SYSTEM PRAWA PRYWATNEGO

Prawo konkurencji

Tom 15

SYSTEM PRAWA PRYWATNEGO

Prawo konkurencji

Tom 15

REDAKTOR NACZELNY SYSTEMU PRAWA PRYWATNEGO

ZBIGNIEW RADWAŃSKI†

ZASTĘPCA REDAKTORA NACZELNEGO SYSTEMU PRAWA PRYWATNEGO

BOGUDAR KORDASIEWICZ

Prawo konkurencji

Tom 15

Redaktor

Prof. dr hab. Marian Kępiński

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Autorzy

prof. dr hab. Barbara Adamiak – Uniwersytet Wrocławski; dr Izabela Barańczyk – Uniwersytet Łódzki; dr Maciej Bernatt – Uniwersytet Warszawski; dr Michał Będkowski-Kozioł – Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; prof. dr hab. Janusz Borkowski† – Uniwersytet Łódzki; dr Jarosław Dudzik – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; dr Beata Giesen – Uniwersytet Łódzki; Łukasz Gołąb – Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; dr Stanisław Gronowski – sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego; dr Agata Jurkowska-Gomułka – Uniwersytet Warszawski; dr Katarzyna Karasiewicz – Uniwersytet Warszawski; dr Jakub Kępiński – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; prof. dr hab. Marian Kępiński – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; dr Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów; prof. dr hab. Małgorzata Król-Bogomilska – Uniwersytet Warszawski; dr hab. Dawid Miąsik – profesor Instytutu Nauk Prawnych PAN; dr Igor B. Nestoruk – Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu; prof. dr hab. Ewa Nowińska – Uniwersytet Jagielloński; prof. dr hab. Stanisław Piątek – Uniwersytet Warszawski; dr hab. Paweł Podrecki – Uniwersytet Jagielloński; prof. dr hab. Tadeusz Skoczny – Uniwersytet Warszawski; prof. dr hab. Ryszard Skubisz – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie; dr Rafał Stankiewicz – Uniwersytet Warszawski; dr hab. Robert Stefanicki – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego; dr hab. Kazimierz Strzyczkowski – profesor Uniwersytetu Łódzkiego; prof. dr hab. Janusz Szwaja – Uniwersytet Jagielloński, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego; dr Anna Tischner – Uniwersytet Jagielloński; prof. dr hab. Marek Wierzbowski – Uniwersytet Warszawski; dr Ewa Wojtaszek-Mik – Uniwersytet Warszawski; dr hab. Robert Zawłocki – profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

WYDAWNICTWO C. H. BECK
INSTYTUT NAUK PRAWNYCH PAN
WARSZAWA 2014

Wydano we współpracy: z Instytutem Nauk Prawnych PAN w Warszawie

Poszczególne części opracowali:

Barbara Adamiak – rozdz. XX

Izabela Barańczyk – rozdz. VIII

Maciej Bernatt – rozdz. XV, XVIII

Michał Będkowski-Kozioł – rozdz. XXIV § 121

Janusz Borkowski – rozdz. XX

Jarosław Dudzik – rozdz. XI § 46, 49, 50, 51

Beata Giesen – rozdz. IV, IX

Łukasz Gołąb – rozdz. XXIV § 122

Stanisław Gronowski – rozdz. XXII

Agata Jurkowska-Gomułka – rozdz. XV, XVIII, XXIV § 123, 124

Katarzyna Karasiewicz – rozdz. XIX

Jakub Kępiński – rozdz. VII § 30

Marian Kępiński – rozdz. I, VII

Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel – rozdz. XXI

Małgorzata Król-Bogomilska – rozdz. XXIII § 117, 118

Dawid Miąsik – rozdz. II, III

Igor B. Nestoruk – rozdz. VII § 31, 32

Ewa Nowińska – rozdz. X, XI § 48

Stanisław Piątek – rozdz. XXIV § 120

Paweł Podrecki – rozdz. XII, XVI, XXIII § 116

Tadeusz Skoczny – rozdz. XV, XVIII, XXIV § 119

Ryszard Skubisz – rozdz. XI § 45, 47

Rafał Stankiewicz – rozdz. XIX

Robert Stefanicki – rozdz. VI, XIV

Kazimierz Strzyczkowski – rozdz. XXIV § 122

Janusz Szwaja – rozdz. XIII

Anna Tischner – rozdz. V, XIII

Marek Wierzbowski – rozdz. XIX

Ewa Wojtaszek-Mik – rozdz. XVII

Robert Zawłocki – rozdz. XXV

Wydawca: Agata Ponikowska

Redakcja: Karolina Bloch, dr Agnieszka Mikos-Sitek, Ewa Sadowska

Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck

Wykonanie wersji elektronicznej: GroupMedia

© Wydawnictwo C.H. Beck 2014
Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

ISBN 978-83-255-6130-7

Przedmowa

Oddajemy do rąk Czytelników tom 15 Systemu Prawa Prywatnego poświęcony prawu konkurencji. Koncepcja zakresu tematycznego tomu kształtowała się stopniowo. Przeważał pogląd, że w jednym tomie należy ująć zarówno prawo dotyczące nieuczciwej konkurencji jak i prawo antymonopolowe (prawo ochrony konkurencji). Redakcja tomu i autorzy piszący poszczególne rozdziały są bowiem zdania, że prawo konkurencji stanowi całość i jest konieczne łączne omówienie zarówno strony prywatno-prawnej jak i publiczno-prawnej prawa konkurencji. W istocie rzeczy wielu autorów piszących opracowania do niniejszego tomu zajmuje się zarówno prawem nieuczciwej konkurencji, jak i prawem ochrony konkurencji.

Niniejszy tom zgromadził autorów ze wszystkich środowisk naukowych w Polsce. Prezentuje on zatem polski dorobek naukowy w dziedzinie prawa konkurencji. Jak się wydaje jest to dorobek znaczący i liczący się w Europie, a niniejszy tom jest próbą podsumowania badań nad prawem konkurencji w 20 lat po przejściu polskiej gospodarki na tory gospodarki rynkowej, tym bardziej, że minęło właśnie 20 lat od uchwalenia ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Tom zawiera XXV rozdziałów, z których jedenaście dotyczy problematyki nieuczciwej konkurencji, dziesięć problematyki prawa ochrony konkurencji a trzy mają charakter ogólny.

Prace nad tomem trwały kilka lat toteż niektóre opracowania wymagały poddania ich zabiegom aktualizacyjnym. W zasadzie opracowania w niniejszym tomie odpowiadają stanowi prawnemu na koniec października 2013 r.

Długi okres „dojrzewania” tomu do publikacji przyniósł bolesne straty wśród redaktorów i autorów tomu. Przede wszystkim straciliśmy duchowego przywódcę Systemu Prawa Prywatnego w osobie Profesora Zbigniewa Radwańskiego, który włożył wiele wysiłku w organizację prac nad tomem i dostarczał nam wszystkim zachęty dla intensyfikacji tych prac. Wszyscy pamiętamy dwa spotkania autorów, które odbyły się z Jego inspiracji i z Jego udziałem, i które miały istotny wpływ na prace nad niniejszym tomem. Chciałbym w imieniu wszystkich autorów piszących w tomie 15 dedykować ten tom pamięci Profesora Zbigniewa Radwańskiego.

W toku prac zmarł także Pan Profesor Janusz Borkowski, który jako jeden z pierwszych przedłożył Wydawnictwu C.H.Beck swój znakomity rozdział. Aktualizacji tego rozdziału podjęła się Pani Profesor Barbara Adamiak.

W toku prac nad tomem zmarł także Pan Profesor Michał du Vall, który nie zdążył złożyć swoich opracowań redakcji. Jego brak wśród autorów odczuwamy wszyscy, jako wielką stratę.

Prace nad niniejszym tomem nie zostałyby zapewne uwieńczone sukcesem, gdyby nie twórcza współpraca i narzucenie koniecznych ram czasowych nad redakcją tomu wszystkim autorom ze strony Wydawnictwa C.H.Beck, któremu w tym miejscu składam serdeczne podziękowania.

Jako Redaktor tomu wyrażam nadzieję, że spotka się on z zainteresowaniem Czytelników i że przyczyni się do dalszego rozwoju badań interdyscyplinarnych w dziedzinie prawa konkurencji na granicy prawa prywatnego i publicznego.

Niniejszy tom jest dziełem wielu autorów, z których każdy opracował części wskazane nie tylko w zestawieniu zbiorczym, ale także na poszczególnych stronach niniejszego tomu. Za treści w nim wyrażone odpowiadają wyłącznie autorzy odpowiednich części.

Poznań, listopad 2013 r.

prof. dr hab. Marian Kępiński

Spis treści

Przedmowa

Wykaz skrótów

Rozdział I. Pojęcie i systematyka prawa konkurencji

§ 1. Istota konkurencji

§ 2. Postacie konkurencji

§ 3. Efektywność gospodarowania

§ 4. Modele konkurencji

§ 5. Cele prawa konkurencji

§ 6. Działy prawa konkurencji

§ 7. Podstawy traktatowe prawa konkurencji

§ 8. Podstawy konstytucyjne

§ 9. Umowy międzynarodowe

Rozdział II. Rozwój polskiego prawa konkurencji i prawa antymonopolowego

§ 10. Rozwój polskiego prawa konkurencji

I. Prawo konkurencji II Rzeczpospolitej

II. Prawo konkurencji w okresie PRL

III. Współczesne polskie prawo konkurencji

§ 11. Rozwój polskiego prawa antymonopolowego

I. Prawo antymonopolowe II Rzeczpospolitej

II. Prawo antymonopolowe PRL

III. Współczesne polskie prawo ochrony konkurencji

Rozdział III. Międzynarodowe i europejskie prawo konkurencji

§ 12. Międzynarodowe prawo konkurencji

§ 13. Unijne prawo konkurencji

Rozdział IV. Nieuczciwa konkurencja jako podstawowe pojęcie prawa o zwalczaniu nieuczciwego współzawodnictwa gospodarczego

§ 14. Pojęcie konkurencji

I. Ogólna charakterystyka „działań konkurencji”

II. Stosunek konkurencji

§ 15. Pojęcie czynu nieuczciwej konkurencji – koncepcje uzasadniające odpowiedzialność

I. Uwagi wprowadzające

II. Teoria ujmująca czyn nieuczciwej konkurencji jako nadużycie prawa do wolności działań rynkowych

III. Teoria o dyscyplinującym znaczeniu przepisów przewidujących odpowiedzialność za czyn nieuczciwej konkurencji

IV. Teoria o naruszeniu prawa podmiotowego

V. Teoria nawiązująca do reguł cywilnej odpowiedzialności deliktowej

VI. Ocena zaprezentowanych teorii

Rozdział V. Cele i zakres zastosowania ZNKU

§ 16. Uwagi wstępne – rozwój regulacji prawnej

§ 17. Przedmiot i cele regulacji

I. Zakres przedmiotowy regulacji

II. Zakres podmiotowy zastosowania przepisów ZNKU

Rozdział VI. Klauzula generalna w ZNKU

§ 18. Uwagi wprowadzające

§ 19. Klauzula sprzeczności z dobrymi obyczajami kluczową konstrukcją ZNKU

§ 20. Wielokrotne posłużenie się klauzulą a zasady techniki prawodawczej

§ 21. Funkcje klauzuli odsyłającej

I. Wprowadzenie

II. Funkcja adaptacyjna

III. Funkcja uzupełniająca

IV. Funkcja korygująca

§ 22. Treść klauzuli odsyłającej i jej wyznaczniki

§ 23. Test badania nieuczciwości wyznaczony metodą regulacji

§ 24. Przesłanka zagrożenia lub naruszenia interesu innego przedsiębiorcy (klienta)

§ 25. Venire contra fatum proprium

§ 26. Zakończenie

Rozdział VII. Oznaczenia odróżniające

§ 27. Wprowadzenie

§ 28. Oznaczenie przedsiębiorstwa

I. Przedmiot ochrony

II. Warunki ochrony

III. Pierwszeństwo korzystania

IV. Treść prawa

V. Charakter prawny

VI. Oznaczenie przedsiębiorstwa a znak towarowy

VII. Oznaczanie przedsiębiorstwa nazwiskiem przedsiębiorcy

VIII. Oznaczenie przedsiębiorstwa w razie jego podziału, przekształcenia lub likwidacji

IX. Oznaczenia zagraniczne

§ 29. Oznaczenia przedsiębiorców – firma

I. Podstawy prawne ochrony firmy

II. Określenie firmy

III. Budowa firmy

IV. Przepisy wspólne dla różnych typów spółek

V. Ogólne zasady budowy firmy

VI. Charakter prawny firmy

VII. Ochrona firmy

VIII. Podstawy ochrony firmy w przepisach ZNKU

IX. Firma a oznaczenie przedsiębiorstwa

X. Firma a znak towarowy lub usługowy

XI. Zagraniczne nazwy handlowe

§ 30. Niezarejestrowane znaki towarowe

I. Niezarejestrowany znak towarowy – definicja

II. Rejestracja jako podstawa ochrony znaków towarowych

III. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jako podstawa ochrony znaków niezarejestrowanych

IV. Wybór ZNKU jako podstawy ochrony dla znaków niezarejestrowanych

V. Dochodzenie roszczeń w ZNKU a dochodzenie roszczeń w PrWłPrzem

VI. Wzajemna relacja PrWłPrzem i ZNKU

VII. Oznaczenia wprowadzające w błąd co do pochodzenia (art. 10 ZNKU)

VIII. Klauzula generalna (art. 3 ust. 1 ZNKU)

IX. Oznaczenie przedsiębiorstwa jako znak towarowy

X. Oznaczenie używane a znak zarejestrowany – kolizje

XI. Przenoszenie praw do znaków niezarejestrowanych

§ 31. Tytuł jako szczególne oznaczenie

I. Wprowadzenie

II. Funkcje tytułu

III. Ochrona tytułu przed czynami nieuczciwej konkurencji

§ 32. Nazwy prawnie zastrzeżone

I. Wprowadzenie

II. Oznaczenia zastrzeżone na rzecz niektórych przedsiębiorców

III. Nazwy organów publicznych

IV. Podsumowanie

Rozdział VIII. Ochrona oznaczeń geograficznych

§ 33. Uwagi wstępne

§ 34. Pojęcie i rodzaje oznaczeń geograficznych

I. Oznaczenia geograficzne – kwestie terminologiczne

II. Funkcje oznaczeń geograficznych

III. Kategorie oznaczeń geograficznych

§ 35. Modele ochrony oznaczeń geograficznych

§ 36. Ochrona oznaczeń geograficznych w prawie polskim

I. Unormowanie prawa polskiego w ujęciu ewolucyjnym

II. Ochrona oznaczeń geograficznych w ustawie – Prawo własności przemysłowej

III. Ochrona oznaczeń geograficznych w prawie europejskim

§ 37. Ochrona oznaczeń geograficznych na podstawie art. 8 i 9 ZNKU

I. Uwagi wprowadzające

II. Przedmiot ochrony

III. Przesłanki ochrony z art. 8 i 9 ZNKU

IV. Dodatkowe przesłanki ochrony z art. 9 ZNKU

V. Ochrona w granicach funkcji odróżniającej. Ochrona przed wykorzystaniem renomy

VI. Legitymacja czynna i środki ochrony

§ 38. Prawo europejskie a prawo polskie

Rozdział IX. Wykorzystanie osiągnięć rynkowych przedsiębiorcy jako postać czynu nieuczciwej konkurencji

§ 39. Uwagi wprowadzające

§ 40. Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa jako czyn nieuczciwej konkurencji

I. Uwagi wstępne

II. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa – rozważania historyczne

III. Przedmiot ochrony przewidzianej w art. 11 ZNKU

IV. Podstawowe cechy czynu nieuczciwej konkurencji wskazanego w art. 11 ZNKU

V. Postacie deliktu naruszenia tajemnicy

VI. Sytuacja prawna pracownika wobec zakazu przekazywania, ujawniania lub wykorzystania cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa

VII. Ochrona będącego w dobrej wierze nabywcy poufnej informacji

§ 41. Ingerencja w stosunki umowne jako czyn nieuczciwej konkurencji

I. Uwagi wstępne

II. Ogólna charakterystyka konstrukcji przyjętej w ZNKU

III. Dogmatyczne uzasadnienie odpowiedzialności za ingerencję w stosunki umowne na gruncie ZNKU

IV. Przesłanki odpowiedzialności za czyn nieuczciwej konkurencji polegający na ingerencji w stosunki umowne

§ 42. Naśladownictwo cudzych produktów jako czyn nieuczciwej konkurencji w świetle ZNKU

I. Uwagi wprowadzające

II. Problematyka niewolniczego naśladownictwa w ZNKU z 1926 r.

III. Stanowisko prawa polskiego wobec zakresu dopuszczalności aktów naśladownictwa w praktyce gospodarczej

IV. Przesłanki uznania naśladownictwa za czyn nieuczciwej konkurencji na gruncie art. 13 ZNKU

V. Wykorzystanie renomy cudzej firmy jako postać niedozwolonego naśladownictwa na gruncie art. 3 ZNKU

Rozdział X. Ochrona funkcjonowania rynku na podstawie art. 15 ZNKU

§ 43. Uwagi ogólne

§ 44. Ustawowa ochrona dostępu do rynku; utrudnianie dostępu do rynku jako czyn nieuczciwej konkurencji

I. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów a ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

II. Utrudnianie dostępu do rynku jako czyn nieuczciwej konkurencji

III. Utrudnianie (małym) przedsiębiorcom dostępu do rynku

Rozdział XI. Reklama i rozpowszechnianie innych informacji

§ 45. Zakazana lub nieuczciwa reklama. Charakterystyka ogólna

I. Reklama a system gospodarczy

II. Źródła prawa

III. Pojęcie, rodzaje i funkcje reklamy

IV. Interesy podmiotów uczestniczących w reklamie

V. Reklama a instytucje pokrewne

§ 46. Reklama sprzeczna z przepisami prawa oraz reklama sprzeczna z dobrymi obyczajami i uchybiająca godności człowieka

I. Wprowadzenie

II. Reklama sprzeczna z przepisami prawa

III. Reklama sprzeczna z dobrymi obyczajami i uchybiająca godności człowieka

§ 47. Reklama wprowadzająca w błąd

I. Zapewnienie prawdziwego charakteru informacji rynkowych

II. Reklama wprowadzająca w błąd. Ogólna charakterystyka regulacji w prawie polskim

III. Reklama wprowadzająca w błąd jako czyn nieuczciwej konkurencji (art. 16 ust. 1 pkt 2 ZNKU)

IV. Reklama wprowadzająca w błąd jako nieuczciwa praktyka rynkowa (art. 5 i 6 NPrRynU)

V. Reklama wprowadzająca w błąd w innych ustawach

§ 48. Ukryta reklama, lokowanie produktów

I. Uwagi wprowadzające

II. Zakaz reklamy ukrytej w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

III. Z problematyki lokowania produktów w emisjach radiowych i telewizyjnych

IV. Reklama ukryta w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

§ 49. Reklama porównawcza

I. Uwagi ogólne

II. Reklama porównawcza w prawie europejskim

III. Pojęcie reklamy porównawczej

IV. Przesłanki dopuszczalności reklamy porównawczej

V. Reklama porównawcza a ochrona zarejestrowanych znaków towarowych

§ 50. Inne czyny nieuczciwej konkurencji

I. Uwagi ogólne

II. Reklama nierzeczowa i reklama uciążliwa – charakterystyka regulacji w prawie polskim

III. Reklama nierzeczowa

IV. Reklama uciążliwa

§ 51. Rozpowszechnianie informacji

I. Uwagi wprowadzające

II. Przesłanki czynu nieuczciwej konkurencji z art. 14 ZNKU – ogólna charakterystyka

III. Przesłanka dotycząca rozpowszechniania informacji

IV. Treść i charakter rozpowszechnianych informacji

V. Działanie w celu przysporzenia korzyści lub wyrządzenia szkody

VI. Relacja art. 14 do art. 16 ust. 1 pkt 2 ZNKU

Rozdział XII. Regulacja sprzedaży w ZNKU

§ 52. Sprzedaż premiowana (art. 17a ZNKU)

I. Podstawy prawne

II. Cele sprzedaży premiowej

III. Istota i treść sprzedaży premiowanej

IV. Przesłanka „odmienności towarów”

V. Zakres podmiotowy – konsumenci

VI. Charakter prawny umowy sprzedaży premiowanej

VII. Wyłączenia z art. 17a ust. 2 pkt 1 ZNKU – „niewielka wartość” i „próbka towaru”

VIII. Wyłączenia z art. 17a ust. 2 pkt 2 ZNKU

IX. Stosunek art. 17a ZNKU do przepisów dyrektywy 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych

X. Odpowiedzialność karna

§ 53. Sprzedaż lawinowa (art. 17c ZNKU)

I. Charakterystyka sprzedaży lawinowej

II. Historia „systemów lawinowych”

III. Istota czynu nieuczciwej konkurencji z art. 17c ZNKU

IV. Przesłanki czynu nieuczciwej konkurencji sprzedaży lawinowej

V. Zakres podmiotowy art. 17c ZNKU

VI. Wyjątki od zakazu sprzedaży lawinowej

VII. Stosunek art. 17c ZNKU do przepisów o nieuczciwych praktykach rynkowych

VIII. Sankcje karne

§ 54. Nadmierna sprzedaż marek właściciela (art. 17d ZNKU)

I. Uwagi wstępne

II. Cele i założenia art. 17d ZNKU

III. Terminologia art. 17d ZNKU

IV. Sprzeczność art. 17d ZNKU z przepisami TFUE

Rozdział XIII. Odpowiedzialność cywilnoprawna za czyny nieuczciwej konkurencji

§ 55. Uwagi wstępne

I. Wprowadzenie

II. Podstawy prawne ochrony

III. Modele odpowiedzialności cywilnoprawnej w europejskich regulacjach zwalczania nieuczciwej konkurencji

IV. Stosunek regulacji szczególnej do zasad ogólnych odpowiedzialności cywilnoprawnej

§ 56. System środków cywilnoprawnych

I. Roszczenie o zaniechanie

II. Roszczenie o usunięcie skutków

III. Roszczenie o złożenie oświadczenia

IV. Roszczenie o naprawienie szkody

V. Roszczenie o wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści

VI. Roszczenie informacyjne

VII. Roszczenie o zapłatę na określony cel społeczny

VIII. Wniosek o orzeczenie o przedmiotach

IX. Powództwo o ustalenie

§ 57. Przedawnienie roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji

§ 58. Legitymacja w sprawach zwalczania nieuczciwej konkurencji

I. Legitymacja czynna

II. Legitymacja bierna

§ 59. Inne środki prawne zwalczania nieuczciwej konkurencji

I. Wniosek o podjęcie działań przez organy celne

II. Odpowiedzialność karna

§ 60. Ostatnie zmiany i perspektywy rozwoju regulacji i orzecznictwa

Rozdział XIV. Związki między prawem konkurencji a ochroną konsumentów

§ 61. Ewoluowanie koncepcji ochrony konsumenta w prawie unijnym

§ 62. Ochrona zbiorowych interesów konsumentów

§ 63. Ochrona interesów ekonomicznych konsumentów jako zasadniczy cel prawa antymonopolowego. Praktyki eksploatacyjne

§ 64. Rola Trybunału Sprawiedliwości oraz Komisji Europejskiej w kształtowaniu koncepcji prywatnego wykonywania prawa konkurencji

§ 65. Przerzucanie obciążeń

§ 66. Trudności z realizacją prawa do odszkodowania

§ 67. Ograniczenia dostępu do informacji jako podstawowa bariera skutecznego wykonywania prawa

§ 68. Zasada pełnej kompensacji poniesionych strat

§ 69. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Legitymacja czynna dla konsumentów

§ 70. Pozwy grupowe

§ 71. Alternatywne metody rozstrzygania sporów

§ 72. Podsumowanie

Rozdział XV. Podstawy i zakres publicznoprawnej ochrony konkurencji

§ 73. Wprowadzenie

§ 74. Konkurencja jako przedmiot ochrony; ograniczenie konkurencji jako przesłanka ingerencji publicznej

§ 75. Interes publiczny w ochronie konkurencji

I. Zakres i znaczenie

II. Funkcje

§ 76. Zakres stosowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

I. Zakres przedmiotowy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

II. Zakres podmiotowy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

III. Zakres przestrzenny ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

IV. Zakres czasowy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

Rozdział XVI. Porozumienia ograniczające konkurencję

§ 77. Wprowadzenie

I. Podstawy prawne

II. Miejsce zakazu porozumień ograniczających konkurencję w prawie prywatnym

III. Pojęcie porozumień ograniczających konkurencję i ich ocena w prawie antymonopolowym

§ 78. Zakaz porozumień ograniczających konkurencję

I. Charakter prawny zakazu porozumień

II. Konkurencja

III. Rynek właściwy

IV. Naruszenie konkurencji – wyeliminowanie, ograniczenie lub naruszenie w inny sposób

V. Cel porozumienia

VI. Skutek porozumienia

VII. Ocena porozumienia pod kątem wystąpienia skutków na określonym terytorium. Wpływ na handel między państwami członkowskimi

VIII. Zakres podmiotowy zakazu – przedsiębiorca

§ 79. Formy porozumień

I. Uwagi ogólne

II. Umowy

III. Porozumienia w formie uzgodnionych zachowań

IV. Paralelne zachowania rynkowe

V. Gentelmen’s agreements i tzw. listy intencyjne

VI. Uchwały lub inne akty związków przedsiębiorców

VII. Formy porozumienia w prawie europejskim

§ 80. Wyłączenia zakazu porozumień ograniczających konkurencję

I. Porozumienia bagatelne

II. Kryterium ilościowe

III. Kryterium jakościowe

IV. Reguła de minimis w prawie europejskim

V. Grupowe i indywidualne wyłączenia zakazu porozumień ograniczających konkurencję

VI. Indywidualne wyłączenie zakazu porozumień na podstawie przesłanek z art. 8 ust. 1 OchrKonkurU

VII. Przyczynianie się do polepszenia produkcji, dystrybucji towarów lub do postępu technicznego lub gospodarczego

VIII. Zapewnienie nabywcom lub użytkownikom odpowiedniej części udziału w korzyściach

IX. Niezbędność ograniczeń konkurencji

X. Brak stworzenia stronom porozumienia możliwości wyeliminowania konkurencji na rynku właściwym w zakresie znacznej części określonych towarów

XI. Ograniczenia akcesoryjne

XII. Wyłączenia grupowe

§ 81. Rodzaje porozumień

I. Porozumienia horyzontalne

II. Porozumienia wertykalne

III. Porozumienia określające ceny i warunki handlowe

IV. Porozumienia kontyngentowe

V. Porozumienia podziałowe

VI. Porozumienia dyskryminujące

VII. Porozumienia wiązane

VIII. Porozumienia ograniczające dostęp do rynku

IX. Zmowa przetargowa

Rozdział XVII. Wyłączenia grupowe

§ 82. Podstawy prawne wydawania wyłączeń grupowych

§ 83. Przesłanki wydania wyłączenia grupowego

§ 84. Elementy treści wyłączenia grupowego

§ 85. Okres obowiązywania wyłączenia grupowego i możliwość jego cofnięcia

§ 86. Rodzaje porozumień objętych wyłączeniami grupowymi

I. Prawo Unii Europejskiej

II. Prawo polskie

§ 87. Relacje między unijnym i krajowym systemem wyłączeń grupowych

§ 88. Skutki objęcia porozumienia wyłączeniem grupowym w prawie ochrony konkurencji

I. Wyłączenie grupowe a względny charakter zakazu porozumień ograniczających konkurencję

II. Wyłączenie grupowe a porozumienia bagatelne i pojęcie rynku właściwego

III. Brak sankcji nakładanych w drodze decyzji indywidualnych

IV. Wyłączenie grupowe a zakaz nadużywania pozycji dominującej

§ 89. Skutki objęcia porozumienia wyłączeniem grupowym w prawie cywilnym

I. Wyznaczenie granic swobody umów

II. Brak sankcji nieważności

III. Brak odpowiedzialności cywilnej za naruszenie reguł konkurencji

IV. Wyłączenie grupowe a określenie elementów przedmiotowo istotnych umowy

§ 90. Zakres i treść poszczególnych wyłączeń grupowych

I. Porozumienia wertykalne

II. Porozumienia wertykalne w sektorze samochodowym

III. Porozumienia dotyczące transferu technologii

IV. Porozumienia badawczo-rozwojowe i specjalizacyjne

V. Porozumienia zawierane między przedsiębiorstwami prowadzącymi działalność ubezpieczeniową

VI. Porozumienia w transporcie kolejowym, drogowym i żegludze śródlądowej

VII. Porozumienia w transporcie morskim

VIII. Porozumienia w dziedzinie transportu lotniczego

Rozdział XVIII. Zakaz nadużywania pozycji dominującej

§ 91. Wprowadzenie

§ 92. Pojęcie pozycji dominującej

I. Istota pozycji dominującej

II. Kryteria (przesłanki) pozycji dominującej

III. Rynek właściwy

IV. Udział w rynku i inne czynniki wskazujące na dominację rynkową

V. Indywidualna i kolektywna pozycja dominująca

§ 93. Pojęcie nadużycia pozycji dominującej

I. Wprowadzenie

II. Koncepcja nadużycia pozycji dominującej w prawie konkurencji Unii Europejskiej

III. Elementy konstytuujące nadużycie pozycji dominującej

IV. Koncepcja nadużycia a katalog praktyk abuzywnych z art. 9 ust. 2 OchrKonkurU

V. Możliwość racjonalizacji zakazu nadużywania pozycji dominującej

VI. Sankcje

VII. Praktyki wykluczające

VIII. Praktyki eksploatacyjne

Rozdział XIX. Kontrola koncentracji przedsiębiorców

§ 94. Zagadnienia ogólne

I. Miejsce regulacji administracyjnoprawnego oddziaływania na procesy koncentracji przedsiębiorców w systemie ochrony konkurencji

II. Metoda regulacji ustawowej

III. Kontrola koncentracji przedsiębiorstw w prawie Unii Europejskiej

§ 95. Zdarzenia faktyczne poddane kontroli koncentracji

I. Proponowane zmiany w OchrKonkurU dotyczące zakresu obowiązku zgłaszania zamiaru koncentracji

II. Przejawy koncentracji strukturalnej

III. Przejawy koncentracji mienia

§ 96. Kryteria determinujące ustawowy obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji. Progi zgłoszenia zamiaru koncentracji określone w art. 13 ust. 1 OchrKonkurU

I. Wielkość obrotu przedsiębiorców zamierzających dokonać koncentracji jako miernik zdolności zgłoszeniowej koncentracji

II. Ocena skutków koncentracji z punktu widzenia przedmiotowych wyłączeń przewidzianych ustawą antymonopolową

§ 97. Wybrane elementy proceduralne zgłoszenia zamiaru koncentracji. Kryteria oceny skutków zgłoszonej i zamierzonej koncentracji. Formalnoprawne aspekty zgłoszenia zamiaru koncentracji

I. Kształt postępowania antymonopolowego w sprawach koncentracji i proponowane kierunki jego nowelizacji

II. Zgłoszenie zamiaru koncentracji jako przesłanka wszczęcia przez Prezesa UOKIK postępowania w sprawie koncentracji

III. Podmioty obowiązane do zgłoszenia Prezesowi UOKiK zamiaru koncentracji

IV. Forma zgłoszenia zamiaru koncentracji

§ 98. Istota rozstrzygnięć w sprawach koncentracji przedsiębiorców

I. Uwagi ogólne

II. Rozstrzygnięcia Prezesa UOKiK kończące postępowanie w zakresie nadzoru prewencyjnego

III. Istota rozstrzygnięć Prezesa UOKiK kończących postępowanie w sferze relacji nadzoru represyjnego

Rozdział XX. Postępowanie przed Prezesem Urzędu Konkurencji i Konsumentów

§ 99. Podstawy prawne struktury i właściwości organów

I. Przemiany regulacji prawnej

II. Organy administracyjne ochrony konkurencji i konsumentów

III. Zakres działania organów ochrony konkurencji i konsumentów

IV. Kompetencja organów ochrony konkurencji i konsumentów

§ 100. Podstawy prawne postępowania administracyjnego przed organami ochrony konkurencji i konsumentów

I. Struktura podstaw prawnych postępowania administracyjnego

II. Przepisy KPA o udziale prokuratora w postępowaniu oraz dotyczące postępowań uproszczonych o charakterze administracyjnym

§ 101. Podmioty postępowania w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów

I. Ustawowy krąg stron postępowania

II. Podmioty na prawach strony

III. Incydentalni uczestnicy postępowania

IV. Zastępstwo procesowe stron i uczestników postępowania

§ 102. Postępowanie administracyjne przed Prezesem Urzędu i podejmowane w nim czynności procesowe

I. Odrębności przedmiotowe postępowania

II. Postępowanie wyjaśniające

III. Wszczęcie postępowania w sprawach ochrony konkurencji lub konsumentów

IV. Odrębności czynności postępowania przed Prezesem Urzędu

Rozdział XXI. Współpraca instytucjonalna (ECN)

§ 103. Uwagi ogólne

§ 104. Geneza reformy

§ 105. Rozporządzenie Nr 1/2003

§ 106. Prymat prawa konkurencji UE

§ 107. Współpraca Komisji i organów krajowych

§ 108. Swobodny obieg dowodów

§ 109. Możliwość zawieszenia lub zakończenia postępowania

§ 110. Komitet Doradczy

§ 111. Programy leniency

§ 112. Funkcjonowanie ECN

Rozdział XXII. Postępowania sądowe

§ 113. Ustrój sądownictwa

I. Uwagi wstępne

II. Istota i zakres władzy sądowniczej

III. Prawo do sądu

IV. Sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne i sądy administracyjne

V. Rozgraniczenie właściwości sądów powszechnych i sądów administracyjnych

§ 114. Ewolucja sądownictwa z zakresu ochrony konkurencji

I. Sąd Kartelowy

II. Naczelny Sąd Administracyjny

III. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

§ 115. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ochrony konkurencji

I. Zagadnienia ogólne

II. Właściwość rzeczowa

III. Strony i uczestnicy postępowania

IV. Wszczęcie postępowania

V. Czynności sądu

VI. Orzeczenia

VII. Postępowanie apelacyjne i kasacyjne

VIII. Inne sądy

IX. Perspektywy ustroju sądownictwa w sprawach z zakresu ochrony konkurencji

Rozdział XXIII. Sankcje z tytułu naruszeń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów

§ 116. Cywilnoprawne skutki porozumień

I. Sankcja nieważności w ustawie antymonopolowej

II. Nieważność w prawie cywilnym

III. Częściowa nieważność

IV. Nieistniejące czynności prawne

V. Zakres zastosowania sankcji nieważności

VI. Kompetencje organów antymonopolowych i sądu w przedmiocie stwierdzenia nieważności i dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych

VII. Inne cywilnoprawne skutki porozumień

VIII. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

IX. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym

X. Skuteczność zobowiązań i odpowiedzialność uczestników porozumienia

XI. Podstawy rozliczeń pomiędzy uczestnikami porozumienia

XII. Cywilnoprawne skutki porozumień dotyczące osób niebędących uczestnikami porozumienia

XIII. Roszczenia publikacyjne

XIV. Roszczenia o ustalenie

XV. Roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej w przypadku umyślnego naruszenia przepisów prawa konkurencji

XVI. Sytuacja prawna konsumentów

XVII. Sankcja nieważności w prawie europejskim

XVIII. Inne skutki cywilnoprawne porozumień

§ 117. Sankcje administracyjnoprawne

I. Sankcje w sprawach praktyk ograniczających konkurencję

II. Sankcje w sprawach koncentracji

III. Sankcje w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów

§ 118. Sankcje penalne w polskim prawie antymonopolowym

I. Charakter kar pieniężnych w prawie antymonopolowym

II. Rodzaje kar pieniężnych – klasyfikacje i podstawy prawne ich stosowania

III. Zasady stosowania kar pieniężnych

IV. Wykonywanie decyzji nakładających kary

Rozdział XXIV. Prokonkurencyjne regulacje sektorowe*

§ 119. Regulacja prokonkurencyjna w sektorach infrastrukturalnych

I. Rozwój prokonkurencyjnej regulacji sektorowej i jej miejsce w doktrynie

II. Prokonkurencyjna regulacja sektorowa jako odrębna funkcja interwencji publicznej w gospodarce

III. Prokonkurencyjna regulacja sektorowa (sektorów infrastrukturalnych) – charakterystyka ogólna

§ 120. Regulacja prokonkurencyjna w sektorze komunikacji elektronicznej

I. Wprowadzenie

II. Regulacja rynków telekomunikacyjnych

III. Usługa powszechna

IV. Dysponowanie zasobami telekomunikacyjnymi

§ 121. Regulacja prokonkurencyjna w sektorze energetycznym – elektroenergetyce, gazownictwie i energetyce cieplnej

I. Uwagi wprowadzające

II. Tworzenie warunków powstania i rozwoju konkurencji w sektorze energetycznym

III. Zapewnienie świadczenia usług powszechnych

§ 122. Regulacja prokonkurencyjna w sektorze transportu kolejowego

I. Uwagi wstępne

II. Instrumenty służące tworzeniu warunków rozwoju konkurencji

III. Zapewnienie usługi publicznej

§ 123. Regulacja prokonkurencyjna w sektorze transportu lotniczego

I. Charakter sektora transportu lotniczego a regulacja prokonkurencyjna

II. Tworzenie warunków konkurencji na rynkach usług sektora lotniczego

III. Obowiązek użyteczności publicznej

§ 124. Regulacja prokonkurencyjna w sektorze usług pocztowych

I. Specyfika sektora determinująca sposób liberalizacji rynku pocztowego

II. Zagwarantowanie świadczenia usług powszechnych

III. Tworzenie warunków konkurencji w sektorze pocztowym

Rozdział XXV. Karnoprawna ochrona konkurencji

§ 125. Przedmiot karnoprawnej ochrony konkurencji

§ 126. Zasady karnoprawnej ochrony konkurencji

I. Komplementarność ochrony karnoprawnej konkurencji

II. Zasada ultima ratio prawa karnego

III. Blankietowość przepisów prawa karnego chroniącego konkurencję

§ 127. Zasady odpowiedzialności za przestępstwa i wykroczenia

I. Zasady odpowiedzialności karnej za przestępstwa

II. Zasady odpowiedzialności karnej za wykroczenia

§ 128. Konkurencja jako przedmiot ochrony karnoprawnej

§ 129. Przestępstwa przeciwko konkurencji

I. Przestępstwa nieuczciwej praktyki rynkowej

II. Przestępstwa naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa

III. Przestępstwo oszukańczego splagiatowania produktu

IV. Przestępstwo sprzedaży lawinowej

§ 130. Wykroczenia przeciwko konkurencji

I. Wykroczenie odmowy współpracy z rzecznikiem konsumentów

II. Wykroczenie agresywnej praktyki rynkowej

III. Wykroczenie oszukańczego oznaczenia towaru albo usługi

IV. Wykroczenie sprzedaży bonusowej

V. Wykroczenia nierzetelnego informowania o przedsiębiorstwie

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

AlkoholU

ustawa z 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1356 ze zm.)

AMopU

ustawa z 24.2.1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (tekst jedn.: Dz.U. z 1999 r. Nr 52, poz. 547 ze zm.)

ArtRolnU

ustawa z 21.12.2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 ze zm.)

BezpŻywU

ustawa z 25.8.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 ze zm.)

DelegUOKiKR

rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 1.7.2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 107, poz. 887)

dyrektywa

84/450/EWG

dyrektywa Rady 84/450/EWG z 10.9.1984 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących reklamy wprowadzającej w błąd (Dz.Urz. UE L Nr 250, s. 17)

dyrektywa

89/104/EWG

pierwsza dyrektywa Rady 89/104/EWG z 21.12.1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. WE L z 1989 r. Nr 40, s. 1)

dyrektywa

93/13/EWG

dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5.4.1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. UE L Nr 95, s. 29)

dyrektywa 97/55/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 97/55/WE z 6.10.1997 r. zmieniająca dyrektywę 84/450/EWG dotyczącą reklamy wprowadzającej w błąd w celu włączenia do niej reklamy porównawczej (Dz.Urz. UE L Nr 290, s. 18)

dyrektywa 98/27/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 98/27/WE z 19.5.1998 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony interesów konsumentów (Dz.Urz. WE L Nr 166, s. 51)

dyrektywa

2004/48/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2004/48/WE z 29.4.2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz.Urz. WE L Nr 157, s. 45)

dyrektywa

2005/29/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/29/WE z 11.5.2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) Nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L Nr 149, s. 22)

dyrektywa

2006/114/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2006/114/WE z 12.12.2006 r. dotycząca reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej (Dz.Urz. UE L Nr 376, s. 21)

dyrektywa

2008/95/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/95/WE z 22.10.2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. UE L Nr 299, s. 25)

dyrektywa

2010/13/UE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE z 10.3.2010 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących świadczenia audiowizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych) (Dz.Urz. L Nr 95, s. 1)

DziałUbezpR

rozporządzenie RM z 22.3.2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień, zawieranych między przedsiębiorcami prowadzącymi działalność ubezpieczeniową, spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 67, poz. 355)

EKPCz

Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.)

GATS

Układ Ogólny w sprawie Handlu Usługami z 1995 r. (General Agreement on Trade in Services)

GATT

Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 30.10.1947 r. (General Agreement on Tariffs and Trade)

GryHazU

ustawa z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.)

Karta Praw

Podstawowych

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)

KC austr.

Kodeks cywilny austriacki z 1.6.1811 r. (ABGB – Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch, Justizgesetzsammlung Nr 946/1811)

KC franc.

Kodeks cywilny francuski z 21.3.1804 r. (Cciv – Code civil)

KC niem.

Kodeks cywilny niemiecki z 18.8.1896 r. (BGB – Bürgerliches Gesetzbuch, BGBl I S. 42, FNA 400–2)

KH

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.)

KK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.)

KomPKPU

ustawa z 8.9.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.)

Konstytucja

kwietniowa

ustawa konstytucyjna z 23.4.1935 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 227)

Konstytucja marcowa

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 17.3.1921 r. (Dz.U. Nr 44, poz. 267 ze zm.)

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.)

konwencja paryska

Konwencja Związkowa Paryska z 20.3.1883 r. o ochronie własności przemysłowej, w brzmieniu Aktu sztokholmskiego z 14.7.1967 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51)

KP

ustawa 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 267)

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.)

KPK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.)

KRO

ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.)

KrRejSU

ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1203)

KSCU

ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 1030)

KW

ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 482)

KWU

ustawa z 6.7.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.)

KZ

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.10.1933 r. – Kodeks zobowiązań (Dz.U. Nr 82, poz. 598 ze zm.)

MPPOiP

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 19.12.1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167)

NPrRynU

ustawa z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr 171, poz. 1206)

ObrIFinU

ustawa 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 ze zm.)

ObrótR

rozporządzenie Rady Ministrów z 17.7.2007 r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji (Dz.U. Nr 134, poz. 935)

OchrKonkurU

ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.)

OchrKonkurU

z 2000 r.

ustawa z 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.)

OchrNazwU

ustawa z 17.12.2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 10, poz. 68 ze zm.)

OfertaPublU

ustawa z 29.7.2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 ze zm.)

OdpPodmZbU

ustawa z 28.10.2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary(tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 768 ze zm.)

OrdPU

ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)

PDOFizU

ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)

PDOPrU

ustawa z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.)

PorozSpecR

rozporządzenie RM z 13.12.2011 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień specjalizacyjnych i badawczo-rozwojowych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 288, poz. 1691)

Porozumienie EOG

porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym z 2.5.1992 r. (Dz.Urz. WE L Nr 1, s. 3)

PorozWertSamR

rozporządzenie RM z 8.10.2010 r. w sprawie wyłączenia określonych porozumień wertykalnych w sektorze pojazdów samochodowych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 198, poz. 1315)

PorozWertR

rozporządzenie RM z 30.3.2011 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień wertykalnych spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 81, poz. 441 ze zm.)

PostEgzAdmU

ustawa z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.)

PostGrupU

ustawa z 17.12.2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz.U. z 2010 r. Nr 7, poz. 44)

PPU

ustawa z 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 981 ze zm.)

PrakMonU

ustawa z 28.1.1987 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym w gospodarce narodowej (Dz.U. Nr 3, poz. 18 ze zm.)

PrAut

ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.)

PrBank

ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1376 ze zm.)

PrBud

ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.)

PrEnerg

ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1059 ze zm.)

PrFarm

ustawa z 6.9.2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.)

PrLot

ustawa z 3.7.2002 r. – Prawo lotnicze (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 933 ze zm.)

ProdBioU

ustawa z 13.9.2002 r. o produktach biobójczych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. Nr 39, poz. 252 ze zm.)

ProkU

ustawa z 20.6.1985 r. o prokuraturze (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm.)

PrPoczt

ustawa z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r. poz. 1529)

PrPoczt z 2003 r.

ustawa z 12.6.2003 r. – Prawo pocztowe (tekst. jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.)

PrPostAdm

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

PrPras

ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.)

PrSpółdz

ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz. 1848 ze zm.)

PrTelekom

ustawa z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.)

PrUSAdm

ustawa z 25.7.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.)

PrUSP

ustawa z 27.7.2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.)

PrZamPubl

ustawa z 29.1.2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 907 ze zm.)

PublTrU

ustawa z 16.12.2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. z 2011 r. Nr 5, poz. 13 ze zm.)

RachunkU

ustawa z 29.9.1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.)

rozporządzenie Nr 17

rozporządzenie Rady EWG Nr 17 z 1962 r. – rozporządzenie dotyczące stosowania art. 85 i 86 Traktatu (Dz.Urz. WE Nr 13, s. 204)

rozporządzenie

Nr 19/65/EWG

rozporządzenie Rady Nr 19/65/EWG z 2.3.1965 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. WE Nr 36, s. 533)

rozporządzenie

Nr 67/67

rozporządzenie (EWG) Nr 67/67 Komisji z 22.3.1967 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 1 Traktatu do określonych grup transakcji wyłącznych (Dz.Urz. WE L Nr 57, s. 849)

rozporządzenie

Nr 2821/71

rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2821/71 z 20.12.1971 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. WE Nr 285, s. 46)

rozporządzenie

Nr 1983/83

rozporządzenie Komisji (EWG) Nr 1983/83 z 22.6.1983 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień dystrybucji wyłącznej (Dz.Urz. WE L Nr 173, s. 1)

rozporządzenie

Nr 1984/83

rozporządzenie Komisji (EWG) Nr 1984/83 z 22.6.1983 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień zakupu wyłącznego (Dz.Urz. WE L Nr 173, s. 5)

rozporządzenie

Nr 4087/88

rozporządzenie Komisji (EWG) Nr 4087/88 z 30.11.1988 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień franchisingu (Dz.Urz. WE L Nr 359, s. 46)

rozporządzenie

Nr 1534/91

rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1534/91 z 31.5.1991 r. w sprawie stosowania art. 85 ust. 3 Traktatu do niektórych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych w sektorze ubezpieczeniowym (Dz.Urz. WE L Nr 143, s. 1)

rozporządzenie

Nr 2081/92

rozporządzenie Rady (EWG) Nr 2081/92 z 14.7.1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. WE L Nr 208, s. 1)

rozporządzenie

Nr 2790/1999

rozporządzenie Komisji (WE) Nr 2790/1999 z 22.12.1999 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. WE L Nr 336, s. 21)

rozporządzenie

Nr 1049/2001

rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1049/2001 z 30.5.2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.Urz. UE L Nr 145, s. 43)

rozporządzenie

Nr 1400/2002

rozporządzenie Komisji (WE) Nr 1400/2002 z 31.7.2002 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze motoryzacyjnym (Dz.Urz. UE L Nr 203, s. 30)

rozporządzenie

Nr 1/2003

rozporządzenie Rady (WE) Nr 1/2003 z 16.12.2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji ustanowionych w art. 81 i 82 Traktatu (Dz.Urz. UE L z 2003 r. Nr 1, s. 1)

rozporządzenie

Nr 139/2004

rozporządzenie Rady Nr 139/2004 z 20.1.2004 r. w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw (Dz.Urz. WE L Nr 24, s. 1)

rozporządzenie

Nr 772/2004

rozporządzenie Komisji (WE) Nr 772/2004 z 7.4.2004 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do kategorii porozumień o transferze technologii (Dz.Urz. UE L Nr 123, s. 11)

rozporządzenie

Nr 918/2004

rozporządzenie Komisji (WE) Nr 918/2004 z 29.4.2004 r. wprowadzające przejściowe uzgodnienia w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych w związku z przystąpieniem Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz.Urz. WE L Nr 163, s. 88)

rozporządzenie

Nr 509/2006

rozporządzenie Rady (WE) Nr 509/2006 z 20.3.2006 r. w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami (Dz.Urz. WE L Nr 93, s. 1)

rozporządzenia

Nr 510/2006

rozporządzenie Rady (WE) Nr 510/2006 z 20.3.2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. WE L Nr 93, s. 12)

rozporządzenie

Nr 169/2009

rozporządzenie Rady (WE) Nr 169/2009 z 26.2.2009 r. w sprawie stosowania zasad konkurencji do transportu kolejowego, drogowego i żeglugi śródlądowej (Dz.Urz. UE L Nr 61, s. 1)

rozporządzenie

Nr 207/2009

rozporządzenie Rady (WE) Nr 207/2009 z 26.2.2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.Urz. UE L Nr 78, s. 1)

rozporządzenie

Nr 246/2009

rozporządzenie Rady (WE) Nr 246/2009 z 26.2.2009 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych pomiędzy kompaniami liniowymi (konsorcjami) (Dz.Urz. UE L Nr 79, s. 1)

rozporządzenie

Nr 487/2009

rozporządzenie Rady (WE) Nr 487/2009 z 25.5.2009 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do pewnych kategorii porozumień i uzgodnionych praktyk w sektorze transportu lotniczego (Dz.Urz. UE L Nr 148, s. 1)

rozporządzenie

Nr 906/2009

rozporządzenie Komisji (WE) Nr 906/2009 z 28.9.2009 r. w sprawie stosowania art. 81 ust. 3 Traktatu do określonych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych między przedsiębiorstwami żeglugi liniowej (konsorcja) (Dz.Urz. UE L Nr 256, s. 31)

rozporządzenie

Nr 267/2010

rozporządzenie Komisji (UE) Nr 267/2010 z 24.3.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii porozumień, decyzji i praktyk uzgodnionych w sektorze ubezpieczeniowym (Dz.Urz. UE L Nr 83, s. 1)

rozporządzenie

Nr 330/2010

rozporządzenie Komisji (UE) Nr 330/2010 z 20.4.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych (Dz.Urz. UE L Nr 102, s. 1)

rozporządzenie

Nr 461/2010

rozporządzenie Komisji (UE) Nr 461/2010 z 27.5.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do kategorii porozumień wertykalnych i praktyk uzgodnionych w sektorze pojazdów silnikowych (Dz.Urz. UE Nr 129, s. 52)

rozporządzenie

Nr 1217/2010

rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1217/2010 z 14.12.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii porozumień badawczo-rozwojowych (Dz.Urz. UE L Nr 335, s. 36)

rozporządzenie

Nr 1218/2010

rozporządzenie Komisji (UE) Nr 1218/2010 z 14.12.2010 r. w sprawie stosowania art. 101 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii porozumień specjalizacyjnych (Dz.Urz. UE L Nr 335, s. 43)

rozporządzenie

Nr 1151/2012

rozporządzanie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1151/2012 z 21.11.2012 r. w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. UE L Nr 343, s. 1)

RPOU

ustawa z 15.7.1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn.: Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.)

RTVU

ustawa z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.)

SwobGospU

ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.)

TEWG

Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą podpisany 25.3.1957 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.)

TEWWiS

Traktat Ustanawiający Europejską wspólnotę Węgla i Stali podpisany 18.4.1951 r.

TFUE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569)

TransKolU

ustawa z 28.3.2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.)

TransTechR

rozporządzenie RM z 30.7.2007 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień dotyczących transferu technologii spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 137, poz. 963)

TRIPS

Porozumienie w sprawie Handlowych Aspektów Prawa Własności Intelektualnej – załącznik 1C do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu, sporządzone w Marakeszu 15.4.1994 r. (Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143)

TUE

Traktat o Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.)

TWE

Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z 25.3.1957 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2)

TytońU

ustawa z 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.)

UWG

niemiecka ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb) (BGBl. Z 23.7.2003 r. I S. 1414)

VATU

ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.)

WID

załącznik do rozporządzenia rozporządzenie Rady Ministrów z 17.7.2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz.U. Nr 134, poz. 937) w postaci Wykazu informacji i dokumentów, które powinno zawierać zgłoszenie przedsiębiorców

ZgłKonR

rozporządzenie Rady Ministrów z 17.7.2007 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz.U. Nr 134, poz. 937)

ZmKPC

z 16.9.2011 r.

ustawa z 16.9.2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 233, poz. 1381)

ZNKU

ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.)

ZNKU z 1926 r.

ustawa z 2.8.1926 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz.U. z 1930 r. Nr 56, poz. 467)

2. Organy orzekające

BGH

Niemiecki Federalny Sąd Najwyższy (Bundesgerichtshof)

ETPCz

Europejski Trybunał Praw Człowieka

ETS

Europejski Trybunał Sprawiedliwości

GKA

Główna Komisja Arbitrażowa

KIO

Krajowa Izba Odwoławcza

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

NSA (7)

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów

NTA

Najwyższy Trybunał Administracyjny

SA

Sąd Apelacyjny

SAnt

Sąd Antymonopolowy

SN

Sąd Najwyższy

SN (PS)

Sąd Najwyższy w pełnym składzie

SN (PSIC)

Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Cywilnej (w latach 1982–1989: Izby Cywilnej i Administracyjnej)

SN (PSIAPiUS)

Sąd Najwyższy w pełnym składzie Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od roku 1990: Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych)

SN (7)

Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów

SO

Sąd Okręgowy

SOKiK

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

SP

Sąd Powiatowy

SPI

Sąd Pierwszej Instancji

SR

Sąd Rejonowy

SW

Sąd Wojewódzki

TK

Trybunał Konstytucyjny

TSUE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny

3. Czasopisma i publikatory

AcP

Archiv für civilistische Praxis

ADR

Arbitraż i Mediacja

AJP/PJA

Aktuelle juristische Praxis – Pratique juridique Actuelle

Apel. W-wa

Apelacja Warszawa

AUL

Acta Universitatis Lodziensis

AUMCS

Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska

AUWr

Acta Universitatis Wratislaviensis

BGBl

Bundesgesetzblatt

BGHZ

Entscheidungen des Bundesgerichtshofes in Zivilsachen

BMS

Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości

BSN

Biuletyn Sądu Najwyższego

CPH

Czasopismo Prawno-Historyczne

CzPKiNP

Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych

DPP

Demokratyczny Przegląd Prawniczy

Dz.Pr.P.P.

Dziennik Praw Państwa Polskiego

Dz.U.

Dziennik Ustaw

Dz.Urz.

Dziennik Urzędowy

Dz.Urz. KPWiG

Dziennik Urzędowy Komisji Papierów Wartościowych i Giełd

ECLR

European Competition Law Review

EIPR

European Intellectual Property Review

EP

Edukacja Prawnicza

EPS

Europejski Przegląd Sądowy

GP

Gazeta Prawna

GRUR

Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht

GRUR Int.

Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht. Internationaler Teil

GSP

Gdańskie Studia Prawnicze

GSW

Gazeta Sądowa Warszawska

IIC

International Review of Intellectual Property and Competition Law

iKAR

internetowy Kwartalnik Antymonopolowy i Regulacyjny

Jur.

Jurysta

KPP

Kwartalnik Prawa Prywatnego

KKPubl.

Kwartalnik Prawa Publicznego

KSP

Krakowskie Studia Prawnicze

KZS

Krakowskie Zeszyty Sądowe

M.P.

Monitor Polski

MoP

Monitor Prawniczy

MoPod

Monitor Podatkowy

MSiG

Monitor Sadowy i Gospodarczy

NJW

Neue Juristische Wochenschrift

NP

Nowe Prawo

OG

Orzecznictwo Gospodarcze

ONSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego

ONSAiWSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych

OSA

Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych

OSG

Orzecznictwo Sądów Gospodarczych

OSN

Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego. Orzeczenia Izby Cywilnej (w latach 1933–1952), Orzecznictwo Sądu Najwyższego (w latach 1953–1961: Izby Cywilnej i Izby Karnej, w roku 1962: Izby Cywilnej, w latach 1963–1981: Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w latach 1982–1989: Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w latach 1990–1994: Izby Cywilnej oraz Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w 1995 r.: Izby Cywilnej)

OSNPG

Orzecznictwo Sądu Najwyższego Prokuratura Generalna

OSP

Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich (w latach 1921–1939), Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych (w latach 1957–1989), Orzecznictwo Sądów Polskich (od 1990 r.)

OTK-A

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Seria A

Pal.

Palestra

PB

Prawo Bankowe

PiM

Prawo i Medycyna

PiP

Państwo i Prawo

PiZS

Praca i Zabezpieczenie Społeczne

PL

Przegląd Legislacyjny

PN

Przegląd Notarialny

PNUŚ

Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego

PP

Przegląd Podatkowy

PPE

Przegląd Prawa Europejskiego

PPiA

Przegląd Prawa i Administracji

PPH

Przegląd Prawa Handlowego

PPHZ

Problemy Prawne Handlu Zagranicznego

PPR

Przegląd Prawa Rolnego

PPW

Prawo Papierów Wartościowych

Pr.Gosp.

Prawo Gospodarcze

Prok. i Pr.

Prokuratura i Prawo

Pr.Sp.

Prawo Spółek

Pr.UE

Prawo Unii Europejskiej

Prz.Sejm.

Przegląd Sejmowy

PS

Przegląd Sądowy

PUG

Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

RGBl

Reichsgesetzblatt

RGZ

Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen

R.Pr.

Radca Prawny

Rej.

Rejent

RPEiS

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

Rz.Pat.

Rzecznik Patentowy

Rzeczp.

Rzeczpospolita

SC

Studia Cywilistyczne

SEur

Studia Europejskie

SI

Studia Iuridica

SIS

Studia Iuridica Silesiaka

SP

Studia Prawnicze

SPE

Studia Prawno-Ekonomiczne

SPP

Studia Prawa Prywatnego

ST

Samorząd Terytorialny

TPP

Transformacje Prawa Prywatnego

UFITA

Archiv für Urheber-, Film-, Funk- und Theaterrecht

Wok.

Wokanda

WOWI

Wynalazczość i Ochrona Własności Intelektualnej

WRP

Wettbewerb in Recht und Praxis

Zb.Orz.

Zbiory Orzecznictwa Trybunału Europejskiego

ZeuP

Zeitschrift fürEuropäisches Privatrecht

ZNSA

Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego

ZNUJ

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego

ZNUJ PPWI

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej (w latach 1973–2007); Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej (od 2008 r.)

ZNUŁ

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego

ZNUŚ

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Śląskiego

ZNUWr

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego

ZPUKSW

Zeszyty Prawnicze Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego

YARS

Yearbook of Antitrust and Regulatory Studies

4. Piśmiennictwo

Adamiak, Borkowski, Komentarz KPA, 2011 (2012)

B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, 2012

Banasiński, Piontek, Komentarz OchrKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz (pod red. C. Banasińskiego, E. Piontka), Warszawa 2009

Czachórski, 1968 (1970, 1974, 1978, 1983, 1994, 1995, 1996, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2009, 2011) 2007, 2009)

W. Czachórski, Prawo zobowiązań w zarysie, Warszawa 1968, 1970, 1974, 1978, 1983; W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu (opracowanie: A. Brzozowski, M. Safjan, E. Skowrońska-Bocian), Warszawa 1994, 1995, 1996, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2007, 2009, 2011

Gniewek, Komentarz

E. Gniewek, Kodeks cywilny. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe. Komentarz, Kraków 2001

Gniewek, Komentarz KC, t. [ ]

Kodeks cywilny, t. I – komentarz do art. 1–534 (pod red. E. Gniewka), Warszawa 2004; t. II, Warszawa 2004;

Gniewek, Komentarz KC, 2006 (2008, 2011)

Kodeks cywilny. Komentarz (pod red. E. Gniewka), Warszawa 2006, 2008, 2011

Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC, 2013

Kodeks cywilny. Komentarz (pod red. E. Gniewka, P. Machnikowskiego), Warszawa 2013

Gronowski, Komentarz AMopU, 1996 (1999)

S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz, Warszawa 1996, 1999

Kidyba, Komentarz KC, t. [ ]

Z. Gawlik, A. Janiak, A. Jedliński, A. Kidyba, K. Kopaczyńska-Pieczniak, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I, Część ogólna (pod red. A. Kidyby), Warszawa 2009, 2011; Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł, A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III, cz. 1, Zobowiązania – część ogólna (pod red. A. Kidyby), Warszawa 2010; Z. Gawlik, A. Janiak, K. Kopaczyńska-Pieczniak, G. Kozieł, E. Niezbecka, T. Sokołowski, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III, cz. 2, Zobowiązania – część szczególna (pod red. A. Kidyby), Warszawa 2010; E. Niezbecka, Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Spadki (pod red. A. Kidyby), Warszawa 2008, 2012

KC z Komentarzem, t. [ ]

Kodeks cywilny z Komentarzem (pod red. J. Winiarza), t. I i II, Warszawa 1980, 1989

Kohutek, Sieradzka, Komentarz OchrKonkurU

K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2008

Komentarz do KC, Ks. [ ], t. [ ]

Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza, Część ogólna (S. Dmowski, S. Rudnicki), Warszawa 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2009, 2011; Księga druga, Własność i inne prawa rzeczowe (S. Rudnicki), Warszawa 1996, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007, 2011 (w składzie: S. Rudnicki, G. Rudnicki); Księga trzecia, Zobowiązania (pod red. G. Bieńka), t. I i II, 1996–1997, 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2009, 2011; Księga czwarta, Spadki (E. Skowrońska-Bocian), Warszawa 1995, 1999, 2001, 2002, 2003, 2005, 2006, 2007, 2008, 2011

Komentarz do KPC, cz. [ ], t. [ ]

T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. I i II, Warszawa 2001, 2004, 2007

Komentarz KC, t. [ ]

Kodeks cywilny. Komentarz (pod red. K. Pietrzykowskiego), t. I, Warszawa 1997, 1999, 2002, 2004, 2005, 2009, 2011, 2013; t. II, Warszawa 1998, 2000, 2003, 2004, 2005, 2009, 2011, 2013

Komentarz KC, t. [ ], 1972

Kodeks cywilny. Komentarz (pod red. Z. Resicha, J. Ignatowicza, J. Pietrzykowskiego i I. Bielskiego), t. I–III, Warszawa 1972

Komentarz KH, t. [ ]

S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, t. I, Warszawa 1994, 1997; t. II, Warszawa 1996, 1998

Komentarz KPC, t. [ ]

Kodeks postępowania cywilnego, t. I, Komentarz do artykułów 1–505¹⁴, t. II, Komentarz do artykułów 506–1088 (pod red. K. Piaseckiego), Warszawa 2006

Komentarz KSH, t. [ ]

S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. I, Warszawa 2001, 2006, 2012; t. II, Warszawa 2002, 2005 (w składzie: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, M. Tarska); t. III, Warszawa 2003, 2008, 2013; t. IV, Warszawa 2004, 2008, 2012; t. V, Warszawa 2004, 2008

Kraus, Zoll, Komentarz ZNKU z 1926 r.

A. Kraus, F. Zoll, Polska ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Poznań 1929

Longchamps de Berier, Zobowiązania

R. Longchamps de Berier, Zobowiązania, Lwów 1938

Ławicki, Komentarz AMopU

T. Ławicki, Ustawa o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym. Komentarz, Warszawa 1998

Łętowska, Prawo umów, 1999 (2002)

E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, Warszawa 1999, 2002

Masewicz, Komentarz ZNKU

W. Masewicz, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Komentarz do ustawy, Warszawa 1995

Modzelewska-Wąchal, Komentarz OchrKonkurU

E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002

Nowińska, du Vall, Komentarz ZNKU, 2001 (2005, 2006, 2008, 2010, 2013)

E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2001, 2005, 2006, 2008; E. Nowińska, M. du Vall, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2010, 2013

Ohanowicz, Górski, Zarys

A. Ohanowicz, J. Górski, Zarys prawa zobowiązań, Warszawa 1970

Ohanowicz, Górski, Zobowiązania

A. Ohanowicz, J. Górski, Zobowiązania. Zarys według kodeksu cywilnego. Część szczegółowa, Warszawa–Poznań 1966

Piasecki, Komentarz KPC, t. [ ]

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz (pod red. K. Piaseckiego), t. I, Warszawa 1996, 1999, 2001, 2006; Suplement do t. II, Warszawa 2001; t. II, Warszawa 1997, 2000, 2002, 2006; t. III, Warszawa 2002

Pyziak-Szafnicka, Komentarz KC

Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz (pod red. M. Pyziak-Szafnickiej), Warszawa 2009

Radwański, Prawo cywilne, 1993 (1994, 1997, 1999, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2009)

Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 1993, 1994, 1997, 1999, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2009

Radwański, Zobowiązania, 1995 (1996, 1998, 2001, 2003)

Z. Radwański, Zobowiązania – część ogólna, Warszawa 1995, 1996, 1998, 2001, 2003

Radwański, Olejniczak, Prawo cywilne, 2011 (2013)

Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2011, 2013

Radwański, Olejniczak, Zobowiązania, 2004 (2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012)

Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiazania – część ogólna, Warszawa 2004, 2005, 2006, 2008, 2010, 2011, 2012

Radwański, Panowicz-Lipska, Zobowiązania, 1996 (1998, 2001, 2004, 2010, 2012, 2013)

Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania – część szczegółowa, Warszawa 1996, 1998, 2001, 2004, 2010, 2012, 2013

Skoczny, Komentarz OchrKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz (pod red. T. Skocznego, współredaktorzy: A. Jurkowska, D. Miąsik), Warszawa 2009

Stawicki, Stawicki, Komentarz OchrKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz (pod red. A. Stawickiego, E. Stawickiego), Warszawa 2011

System, t. [ ]

System prawa cywilnego, t. I (pod red. S. Grzybowskiego), Ossolineum 1974, 1985; t. II (pod red. J. Ignatowicza), Ossolineum 1977; t. III, cz. 1 (pod red. Z. Radwańskiego), Ossolineum 1981; t. III, cz. 2 (pod red. S. Grzybowskiego), Ossolineum 1976; t. IV (pod red. J. S. Piątowskiego), Ossolineum 1986

System PrAdm, t. [ ]

System Prawa Administracyjnego (pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego, A. Wróbla), t. 1, Instytucje prawa administracyjnego, Warszawa 2009; t. 2, Konstytucyjne podstawy funkcjonowania administracji publicznej, Warszawa 2012; t. 4, Wykładnia w prawie administracyjnym, Warszawa 2012; t. 5, Prawne formy działania administracji, Warszawa 2013; t. 6, Podmioty administrujące, Warszawa 2011; t. 7, Prawo administracyjne materialne, Warszawa 2012; t. 8A, Publiczne prawo gospodarcze, Warszawa 2013; t. 8B, Publiczne prawo gospodarcze, Warszawa 2013; t. 9, Prawo procesowe administracyjne, Warszawa 2010; t. 11, Stosunek służbowy, Warszawa 2011; t. 12, Odpowiedzialność odszkodowawcza w administracji, Warszawa 2010

System PrHandl, t. [ ]

System Prawa Handlowego (red. naczelny S. Włodyka), t. 1, Prawo handlowe – część ogólna (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2009; t. 2A, Prawo spółek handlowych (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2007; t. 2B, Prawo spółek handlowych (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2007; t. 2, Prawo handlowe – część ogólna (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2012; t. 5, Prawo umów handlowych (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2006, 2011; t. 7, Postępowanie sądowe w sprawach gospodarczych (pod red. T. Wiśniewskiego), Warszawa 2007; t. 8, Arbitraż handlowy (pod red. A. Szumańskiego), Warszawa 2010; t. 10, Prawo karne gospodarcze (pod red. R. Zawłockiego), Warszawa 2012

System PrKarn, t. [ ]

System Prawa Karnego (red. naczelny A. Marek), t. 1, Zagadnienia ogólne (pod red. A. Marka), Warszawa 2010; t. 2, Źródła prawa karnego (pod red. T. Bojarskiego), Warszawa 2011; t. 3, Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności (pod red. R. Dębskiego), Warszawa 2012; t. 4, Nauka o przestępstwie. Wyłączenie i ograniczenie odpowiedzialności karnej (pod red. L. Paprzyckiego), Warszawa 2013; t. 8, Przestępstwa przeciwko państwu i dobrom zbiorowym (pod red. L. Gardockiego), Warszawa 2013; t. 9, Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze (pod red. R. Zawłockiego), Warszawa 2011; t. 10, Przestępstwa przeciwko dobrom indywidualnym (pod red. J. Warylewskiego), Warszawa 2012

System PrPryw, t. [ ]

System Prawa Prywatnego (red. naczelny Z. Radwański), t. 1, Prawo cywilne – część ogólna (pod red. M. Safjana), Warszawa 2007, 2012; t. 2, Prawo cywilne – część ogólna (pod red. Z. Radwańskiego), Warszawa 2002, 2008; Suplement do t. 2, Warszawa 2004; t. 3, Prawo rzeczowe (pod red. T. Dybowskiego), Warszawa 2003, 2007; t. 3, Prawo rzeczowe (pod red. E. Gniewka), Warszawa 2013; t. 4, Prawo rzeczowe (pod red. E. Gniewka), Warszawa 2005, 2007, 2012; t. 5, Prawo zobowiązań – część ogólna (pod red. E. Łętowskiej), Warszawa 2006, 2013; t. 6, Prawo zobowiązań – część ogólna (pod red. A. Olejniczaka), Warszawa 2009; Suplement do t. 6, Warszawa 2010; t. 7, Prawo zobowiązań – część szczegółowa (pod red. J. Rajskiego), Warszawa 2001, 2004, 2011; t. 8, Prawo zobowiązań – część szczegółowa (pod red. J. Panowicz-Lipskiej), Warszawa 2004, 2011; t. 9, Prawo zobowiązań – umowy nienazwane (pod red. W. J. Katnera), Warszawa 2010; t. 10, Prawo spadkowe (pod red. B. Kordasiewicza), Warszawa 2009, 2013; t. 11, Prawo rodzinne i opiekuńcze (pod red. T. Smyczyńskiego), Warszawa 2009; t. 12, Prawo rodzinne i opiekuńcze (pod red. T. Smyczyńskiego), Warszawa 2003, 2011; t. 13, Prawo autorskie (pod red. J. Barty), Warszawa 2003, 2007, 2013; t. 14A, Prawo własności przemysłowej (pod red. R. Skubisza), Warszawa 2012; t. 14B, Prawo własności przemysłowej (pod red. R. Skubisza), Warszawa 2012; t. 16, Prawo spółek osobowych (pod red. A. Szajkowskiego), Warszawa 2008; t. 17A, Prawo spółek kapitałowych (pod red. S. Sołtysińskiego), Warszawa 2010; t. 17B, Prawo spółek kapitałowych (pod red. S. Sołtysińskiego), Warszawa 2010; t. 18, Prawo papierów wartościowych (pod red. A. Szumańskiego), Warszawa 2005, 2010; Suplement do t. 18, Warszawa 2006; t. 19, Prawo papierów wartościowych (pod red. A. Szumańskiego), Warszawa 2006

Szwaja, Komentarz ZNKU, 1994 (2000, 2006, 2013)

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz (pod red. J. Szwaji), Warszawa 1994, 2000, 2006, 2013

Włodyka, Prawo umów

Prawo umów w obrocie gospodarczym (pod red. S. Włodyki), Warszawa 2001

Wolter, Prawo cywilne, 1963 (1967, 1970, 1972, 1977, 1979, 1986)

A. Wolter, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1963, 1967, 1970, 1972, 1977, 1979, 1986

Wolter, Ignatowicz, Stefaniuk, Prawo cywilne, 1996 (1998, 1999, 2001)

A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1996, 1998, 1999, 2001

Zdyb, Sieradzka, Komentarz ZNKU

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz (pod. red. M. Zdyba, M. Sieradzkiej), Warszawa 2011

Zieliński, Komentarz KPC, t. [ ]

A. Zieliński, K. Flaga-Gieruszyńska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz do artykułów 1–505, t. I, Warszawa 2005

5. Inne skróty

ang.

angielski

apr.

aprobująca

art.

artykuł

b.

były

ChNP

chroniona nazwa pochodzenia

ChOG

chronione oznaczenie geograficzne

cyt.

cytat, cytowana (-e, -y)

cz.

część

d.

dawna (-e, -y)

DCFR

Projekt Wspólnej Ramy Odniesienia (Draft of Common Frame of Reference)

dec.

decyzja

dot.

dotyczy

ds.

do spraw

ECN

Europejska Sieć Konkurencji (European Competition Network)

EWG

Europejska Wspólnota Gospodarcza

franc.

francuski

itd.

i tak dalej

itp.

i temu podobne

jw.

jak wyżej

KE

Komisja Europejska

KRRiT

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

kryt.

krytyczna

lit.

litera

m

metr

mm

milimetr

m.in.

między innymi

n.

następna (-e, -y)

Nb

numer brzegowy

NBP

Narodowy Bank Polski

niem.

niemiecki

niepubl.

niepublikowany (-a, -e)

nin.

niniejszy

np.

na przykład

Nr

numer

nt.

na temat

OC

odpowiedzialność cywilna

OECD

Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju

OFT

The Office of Fair Trading

OHIM

Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego

OMP

L’Ogranisation Mondiale de la Propriété Intellectuelle

oprac.

opracowanie

orz.

orzeczenie

pkt

punkt

por.

porównaj

post.

postanowienie

poz.

pozycja

ppkt

podpunkt

pr. zbior.

praca zbiorowa

prof.

profesor

przyp

przypis

publ.

publikowana (-e, -y)

r.

rok

red.

redakcja

RM

Rada Ministrów

rozdz.

rozdział

rozp.

rozporządzenie

s.

strona (-y)

S.A.

spółka akcyjna

SMP

znacząca pozycja rynkowa (Significant Market Power)

sp. z o.o.

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

t

tona

t.

tom

TBS

Towarzystwa Budownictwa Społecznego

tj.

to jest

tzn.

to znaczy

tzw

tak zwana (-e, -y)

uchw.

uchwała

UKE

Urząd Komunikacji Elektronicznej

ULC

Urząd Lotnictwa Cywilnego

UNCTAD

United Nations Conference on Trade and Development

UP

Urząd Patentowy

URE

Urząd Regulacji Energetyki

ust.

ustęp

UTK

Urząd Transportu Kolejowego

uw.

uwaga (-i)

v.

versus

vol.

Volumin

w.

wiek

w zw.

w związku

WIPO

World Intellectual Property Organization

wprow.

wprowadzenie

WTO

Światowa Organizacja Handlu

wyd.

wydanie

wyr.

wyrok

zarz.

zarządzenie

zd.

zdanie

ze zm.

ze zmianami

zm.

zmiana (-y)

ZN

Zeszyty Naukowe

zob.

zobacz

zwł.

zwłaszcza

z.

zeszyt

§

paragraf

Rozdział I. Pojęcie i systematyka prawa konkurencji

Spis treści

Nb

§ 1. Istota konkurencji 1

§ 2. Postacie konkurencji 5

§ 3. Efektywność gospodarowania 8

§ 4. Modele konkurencji 11

§ 5. Cele prawa konkurencji 15

§ 6. Działy prawa konkurencji 23

§ 7. Podstawy traktatowe prawa konkurencji 32

§ 8. Podstawy konstytucyjne 42

§ 9. Umowy międzynarodowe 44

Literatura: P. Areda, L. Kaplow, Antitrust Analysis. Problems. Text. Cases, Boston–Toronto 1988; B. Banaszak, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012; R. H. Bork, The Antitrust Paradox, New York 1978; S. Chesterfield Oppenheim, G. E. Weston, J. Th. McCarthy, Federal Antitrust Laws. Cases, Text and Commentary, St. Paul Minn. 1981; A. Cieśliński, Wspólnotowe prawo gospodarcze, t. I, Swobody rynku wewnętrznego, Warszawa 2009; K. Czapracka, Aksjologiczne ramy unijnego prawa konkurencji, w: Konstytucja gospodarcza Unii Europejskiej. Aksjologia (pod red. A. Nowaka-Fara), Warszawa 2010; M. M. Dabbah, International and Comparative Competition Law, Cambridge 2010; J. Drexl, On the (a)political character of the economic approach to competition law, w: Competition Policy and the Economic Approach. Foundations and Limitations (pod red. J. Drexl, W. Kerber, R. Podszun), Northampton 2011; E. Elhauge, D. Geradin, Global Antitrust Law and Economics, New York 2011; M. Fornasier, Freier Markt und zwigendes Vertragsrecht, Berlin 2013; L. Garlicki, Polskie prawo konstytucyjne. Zarys wykładu, Warszawa 2011; International Handbook on Unfair Competition (pod red. F. Henning-Bodewig), München–Oxford 2013; Z. Jurczyk, Cele polityki antymonopolowej w teorii i praktyce, w: Konkurencja w gospodarce współczesnej (pod red. C. Banasińskiego, E. Stawickiego), Warszawa 2007; A. Jurkowska-Gomułka, T. Skoczny, Wspólne reguły konkurencji Unii Europejskiej, Warszawa 2010; Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz (pod red. L. Garlickiego), t. III, Warszawa 2003; Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej. Komentarz (pod red. A. Adamczak, A. Szewca), Warszawa 2008; V. Korah, An Introduction Guide to EC Competition Law and Practice, Oxford–Portland Oregon 2007; D. Miąsik, Stosunek prawa ochrony konkurencji do prawa własności intelektualnej, Warszawa 2012; R. Podszun, Perpektiven des internationalen Kartellrechts, GRUR Int. 2010, Nr 4; Prawo konstytucyjne (pod red. Z. Witkowskiego), Toruń 2011; R. Sikorski, Funkcjonowanie zasobów patentowych w prawie konkurencji, Warszawa 2013; The Development of Competition Law. Global Perspectives (pod red. R. Zäch, A. Heinemann, A. Kellerhols), Cheltenham–Northampton 2010; V. J. Vanberg, Consumer welfare, total welfare and economic freedom on the normative foundations of competition policy, w: Competition Policy and the Economic Approach. Foundations and Limitations (pod red. J. Drexl, W. Kerber, R. Podszun), Northampton 2011; J. Werden, Consumer Welfare and Competition Policy, w: Competition Policy and the Economic Approach. Foundations and Limitations (pod red. J. Drexl, W. Kerber, R. Podszun), Northampton 2011; R. Zäch, A. Künzler, Freedom to Compete or Consumer Welfare, The Goal of Competition Law according to Constitutional Law, w: The Development of Competition Law. Global Perspectives (pod red. R. Zäch, A. Heinemann, A. Kellerhols), Cheltenham–Northampton 2010; D. Zimmer, Consumer welfare, economic freedom and the moral quality of competition law – comments on Gregory Werden and Victor Vanberg, w: Competition Policy and the Economic Approach. Foundations and Limitations (pod red. J. Drexl, W. Kerber, R. Podszun), Northampton 2011.

§ 1. Istota konkurencji

1

Niniejszy tom poświęcony jest prawu konkurencji. Konkurencja natomiast wywodzi się ze spostrzeżenia, że środki służące zaspokajaniu ludzkich potrzeb są niewystarczające, by tym potrzebom zadośćuczynić. Z jednej strony jest tak dlatego, że środków tych jest za mało, z drugiej strony potrzeby ludzi stale rosną i rodzą się nowe¹. W rezultacie niemal nigdy nie mamy sytuacji, w której popyt na środki zaspokojenia potrzeb równa się podaży tych środków. Skoro podaż środków zaspokojenia potrzeb nie jest wystarczająca, to wytwarza się popyt na te środki i tym samym rynek. Rynek to zatem obszar, gdzie nabywcy towarów i usług mogą je otrzymać od ich zbywców. Na takim rynku istnieje zatem konkurencja zarówno między nabywcami, jak i oferentami towarów i usług.

2

Techniczną definicję rynku zawiera art. 4 pkt 9 OchrKonkurU. Przepis ten stanowi, że pod pojęciem rynku właściwego „rozumie się (…) rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji”. Pod pojęciem towaru ustawa rozumie przy tym także usługi, energię, papiery wartościowe i prawa majątkowe oraz roboty budowlane.

3

Można powiedzieć, że rynek charakteryzuje w ogólności wymiana i konkurencja². Oferenci i nabywcy konkurują między sobą, aby ostatecznie zawrzeć umowy wymiany towarów lub usług. Warunkiem istnienia takiego rynku jest wolność jednostek, z której korzystają w ramach systemu prawnego, który zapewnia im ochronę ich praw majątkowych i swobodę umów. Bez tego elementu system gospodarki rynkowej, którego podstawą jest konkurencja, nie mógłby istnieć. Swoboda konkurencji w takiej gospodarce opartej na własności prywatnej polega na swobodzie dokonywania wyborów spośród wielu możliwych opcji, chyba że niektóre z nich są zakazane przez system prawny. Swoboda wyboru jednostki nie może być uzależniona od zgody czy zezwolenia władzy³. W systemie gospodarki rynkowej i w systemie konkurencji decydującego znaczenia nabierają zatem instrumenty prawa prywatnego, takie jak autonomia woli stron czy swoboda umów.

D. Miąsik uważa, ze konkurencja polega przede wszystkim na rywalizacji, czyli współzawodnictwie konkurentów dążących do tego samego celu⁴. Konkurencji nie chroni się dla samej idei rywalizacji, lecz biorąc pod uwagę korzyści społeczne, które ona przynosi. Celem tej rywalizacji ma być stworzenie optymalnych warunków dla zawieranych umów oraz taki rozdział dóbr i usług, który najlepiej odpowiada i stymuluje rozwój techniki.

4

W komentarzu do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów D. Miąsik i T. Skoczny nazywają ten nurt ujmowania konkurencji nurtem strukturalnym i podkreślają, że był on głównym sposobem ujmowania prawa ochrony konkurencji na tle ustawy z 24.2.1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym⁵. Dobrem chronionym była tutaj swoboda działania uczestników rynku oraz wolność wyboru kontrahenta, a także wolność podejmowania działalności gospodarczej i zapewnienie dostępu do rynku każdemu konkurentowi.

Drugi nurt ujmowania konkurencji D. Miąsik i T. Skoczny określają jako funkcjonalny czy skutkowy⁶. Istotą tego nurtu ma być ochrona konkurencji jako mechanizmu regulującego zachowania rynkowe przedsiębiorców, prowadzącego do maksymalnie osiągalnej efektywności gospodarczej. Autorzy uważają, że w tym właśnie kierunku powinna zmierzać interpretacja przepisów prawa ochrony konkurencji z położeniem nacisku na podnoszenie efektywności gospodarki narodowej.

¹ V. J. Vanberg, Consumer welfare, s. 50–51.

² M. Fornasier, Freier Markt, s. 23–24.

³ V. J. Vanberg, Consumer welfare, s. 51.

⁴ D. Miąsik, Stosunek prawa ochrony konkurencji, s. 81–85.

⁵ Por. D. Miąsik, T. Skoczny, w: Skoczny, Komentarz OchrKonkurU, s. 40–41.

⁶ Por. D. Miąsik, T. Skoczny, w: Skoczny, Komentarz OchrKonkurU, s. 41–44.