SĄDOWE KOMENTARZE TEMATYCZNE

POSTĘPOWANIE
ZABEZPIECZAJĄCE
I EGZEKUCYJNE

KOMENTARZ

Polecamy nasze publikacje:

Pod redakcją Jacka Ignaczewskiego

WŁADZA RODZICIELSKA I KONTAKTY Z DZIECKIEM, wyd. 2

Sądowe Komentarze Tematyczne

Pod redakcją Jacka Ignaczewskiego

REGULAMIN URZĘDOWANIA SĄDÓW POWSZECHNYCH

Sądowe Komentarze Tematyczne

red. Jacek Ignaczewski

ROZWÓD I SEPARACJA, wyd. 2

Sądowe Komentarze Tematyczne

red. Jacek Ignaczewski

ALIMENTY, wyd. 2

Sądowe Komentarze Tematyczne

www.sklep.beck.pl

SĄDOWE KOMENTARZE TEMATYCZNE

pod redakcją

Jacka Ignaczewskiego

POSTĘPOWANIE
ZABEZPIECZAJĄCE
I EGZEKUCYJNE

KOMENTARZ

2. wydanie

Marta Romańska

Doktor habilitowany nauk prawnych, Sędzia Sądu Najwyższego

Olga Leśniak

Referendarz w Sądzie Rejonowym dla Krakowa Podgórza w Krakowie

WYDAWNICTWO C. H. BECK

WARSZAWA 2013

Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, 2. wyd.

Stan prawny: maj 2013

Redaktor serii: Jacek Ignaczewski

Wydawca: Joanna Ablewicz

© Wydawnictwo C. H. Beck 2013

Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Wykonanie wersji elektronicznej: GroupMedia

ISBN 978-83-255-5397-5

Spis treści

Okładka

Tytuł

Przedmowa

Wykaz skrótów

Wykaz literatury

Część I. Postępowanie zabezpieczające

A. Komentarz tezowy

Ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Tytuł I. Przepisy ogólne

Tytuł II. Zabezpieczenie roszczeń pieniężnych

Tytuł III. Inne wypadki zabezpieczenia

B. Część opisowa

Rozdział 1. Cel postępowania zabezpieczającego, przedmiot zabezpieczenia oraz przesłanki dopuszczalności postępowania zabezpieczającego

Rozdział 2. Przesłanki udzielenia zabezpieczenia

1. Wiarygodność roszczenia

2. Interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia

3. Legitymacja w postępowaniu zabezpieczającym

Rozdział 3. Sposoby zabezpieczenia

1. Ustalenia ogólne

2. Zajęcie ruchomości, wynagrodzenia za pracę, wierzytelności z rachunku bankowego, innej wierzytelności lub prawa majątkowego

3. Obciążenie nieruchomości hipoteką przymusową

4. Ustanowienie zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości, zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, zakazu zbywania przedmiotów lub praw

5. Obciążenie statku hipoteką morską

6. Ustanowienie zarządu przymusowego nad przedsiębiorstwem, gospodarstwem rolnym lub ich częścią

7. Unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania postępowania

8. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego lub innego postępowania wykonawczego

9. Uregulowanie sposobu pieczy nad małoletnimi dziećmi

10. Nakazanie wpisania ostrzeżenia do księgi wieczystej lub rejestru

Rozdział 4. Postępowanie rozpoznawcze

1. Sposoby wszczęcia

2. Wymagania formalne wniosku

3. Właściwość i skład sądu

4. Rodzaj posiedzenia, termin i zakres rozpoznania wniosku

5. Orzeczenia w przedmiocie zabezpieczenia i zasady ich doręczania

6. Zaskarżanie postanowień w przedmiocie zabezpieczenia

7. Uchylenie lub zmiana postanowienia o zabezpieczeniu

8. Koszty postępowania zabezpieczającego

Rozdział 5. Wykonanie zabezpieczenia

1. Ustalenia ogólne

2. Wykonanie zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków

Rozdział 6. Upadek zabezpieczenia

Rozdział 7. Odpowiedzialność za wykonanie zabezpieczenia

Część II. Postępowanie egzekucyjne

A. Komentarz tezowy

Ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Dział I. Organy egzekucyjne, ich właściwości i postępowanie w ogólności

Dział II. Tytuły egzekucyjne i klauzula wykonalności

Dział IIa. Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego

Dział IIb. Stwierdzenie wykonalności europejskiego nakazu zapłaty

Dział II c. Zaświadczenie dotyczące orzeczenia wydanego w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń

Dział III. Wszczęcie egzekucji i dalsze czynności egzekucyjne

Dział IV. Zawieszenie i umorzenie postępowania

Dział V. Ograniczenia egzekucji

Dział VI. Powództwa przeciwegzekucyjne

Dział I. Egzekucja z ruchomości

Dział II. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę

Dział III. Egzekucja z rachunków bankowych

Dział IV. Egzekucja z innych wierzytelności

Dział IVa. Egzekucja z innych praw majątkowych

Dział V. Wyjawienie majątku

Dział VI. Egzekucja z nieruchomości

Dział VIa. Uproszczona egzekucja z nieruchomości

Dział VII. Egzekucja ze statków morskich

Dział VIII. Podział sumy uzyskanej z egzekucji

Tytuł III. Przepisy szczególne o egzekucji

Dział I. Egzekucja świadczeń niepieniężnych

Dział II. Przepisy szczególne o egzekucji z udziałem Skarbu Państwa oraz przedsiębiorców

Dział III. Egzekucja w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej

Dział IV. (skreślony)

Dział V. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych

B. Część opisowa

Rozdział 1. Zagadnienia ogólne

1. Cel, przedmiot i funkcje postępowania egzekucyjnego – sądowego

2. Rodzaje egzekucji

3. Przesłanki dopuszczalności drogi sądowego postępowania egzekucyjnego

Rozdział 2. Podstawa egzekucji

1. Tytuł egzekucyjny, klauzula wykonalności, tytuł wykonawczy – pojęcia

2. Rodzaje tytułów egzekucyjnych

2.1. Orzeczenia sądu i referendarza

2.2. Ugody sądowe

2.3. Inne akty

2.4. Akty notarialne zawierające oświadczenia o poddaniu się egzekucji

3. Postępowanie klauzulowe

3.1. Charakter i przedmiot postępowania oraz sposoby jego wszczęcia

3.2. Strony postępowania klauzulowego

3.3. Właściwość i skład sądu

3.4. Zakres rozpoznania sądu

3.5. Orzeczenia sądu wydawane w postępowaniu klauzulowym i zasady ich doręczania

3.6. Zaskarżanie orzeczeń wydawanych w postępowaniu klauzulowym

4. Wydanie dalszego tytułu wykonawczego

5. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego

6. Tytuły egzekucyjne uprawniające do egzekucji bez konieczności zaopatrzenia ich klauzulą wykonalności

7. Zaświadczenie europejskiego tytułu egzekucyjnego

7.1. Rodzaje orzeczeń, co do których zaświadczenie może być wydane

7.2. Charakter zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego

7.3. Postępowanie o wydanie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego

7.4. Orzeczenia wydawane w postępowaniu o wydanie europejskiego tytułu egzekucyjnego

7.5. Uchylenie zaświadczenia europejskiego tytułu egzekucyjnego

Rozdział 3. Organy egzekucyjne

1. Komornik i jego zadania

2. Sąd i jego zadania w postępowaniu egzekucyjnym

2.1. Sąd jako organ egzekucyjny

2.2. Sąd jako organ nadzoru judykacyjnego nad komornikiem

2.3. Referendarz sądowy

3. Właściwość organów egzekucyjnych

Rozdział 4. Strony i uczestnicy postępowania egzekucyjnego

1. Zdolność sądowa i procesowa w postępowaniu egzekucyjnym

2. Wierzyciel

3. Dłużnik

4. Uczestnicy postępowania

5. Prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, inne organy i organizacje społeczne

6. Pełnomocnicy

7. Następstwo prawne w postępowaniu egzekucyjnym

Rozdział 5. Zbieg egzekucji

1. Przesłanki i rodzaje zbiegów egzekucji

2. Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej

3. Sposoby likwidowania zbiegów egzekucji administracyjnej i sądowej

4. Zbieg egzekucji sądowych

5. Zbieg egzekucji i zabezpieczenia

Rozdział 6. Czynności w postępowaniu egzekucyjnym

1. Rodzaje czynności podejmowanych w postępowaniu egzekucyjnym

2. Czynności organu egzekucyjnego

2.1. Rodzaje czynności i ich forma

2.2. Czas i miejsce podejmowania czynności

2.3. Przebieg i sposób dokumentowania czynności

3. Czynności stron

3.1. Rodzaje

3.2. Forma czynności

4. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego

4.1. Przesłanki

4.2. Wniosek o wszczęcie egzekucji

5. Zawieszenie i podjęcie postępowania

5.1. Zawieszenie z mocy prawa

5.2. Zawieszenie z urzędu

5.3. Zawieszenie na wniosek

5.4. Forma i skutki rozstrzygnięcia w przedmiocie zawieszenia postępowania

6. Umorzenie postępowania

6.1. Umorzenie z mocy prawa

6.2. Umorzenie z urzędu

6.3. Umorzenie na wniosek

6.4. Forma i skutki rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania

7. Wstrzymanie czynności

Rozdział 7. Ograniczenia egzekucji

1. Ograniczenia egzekucji z uwagi na osobę

2. Ograniczenia egzekucji z uwagi na przedmiot

Rozdział 8. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym

1. Klasyfikacja

2. Skarga na czynności komornika

2.1. Przedmiot zaskarżenia

2.2. Legitymacja

2.3. Termin i wymagania formalne

2.4. Sposób i skutki wniesienia

2.5. Rodzaj zarzutów uzasadniających zaskarżenie

2.6. Zakres rozpoznania i orzekania sądu

3. Zażalenie

3.1. Przedmiot zaskarżenia

3.2. Legitymacja

3.3. Termin i wymagania formalne

3.4. Sposób i skutki wniesienia

3.5. Rodzaj zarzutów uzasadniających zaskarżenie

3.6. Zakres rozpoznania i orzekania sądu

4. Zarzuty

5. Skarga na orzeczenie referendarza

Rozdział 9. Środki obrony merytorycznej przed egzekucją – powództwa przeciwegzekucyjne

1. Powództwo opozycyjne

1.1. Przesłanki uzasadniające zgłoszenie

1.2. Legitymacja

1.3. Termin i wymagania formalne powództwa

1.4. Właściwość sądu i skutki wniesienia

1.5. Zakres rozpoznania i orzekania sądu

2. Powództwo o wyłączenie rzeczy lub prawa spod egzekucji (ekscydencyjne)

2.1. Powództwo o wyłączenie rzeczy lub prawa spod egzekucji sądowej (w tym z art. 891<sup>2</sup>)

2.1.1. Przesłanki uzasadniające zgłoszenie

2.1.2. Legitymacja

2.1.3. Termin i wymagania formalne powództwa

2.1.4. Właściwość sądu i skutki wniesienia powództwa

2.1.5. Zakres rozpoznania i orzekania sądu

2.2. Powództwo o wyłączenie rzeczy lub prawa spod egzekucji administracyjnej

2.2.1. Przesłanki uzasadniające zgłoszenie

2.2.2. Legitymacja

2.2.3. Termin i wymagania formalne

2.2.4. Właściwość sądu i skutki wniesienia

2.2.5. Zakres rozpoznania i orzekania sądu

3. Powództwo o ustalenie, że tytuł nie może być wykonywany przeciwko konkretnej osobie

Rozdział 10. Koszty postępowania egzekucyjnego

Rozdział 11. Egzekucja z ruchomości

1. Rodzaje ruchomości, z których może być prowadzona egzekucja

2. Zajęcie i skutki

3. Sprzedaż

Rozdział 12. Egzekucja z wynagrodzenia za pracę

1. Wynagrodzenie za pracę jako przedmiot egzekucji

2. Zajęcie

3. Obowiązki pracodawcy

Rozdział 13. Egzekucja z rachunków bankowych

1. Rodzaje rachunków, z których może być prowadzona egzekucja

2. Zajęcie

3. Obowiązki oraz odpowiedzialność banku

Rozdział 14. Egzekucja z innych wierzytelności

1. Rodzaje wierzytelności, z których może być prowadzona egzekucja

2. Zajęcie

3. Obowiązki trzeciodłużnika

Rozdział 15. Egzekucja z innych praw majątkowych

1. Rodzaje „innych praw majątkowych”, z których może być prowadzona egzekucja

2. Zajęcie

3. Obowiązki trzeciodłużnika i uprawnienia wierzyciela

Rozdział 16. Egzekucja z nieruchomości

1. Nieruchomość jako przedmiot egzekucji

2. Organy prowadzące egzekucję i ich właściwość

3. Granice sprawy egzekucyjnej

4. Wszczęcie egzekucji

5. Zarząd zajętą nieruchomością

6. Opis i oszacowanie

7. Przejęcie na własność i sprzedaż nieruchomości

8. Przybicie

9. Przysądzenie własności

10. Uproszczona egzekucja z nieruchomości

11. Egzekucja z ułamkowej części nieruchomości

Rozdział 17. Egzekucja z użytkowania wieczystego

Rozdział 18. Egzekucja ze statków morskich

Rozdział 19. Egzekucja przez zarząd przymusowy

Rozdział 20. Egzekucja przez sprzedaż przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego

Rozdział 21. Zasady prowadzenia egzekucji świadczeń alimentacyjnych

1. Przebieg postępowania i uprawnienia wierzyciela

2. Pozaegzekucyjne zaspokojenie wierzyciela

Rozdział 22. Wyjawienie majątku

1. Przesłanki prowadzenia postępowania

2. Przebieg postępowania

Rozdział 23. Podział sumy uzyskanej z egzekucji

1. Uwagi ogólne

2. Przesłanki i tryb sporządzania planu podziału

3. Uczestnicy planu podziału

4. Sposób i skutki zaskarżania planu podziału

5. Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z wynagrodzenia za pracę

6. Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych

7. Podział sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości

Rozdział 24. Egzekucja świadczeń niepieniężnych

1. Wydanie rzeczy ruchomych

2. Wydanie nieruchomości, lokalu, opróżnienie pomieszczenia

3. Wykonanie czynności zastępowalnych

4. Wykonanie czynności niezastępowalnych

5. Zaniechanie czynności, nieprzeszkadzanie w czynnościach wierzyciela

Rozdział 25. Egzekucja w celu zniesienia współwłasności nieruchomości w drodze sprzedaży publicznej

Rozdział 26. Zasady prowadzenia egzekucji z udziałem Skarbu Państwa

Część III. Wzory pism

1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia

2. Wniosek o wykonanie zabezpieczenia

3. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności tytułowi egzekucyjnemu

4. Wniosek o wszczęcie egzekucji świadczenia pieniężnego

5. Wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów

6. Wniosek o skierowanie egzekucji do ruchomości dłużnika

7. Wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości

8. Wniosek o opis i oszacowanie nieruchomości

9. Wniosek o zmianę zarządcy zajętej nieruchomości

10. Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na zasadzie art. 820 KPC

11. Wniosek o podjęcie postępowania i ograniczenie egzekucji

12. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na zasadzie art. 825 pkt 1 KPC

13. Wniosek dozorcy o przyznanie wynagrodzenia

14. Wniosek dłużnika o zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 820 KPC

15. Wniosek o uwzględnienie wierzytelności w planie podziału – art. 1034 w zw. z art. 1030 KPC

16. Wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych na zasadzie art. 822 KPC

17. Wniosek o umorzenie egzekucji co do świadczeń wymagalnych w przyszłości na zasadzie art. 883 § 3 KPC

18. Wniosek o wszczęcie egzekucji w celu wykonania eksmisji

19. Skarga na czynności komornika

20. Pozew o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego

21. Pozew o zwolnienie spod egzekucji

Przedmowa

Kolejny tom Sądowych Komentarzy Tematycznych poświęcony jest cywilnemu postępowaniu zabezpieczającemu i egzekucyjnemu. Stosowanie przepisów o postępowaniu zabezpieczającym ma – najogólniej rzecz ujmując – stworzyć warunki dla późniejszego zaspokojenia roszczenia wierzyciela, zaś stosowanie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym pozwala wierzycielowi na przymusowe zaspokojenie jego roszczenia. Znaczenie przepisów o postępowaniu zabezpieczającemu i egzekucyjnemu w systemie prawnym stale rośnie, o czym świadczą liczne ich nowelizacje dokonane w ciągu ostatnich kilkunastu lat, ale też coraz bogatszy dorobek orzecznictwa sądowego, powstałego w związku z potrzebą wyjaśniania problemów powstających na tle stosowania przepisów Księgi II i III Kodeksu postępowania cywilnego. Problematyka z zakresu postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego, z uwagi na jej doniosłość dla obrotu, coraz częściej staje się przedmiotem zainteresowania doktryny prawa. Te okoliczności skłoniły twórców serii wydawniczej Sądowe Komentarze Tematyczne do objęcia nią problematyki sądowego postępowania egzekucyjnego.

Komentarz zbudowany jest zgodnie z systematyką ustaloną dla serii wydawniczej, w ramach której powstał. Postępowanie zabezpieczające omówione zostało w dziale I Komentarza, a postępowanie egzekucyjne w dziale II, przy czym oba podzielone zostały nadto na część A i B. Część A, to – odpowiednio – komentarz do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym i o postępowaniu egzekucyjnym. Tezy tego komentarza zostały skrócone do niezbędnego minimum, na tyle, by można w nich znaleźć krótkie wyjaśnienie ustalonego sposobu stosowania poszczególnych przepisów. Część B, tak dla postępowania zabezpieczającego, jak i egzekucyjnego, jest z kolei opisowym rozwinięciem tez przedstawionych syntetycznie w części A. W części A zawarto odesłania do tych rozdziałów w części B, w których można znaleźć szczegółowe omówienie problematyki zasygnalizowanej w poszczególnych tezach. Zagadnienia omówione w części B wyróżniono i usystematyzowano ze wskazaniem na właściwe ich miejsce w ramach poszczególnych instytucji postępowania zabezpieczającego i egzekucyjnego. Uzupełnieniem opracowania są wzory pism procesowych przydatne w postępowaniu zabezpieczającym i egzekucyjnym oraz indeks.

Kraków, maj 2013 r.

Marta Romańska

Olga Leśniak

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

CzynKomR

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9.3.1968 r. w sprawie czynności komorników (Dz.U. z 1968 r. Nr 10, poz. 52 ze zm.)

d. KPC

ustawa z 29.11.1930 r. – Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 1950 r. Nr 43, poz. 394 ze zm.)

EgzGrzywR

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 9.3.2006 r. w sprawie egzekucji grzywien, kar pieniężnych, opłat sądowych i kosztów postępowania w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 42, poz. 288)

EmRentFUSU

ustawa z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227)

EwidLudU

ustawa z 10.4.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.)

FundEmerU

ustawa z 28.8.1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189 ze zm.)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)

KK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.)

KKW

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.)

KMor

ustawa z 18.9.2001 r. – Kodeks morski (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 217, poz. 1689 ze zm.)

KomSądU

ustawa z 29.8.1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.)

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm. i ze sprost.)

KP

ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267)

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.)

KPK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.)

KSCU

ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.)

KRO

ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 288 ze zm.)

KRSU

ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.)

KWU

ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.)

KZ

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 599 ze zm.)

OchrDanOsobU

ustawa z 29.8.1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.)

OchrLokU

ustawa z 21.6.2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.)

OchrRoszPracU

ustawa z 13.7.2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. Nr 158, poz. 1121 ze zm.)

OrdPodU

ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)

PaszpU

ustawa z 13.7.2006 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 268 ze zm.)

PolicU

ustawa z 6.4.1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.)

PomAlimU

ustawa z 7.9.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.)

PostEgzAdmU

ustawa z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.)

PrPostSądAdm

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

PrAut

ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.)

PrBank

ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.)

PrNot

ustawa z 14.2.1991 r. – Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.)

PromZatrU

ustawa z 20.4.2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.)

PrRzecz

dekret z 11.10.1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr 57, poz. 319 ze zm.)

PrUpNapr

ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz.1117 ze zm.)

RegUrzędSądPowsz

rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 23.2.2007 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249)

SpółMieszkU

ustawa z 15.12.2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.)

ŚwiadOpZdrowU

ustawa z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.)

ZastRejU

ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.)

Uwaga: przepisy powołane w opracowaniu bez bliższego oznaczenia są przepisami ustawy – Kodeks postępowania cywilnego.

2. Organy orzekające

ETPC

Europejski Trybunał Praw Człowieka

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

SN

Sąd Najwyższy

SA

Sąd Apelacyjny

TK

Trybunał Konstytucyjny

3. Czasopisma

Biul. SA Ka

Biuletyn Sądu Apelacyjnego w Katowicach

Dz.U.

Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej

MoP

Monitor Prawniczy

NP

Nowe Prawo

OTK ZU

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędowy

PiP

Państwo i Prawo

PPC

Polski Proces Cywilny

PPE

Przegląd Prawa Egzekucyjnego

PS

Przegląd Sądowy

RPiE

Ruch Prawniczy i Ekonomiczny

ST

Samorząd Terytorialny

4. Inne skróty

art.

artykuł

cz.

część

lit.

litera

itd.

i tak dalej

itp.

i tym podobne

m.in.

między innymi

n.

następny/a/e

niepubl.

niepublikowany/a/e

np.

na przykład

Nr 

numer

op.cit.

opus citatum, dzieło cytowane

orz.

orzeczenie

ost.

ostatni/a/e

pkt

punkt

post.

postanowienie

poz. 

pozycja

r.

rok

red.

redakcja

Rozdz.

Rozdział

RP

Rzeczpospolita Polska

s.

strona

sprost.

sprostowanie

t.

tom

tj.

to jest

t.j. 

tekst jednolity

tzw. 

tak zwany

uchw.

uchwała

uchw. SN (7)

uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego

ust. 

ustęp

uzas.

uzasadnienie

w.

wiek

w zw.

w związku

wyr.

wyrok

zd.

zdanie

ze zm.

ze zmianami

zł

złoty

zob.

zobacz

Wykaz literatury

Allerhand M., Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz. Część II. Postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające, Lwów 1934.

Bagińska E., Działalność wojewódzkich komisji do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych a wykonywanie władzy publicznej, [w:] Kompensacja szkód ze zdarzeń medycznych. Problematyka cywilnoprawna i ubezpieczeniowa, red. E. Kowalewski, Toruń 2011.

Bączyk M., Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wykonaniem zabezpieczenia w postępowaniu zabezpieczającym, [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. II, Warszawa 2011.

Bednarek M., Mienie. Komentarz do art. 44–55³ Kodeksu cywilnego, Kraków 1997.

Bielak Z., Należności zabezpieczone hipotecznie w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji, PPE 2008, Nr 10–12.

Bieniek G., Podział nieruchomości, [w:] G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004.

Broniewicz W., Wszczęcie i przebieg postępowania egzekucyjnego, [w:] E. Warzocha (red.), Współczesne tendencje rozwoju procedury cywilnej w Europie, Warszawa 1990.

Cieśliński M. M., Kilka uwag na temat interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, Warszawa 2011.

Cieśliński M. M., Postępowanie zabezpieczające w sprawach o rozwód. Warszawa 2010.

Cieśliński M. M., Charakter prawny postanowienia zabezpieczającego antycypacyjnego, PS 2009, Nr 9.

Cudak A., Termin do wniesienia skargi na czynności komornika, PS 1998, Nr 3.

Daczyński A., [w:] L. Błystak, A. Daczyński, D. Hryniewicz, L. Wojgienica, Koszty postępowań sądowych, Warszawa 2008.

Dietrich M., Zastaw rejestrowy – ograniczone prawo rzeczowe szczególnego rodzaju, MoP 1998, Nr 5.

Dobrzański B., [w:] B. Dobrzański, M. Lisiewski, M. Resich, Z. Siedlecki, Kodeks postępowania cywilnego, Komentarz t. II, Warszawa 1976.

Dobrzański B., Glosa do uchwały SN z 22.9.1966 r., III CZP 75/66, NP 1967, Nr 7–8.

Drozd E., Lokal jako przedmiot regulacji ustawy o własności lokali, Rej. 1994, Nr 11.

Dumnicka O., Uproszczona egzekucja z nieruchomości (wybrane zagadnienia), PPE 2005, Nr 10–12.

Dutka T., Nadzór judykacyjny a nadzór służbowy nad czynnościami komornika. Studia z procesu cywilnego, Katowice 1986.

Dziczek R., [w:] Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz. Wzory pozwów, Warszawa 2006.

Ereciński T., [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2006.

Ereciński T., [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Postępowanie rozpoznawcze. Postępowanie zabezpieczające, Warszawa 2012.

Ereciński T., O zabezpieczeniu nowacyjnym, PS 1992, Nr 3.

Flaga-Gieruszyńska K., [w:] A. Zieliński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2008.

Florek R., Glosa do postanowienia SN z 7.12.2005 r., I CA 1/05, PS 2008, Nr 7–8.

Frąckowiak J., Glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 9.10.1991 r., III CZP 93/91, OSP 1992, Nr 10, poz. 213.

Gil P., Tytuł egzekucyjny w postaci aktu notarialnego według przepisu art. 777 § 1 pkt 4 i 5 KPC, Rej. 2000, Nr 1.

Gniewek E., „Wspólnota mieszkaniowa” według ustawy o własności lokali, Rej. 1995, Nr 1.

Gołaczyński J., Wybrane zagadnienia egzekucji rachunku bankowego, Rej. 2003, Nr 10.

Gołąb S., Wusatowski Z., Kodeks postępowania cywilnego. Cz. II. Postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające, Kraków 1933.

Góral J., Tytuł egzekucyjny w postaci aktu notarialnego, MoP 1993, Nr 3, s. 73 i n.

Grabowski J., Postępowanie egzekucyjne w administracji. Zagadnienia podstawowe, Problemy Egzekucji Sądowej 1994, Nr VIII.

Grzegorczyk P., Zarzut spełnienia świadczenia jako podstawa powództwa opozycyjnego (art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.), PPP 2011, Nr 4.

Gudowski J., Wpływ Konstytucji i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego na pojęcie dopuszczalności drogi sądowej, [w:] Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego a Kodeks postępowania cywilnego. Materiały Ogólnopolskiego Zjazdu Katedr i Zakładów Postępowania Cywilnego, Warszawa 2010.

Gudowski J., [w:] T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. II, Warszawa 1997.

Haak H., Egzekucja a wykonania – sygnalizacja niektórych różnic, Problemy Egzekucji Sądowej 1994, Nr 6.

Hanusek S., Orzeczenie sądu rewizyjnego w procesie cywilnym, Warszawa 1966.

Ignatowicz J., Podstawowe założenia ustawy o własności lokali, PS 1994, Nr 11–12.

Iżykowski M., Naprawienie szkody wyrządzonej zabezpieczeniem, Palestra 1979, Nr 10.

Jagieła J., Tymczasowa ochrona prawna w postępowaniu cywilnym, Warszawa 2007.

Jagieła J., [w:] Kodeks postępowania cywilnego, t. II. Komentarz do art. 506–1088, red. K. Piasecki, Warszawa 2006.

Jakubecki A., Poddanie się egzekucji w akcie notarialnym, Rej. 1998, Nr 12.

Janiszewska B., Glosa do uchwały SN z 21.2.2003 r., III CZP 89/02, PS 2004, Nr 1.

Jankowiak D., Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2008.

Jankowski J., Nowelizacja części drugiej kodeksu postępowania cywilnego (postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne), PS 1996, Nr 10.

Jankowski J., Stanowisko procesowe nabywcy licytacyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, NP 1989, Nr 5–6.

Jankowski J., Uczestnicy sądowego postępowania egzekucyjnego, Łódź 1992.

Jodłowski J., Resich Z., Postępowanie cywilne, Warszawa 1987.

Julke G., [w:] Z. Szczurek (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Komentarz, Sopot 2005.

Kiełkowski T., Nabycie prawa na mocy decyzji administracyjnej, Warszawa 2012.

Knoppek K., Akt notarialny jako tytuł egzekucyjny, PiP 1991, Nr 12.

Knypl Z., Eksmisja. Prawo i praktyka, Sopot 2005.

Knypl Z., Merchel Z., Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Sopot 2008.

Kołodziejczyk B., Reguły właściwości przemiennej a art. 1081 KPC, MoP 2005, Nr 16.

Koper I., Zabezpieczenie kosztów utrzymania rodziny i alimentów pomiędzy małżonkami w sprawach o rozwód, [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. I, Warszawa 2011.

Korzan K., Egzekucja świadczeń niepieniężnych, NP 1967, Nr 4.

Korzan K., Glosa do uchwały SN z 14.6.1973 r., I CR 250/73, OSP 1975, Nr 1.

Korzan K., Glosa do wyroku SN z 21.5.1960 r., II CR 152/69, OSP 1976, Nr 9, poz. 173.

Korzan K., Sądowe postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1986.

Korzonek J., Postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające. Część druga Kodeksu postępowania cywilnego, Kraków 1934.

Kowalski W., Czynności komornika w egzekucji obowiązku wydania ruchomości oraz wydania nieruchomości, statku albo opróżnienia lokalu lub pomieszczenia, PPE 2006, Nr 7–8.

Kowalski W., Przedmiot egzekucji świadczeń niepieniężnych, PPE 2005, Nr 7–9.

Kruszelnicki F., Środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, Nowy Proces Cywilny 1933, Nr 18.

Kubas A., Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wykonaniem zabezpieczenia (art. 746, 1182 KPC), Transformacje Prawa Prywatnego 2006, Nr 3–4.

Kunicki I., Przedmiot uproszczonej egzekucji z nieruchomości, Rej. 2008, Nr 6.

Kunicki I., Zmiany regulacji prawnej skutków przysądzenia własności nieruchomości wprowadzonym ustawą z 16 września 2011 r., PPC 2012, Nr 1.

Kuźmicki R., Ustawa o komornikach sądowych i egzekucji. Komentarz, Wrocław 1998.

Langa-Bieszki H., [w:] M. Chmielewska, E. Giezek, I. Główczewska, E. Jokiel, Z. Knypl, R. Kowalkowski, S. Kozik, H. Langa-Bieszki, Z. Merchel, Z. Szczurek, J. Treder, G. Wróblewska-Wcisło, Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz, Sopot 1994.

Langa-Bieszki H., [w:] Z. Knypl, R. Kowalkowski, H. Langa-Bieszki, Z. Merchel, Z. Szczurek, J. Treder, Encyklopedia egzekucji sądowej, Sopot 1994.

Lemkowski M., Glosa do wyroku SN z 18.1.2001 r., V CKN 1840/00, MoP 2002.

Litwińska M., Glosa do postanowienia SN z 19.11.1996 r., III CKU 10/96, PPH 1997, Nr 6.

Litwińska M., Glosa do wyroku SN z 24.2.1997 r., I CKN 96/96, PPH 1997, Nr 6.

Łukaszewicz J., Egzekucja roszczeń o wydanie rzeczy ruchomych oznaczonych gatunkowo, NP 1957, Nr 7–8.

Marciniak A., Dochodzenie roszczeń zabezpieczonych zastawem lub hipoteką, Sopot 2001.

Marciniak A., Glosa do wyroku SN z 29.11.2001 r., V CKN 616/2000, OSP 2003, Nr 4.

Marciniak A., W kwestii oświadczenia dłużnika o poddaniu się egzekucji, AUL 1989, Nr 42.

Marciniak A., Zbieg egzekucji sądowych, PS 1999, Nr 7–8.

Marszałkowska-Krześ E., Zawieszenie postępowania rejestrowego jako zabezpieczenie roszczenia przez sąd orzekający w sprawie zaskarżenia uchwały będącej podstawą wpisu w rejestrze, [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, Warszawa 2011.

Mądrzak H., Likwidacja następstw bezpodstawnej egzekucji na tle art. 338 § 1 KPC, Księga pamiątkowa ku czci Kamila Stefki, Wrocław 1967.

Merchel Z., Ruchomość jako przedmiot egzekucji. Postępowanie. Wzory pism i orzeczeń, Sopot 2006.

Miączyński A., Skuteczność orzeczeń w postępowaniu cywilnym, Kraków 1974.

Muliński M., Postępowanie o nadanie klauzuli wykonalności krajowemu tytułowi egzekucyjnemu, Warszawa 2005.

Naworski J.P., Glosa do wyroku SN z 8.2.2002 r., II CKN 671/00, Glosa 2003, Nr 7.

Oleszko A., Glosa do wyroku SN z 22.9.1997 r., II CKN 730/97, OSP 1998, Nr 7–8, poz. 139.

Pakowski M., Przebieg egzekucji z weksla na tle egzekucji z wierzytelności związanych z posiadaniem dokumentu (art. 901 KPC), PPE 2004, Nr 1–2.

Pakowski M., Przebieg postępowania egzekucyjnego z zajętym całym dowodem składowym, rewersem lub warrantem, PPE 2005, Nr 1–6.

Panowicz-Lipska J., Radwański Z., Przegląd orzecznictwa, NP 1979, Nr 6.

Pawłyszcze D., Podstawy egzekucji ze szczególnym uwzględnieniem egzekucji z mienia objętego współwłasnością, PS 1999, Nr 3.

Pietrzkowski H., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. T. Ereciński, Warszawa 2012.

Pietrzkowski H., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część trzecia. Postępowanie egzekucyjne, Warszawa 2006.

Pietrzykowski J., [w:] J. Ignatowicz, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, J. Winiarz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem, Warszawa 1990.

Pisuliński J., Hipoteka na udziale we współwłasności nieruchomości, KPP 2002, Nr 1.

Płóciniczak P., Zakres kognicji sądu w postępowaniu egzekucyjnym w świetle art. 759 § 2 k.p.c., PPE 2010, Nr 10.

Romańska M., Ograniczenie odpowiedzialności dłużnika. Wybrane zagadnienia procesowe, PPC 2011, Nr 4.

Rośniak M., Charakterystyka prawna przedmiotu zajęcia w egzekucji prowadzonej na podstawie art. 911⁸ KPC, PPE 2007, Nr 4.

Rośniak M., Wezwanie poddłużnika jako czynność zajęcia według art. 911⁸ KPC, PPE 2007, Nr 12.

Rośniak-Rutkowska M., Egzekucja z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku. Część I, PPE 2006, Nr 1–3.

Rośniak-Rutkowska M., Egzekucja z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku. Część II, PPE 2006, Nr 4–6.

Rudnicki S., [w:] S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 1998.

Rudnicki S., Glosa do uchwały SN z 28.9.1995 r., III CZP 127/95, PS 1996, Nr 3.

Rudnicki S., Nieruchomości warszawskie, [w:] G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004.

Rudnicki S., Nieruchomości, [w:] G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2004.

Sadza A., Zarzuty przeciwko planowi podziału sumy uzyskanej z egzekucji a skarga na plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji przez zarząd przymusowy, PPC 2012, Nr 4.

Siciński P., Wpis ostrzeżenia w księdze wieczystej, PS 1999, Nr 7–8.

Sikorski G., Zaspokojenie wierzytelności z rachunku bankowego objętego blokadą, PES 1999, Nr 36.

Skąpski J., Własność lokali w świetle ustawy z 24.6.1994 r., KPP 1996, Nr 2.

Skrzypek-Łukowska K., Dopuszczalność egzekucji z udziałów w spółce z o.o. w organizacji, Pr. Spół. 2004, Nr 11.

Sługiewicz W., Egzekucja z nieruchomości, PS 2001, Nr 3.

Sługiewicz W., Glosa do postanowienia SN z 18.11.1997 r., I CKN 155/97, Rej. 1998, Nr 10.

Spałek K., Zabezpieczenie roszczeń w Konwencji z Lugano, PiP 2003, Nr 10.

Strus-Wołos M., Ustawowe prawo pierwokupu a sprzedaż w postępowaniu upadłościowym, Pal. 1999, Nr 7–8.

Suchecki J., Glosa do uchwały SN z 9.6.1995 r., III CZP 71/95, OSP 1996, Nr 2, poz. 30.

Szczurek Z., [w:] H. Langa-Bieszki, Z. Knypl, R. Kowalkowski, Z. Merchel, Z. Szczurek, J. Treder, Egzekucja sądowa w sprawach cywilnych, Sopot 1995.

Szewczyk M., Glosa do uchwały SN z 18.5.1995 r., III CZP 61/95, Rej. 1996, Nr 6.

Szlęzak A., Glosa do uchwały SN z 2.4.1993 r., III CZP 39/93, OSP 1994, Nr 7/8, poz. 133.

Świeboda Z., Glosa do uchwały SN z 18.4.2000 r., III CZP 5/2000, OSP 2000, Nr 11, poz. 165.

Świeboda Z., Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część druga. Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne, Warszawa 2001.

Świeboda Z., Nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, PS 1999, Nr 3.

Świeczkowski J., Wstrzymanie się komornika z dokonaniem czynności według art. 822, PPE 2003, Nr 2–3.

Tyczka M., [w:] E. Wengerek (red.), Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części drugiej Kodeksu postępowania cywilnego, Warszawa 1998.

Walasik M., Egzekucja z kilku nieruchomości dłużnika stanowiących całość gospodarczą, PPC 2012, Nr 1.

Walasik M., Czynności referendarza sądowego w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności, PPC 2011, Nr 1.

Walasik M., Zbieg egzekucji sądowej i administracyjnej prowadzonych przeciwko różnym dłużnikom, PPC 2012, Nr 2.

Weitz K., O jurysdykcji krajowej w postępowaniu zabezpieczającym w świetle konwencji lugańskiej i prawa wspólnotowego, PS 2003, Nr 10.

Weitz K., Czy ustanowienie w postepowaniu rozpoznawczym kuratora dla osoby, której miejsce pobytu nie jest znane, rozciąga się na postępowanie egzekucyjne?, PPC 2012, Nr 2.

Wengerek E., Pojęcie, przedmiot i przesłanki postępowania egzekucyjnego i zabezpieczającego, [w:] J. Jodłowski (red.), Wstęp do systemu prawa procesowego cywilnego, Ossolineum 1974.

Wengerek E., Postępowanie zabezpieczające i egzekucyjne. Komentarz do części II i III k.p.c., M. Romańska (red.), Warszawa 2009.

Wengerek E., Przeciwegzekucyjne powództwa dłużnika, Kraków 1998.

Wengerek E., Sądowe postępowanie egzekucyjne w sprawach cywilnych, Warszawa 1978.

Wengerek E., Glosa do orzeczenia SN z 20.9.1961 r., 4 CZ 27/61, NP 1962, Nr 7–8.

Woźniak Z., Zbieg pozaegzekucyjnego trybu zaspokojenia zastawnika z przedmiotu zastawu z sądowym postępowaniem egzekucyjnym, PPE 2006, Nr 7–8.

Zagrobelny K., Glosa do wyroku SN z 18.1.2001 r., V CKN 1840/00, OSP 2003, Nr 4, poz. 50.

Zawiślak K., Przesłanki formalne postępowania zabezpieczającego w procedurze cywilnej, PS 2002, Nr 3.

Zawistowski D., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. IV, red. H. Dolecki, T. Wiśniewski, Warszawa 2011.

Zedler F., Upadek zabezpieczenia, [w:] Aurea praxis aurea theoria. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Tadeusza Erecińskiego, t. II, Warszawa 2011.

Zedler F., Interes prawny jako podstawa zabezpieczenia roszczeń w postępowaniu cywilnym, [w:] Studia z prawa postępowania cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Zbigniewa Resicha, Warszawa 1985.

Zedler F., Dochodzenie roszczeń majątkowych od małżonków, Warszawa 1976.

Zedler F., Dopuszczalność skargi na czynności komornika, Pal. 1987, Nr 12.

Zedler F., Glosa do uchwały SN z 21.6.1977 r., III CZP 46/77, OSPIKA 1978, N 6, poz. 107.

Zedler F., Nadzór sądu nad czynnościami komornika na podstawie art. 759 § 2 KPC, NP 1975, Nr 7–8.

Ziemiak M. P., Postępowanie przed wojewódzkimi komisjami do spraw orzekania o zdarzeniach medycznych, [w:] Kompensacja szkód ze zdarzeń medycznych. Problematyka cywilnoprawna i ubezpieczeniowa, red. E. Kowalewski, Toruń 2011.

Żyznowski T., [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. H. Dolecki, T. Wiśniewski, Warszawa 2011.

Część I. Postępowanie zabezpieczające

A. Komentarz tezowy

Ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego

Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.

(wyciąg)

Tytuł I. Przepisy ogólne

Art. 730. [Przesłanki zabezpieczenia]

§ 1. W każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia.

§ 2. Sąd może udzielić zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Po uzyskaniu przez uprawnionego tytułu wykonawczego dopuszczalne jest udzielenie zabezpieczenia tylko wtedy, jeżeli ma ono na celu zabezpieczenie roszczenia o świadczenie, którego termin spełnienia jeszcze nie nastąpił.

1. Dla oceny dopuszczalności zabezpieczenia obojętne jest, czy roszczenie nadaje się do egzekucji sądowej. Może ono być udzielone zarówno wtedy, gdy w uwzględnieniu powództwa może zapaść wyrok będący tytułem egzekucyjnym, jak i wtedy, gdy rozstrzygnięcie o dochodzonym roszczeniu, z uwagi na charakter żądania zgłoszonego przez powoda, nie będzie miało tej cechy (sprawy o ustalenie stosunku prawnego lub prawa albo o ukształtowanie stosunku prawnego). Zabezpieczenie może być też udzielone w postępowaniu nieprocesowym.

2. Przedmiotem zabezpieczenia jest roszczenie dochodzone lub możliwe do dochodzenia przed sądem. Z art. 730 wynika, że postępowanie zabezpieczające może dotyczyć zarówno roszczenia będącego aktualnie przedmiotem procesu cywilnego, jak i będącego przedmiotem postępowania nieprocesowego, a w wypadku przewidzianym w § 2 zd. 2 – roszczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym, które mogłoby stać się przedmiotem egzekucji, lecz w momencie wnioskowania o zabezpieczenie nie jest jeszcze wymagalne.

3. Artykuł 730 § 1 upoważnia sąd powszechny do wydania postanowienia o zabezpieczeniu także wówczas, gdy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd polubowny, jeżeli strony sporu podlegającego rozstrzygnięciu przez ten sąd tak postanowią. Kompetencja sądu polubownego do zastosowania zabezpieczenia roszczenia określona jest w art. 1181.

4. Jurysdykcja krajowa w postępowaniu zabezpieczającym uregulowana jest w art. 1110³.

5. W postępowaniu nakazowym przed wydaniem nakazu zapłaty sąd nie może wydać postanowienia o zabezpieczeniu, jednakże nakaz zapłaty od chwili wydania stanowi tytuł zabezpieczenia, podlegający wykonaniu bez nadawania mu klauzuli wykonalności (art. 492 § 1).

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 1.

6. Wykonanie zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych i rent o charakterze alimentacyjnym, które to zabezpieczenie w myśl art. 753, 753¹ § 1 pkt 1 i art. 754 ma charakter antycypacyjny, nie różni się od egzekucji tych świadczeń. Stosowane w tych sprawach zabezpieczenie polega na zobowiązaniu obowiązanego, aby świadczył na rzecz uprawnionego konieczne środki utrzymania. Z samego zatem założenia, wykonanie tego sposobu zabezpieczenia musi przebiegać inaczej niż typowego zabezpieczenia konserwacyjnego.

Te same zasady dotyczą zabezpieczenia roszczeń wymienionych w art. 753¹ § 1 pkt 2–5 i 8, przy czym roszczenia, o jakich mowa w art. 753¹ § 1 pkt 3 i 4 mogą być zaspokojone w postępowaniu zmierzającym do wykonania zabezpieczenia do kwot po 20 000 zł.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 3.1;5.1.

Art. 730¹. [Podmioty uprawnione]

§ 1. Udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia.

§ 2. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.

§ 3. Przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.

1. Przepis dodany został ustawą z 2.7.2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw¹, obowiązującą od 5.2.2005 r. Ustawodawca oznaczył w nim legitymację do złożenia wniosku o zabezpieczenie oraz przesłanki uzyskania zabezpieczenia.

2. Legitymowaną do złożenia wniosku jest każda strona postępowania sądowego, a w postępowaniu nieprocesowym – każdy uczestnik.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 2.3.

3. Przesłanką udzielenia zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego w jego uzyskaniu. Nie wystarczy zatem twierdzenie ubiegającego się o zabezpieczenie, że jego roszczenie istnieje, musi ono być jeszcze uwiarygodnione. Uprawdopodobnienie roszczenia to spowodowanie, że w ocenie sądu właściwego do udzielenia zabezpieczenia, zostanie ono uznane za wiarygodne. Nie jest ono równoznaczne z wymaganiem udowodnienia roszczenia przez ubiegającego się o zabezpieczenie.

4. W tych wszystkich wypadkach, w których sąd z urzędu orzeka o zabezpieczeniu, powinien ocenić, czy roszczenie, które ma być zabezpieczone, jest wiarygodne. Musi tego dokonać na podstawie dowodów będących w jego dyspozycji, a zwłaszcza materiału zebranego w aktach sprawy.

5. Roszczenie jest wiarygodne, jeżeli zachodzi słuszna podstawa do przypuszczenia, że istnieje. Nie można zabezpieczać roszczenia nieokreślonego, mogącego powstać w przyszłości, jeżeli jego dochodzenie w procesie uzasadnia ocenę przedwczesności powództwa; po uzyskaniu tytułu wykonawczego można natomiast uzyskać zabezpieczenie roszczenia jeszcze niewymagalnego, stwierdzonego tym tytułem. Zabezpieczane roszczenie powinno mieć swoją podstawę prawną. Jeśli roszczenie, na które powołuje się wnioskujący o zabezpieczenie nie znajduje uzasadnienia w normie prawa materialnego albo jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego – nie istnieje i nie może być zabezpieczone.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 2.1.

6. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia mógłby uniemożliwić lub poważnie utrudnić wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub – w przypadku, gdy żądanie uprawnionego nie zmierza do uzyskania orzeczenia nadającego się do egzekucji – w inny sposób uniemożliwić lub poważnie utrudnić osiągnięcie celu postępowania w sprawie.

Interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia nie musi być uprawdopodobniony dla uzyskania zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych (art. 753) oraz innych wymienionych w art. 753¹ § 1.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 2.2.

Art. 731. [Granice zabezpieczenia]

Zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, chyba że ustawa stanowi inaczej.

1. Artykuł 731 zakazuje sądowi zastosowania takiego sposobu zabezpieczenia roszczenia, który spowodowałby jego zaspokojenie. Co do zasady, zabezpieczenie roszczeń powinno mieć charakter konserwacyjny i nie może zmierzać do zaspokojenia uprawnionego. Zabezpieczenie ma zatem stabilizować stosunki na czas trwania postępowania, w którym je zastosowano albo tworzyć warunki dla sprawnego, późniejszego wykonania orzeczenia.

Wyjątki ustawodawca ustanowił w art. 753 i 753¹ § 1.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 1; 3.1;4.4.

2. Unormowanie z art. 731, według którego zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia dotyczy zarówno zabezpieczenia roszczeń pieniężnych (art. 747), jak i niepieniężnych (art. 755 § 1)². W większości przypadków o tym, czy zabezpieczenie doprowadzi do zaspokojenia uprawnionego, zadecydują zasady wykonania zabezpieczenia, nie zaś samo zastosowanie takiego czy innego sposobu zabezpieczenia.

3. W przypadku zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych, Kodeks postępowania cywilnego pozostawia sądowi swobodę przy określeniu treści zarządzenia i dla tych sposobów zabezpieczenia art. 731 ma szczególne znaczenie. Stosowany wówczas sposób sądowego zabezpieczenia roszczenia powinien pozostawać w związku z przyszłą realizacją roszczenia (w razie jego uwzględnienia) o tyle, że ma stworzyć warunki dla jego zaspokojenia (gdyby w sprawie mogło dojść do zasądzenia świadczenia nadającego się do egzekucji) lub dla korzystania z uprawnień, o których sąd orzeknie w postępowaniu.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 3.1;5.1.

4. Stosowanie zabezpieczeń typu nowacyjnego polegających na stworzeniu nowej prowizorycznej sytuacji na określony czas czy też na tymczasowym unormowaniu stosunków między stronami, ma podstawę w art. 755, który stanowi lex specialis w stosunku do art. 731³. W przypadku nowacyjnego zabezpieczenia roszczeń o zaniechanie na postawie art. 755, zakaz zaspokojenia roszczenia wynikający z art. 731 nie ma zastosowania.

5. Przepis art. 753 § 1, jako przepis szczególny odnoszący się do zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych, stanowi również odstępstwo od wyrażonej w art. 731 zasady, że postanowienie o zabezpieczeniu nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia. Z charakteru roszczenia alimentacyjnego, które zmierza do uzyskania środków na zaspokojenie bieżących potrzeb uprawnionego wynika, że również kwoty płacone periodycznie z tytułu zabezpieczenia powództwa o świadczenia alimentacyjne mogą być użyte wprost na zaspokojenie bieżących potrzeb uprawnionego. To samo dotyczy zabezpieczenia roszczeń, o jakich mowa w art. 754.

6. Po nowelizacji przepisów o postępowaniu zabezpieczającym dokonanej ustawą z 2.7.2004 r., zakres wyjątków od reguły ustalonej w art. 731 został wyraźnie poszerzony i obejmuje – poza roszczeniami alimentacyjnymi – także roszczenia o świadczenia wymienione w art. 753¹.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 3.1; 5.1.

Art. 732. [Rodzaje zabezpieczenia]

Zabezpieczenie udzielane jest na wniosek, a w wypadkach, w których postępowanie może być wszczęte z urzędu – także z urzędu.

1. W postępowaniu zabezpieczającym obowiązuje zasada skargowości, a zatem sąd udziela zabezpieczenia na wniosek legitymowanego podmiotu.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.1.

2. Wymagania formalne wniosku o zabezpieczenie reguluje art. 737.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.2.

3. Postanowienie o zabezpieczeniu może być wydane z urzędu wtedy, gdy postępowanie w sprawie o roszczenie podlegające zabezpieczeniu może być wszczęte bez wniosku; dotyczy to postępowania nieprocesowego w tych wypadkach, w których podlega ono wszczęciu z urzędu (zob. art. 506, 570, 635 § 1, art. 666 § 1 i art. 690 § 2).

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.1.

Art. 733. [Termin na wniesienie pisma]

Udzielając zabezpieczenia przed wszczęciem postępowania w sprawie, sąd wyznacza termin, w którym pismo wszczynające postępowanie powinno być wniesione pod rygorem upadku zabezpieczenia. Termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni.

1. Przepis dotyczy tylko jednego rodzaju zabezpieczenia, a mianowicie zabezpieczenia udzielanego przed wszczęciem postępowania w sprawie i jest wyrazem zasady akcesoryjności postępowania zabezpieczającego, które powinno być związane z postępowaniem o zabezpieczane roszczenie.

2. Obowiązek wyznaczenia terminu do złożenia pisma wszczynającego postępowanie w sprawie dotyczy spraw, które nie mogą być wszczęte z urzędu, lecz tylko na wniosek.

3. Wyznaczenie terminu przez sąd jest obligatoryjne. Termin ten musi być wyraźnie zastrzeżony w postanowieniu wraz z oznaczeniem skutku jego naruszenia w postaci upadku zabezpieczenia w razie niewytoczenia powództwa (niewniesienia wniosku) w terminie.

4. Chwilą wszczęcia postępowania w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu procesowym jest chwila wniesienia pozwu, a w postępowaniu nieprocesowym – chwila wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania nieprocesowego lub wszczęcia postępowania z urzędu.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.1;4.5.

5. Wyznaczony w postanowieniu termin do wniesienia pisma wszczynającego postępowanie nie może przekraczać 2 tygodni. Termin ten liczy się według reguł ustalonych w art. 112 KC, a swój bieg rozpoczyna on w dacie doręczenia uprawnionemu postanowienia o zabezpieczeniu. Zachowanie terminu do wniesienia pisma wszczynającego postępowanie, w razie jego złożenia w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, ocenia się z uwzględnieniem art. 165 § 2.

6. Skutkiem uchybienia terminowi jest upadek zabezpieczenia. Zabezpieczenie upada w tym przypadku samo przez się i obowiązany odzyskuje te wszystkie uprawnienia, które na skutek zastosowania zabezpieczenia zostały mu ograniczone.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 6.

Art. 734. [Sąd właściwy]

Do udzielenia zabezpieczenia właściwy jest sąd, do którego właściwości należy rozpoznanie sprawy w I instancji. Jeżeli nie można ustalić takiego sądu, właściwy jest sąd, w którego okręgu ma być wykonane postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, a z braku tej podstawy lub w przypadku, w którym postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia miałoby być wykonane w okręgach różnych sądów – sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia zgłoszony w toku postępowania rozpoznaje sąd tej instancji, w której toczy się postępowanie, z wyjątkiem przypadku, gdy sądem tym jest Sąd Najwyższy. Wtedy o zabezpieczeniu orzeka sąd I instancji.

1. Artykuł 734 reguluje właściwość sądu w postępowaniu zabezpieczającym. Aktualne brzmienie przepisu nadane zostało ustawą z 5.12.2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw⁴, obowiązującą od 1.7.2009 r. Według tych samych reguł ocenia się właściwość w postępowaniu wywołanym wnioskiem o zmianę lub ograniczenie zabezpieczenia (art. 742).

2. Sądem właściwym w postępowaniu o udzielenie zabezpieczenia jest sąd, do którego właściwości rzeczowej i miejscowej należy rozpoznanie w I instancji sprawy o roszczenie podlegające zabezpieczeniu. O właściwości sądu dla rozpoznania wniosku o zabezpieczenie decydują kryteria właściwości obowiązujące w sprawie o roszczenie, które ma być zabezpieczone. Właściwość wyznacza się zatem zgodnie z art. 15–46. W przypadku (najczęstszym), gdy wniosek o zabezpieczenie zgłoszony jest w pozwie (wniosku) lub w toku postępowania, wniosek o zabezpieczenie dzieli los pozwu (wniosku), jeżeli chodzi o właściwość do jego rozpoznania.

3. Wnioski o udzielenie zabezpieczenia zgłoszone w toku postępowania rozpoznaje sąd tej instancji, w której postępowanie się toczy.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.3.

4. Sąd Najwyższy nie jest właściwy do orzekania o zabezpieczeniu. Jeśli zatem wniosek taki wpłynie wtedy, gdy spawa zostanie przekazana Sądowi Najwyższemu do rozpoznania skargi kasacyjnej, to o zabezpieczeniu orzeka sąd I instancji. Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia prawomocnych orzeczeń. Na tym zatem etapie postępowania wniosek o zabezpieczenie mógłby dotyczyć wyłącznie roszczenia zasądzonego lecz jeszcze niewymagalnego, jak o tym stanowi art. 730 § 2 zd. 2.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 1;4.3.

5. Naruszenie przepisów o właściwości sądu w postępowaniu zabezpieczającym nie ma większego znaczenia dla tego postępowania i wydanego w nim orzeczenia, gdyż postanowienie co do zabezpieczenia wydane przez sąd niewłaściwy, tak jak i inne czynności procesowe dokonane w sądzie niewłaściwym, pozostają w mocy pomimo przekazania sprawy do sądu właściwego (art. 200 § 3)⁵.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.3.

Art. 735. [Rozpoznanie wniosku]

§ 1. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

§ 2. W sprawie, którą rozpoznaje sąd w składzie trzyosobowym, w przypadku niecierpiącym zwłoki postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia może być wydane przez sąd w składzie jednego sędziego.

1. W postępowaniu zabezpieczającym zasadą ma być działanie sądu na posiedzeniu niejawnym, na którym mogą zapadać zarówno postanowienia uwzględniające, jak i oddalające wniosek o zabezpieczenie.

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jako forma zabezpieczenia powództwa przeciwegzekucyjnego może być orzeczone na posiedzeniu niejawnym bez uprzedniego wysłuchania dłużnika⁶.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.3.

2. Rozpoznanie wniosku w postępowaniu zabezpieczającym na rozprawie jest obligatoryjne wtedy, gdy jest to wniosek:

a) dłużnika o uchylenie lub zmianę prawomocnego zarządzenia (art. 742 § 2),

b) o zabezpieczenie antycypacyjne w sytuacjach wymienionych w art. 753¹ § 1 (wniosek można oddalić na posiedzeniu niejawnym),

c) o zabezpieczenie przyszłych roszczeń alimentacyjnych związanych z ustaleniem ojcostwa, zgłoszony przed urodzeniem się dziecka (art. 754),

d) o zabezpieczenie w sprawach dotyczących pieczy nad małoletnimi dziećmi oraz kontaktów z dzieckiem (art. 756¹).

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.3.

3. Przy braku uregulowania dotyczącego składu sądu w postępowaniu zabezpieczającym trzeba przyjąć, że sąd rozpoznaje te sprawy w takim składzie, w jakim rozpoznawałby sprawę o zabezpieczane roszczenie. Zastosowanie znajduje tu zatem art. 47.

4. W uchwale z 27.2.2008 r.⁷, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wniosek o udzielenie zabezpieczenia w sprawie o rozwód sąd I instancji rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników. Od 19.4.2010 r. w związku ze zmianą przepisu dokonaną ustawą z 17.12.2009 r.⁸ w przypadkach niecierpiących zwłoki, w sprawach rozpoznawanych przez sąd w składzie trzyosobowym postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia może być wydane przez sąd w składzie jednego sędziego.

5. W uchwale z 15.1.1992 r.⁹, Sąd Najwyższy przyjął, że w razie uchylenia przez sąd II instancji postanowienia co do zabezpieczenia roszczenia i przekazania sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania, nie jest wymagana zmiana składu sądu I instancji przy ponownym rozpoznawaniu wniosku o zabezpieczenie. Ten sam pogląd trzeba odpowiednio odnieść do ponownego rozpoznawania wniosku o uchylenie lub ograniczenie zabezpieczenia w razie uchylenia postanowienia wydanego w tym przedmiocie i przekazania tej kwestii sądowi do ponownego rozpoznania.

→ Patrz: Część I B, Rozdz. 4.3.

¹ Dz.U. Nr 172, poz. 1804.

² Zob. post. SN z 17.2.1986 r., IV CZ 17/86, niepubl.

³ Zob. wyr. SA w Katowicach z 3.10.2003 r., I ACz 1777/03, Biul. SA Ka 2003, Nr 4, s. 30.

⁴ Dz.U. Nr 234, poz. 1571.

⁵ Tak też SN w post. z 20.7.1972 r., II CZ 129/72, OSNC 1973, Nr 5, poz. 77.

⁶ Zob. post. SN z 4.4.1978 r., IV PZ 24/78, niepubl.

⁷ III CZP 139/07, OSNC 2009, Nr 2, poz. 26.

⁸ Dz.U. Nr 7, poz. 45.

⁹ III CZP 144/91, OSNC 1992, Nr 7–8, poz. 131.