wszystko to obejmowane mianem nowej legis mercatoriae). Tak rozumiane międzynarodowe prawo handlowe (międzynarodowe prawo handlowe sensu largo) można traktować jako samodzielną dyscyplinę badawczą i oddzielny przedmiot nauczania⁴⁹.

23

9. Wniosek końcowy tych rozważań jest następujący: międzynarodowe prawo handlowe to zespół norm regulujących stosunki prywatnoprawne (w rozumianym szeroko) handlu międzynarodowym. W celach badawczych, praktycznych i dydaktycznych, w ramach studiów nad tak nazywanym działem prawa należy uwzględniać także nową legem mercatoriam. Tak ujęty dział można określać mianem międzynarodowego prawa handlowego sensu largo.

1.4. Międzynarodowe prawo handlowe a inne dziedziny prawa

24

1. W doktrynie coraz większą przychylność zyskuje pogląd, że do prawa prywatnego międzynarodowego należy zaliczać nie tylko normy kolizyjne, lecz także normy merytoryczne odznaczające się określonymi cechami (np. normy prawa jednolitego). Stanowi to punkt wyjścia do odróżnienia prawa prywatnego międzynarodowego w znaczeniu wąskim, obejmującego jedynie normy kolizyjne, od prawa prywatnego międzynarodowego w znaczeniu szerokim, obejmującego nadto normy merytoryczne regulujące stosunki prywatnoprawne z elementem obcym (międzynarodowe)⁵⁰.

Gdyby zakresem prawa prywatnego międzynarodowego objąć jeszcze międzynarodowe postępowanie cywilne i arbitraż międzynarodowy, to wówczas międzynarodowe prawo handlowe można by traktować jako część międzynarodowego prawa prywatnego⁵¹.

25

2. W stosunku do międzynarodowego postępowania cywilnego międzynarodowe prawo handlowe pozostaje w stosunku krzyżowania. Swoim zakresem obejmuje bowiem niektóre normy należące do tej dziedziny. To samo można powiedzieć o jego stosunku do prawa sądownictwa polubownego (prawa arbitrażu międzynarodowego).

26

3. Międzynarodowe prawo handlowe należy odgraniczyć od międzynarodowego prawa gospodarczego, jeśli tą nazwą objąć tę część międzynarodowego prawa publicznego, która dotyczy międzypaństwowych stosunków gospodarczych⁵².

27

4. Jeżeli do międzynarodowego prawa gospodarczego dodać normy prawa wewnętrznego, dotyczące uczestnictwa podmiotów w międzynarodowym obrocie handlowym (gospodarczym), można wówczas mówić o „prawie międzynarodowego obrotu gospodarczego”⁵³.

Tak nazywany dział prawa trzeba też odgraniczyć od międzynarodowego prawa handlowego.

28

5. Z kolei dodanie do międzynarodowego prawa handlowego regulacji prawa wewnętrznego, dotyczących uczestnictwa w międzynarodowym obrocie handlowym (gospodarczym), prowadzi niektórych przedstawicieli doktryny do wyróżnienia „prawa handlu międzynarodowego”⁵⁴. Inni dodają do tego jeszcze międzynarodowe prawo gospodarcze (w przyjętym wyżej rozumieniu) i uzyskują na tej drodze „prawo międzynarodowego obrotu gospodarczego” o możliwie najszerszym zasięgu⁵⁵.

¹ Por. F. K. Juenger, Lex Mercatoria, s. 233 i n.

² Por. J. Jakubowski, w: J. Jakubowski, M. Tomaszewski, A. Tynel, A. W. Wiśniewski, Zarys, s. 7 i n.

³ Por. J. Białocerkiewicz, Pojęcie, s. 6; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 22.

⁴ Por. A. Kappus, „Lex mercatoria” in Europa, s. 36; U. Blaurock, Übernationales Recht, s. 249; C. M. Schmitthoff, Das neue Recht, s. 49; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 26 i n.

⁵ O notariuszach w średniowiecznej Polsce por. D. Malec, Dzieje, s. 21 i n.

⁶ A. Kappus, „Lex mercatoria” in Europa, s. 38 i n.; U. Blaurock, Übernationales Recht, s. 249 i n.; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 27 i n. Por. też Ph. Dollinger, Dzieje Hanzy, passim.

⁷ Por. A. Kappus, „Lex mercatoria” in Europa, s. 34 i n.; U. Blaurock, Übernationales Recht, s. 251 i n.; B. Fuchs, Lex mercatoria, passim.

⁸ Por. K. Sójka-Zielińska, Wielkie kodyfikacje, s. 51 i n.

⁹ Por. K. Sójka-Zielińska, Historia prawa, s. 252 i n.; A. Całus, Prawo cywilne 1985, s. 28 i n.; A. Kappus, „Lex mercatoria” in Europa, s. 40 i n.; U. Blaurock, Übernationales Recht, s. 252 i n.; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 34 i n.

¹⁰ Kodeks cywilny francuski (Napoleona) z 21.3.1804 r. Został on przyjęty przez Belgię oraz recypowany przez Włochy (1865 i 1882 r. – przepisy te obowiązywały we Włoszech do wejścia w życie KC wł. z 1942 r.), Hiszpanię i Portugalię.

¹¹ Niemiecki Kodeks handlowy z 10.5.1897 r.

¹² Kodeks ten został zastąpiony w 1938 r. Kodeksem handlowym niemieckim z 1897 r., obowiązującym w Austrii do dnia dzisiejszego.

¹³ Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.

¹⁴ Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm. Por. art. VI ustawy z 23.4.1964 r. – Przepisy wprowadzające kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 94 ze zm.).

¹⁵ Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. – por. art. 631.

¹⁶ Por. B. von Hoffman, Grundsätzliches, s. 219 i n.; tenże, O stosowaniu, s. 13 i n.; K. P. Berger, Formalisierte, s. 9 i n.; C. Przymusiński, Wokół problematyki, s. 96 i n.; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 14 i n.

¹⁷ Por. J. Rajski, Kierunki rozwoju, s. 213 i n.; C. Przymusiński, Kodeks cywilny, s. 33 i n.; tenże, O pewnych, s. 42 i n.; M. Pazdan, Międzynarodowy obrót, s. 40; J. Pazdan, Wybrane zagadnienia, s. 54; F. Enderlein, La réglementation, s. 391.

¹⁸ Czechosłowacka ustawa Nr 101 z 4.12.1963 r. o stosunkach prawnych w międzynarodowym obrocie handlowym. Na temat tego kodeksu por. J. Rajski, Kodyfikacja, passim; C. Przymusiński, Rzut oka, s. 33–39.

¹⁹ Gesetz über internationale Wirtschaftsverträge (Gesetzblatt DDR, cz. I, Nr 5, s. 61). Na temat tej ustawy por. A. Wiśniewski, Ustawa NRD, s. 135–139; F. Zachariasiewicz, Ustawa, s. 186 i n.; F. Enderlein, La réglementation de la vente, s. 125.

²⁰ Por. M. Pazdan, O potrzebie, s. 627 i n.; J. Jakubowski, W sprawie, s. 43 i n.; tenże, Projekt ustawy, s. 103 i n.; M. Sośniak, Z problematyki, s. 87 i n.

²¹ J. Rajski, Le régime, s. 136; tenże, Kierunki rozwoju, s. 213; tenże, Potrzeba, s. 46 i n.

²² Por. J. Jakubowski, Prawo jednolite, s. 11 i n.; J. Rajski, Kierunki rozwoju, s. 213.

²³ Dz.U. z 1997 r. Nr 45, poz. 286 ze zm. Na temat prac, które doprowadziły do jej uchwalenia por. M. Pazdan, w: Konwencja wiedeńska (red. M. Pazdan), s. 29 i n.

²⁴ Por. J. Jakubowski, Umowa sprzedaży, s. 163.

²⁵ Por. E. Jolivet, Les INCOTERMS, s. 13 i n.

²⁶ Tak też J. Jakubowski, Umowa sprzedaży, s. 91; por. tenże, Wzorce kontraktów, s. 83; P. Joussen, Der Industrieanlagen, s. 397 i n.; J. Słoniński, Prawne problemy, s. 40; C. Przymusiński, Nowe tendencje, s. 15; S. Wyroba, „Warunki FIDIC” 1977, s. 37 i n.; J. Pazdan, Wybrane zagadnienia, s. 28 i n.; U. Drobnig, Ogólne warunki umów, passim.

²⁷ Por. J. Jakubowski, Umowa sprzedaży, s. 94.

²⁸ Por. ibidem, s. 94 i n.; M. Pazdan, Międzynarodowy obrót, s. 35 i n.; J. Pazdan, Wybrane zagadnienia, s. 29.

²⁹ Por. J. Jakubowski, Umowa sprzedaży, s. 101.

³⁰ Guide sur la rédaction de contrats portant sur le transfert international de know-how (savoir-faire) dans l’industrie mécanique, Nations Unies, New York 1970, Trade/222/Rev. 1.

³¹ Przewodnik sporządzania międzynarodowych kontraktów, passim.

³² Por. na ten temat J. Jakubowski, Umowa sprzedaży, s. 13 i n.

³³ M. Ishizaki, Le droit corporative oraz E. Lambert w przedmowie do tej pracy (s. XXVIII); tenże, De la récente, s. 415 i n.

³⁴ C. de Marmol, Le droit corporative, s. 601 i n.

³⁵ H. K. Leistritz, Die definierten, s. 7.

³⁶ W. Luithlen, Einheitliches Kaufrecht, s. 20.

³⁷ C. M. Schmitthoff, Das neue Recht, s. 47 i n.

³⁸ A. Goldštajn, The New Law, s. 12 i n.

³⁹ P. Kahn, La vente, s. 2 i n.

⁴⁰ Por. A. Giardina, Les Principes, passim; F. Ferrari, Das Verhältnis, passim; W. Kocot, Zasady, s. 193 i n.

⁴¹ Por. O. Lando, Principles of European Contract Law, s. 261 i n.; A. Tynel, J. Funk, W. Chwalej, B. Fuchs, Międzynarodowe, s. 45 i n.

⁴² Por. Ch. von Bar, Od zasad do kodyfikacji, s. 305–314; tenże, Prace, s. 43–52; E. Hondius, A. Wiewiórska-Domagalska, Europejski kodeks cywilny, s. 27–36; C. Żuławska, Uwagi, s. 229–239; E. Łętowska, Prawo europejskie, s. 187–209; E. Wojtaszek-Mik, Europeizacja polskiego prawa umów, s. 201 i n.; J. Rajski, Kierunki rozwoju europejskiego, s. 211–221; J. Rajski, Nowy etap, s. 109 i n.; D. Martiny, Europejskie prawo prywatne, s. 65–81; M. A. Dauses, Jednolite prawo cywilne, s. 13–19; P. Meijknecht, Tworzenie zasad, s. 39–56; W. Kocot, Perspektywy harmonizacji, s. 405 i n.; A. Całus, Umocowanie, s. 133–165; J. Rajski, Rozwój tendencji, s. 263–272; F. Zoll, Metoda Acquis-Group, s. 751–772.

⁴³ Por. B. Goldman, La lex mercatoria, s. 475 i n.; tenże, Frontiéres du droit, s. 177; B. von Hoffmann, „Lex mercatoria”, s. 106 i n.; Ph. Kahn, Les principes, passim; I. C. Kamiński, Zasady słuszności, passim.

⁴⁴ Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z 17.6.2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I) (Dz.Urz. UE L Nr 177, s. 6).

⁴⁵ Dz.U. Nr 80, poz. 432.

⁴⁶ Pełny obraz tego zamieszania odmalował z właściwą sobie wnikliwością J. Poczobut, Pojęcie, s. 653 i n.

⁴⁷ Por. S. Szafranek, Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, s. 95–101.

⁴⁸ J. Jakubowski, w: Zarys, s. 12. Por. też J. Skrzypowski, A. Tynel, Podstawowe klauzule, s. 12; B. Fuchs, Lex mercatoria, s. 20. Zdaniem J. Łopuskiego, Zarys, s. 23 i 24, międzynarodowe prawo handlowe w znaczeniu wąskim, to „zespół norm cywilnoprawnych o pochodzeniu międzynarodowym (tzn. tworzonych w drodze międzynarodowej działalności normotwórczej państw, organizacji i środowisk handlowych) dotyczących stosunków w handlu międzynarodowym”, natomiast w znaczeniu szerokim ta „nazwa mogłaby oznaczać zespół norm odnoszących się do stosunków w handlu międzynarodowym”, choć bardziej prawidłowa dla tego szerokiego ujęcia – jego zdaniem – byłaby nazwa „prawo handlu międzynarodowego” (droit du commerce international) albo „prawo międzynarodowego obrotu gospodarczego”.

⁴⁹ Tak też J. Poczobut, Pojęcie, s. 668.

⁵⁰ Por. M. Pazdan, Prawo prywatne międzynarodowe, s. 22 i n.

⁵¹ Por. J. Poczobut, Pojęcie, s. 669.

⁵² Por. J. Łopuski, Zarys, s. 22 i 23; J. M. Mousseron, R. Fabre, J. Raynard, J. L. Pierr, Droit, s. 1 i n.

⁵³ Tak J. Łopuski, Zarys, s. 23

⁵⁴ Por. Y. Loussouarn, J. D. Bredin, Droit, s. 4 i n.; B. Jadaud, R. Plaisant, Droit, s. 1 i n.

⁵⁵ Por. R. R. Ludwikowski, Handel, s. XV. Z kolei J. Białocerkiewicz (Pojęcie, s. 15 i n.) na oznaczenie tak szeroko ujętego działu prawa używa nazwy „prawo międzynarodowe gospodarcze”, które jego zdaniem oznacza „zespół wyodrębnionych przedmiotowo norm pochodzenia międzynarodowego, organizujących, koordynujących i bezpośrednio regulujących stosunki między podmiotami, prowadzącymi działalność gospodarczą”.