Prawo własności przemysłowej

Komentarz

Redaktor

dr Piotr Kostański

Autorzy

 Marcin Andrzejewski;  Monika Chimiak; dr Katarzyna Jasińska; dr Piotr Kostański; dr Grzegorz Rząsa; prof. PŚk dr hab. Andrzej Szewc; dr Anna Tischner;  Stanisław Tosza; dr Aleksandra Twardowska;  Sylwia Wit vel Wilk; prof. UJ dr hab. Włodzimierz Wróbel

2. wydanie

WYDAWNICTWO C.H.BECK

WARSZAWA 2014

Propozycja cytowania:
Kostański, w: Prawo własności przemysłowej. Komentarz, wyd. 2, art. 1, Nb 3, Warszawa 2014

Redakcja: Iwona Duda

Wydawca: Joanna Ziemiecka

© Wydawnictwo C.H.Beck 2014

Wydawnictwo C.H.Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H.Beck

Przygotowanie wersji elektronicznej: Wydawnictwo C.H.Beck

ISBN epub: 978-83-255-6245-8

Autorzy

Marcin Andrzejewski
Uniwersytet Jagielloński, adwokat
Objaśnienia do art. 120–130, 132–135, 138–152; wraz z P. Kostańskim: art. 131

Monika Chimiak
adwokat, rzecznik patentowy
Objaśnienia do art. 222–224, 227-227¹, 228–229, 231, 233–234; wraz z P. Kostańskim: art. 225–226, 230, 232

dr Katarzyna Jasińska
Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza-Modrzewskiego, radca prawny
Objaśnienia do art. 152¹–173, 176–195

dr Piotr Kostański
Uniwersytet Jagielloński, adwokat
Objaśnienia do art. 1–93, 136–137¹, 174–175, 311–327; wraz z M. Andrzejewskim: art. 131; wraz z M. Chimiak: art. 225–226, 230, 232; wraz z G. Rząsą: art. 242–245

dr Grzegorz Rząsa
radca prawny
Objaśnienia do art. 235–241¹

prof. PŚk dr hab. Andrzej Szewc
Politechnika Świętokrzyska, radca prawny
Objaśnienia do art. 246–258

dr Anna Tischner
Uniwersytet Jagielloński
Objaśnienia do art. 94–119, 196–221, 283–302

Stanisław Tosza
Uniwersytet w Luksemburgu
Wraz z W. Wróblem: objaśnienia do art. 303–310

dr Aleksandra Twardowska
rzecznik patentowy
Objaśnienia do art. 93¹–93⁷

Sylwia Wit vel Wilk
radca prawny, Przewodnicząca Kolegium Orzekającego ds. Spornych UPRP, ekspert UPRP
Objaśnienia do art. 259–282

prof. UJ dr hab. Włodzimierz Wróbel
Uniwersytet Jagielloński, sędzia SN
Wraz z S. Toszą: objaśnienia do art. 303–310

Spis treści

Przedmowa

Wykaz skrótów

Prawo własności przemysłowej

Tytuł I. Przepisy ogólne

Wprowadzenie

Art. 1–9

Tytuł II. Wynalazki, wzory użytkowe i wzory przemysłowe

Art. 10–119

Dział I. Przepisy wspólne

Art. 10–23

Dział II. Wynalazki i patenty

Wprowadzenie

Art. 24–93⁷

Rozdział 1. Wynalazek

Art. 24–30

Rozdział 2. Zgłoszenie wynalazku

Art. 31–40

Rozdział 3. Rozpatrywanie zgłoszenia wynalazku

Wprowadzenie

Art. 41–55

Rozdział 4. Wynalazek tajny

Art. 56–62

Rozdział 5. Patent

Art. 63–75

Rozdział 5¹. Dodatkowe prawo ochronne

Wprowadzenie

Art. 75¹–75¹⁰

Rozdział 6. Umowy licencyjne

Art. 76–81

Rozdział 7. Licencja przymusowa

Wprowadzenie

Art. 82–88

Rozdział 8. Unieważnienie i wygaśnięcie patentu

Wprowadzenie

Art. 89–93

Rozdział 9. Przepisy szczególne dotyczące wynalazków biotechnologicznych

Wprowadzenie

Art. 93¹–93⁷

Dział III. Wzory użytkowe i prawa ochronne na wzory użytkowe

Wprowadzenie

Art. 94–101

Dział IV. Wzory przemysłowe i prawa z rejestracji wzorów przemysłowych

Wprowadzenie

Art. 102–119

Tytuł III. Znaki towarowe i oznaczenia geograficzne

Art. 120–195

Dział I. Znaki towarowe i prawa ochronne

Art. 120–173

Rozdział 1. Znak towarowy

Art. 120–135

Rozdział 2. Wspólny znak towarowy i wspólny znak towarowy gwarancyjny

Art. 136–137¹

Rozdział 3. Zgłoszenie znaku towarowego

Wprowadzenie

Art. 138–142

Rozdział 4. Rozpatrywanie zgłoszenia znaku towarowego

Wprowadzenie

Art. 143–152

Rozdział 4¹. Postępowanie w sprawie ochrony międzynarodowych znaków towarowych

Wprowadzenie

Art. 152¹–152¹⁶

Rozdział 5. Prawa ochronne na znaki towarowe

Art. 153–163

Rozdział 6. Unieważnienie i wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy

Art. 164–173

Dział II. Oznaczenia geograficzne

Art. 174–195

Rozdział 1. Przepisy wstępne

Wprowadzenie

Art. 174–175

Rozdział 2. Zgłoszenie i rozpatrywanie zgłoszenia oznaczenia geograficznego

Art. 176–183

Rozdział 3. Prawa z rejestracji na oznaczenie geograficzne

Art. 184–190

Rozdział 4. Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji na oznaczenie geograficzne

Art. 191–195

Tytuł IV. Topografie układów scalonych

Art. 196–221

Dział I. Przepisy wstępne

Wprowadzenie

Art. 196–201

Dział II. Zgłoszenie i rozpatrywanie zgłoszenia topografii

Art. 202–210

Dział III. Prawa z rejestracji topografii

Art. 211–221

Tytuł V. Opłaty, rejestry, dokumenty i ogłoszenia urzędowe

Art. 222–234

Dział I. Opłaty

Art. 222–227¹

Dział II. Rejestry i dokumenty

Art. 228–231

Dział III. Ogłoszenia urzędowe

Art. 232–234

Tytuł VI. Strona, pełnomocnicy, terminy, dokonywanie zgłoszeń i prowadzenie korespondencji, środki zaskarżenia oraz informacje o zgłoszeniu w postępowaniu zgłoszeniowym i rejestrowym

Art. 235–254

Tytuł VII. Postępowanie sporne

Wprowadzenie – ogólna charakterystyka postępowania spornego

Art. 255–258

Tytuł VIII. Urząd Patentowy

Art. 259–282

Dział I. Zadania i organizacja Urzędu Patentowego

Art. 259–265¹

Dział II. Eksperci, asesorzy i aplikanci eksperccy

Art. 266–272¹

Dział III. Odpowiedzialność dyscyplinarna. Zawieszenie oraz rozwiązanie stosunku pracy z ekspertem

Art. 273–278

Rozdział 4. (uchylony)

Dział IV. Kolegia orzekające do spraw spornych

Art. 279–282

Tytuł IX. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu cywilnym

Art. 283–302

Dział I. Przepisy wspólne

Art. 283–286¹

Dział II. Roszczenia dotyczące wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych i topografii układów scalonych

Art. 287–295

Dział III. Roszczenia dotyczące znaków towarowych i oznaczeń geograficznych

Art. 296–302

Tytuł X. Przepisy karne

Wprowadzenie

Art. 303–310

Tytuł XI. Zmiany w przepisach obowiązujących. Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 311–327

Dział I. Zmiany w przepisach obowiązujących

Art. 311–314

Dział II. Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 315–327

Indeks rzeczowy

Przedmowa

Odpowiednie stosowanie przepisów prawa własności przemysłowej powinno przyczynić się do efektywnej ochrony innowacji, co w obliczu globalnej konkurencji jest szansą dla stymulacji rozwoju nowych technologii i zachowania konkurencyjności gospodarki.

W okresie ostatnich trzech lat po ukazaniu się pierwszego wydania Komentarza nie doszło do znaczących nowelizacji ustawy, zmiany dotyczyły jednak innych aktów z zakresu prawa gospodarczego, polskiego i unijnego, które mają znaczenie dla praktyki stosowania komentowanej ustawy. W tym czasie wydane zostały także liczne orzeczenia i opublikowano wiele wypowiedzi nauki na temat stosowania ustawy. Wszystko to zrodziło potrzebę podjęcia prac nad aktualizacją komentarza do ustawy – Prawo własności przemysłowej.

Niniejszy komentarz kierujemy do praktyków, stąd niektóre kwestie budzące rozbieżności w doktrynie zostały jedynie zasygnalizowane. Mamy nadzieję wyjaśnić przynajmniej część wątpliwości powstających przy stosowaniu komentowanej ustawy, a także wskazać możliwe kierunki interpretacyjne, biorąc także pod uwagę uwarunkowania, jakie wynikają w tym zakresie z prawa wspólnotowego i międzynarodowego.

Drugie wydanie Komentarza, w zmienionym składzie autorskim, zostało zaktualizowane oraz poprawione, przy uwzględnieniu zarówno uwag kierowanych pod adresem poprzedniego wydania, jak i najnowszego orzecznictwa i stale powiększającego się dorobku doktryny prawa własności intelektualnej.

Kraków, luty 2014 r.

dr Piotr Kostański

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

DInfPublU

ustawa 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)

dyrektywa 89/104/EWG

Pierwsza dyrektywa Rady z 21.12.1988 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. WE L Nr 40 z 1989 r., s. 1) – akt nieobowiązujący

dyrektywa 87/54/EWG

dyrektywa Rady z 16.12.1986 r. w sprawie ochrony prawnej topografii produktów półprzewodnikowych (Dz.Urz. WE L Nr 24 z 1987 r., s. 36)

dyrektywa 98/44

dyrektywa 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6.7.1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych (Dz.Urz. WE L Nr 213, s. 13)

dyrektywa 98/71/WE

dyrektywa 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13.10.1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz.Urz. WE L Nr 289, s. 28)

dyrektywa 2004/48/WE

dyrektywa 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 29.4.2004 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (Dz.Urz. UE L Nr 157, s. 45)

dyrektywa 2008/95/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady Europejskiej 2008/95/WE z 22.10.2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. UE L Nr 299, s. 25)

dyrektywa 2009/54/WE

dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE z 18.6.2009 r. w sprawie wydobywania i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz.Urz. UE L Nr 164, s. 45)

EurZgłPU

ustawa z 14.3.2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 65, poz. 598 ze zm.)

GodłBarwRPU

ustawa z 31.1.1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2000 ze zm.)

InfPodRZPU

ustawa z 17.2.2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 235)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 121)

KH

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) – akt nieobowiązujący

KK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.)

KK z 1969 r.

ustawa z 19.4.1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 13, poz. 94 ze zm.) – akt nieobowiązujący

KKS

ustawa z 10.9.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.)

KKW

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.)

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.)

KonwBern

Akt Paryski Konwencji Berneńskiej o Ochronie Dzieł Literackich i Artystycznych, sporządzony w Paryżu 24.7.1971 r. (Dz.U. z 1990 r. Nr 82, poz. 474 – załącznik)

KonwPar

Konwencja związkowa paryska o ochronie własności przemysłowej z 20.3.1883 r., w brzmieniu Aktu sztokholmskiego sporządzonego 14.7.1967 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51 – załącznik)

KP

ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267)

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r. poz. 101)

KPE

Konwencja o udzielaniu patentów europejskich, sporządzona w Monachium 5.10.1973 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm.)

KPK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.)

KPW

ustawa z 24.8.2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 395 ze zm.)

KRO

ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.)

KSCU

ustawa z 28.7.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030)

KW

ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.)

NasienU

ustawa z 9.11.2012 r. o nasiennictwie (Dz.U. poz. 1512 ze zm.)

NSAU

ustawa z 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) – akt nieobowiązujący

OchrBazDanU

ustawa z 27.7.2001 r. o ochronie baz danych (Dz.U. Nr 128, poz. 1402 ze zm.)

OchrInfNiejU

ustawa z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228)

OchrOdmRU

ustawa z 26.6.2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. Nr 137, poz. 1300 ze zm.)

OchrKonkurU

ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.)

OchrTUkłScU

ustawa z 30.10.1992 r. o ochronie topografii układów scalonych (Dz.U. Nr 100, poz. 498 ze zm.) – akt nieobowiązujący

OchrWzZdobR

rozp. RM z 29.1.1963 r. w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz.U. Nr 8, poz. 45) – akt nieobowiązujący

OdpPodZbU

ustawa z 28.10.2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 768 ze zm.)

OpłatSkarbU

ustawa z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1282 ze zm.)

OpłatyR

rozp. RM z 29.8.2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz.U. Nr 90, poz. 1000 ze zm.)

PCT

Patent Cooperation Treaty – Układ o współpracy patentowej sporządzony w Waszyngtonie 19.6.1970 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 70, poz. 303 – załącznik)

PDOFiz

ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.)

PDOPrU

ustawa z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osob prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.)

PorMadr

Porozumienie madryckie o międzynarodowej rejestracji znaków sporządzone 14.4.1891 r., zrewidowane w Brukseli 14.12.1900 r., w Waszyngtonie 2.6.1911 r., w Hadze 6.11.1925 r., w Londynie 2.6.1934 r., w Nicei 15.6.1957 r. i w Sztokholmie 14.7.1967 r. oraz zmienione 2.10.1979 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 116, poz. 514 ze zm.)

PostUPR

rozp. RM z 30.8.2001 r. w sprawie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 92, poz. 1018) – akt nieobowiązujący

PrAut

ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.)

PrFarm

ustawa z 6.9.2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.)

ProtMadr

Protokół do Porozumienia madryckiego o międzynarodowej rejestracji znaków, sporządzony w Madrycie 27.6.1989 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 116, poz. 514 ze zm. – załącznik Nr 1)

PrPostAdm

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

PrPrywM

ustawa z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432)

PrTelekom

ustawa z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.)

PrUpN

ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410)

PrWynalaz

ustawa z 31.5.1962 r. – Prawo wynalazcze (Dz.U. Nr 33, poz. 156) – akt nieobowiązujący

PWPrPostAdm

ustawa z 30.8.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.)

Regulamin IPU

Regulamin użytkowania Internetowego Portalu Usługowego Urzędu Patentowego RP; http://ipu.uprp.pl/portal/web/guest/regulations

RejestrR

rozp. Prezesa RM z 20.5.2008 r. w sprawie rejestrów prowadzonych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 91, poz. 564)

RozpOGR

rozp. Prezesa RM z 25.4.2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń oznaczeń geograficznych (Dz.U. Nr 63, poz. 570)

RozpUSR

rozp. Prezesa RM z 19.10.2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń topografii układów scalonych (Dz.U. Nr 128, poz. 1413)

RozpWynR

rozp. Prezesa RM z 17.9.2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 102, poz. 1119 ze zm.)

RozpWzPR

rozp. Prezesa RM z 30.1.2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wzorów przemysłowych (Dz.U. Nr 40, poz. 358 ze zm.)

rozp. Nr 6/2002

rozp. Rady (WE) Nr 6/2002 z 12.12.2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych (Dz.Urz. WE L Nr 3 z 2002 r., s. 1)

rozp. Nr 44/2001

rozp. Rady (WE) Nr 44/2001 z 22.12.2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. WE L Nr 12 z 2001 r., s. 1) – akt nieobowiązujący

rozp. Nr 110/2008

rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 110/2008 z 15.1.2008 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) Nr 1576/89 (Dz.Urz. UE L Nr 39, s.16)

rozp. Nr 207/2009

rozp. Rady (WE) Nr 207/2009 z 26.2.2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.Urz. UE L Nr 78, s. 1)

rozp. Nr 469/2009

rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 469/2009 z 6.5.2009 r. dotyczące dodatkowego świadectwa ochronnego dla produktów leczniczych (Dz.Urz. UE L Nr 152, s. 1)

rozp. Nr 509/2006

rozp. Rady (WE) Nr 509/2006 z 20.3.2006 r. w sprawie produktów rolnych i środków spożywczych będących gwarantowanymi tradycyjnymi specjalnościami (Dz.Urz. UE L Nr 93, s. 1) – akt nieobowiązujący

rozp. 510/06

rozp. Rady (WE) Nr 510/2006 z 20.3.2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. UE L Nr 93, s. 12) – akt nieobowiązujący

rozp. Nr 816/2006

rozp. (WE) Nr 816/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 17.5.2006 r. w sprawie udzielania licencji przymusowych na patenty dotyczące wytwarzania produktów farmaceutycznych przeznaczonych na wywóz do krajów, w których występują problemy związane ze zdrowiem publicznym (Dz.Urz. UE L Nr 157, s. 1)

rozp. Nr 1151/2012

rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1151/2012 z 21.11.2012 r. w sprawie systemów, jakości produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. UE L Nr 343, s. 1)

rozp. Nr 1215/2012

rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1215/2012 z 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych (Dz.Urz. UE L Nr 351, s. 1)

rozp. Nr 1234/2007

rozp. Rady (WE) Nr 1234/2007 z 22.10.2007 r. ustanawiające wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku) (Dz.Urz. UE L Nr 299, s. 1) – akt nieobowiązujący

rozp. Nr 1610/96

rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1610/96 z 23.7.1996 r. dotyczące stworzenia dodatkowego prawa ochronnego dla środków ochrony roślin (Dz.Urz. WE L Nr 198, s. 30)

rozp. Nr 1768/92

rozp. Rady (EWG) Nr 1768/92 z 18.6.1992 r. dotyczące stworzenia dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych (Dz.Urz. WE L Nr 182, s. 1) – akt nieobowiązujący

rozp. Nr 1898/2006

rozp. Komisji (WE) Nr 1898/2006 z 14.12.2006 r. określające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 510/2006 w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. UE L Nr 369, s. 1)

rozp. 2081/92

rozp. Rady (EWG) Nr 2081/92/EWG z 14.7.1992 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i oznaczeń pochodzenia produktów rolnych i artykułów żywnościowych (Dz.Urz. WE L Nr 208, s. 1) – akt nieobowiązujący

rozp. 2100/94

rozp. Rady (WE) Nr 2100/94 z 27.7.1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (Dz.Urz. UE L Nr 227, s. 1)

RzeczPatU

ustawa z 11.4.2001 r. o rzecznikach patentowych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 925)

SłCywU

ustawa z 21.11.2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. Nr 227, poz. 1505 ze zm.)

SwobDziałGospU

ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 672 ze zm.)

ŚwOpZdrU

ustawa z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.)

TFUE

Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C Nr 326 z 2012 r., s. 47)

TransfTechR

rozp. RM z 30.7.2007 r. w sprawie wyłączenia niektórych rodzajów porozumień dotyczących transferu technologii spod zakazu porozumień ograniczających konkurencję (Dz.U. Nr 137, poz. 963)

TrBudapeszt

Traktat Budapesztański z 28.4.1977 r. o międzynarodowym uznawaniu depozytu drobnoustrojów dla celów postępowania patentowego oraz Regulamin wykonawczy (Dz.U. z 1994 r. Nr 110, poz. 528 – załącznik)

TRIPS

Porozumienie z 15.4.1994 r. w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143 – załącznik Nr 1)

UPOV

Międzynarodowa Konwencja o ochronie nowych odmian roślin z 2.12.1961 r.; http://www. upov.int/en/publications/conventions/1961/con– tent.htm

WnDodPrOchrR

rozp. Prezesa RM z 29.7.2003 r. w sprawie składania i rozpatrywania wniosków o udzielenie dodatkowego prawa ochronnego dla produktów leczniczych i produktów ochrony roślin (Dz.U. Nr 141, poz. 1361)

WPPT

Traktat Światowej Organizacji Własności Intelektualnej o artystycznych wykonaniach i fonogramach sporządzony w Genewie 20.12.1996 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 41, poz. 375; WIPO Performances and Phonogrames Treaty)

WynalazPracD

dekret z 12.10.1950 r. o wynalazczości pracowniczej (tekst pierwotny Dz.U. Nr 47, poz. 428 ze zm.; tekst jedn. Dz.U. z 1956 r. Nr 3, poz. 21 ze zm.) – akt nieobowiązujący

WynalazU

ustawa z 19.10.1972 r. o wynalazczości (tekst jedn. Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) – akt nieobowiązujący

WynObrR

rozp. RM z 23.7.2002 r. w sprawie wynalazków i wzorów użytkowych dotyczących obronności lub bezpieczeństwa Państwa (Dz.U. Nr 123, poz. 1056)

WyrNapSpirU

ustawa z 18.10.2006 r. o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 144)

Wytyczne Prezesa UPRP

Wytyczne Prezesa Urzędu Patentowego RP, w zakresie interpretacji wybranych przepisów ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własnosci przemysłowej (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z pózn. zm.) oraz przepisów wykonawczych; www.uprp.pl

ZastRejU

ustawa z 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 569 ze zm.)

ZgłWynR

rozp. Prezesa RM z 15.5.2008 r. w sprawie dokonywania zgłoszeń wynalazków, produktów leczniczych i produktów ochrony roślin, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych oraz prowadzenia korespondencji w postaci elektronicznej (Dz.U. Nr 89, poz. 540)

ZgłoszZnakR

rozp. Prezesa RM z 8.7.2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych (Dz.U. Nr 115, poz. 998 ze zm.)

ZNKU

ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.)

ZTU

ustawa z 31.1.1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) – akt nieobowiązujący

2. Organy, organizacje i instytucje

BGH

Bundesgerichtshof (Federalny Trybunał Sprawiedliwości)

EPO/EUP

European Patent Office (Europejski Urząd Patentowy)

ETS

Europejski Trybunał Sprawiedliwości (od Traktatu z Lizbony, 1.12.2009 r. – TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej)

GUS

Główny Urząd Statystyczny

KO UPRP

Komisja Odwoławcza Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej

MON

Ministerstwo Obrony Narodowej

NATO

Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

OHIM

Urząd Harmonizacji w ramach Rynku Wewnętrznego (ang. Office for Harmonization in the Internal Market SA)

RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich

SA

Sąd Apelacyjny

SN

Sąd Najwyższy

SPI

Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich (od. 1.12.2009 r. – Sąd)

SW

Sąd Wojewódzki

TSUE

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej

UE

Unia Europejska

UOKiK

Urząd Ochron Konkurencji i Konsumentów

UPRP

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej

WE

Wspólnoty Europejskie

WIPO

World Intellectual Property Organization (Światowa Organizacja Własności Intelektualnej)

WTO

Światowa Organizacja Handlu

3. Czasopisma, publikatory

Apel. W-wa

Apelacja Warszawska

BSN

Biuletyn Sądu Najwyższego

BUP

Biuletyn Urzędu Patentowego

CBOSA

Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

CzPKiNP

Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych

Dz.U.

Dziennik Ustaw

Dz.Urz.

Dziennik Urzędowy

EIPR

European Intellectual Property Review

EPS

Europejski Przegląd Sądowy

Gl.

Glosa

GP

Gazeta Prawna

GRUR Int.

Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht, International

IIC

International Review of Intellectual Property and Competition Law

IN

Ius Novum

KPP

Kwartalnik Prawa Prywatnego

MoP

Monitor Prawniczy

MoPod

Monitor Podatkowy

MoPr

Monitor Prawa Pracy

M.P.

Monitor Polski

NPN

Nowy Przegląd Notarialny

OG

Orzecznictwo Gospodarcze

ONSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego

ONSAiWSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych

OSA

Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego

OSAB

Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Białymstoku

OSG

Orzecznictwo w Sprawach Gospodarczych

OSN

Orzecznictwo Sądu Najwyższego (poprzednio: Zbiór Orzeczeń Sądu Najwyższego, orzeczenia Izby Cywilnej – do 1952 r., od 1953 r. do 1961 r. – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, w 1962 r. – Izby Cywilnej, od 1963 r. do 1981 r. – Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1982 r. do 1989 r. – Izby Cywilnej i Administracyjnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1990 r. do 1994 r. Izby Cywilnej oraz Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od 1994 r. – Izby Cywilnej)

OSNK

Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna (od 1994 r.)

OSNKW

Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i Wojskowa

OSNwSK

Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych

OSP

Orzecznictwo Sądów Polskich (od 1990 r.), Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych (od 1957 r. do 1989 r.)

OTK-A

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego seria A 

OwSS

Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych

Pal.

Palestra

PG

Prawo Gospodarcze

PiP

Państwo i Prawo

PIPWI UJ

Prace Instytutu Prawa Własności Intelektualnej Uniwersytetu Jagiellońskiego

PiZS

Praca i Zabezpieczenie Społeczne

POP

Przegląd Orzecznictwa Podatkowego

POSAG

Przegląd Orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

PPH

Przegląd Prawa Handlowego

Prok. i Pr.

Prokuratura i Prawo

Pr.Sp.

Prawo Spółek

PS

Przegląd Sądowy

PUG

Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

RGZ

Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen

RPEiS

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny

R. Pr.

Radca Prawny

Rzeczp.

Rzeczpospolita

SC

Studia Cywilistyczne

Sł. Cyw.

Służba Cywilna

SPP

Studia Prawa Prywatnego

ST

Samorząd Terytorialny

TPP

Transformacje Prawa Prywatnego

WiR

Wynalazczość i Racjonalizacja

Wok.

Wokanda

WUP

Wiadomości Urzędu Patentowego

ZNSA

Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego

ZNUJ

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego

ZPW

Zeszyty Problemowe Wynalazczości

4. Inne skróty

art.

artykuł

cyt.

cytowany

dec.

decyzja

EOG

Europejski Obszar Gospodarczy

EWG

Europejska Wspólnota Gospodarcza

kom.

komentarz

lit.

litera

Min.

Minister

n.

następny (-a, -e)

Nb

numer brzegowy

np.

na przykład

Nr

numer

orz.

orzeczenie

pkt

punkt

por.

porównaj

poz.

pozycja

PSIC

Pełny skład Izby Cywilnej SN

r.

rok

red.

redaktor

RP

Rzeczpospolita Polska

s.

strona

tekst jedn.

tekst jednolity

tj.

to jest

tzw.

tak zwany (-a,-e)

ust.

ustęp

z.

zeszyt

zd.

zdanie

zm.

zmiana

5. Piśmiennictwo

System PrAdm

System Prawa Administracyjnego, t. 1, Warszawa 2009; t. 2, Warszawa 2012; t. 3 (w przygotowaniu); t. 4, Warszawa 2012; t. 5, Warszawa 2011; t. 6, Warszawa 2011; t. 7, Warszawa 2012; t. 8A i 8B, Warszawa 2013; t. 9, Warszawa 2010; t. 11, Warszawa 2011; t. 12, Warszawa 2010

System PrCyw

System prawa cywilnego, praca zbiorowa, t. I, Ossolineum 1974, 1985; t. II, Ossolineum 1977; t. III, cz. 1, Ossolineum 1981; t. III, cz. 2, Ossolineum 1976; t. IV, Ossolineum 1986

System PrHandl

System Prawa Handlowego, t. 1, Warszawa 2009; t. 2A, Warszawa 2007; t. 2B, Warszawa 2007; t. 2, Warszawa 2012; t. 5, Warszawa 2001 (seria Prawo Gospodarcze i Handlowe), 2006, 2011; t. 7, Warszawa 2007, 2013; t. 8, Warszawa 2010; t. 9, Warszawa 2013; t. 10, Warszawa 2012

System PrPryw

System Prawa Prywatnego, t. 1, Warszawa 2007, 2012; t. 2, Warszawa 2002, 2008; Suplement do t. 2, Warszawa 2004; t. 3, Warszawa 2003, 2007, 2013; t. 4, Warszawa 2005, 2007, 2012; t. 5, Warszawa 2006, 2012; t. 6, Warszawa 2009; Suplement do t. 6, Warszawa 2010; t. 7, Warszawa 2001, 2004, 2011; t. 8, Warszawa 2004, 2011; t. 9, Warszawa 2010; t. 10, Warszawa 2009, 2013; t. 11, Warszawa 2009; t. 12, Warszawa 2003, 2011; t. 13, Warszawa 2003, 2007, 2013; t. 14A, Warszawa 2012; t. 14B Warszawa 2012; t. 15, Warszawa 2013; t. 16, Warszawa 2008; t. 17A, Warszawa 2010; t. 17B, Warszawa 2010; t. 18, Warszawa 2005, 2010; Suplement do t. 18, Warszawa 2006; t. 19, Warszawa 2006; t. 20 (w przygotowaniu)

Prawo własności przemysłowej

z dnia 30 czerwca 2000 r. (Dz.U. 2001, Nr 49, poz. 508)

Tekst jednolity z dnia 17 września 2013 r. (Dz.U. 2013, poz. 1410)

Tytuł I. Przepisy ogólne

Literatura: G. H. C. Bodenhausen, Guide to Application of the Paris Convention for the Protection of Industrial Property, as Revised at Stockholm in 1967, Genewa 1968; K. Czub, Prawo osobiste twórców dóbr niematerialnych. Zagadnienia konstrukcyjne, Warszawa 2011; J. Frąckowiak, Instytucje prawa handlowego w kodeksie cywilnym, Rej. 2003, Nr 6; S. Grzybowski, Podstawowe konstrukcje prawnicze nowego prawa patentowego. Referat dla Komisji do opracowania projektu nowego prawa patentowego, WUP 1949, Nr 7–8; S. Grzybowski, A. Kopff, J. Szwaja, S. Włodyka, Zagadnienia prawa wynalazczego, Warszawa 1969; G. Jyż, Wynagrodzenie za projekty wynalazcze w ustawie – Prawo własności przemysłowej, PiP 2003, Nr 8; Konwencja Paryska o ochronie własności przemysłowej. Komentarz (red. A. Adamczak, A. Szewc), Warszawa 2008; P. Kostański, Zniesienie współwłasności nieruchomości w drodze umowy, Kraków 2004; T. Kuczyński, Pracownicze projekty wynalazcze, PiZS 2002, Nr 4; J. Mańkowa, Instrumenty prawne regulujące udział organizacji społecznych w zakresie wynalazczości, R. Pr. 1995, Nr 5; J. Mazurkiewicz, Non omnis moriar. Ochrona dóbr osobistych zmarłego w prawie polskim, Wrocław 2010; Prawo własności przemysłowej (red. U. Promińska), Warszawa 2004; J. Preussner-Zamorska, Prawo do autorstwa wynalazku, ZNUJ 1974, Nr 2; taż, Świadectwo autorskie na gruncie polskiej ustawy o wynalazczości, SC 1973, t. XXII; K. Szczepanowska, Prawo do patentu, PUG 1993, Nr 2; S. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, Warszawa 1990; M. Staszków, Zarys prawa wynalazczego, Warszawa 1970; A. Szewc, Naruszenie własności przemysłowej, Warszawa 2003; tenże, Rozstrzyganie sporów o projekty racjonalizatorskie, R. Pr. 1993, Nr 6; J. Szwaja, Prawa osobiste wynalazców w nowej ustawie – Prawo własności przemysłowej, ZNUJ 2002, Nr 80; M. du Vall, Prawo patentowe, Warszawa 2008; T. Żyznowski, Niektóre aspekty drogi sądowej w sprawach z zakresu własności przemysłowej, PS 2002, Nr 9.

Wprowadzenie

Nb 1

1. Kodeks prawa własności przemysłowej. Komentowana ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 1410), w zamiarze ustawodawcy, miała odgrywać rolę kodeksu prawa własności przemysłowej, w jednej ustawie zebrano regulacje do tej pory ujęte w kilku ustawach szczególnych. Powyższe zamierzenie ustawodawcze nie zostało zrealizowane konsekwentnie (por. uw. do art. 1), a różnorodność dóbr chronionych przepisami niniejszej ustawy nie pozwoliła na wyodrębnienie bardziej rozbudowanej części ogólnej. Przepisy Tytułu I komentowanej ustawy mają w większości charakter bardziej instrukcyjny niż merytoryczny. Po raz pierwszy w Polsce, w jednym akcie prawnym zawarto nie tylko przepisy materialnoprawne, lecz także typowo proceduralne (tak z zakresu postępowania administracyjnego przed UPRP, jak i częściową regulację odnoszącą się do postępowania cywilnego) oraz przepisy karne i ustrojowe dotyczące UPRP. Poza zakresem tej regulacji, w odrębnych ustawach pozostawiono unormowania dotyczące rzeczników patentowych, ochrony odmian roślin, postępowania w przedmiocie europejskich zgłoszeń patentowych.

Nb 2

2. Pojęcie własności przemysłowej w Konwencji Paryskiej. Pojęcie własności przemysłowej jest tradycyjnym pojęciem języka prawnego, wywodzącym się z Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej z 20.3.1883 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51 – załącznik), jest ono kategorią językową powszechnie przyjętą (fr. propriete industrielle, niem. Gewerbliches Eigentum, ang. industrial property, hiszp. la propiedad industrial), stąd – mimo mylącego i słusznie krytykowanego odniesienia do prawa własności – pojęcie to w odniesieniu do prawa na dobrach niematerialnych należy uznać za ugruntowane. Pojęcie własności przemysłowej należy odróżnić od własności w rozumieniu prawa rzeczowego. Na gruncie prawa na dobrach niematerialnych pojęcie to nie ma bowiem odniesienia do konkretnych, materialnych desygnatów (rzeczy), z którymi skorelowane jest w prawie rzeczowym. Przedmiot ochrony konwencyjnej został wskazany w art. 1 ust. 2 KonwPar, i są to: patenty na wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwa handlowa i oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, a także uczciwa konkurencja. Jeśli dokonamy porównania wskazanego powyżej zakresu przedmiotowego Konwencji Paryskiej z zakresem regulacji PrWłPrzem (art. 1 ust. 1 pkt 1–2 PrWłPrzem), to wskazać należy pewne różnice. W przypadku ochrony topografii układów scalonych różnica wynika z faktu, że ten przedmiot własności przemysłowej powstał kilkadziesiąt lat po przyjęciu Konwencji Paryskiej, stąd brak regulacji na gruncie tej Konwencji. Twórczość racjonalizatorska, do której odnosi się art. 1 ust. 1 pkt 2 PrWłPrzem, nie jest natomiast dobrem, które byłoby uznane w większej liczbie państw – stron Konwencji, a nawet w tych, w których stosowne regulacje ochronne zostały wprowadzone, zazwyczaj (jak w Polsce) nie opiera się ona na konstrukcji prawa podmiotowego. Przedmiotem własności przemysłowej chronionym Konwencją Paryską jest natomiast nazwa handlowa (art. 8 KonwPar), polskie przepisy nie przewidują ochrony nazwy handlowej jako oddzielnej kategorii prawnej w Prawie własności przemysłowej. Ochrona nazwy handlowej w Polsce możliwa jest natomiast na gruncie art. 5 ustawy z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.), tak SN w wyr. z 7.10.1999 r. (I CKN 126/98, OSN 2000, Nr 4, poz. 70) i przepisów prawa firmowego w ustawie z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Powołany przepis Konwencji Paryskiej ze względu na zbyt ogólne sformułowanie nie może być sam w sobie podstawą dla roszczeń ochronnych wysuwanych przez przedsiębiorców z państw – stron Konwencji Paryskiej ani tym bardziej pomiędzy przedsiębiorcami krajowymi. Odmienny pogląd SN wyrażony został w wyr. z 14.12.1990 r. (I CR 529/90, OSN 1992, Nr 7–8, poz. 136), co spotkało się z trafną krytyką [M. Kępiński, w: Konwencja Paryska (red. A. Adamczak, A. Szewc), s. 266]. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z zasadą narodowego traktowania (asymilacji) ochrona nazwy handlowej w prawie polskim przysługiwać będzie podmiotom z państwa – strony Konwencji Paryskiej na zasadach takich, na jakich przysługuje podmiotom krajowym, a więc na podstawie ustawodawstwa krajowego, a nie wprost na podstawie Konwencji, która zresztą nie zawiera szczególnych warunków ochrony ani nie reguluje skutków naruszenia nazwy handlowej. Wobec powyższego, ochrona nazwy handlowej w prawie polskim powinna być konstruowana na podstawie odpowiednich przepisów prawa krajowego: Kodeksu cywilnego i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Stosownie do art. 5 ZNKU, czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego, zgodnie z prawem, do oznaczenia przedsiębiorstwa. Konwencja Paryska nie przewidywała ochrony nowych odmian roślin, którą reguluje Międzynarodowa konwencja o ochronie nowych odmian roślin z 2.12.1961 r. Dz.Urz. UE z 2005 r., L 192, s. 63. Konwencja ta jest częścią prawa UE i jako taka jest bezpośrednio stosowana w Polsce. Ochrona nowych odmian roślin zaliczana jest do prawa własności przemysłowej, ale także przez ustawodawcę krajowego odpowiednia regulacja nie została zawarta w Prawie własności przemysłowej, lecz w oddzielnej ustawie.

Nb 3

3. Własność przemysłowa a prawo własności. Pojęcie własności przemysłowej nie jest rozumiane jednolicie, zwykło się je traktować jako część własności intelektualnej, niemniej obejmuje ono przedmioty ochrony o bardzo różnym i niejednorodnym charakterze. Trzeba je odróżnić od własności w rozumieniu prawa rzeczowego, w prawie na dobrach niematerialnych nie ma ono odniesienia do konkretnych, materialnych desygnatów (rzeczy), z którymi powiązane jest w prawie rzeczowym. Własność przemysłowa odnosi się do dóbr niematerialnych. Nie opiera się ona także na władztwie nad rzeczą, ale na stworzeniu sfery monopolu prawnego obejmującego określone prawnie sposoby korzystania z danego rozwiązania lub oznaczenia. Tak stworzona sfera wyłączności, gwarantująca uprawnionemu możliwie najszerszy zakres uprawnień, zbliża prawa własności przemysłowej do prawa własności. Mocą praw własności przemysłowej, uprawniony uzyskuje bowiem najszerszy i najpełniejszy zakres uprawnień w stosunku do dóbr własności przemysłowej, podobnie jak właściciel – w odniesieniu do rzeczy. Prawa własności przemysłowej, tak jak prawo własności, są prawami bezwzględnymi. Prawo własności przemysłowej odnosi się do ochrony dóbr niematerialnych, a więc takich, których istnienie jest niezależne od istnienia rzeczowego substratu (corpus mechanicum). Cywilnoprawna własność nośnika materialnego jest niezależna od „własności” dobra niematerialnego w tym nośniku urzeczywistnionego. Również nieco archaiczne jest odniesienie do przemysłu, trzeba jednak mieć na uwadze, że pojęcie własności przemysłowej powstało w XIX w., gdy przemysł (tak ciężki, jak i lekki) był kołem napędowym ówczesnej gospodarki, stąd pod pojęciem działalności przemysłowej rozumiano to, co dziś określamy działalnością gospodarczą, a więc nie tylko przemysł sensu stricto, ale także usługi, handel, rolnictwo. Pojęcie to, zawarte w Konwencji Paryskiej, a następnie przejęte przez większość porządków prawnych, stało się pojęciem międzynarodowego języka prawnego, powszechnie rozumianym, co z pewnością przemawia za jego utrzymaniem, mimo pewnej archaiczności samego sformułowania.

Nb 4

4. Przedmiot praw własności przemysłowej. Prawo własności przemysłowej odnosi się do ochrony dóbr niematerialnych, a więc takich, których istnienie jest niezależne od istnienia rzeczowego substratu. Immanentną cechą dóbr niematerialnych jest możliwość równoczesnego korzystania z dobra niematerialnego przez nieograniczoną liczbę osób, w nieograniczonym czasie i przestrzeni. Z tego względu konieczne było stworzenie modelu ochrony prawnej odmiennego od modelu prawa własności, opartego na władztwie nad rzeczą. W prawie własności intelektualnej władztwo nad rzeczą zostało zastąpione przez monopol uprawnionego w przypadku praw bezwzględnych. Oznacza to, że tylko uprawniony może korzystać z określonych uprawnień odnośnie do danego dobra niematerialnego.

Nb 5

5. Kumulowanie cech różnych dóbr niematerialnych. Możliwe jest kumulowanie przez jedno dobro niematerialne cech wielu przedmiotów ochrony, np. jedno rozwiązanie przestrzenne (np. opakowanie) może stanowić utwór, wzór przemysłowy i zostać zarejestrowane jako znak towarowy, gdy spełnia przesłanki uzyskania ochrony dla każdego z tych dóbr. O ile wszystkie utwory i rozwiązania są wynikiem pracy twórczej człowieka i jako takie zostały uznane za dobra niematerialne podlegające ochronie, o tyle przy oznaczeniach ich sposób kreacji nie jest ważny, są one wynikiem pewnych społecznych konotacji oznaczenia i jego desygnatów, które pełnią przede wszystkim funkcję komunikacyjną. Oznaczenia stanowią symbole będące źródłem informacji, i to właśnie ta ich funkcja stała się podstawą dla udzielenia im ochrony. Por. uw. do art. 1.

Nb 6

6. Dobra niematerialne. Wśród dóbr niematerialnych wyróżnia się utwory (chronione prawem autorskim), artystyczne wykonania i inne przedmioty praw pokrewnych, rozwiązania (wynalazki, wzory użytkowe i przemysłowe, topografie układów scalonych, nowe odmiany roślin), oznaczenia (znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, nazwy handlowe, firmę). Utwory są chronione bez względu na ich wartość i przeznaczenie, zaś rozwiązania podlegają ochronie ze względu na ich stosowalność, użyteczność, natomiast oznaczenia są chronione przede wszystkim dla ich funkcji informacyjnej.

Nb 7

7. Własność przemysłowa a własność intelektualna. Trafnie podnosi się, że granice pomiędzy własnością intelektualną a własnością przemysłową są płynne [por. U. Promińska, w: Prawo własności przemysłowej (red. U. Promińska), 2004, s. 19]. Podział ten zresztą jest tylko umowny, jest możliwe, i bardziej trafne, traktowanie własności intelektualnej jako pojęcia nadrzędnego, obejmującego wszystkie dobra niematerialne o charakterze intelektualnym, zarówno stworzone przez człowieka w całości (rozwiązania, utwory), jak i te, odnośnie do których wykreowano tylko pewne skojarzenia (oznaczenia). W ramach tak rozumianej własności intelektualnej mieściłyby się więc wszystkie z dóbr własności przemysłowej. Takie rozumienie pojęcia własności intelektualnej ma oparcie normatywne w treści art. 2 Konwencji o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej, sporządzonej w Sztokholmie 14.7.1967 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 49 – załącznik), w Porozumieniu z 15.4.1994 r. w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (TRIPS, Dz.U. z 1996 r. Nr 32, poz. 143 – załącznik) oraz w ustawie z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr 80, poz. 432).

Nb 8

8. Katalog dóbr niematerialnych (w tym dóbr własności przemysłowej) jest otwarty. Wraz z postępem technicznym i społeczno-gospodarczym kreowane są i będą nowe dobra niematerialne. W krajach o rozwiniętej gospodarce rynkowej i stosunkowo drogiej sile roboczej coraz większego znaczenia nabierają nowoczesne technologie oraz metody przyciągania klienta do towarów i usług, w związku z tym kreowane są nowe dobra niematerialne. Z powyższego względu katalog dóbr niematerialnych jest zmienny w czasie, przykładowo „nowymi” dobrami niematerialnymi, dla których stosunkowo niedawno przyznano ochronę prawami bezwzględnymi, są topografie układów scalonych i nowe odmiany roślin. Część dóbr niematerialnych pozostaje chroniona na zasadach ogólnych prawa cywilnego i prawa konkurencji, jak np. tajemnica handlowa, tajemnica produkcyjna, know-how. Dyskutowane w nauce jest także wprowadzenie nowego rodzaju praw bezwzględnych np. dla ochrony wiedzy tradycyjnej.

Nb 9

9. Ochrona dóbr niematerialnych prawami bezwzględnymi własności przemysłowej. Wspólną cechą dóbr niematerialnych uregulowanych w Prawie własności przemysłowej (poza projektami racjonalizatorskimi) jest przyjęcie przez ustawodawcę modelu ochrony tych dóbr prawami majątkowymi, bezwzględnymi, statuującymi wyłączność korzystania z danego dobra, ograniczoną czasowo i terytorialnie, która powstaje, co do zasady, z mocy decyzji administracyjnej (w tym miejscu należy zasygnalizować, że prawami własności przemysłowej powstającymi ex lege są prawo do uzyskania patentu, prawo do uzyskania prawa ochronnego lub prawa z rejestracji odpowiednio na wzór użytkowy, przemysłowy i topografię układu scalonego, pierwszeństwo uprzednie, a także prawo do znaku towarowego powszechnie znanego), o charakterze konstytutywnym, wydawanej przez UPRP. Prawa te są zasadniczo ograniczone czasowo (z wyjątkiem oznaczeń geograficznych, oraz przy założeniu możliwości przedłużania w nieskończoność ochrony dla znaków towarowych) i mają zasięg ograniczony terytorialnie do terytorium Rzeczpospolitej. Artykuł 6 ust. 1 PrWłPrzem zawiera wyliczenie praw udzielanych na podstawie ustawy w procedurze krajowej przez UPRP. Niezależnie od powyższego, na mocy prawa międzynarodowego i unijnego mogą być udzielane prawa ochronne na przedmioty własności przemysłowej ze skutkiem wobec Polski: odnośnie do wynalazków – na podstawie Konwencji o patencie europejskim sporządzonej w Monachium 5.10.1973 r. (Dz.U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 i 738) przez Europejski Urząd Patentowy, a odnośnie do znaków towarowych i wzorów przemysłowych – na podstawie odpowiednich rozporządzeń unijnych [co do znaków towarowych – na podstawie rozp. Rady (WE) Nr 207/2009 z 26.2.2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego; Dz.Urz. UE L Nr 78, s. 1, a co do wzorów przemysłowych – na podstawie rozp. Rady (WE) Nr 6/2002 z 12.12.2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych; Dz.Urz. WE L Nr 3 z 2002 r., s. 1), przez Urząd ds. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego w Alicante. Artykuł 6 ust. 1 PrWłPrzem jest wyrazem zasady numerus clausus praw bezwzględnych. Dla ochrony wymienionych w tym artykule dóbr niematerialnych (i tylko tych) udzielane są prawa przewidziane w tym artykule. Nie ma możliwości konstruowania praw bezwzględnych na podstawie umowy stron. Taka umowa, jako sprzeczna z prawem, byłaby na zasadzie art. 58 KC nieważna. Na dane dobro niematerialne może być udzielone tylko takie prawo własności przemysłowej, którego cechy dane dobro wypełnia. Nie wyklucza to jednak sytuacji, gdy jedno rozwiązanie może stanowić jednocześnie więcej niż jedno dobro własności przemysłowej, wówczas, w związku z zasadą kumulacji ochrony, możliwe jest (chociaż z wyjątkami) przyznanie większej liczby praw bezwzględnych chroniących dane rozwiązanie.

Nb 10

10. Katalog praw własności przemysłowej. W przeciwieństwie do katalogu dóbr niematerialnych, katalog praw własności przemysłowej jest katalogiem zamkniętym. Nie jest możliwe kreowanie wolą stron nowych praw bezwzględnych, innymi słowy – możliwe jest korzystanie z ochrony prawami bezwzględnymi tylko odnośnie do tych dóbr niematerialnych, dla których ustawodawca taką ochronę przewidział, kształt tej ochrony jest również w zasadzie ukształtowany ustawowo. Dobra niematerialne, niechronione prawami bezwzględnymi korzystają z ochrony na zasadach ogólnych Kodeksu cywilnego, a w części przypadków – także na podstawie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (por. uw. do art. 1 i 2).

Nb 11

11. Własność w znaczeniu ekonomicznym. O ile, jak już wyżej wskazano, pojęcie własności ma na gruncie prawa własności przemysłowej swoiste znaczenie, inne niż w prawie rzeczowym, o tyle użycie tego pojęcia jest usprawiedliwione w sensie ekonomicznym. Tak jak prawo własności odnośnie do rzeczy, tak prawa własności przemysłowej w stosunku do dóbr niematerialnych stwarzają podmiotowi uprawnionemu możliwość wyłącznej ekonomicznej eksploatacji przedmiotu tych praw.

Nb 12

12. Konstrukcja prawa podmiotowego. Prawa własności przemysłowej zostały przez ustawodawcę oparte na konstrukcji prawa podmiotowego, bezwzględnego i wyłącznego. Prawa bezwzględne są skuteczne erga omnes. Wyłączność ograniczona jest w zasadzie do sfery korzystania zawodowego i zarobkowego z dóbr własności przemysłowej, w zakresie uregulowanym ustawą, tylko uprawniony może w taki sposób z danego dobra korzystać. W sensie ekonomicznym chodzi o zapewnienie uprawnionemu wyłączności (monopolu) w zakresie gospodarczego korzystania z danego dobra niematerialnego. Są to prawa majątkowe (element praw osobistych odgrywa minimalną rolę, por. uw. do art. 8), przenaszalne tak inter vivos, jak i mortis causa. Inaczej niż prawa autorskie, prawa własności przemysłowej nie powstają z mocy samego prawa, ale z konstytutywnej decyzji organu państwowego (UPRP) lub międzynarodowego (Europejskiego Urzędu Patentowego, Urzędu do spraw Harmonizacji Rynku Wspólnotowego), po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania. Prawa te (co do zasady) są ograniczone czasowo i mają zasięg ograniczony terytorialnie.

Nb 13

13. Uzasadnienie ochrony rozwiązań. Ochrona praw własności przemysłowej swoje początki wzięła z modelu ochrony własnościowej. Od początków ery nowożytnej w krajach uprzemysłowionych poszukiwano rozwiązań prawnych służących ochronie dóbr niematerialnych. Wprowadzenie takiej ochrony nie było zrozumiałe samo przez się i aż do końca XIX w. poszukiwano dogmatycznego uzasadnienia tej ochrony. Przeciwnicy systemu patentowego zwykli wskazywać, że monopol patentowy zakłóca konkurencję i ogranicza swobodę badań. Stworzone w przeciągu XVIII i XIX w. teorie uzasadniające ochronę patentową są aktualne do dziś. Pierwsza historycznie ukształtowana została teoria własnościowa, zwana również teorią prawa naturalnego, której podstawowym założeniem jest przypisanie – jako naturalnego prawa – wytworów myśli ludzkiej ich twórcy. Koncepcja własności dóbr niematerialnych jest wynikiem filozofii prawa natury i jako podstawa rozwiązań normatywnych została wprowadzona w okresie Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Koncepcja ta bazuje na założeniu, że wytwór umysłu ludzkiego stanowi „własność” człowieka, podobnie jak materialne wytwory jego pracy, i z tego powodu zasługuje na ochronę prawną. Kolejna teoria umowy społecznej (zwana także teorią opublikowania), sformułowana przez J.J. Rousseau, zakładała, że pomiędzy twórcą a społeczeństwem zawierane jest porozumienie: w zamian za przyznanie czasowo ograniczonej wyłączności korzystania z wynalazku wynalazca swoją wiedzę przekazuje społeczeństwu, czyni ją publicznie dostępną (stąd rola publikacji w prawie patentowym). Ujawnienie wynalazku prowadzi więc do upowszechniania rezultatów twórczości technicznej, czyni je powszechnie dostępnymi, a regulacje prawa patentowego (por. art. 69 ust. 1 pkt 3 PrWłPrzem) umożliwiają dalsze badanie, analizę, krytykę i rozwój wynalazku przez podmioty inne niż wynalazca. Ujawnienie nie tylko jednak wzbogaca wiedzę techniczną, lecz także pozwala uniknąć kosztów niepotrzebnych badań w przypadku prowadzenia prac dotyczących tego samego rozwiązania technicznego w kilku ośrodkach. Nieco później w rozwoju historycznym sformułowane zostały także teoria nagrody i teoria zachęty. W myśl tych ostatnich koncepcji patent miał stanowić słusznościowo uzasadnione wynagrodzenie ze strony społeczeństwa dla wynalazcy za trud pracy wynalazczej, a jednocześnie zachęcać samego wynalazcę oraz inne osoby do podjęcia takiego trudu w przyszłości. Teoria zachęty zakłada, że możliwość uzyskania wyłączności w gospodarczym korzystaniu z wynalazku będzie motywowała do inwestycji i pracy nad nowymi rozwiązaniami, a przez to przyczyni się do rozwoju techniki. Możliwość uzyskania ochrony patentowej motywuje do prowadzenia badań i ponoszenia nakładów na badania i rozwój, a następnie do wdrożenia rozwiązania do produkcji. Okres wyłączności rynkowej, zapewniony patentem, ma stworzyć przedsiębiorcy szansę uzyskania zwrotu nakładów na badania i rozwój. Jest to rozwiązanie bardziej efektywne od finansowania badań i rozwoju ze środków budżetu państwa, przerzuca także ryzyko gospodarcze związane z wprowadzeniem nowego rozwiązania na rynek na przedsiębiorców. Zwrot inwestycji w badania i rozwój możliwy jest po wprowadzeniu rozwiązania na rynek, stąd ograniczony czasowo monopol patentowy mobilizuje do szybkiego wdrażania produkcji, tym samym prędzej staje się ono dostępne dla odbiorców. Szczegółowa analiza historycznego i dogmatycznego uzasadnienia ochrony patentowej ma na celu stworzenie podstaw dla wykładni poszczególnych instytucji obowiązującego prawa patentowego, np. dla określenia długości ochrony, potrzeby jej przedłużenia dla niektórych rodzajów wynalazków. Opisane teorie nie wykluczają się, a stanowią raczej spojrzenie z różnych perspektyw na zagadnienie wynalazczości, o ile teoria prawa natury uwzględnia racje moralne, o tyle pozostałe wskazują na pragmatyczne nastawienie społeczeństw w dążeniu do rozwoju techniki. Konieczność uwzględnienia aksjologicznych podstaw ochrony patentowej jest szczególnie widoczna przy wykładni przepisów dotyczących ograniczeń uprawnień z patentu. W tym wypadku należy uwzględniać zarówno interes ogólnospołeczny, jak i interes uprawnionego z patentu. Obecnie wskazuje się także, że prawo patentowe może być stymulatorem dla konkurencji w dziedzinie badań i wdrożeń. Powyższe teorie odnoszą się także do wszystkich pozostałych rozwiązań technicznych: wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych i topografii układów scalonych oraz nowych odmian roślin; wskazać jednak należy, że ochrona tych dóbr nie budziła tak dużych kontrowersji, jak ochrona patentowa, spowodowane to było jednak także tym, że model ochrony patentowej dla wynalazków obronił się przed zarzutami przeciwników i prawidłowo spełnia swoje funkcje w gospodarce wolnorynkowej.

Nb 14

14. Uzasadnienie ochrony oznaczeń. Ochrona oznaczeń odróżniających nie budziła zasadniczych kontrowersji, jest jednak na tyle różna od roli rozwiązań technicznych, że wymaga odrębnego uzasadnienia. Rola oznaczeń odróżniających jest pełna tylko w systemach gospodarczych opartych na zasadach konkurencji. Przedsiębiorcy, aby dotrzeć z oferowanymi produktami lub usługami do nabywców, zmuszeni są odpowiednio je oznaczyć tak, aby na konkurencyjnym rynku nabywca rozpoznał poszukiwany produkt. Podstawową funkcją znaku towarowego jest oznaczenie pochodzenia. Polega ona na przekazaniu odbiorcy informacji o pochodzeniu towarów sygnowanych danym znakiem z tego samego źródła. Obecnie znaki towarowe obok funkcji oznaczenia pochodzenia pełnią również inne funkcje, takie jak: funkcja jakościowa (zapewnienie odbiorcy o stałej jakości produktów), komunikacyjna (przekazanie odbiorcom określonych informacji odnoszących się zarówno do produktu, jak i do przedsiębiorcy posługującego się znakiem), inwestycyjna i reklamowa, w ten sposób, że przyciągają zainteresowanie odbiorców, zachęcają ich do nabycia towaru. Dla realizacji tych funkcji i budowania renomy znaku towarowego przedsiębiorca uprawniony z prawa ochronnego powinien dbać o jakość produktów i system dystrybucji, unowocześniać produkty. Uzyskanie ochrony jest także motywacją do inwestowania w reklamę w celu budowania popularności marki. Ochrona znaku towarowego „przysługuje w granicach funkcji realizowanych przez znak towarowy”, co oznacza, że gdy funkcje znaku nie są zagrożone, dopuszczalne jest używanie znaku przez osoby nieuprawnione, nie stanowi to naruszenia prawa ochronnego (por. R. Skubisz, w: System PrPryw, t. 14A, s. 95). W tym miejscu należy zaznaczyć, że pełna realizacja funkcji znaku towarowego możliwa jest tylko w warunkach gospodarki rynkowej. Wówczas jest narzędziem dotarcia do nabywców przez konkurujących przedsiębiorców, zaś nabywcom pozwala wybrać spośród wielu te produkty, których nabyciem są zainteresowani. Argumentacja przemawiająca za przyznaniem ochrony znakom towarowym zasadniczo także usprawiedliwia ochronę oznaczeń geograficznych, pełnią one bowiem zbliżone funkcje: informacyjną, odróżniającą, reklamową i gwarancyjną (jakościową). Funkcja informacyjna sprowadza się do zapewnienia odbiorcom informacji o miejscu pochodzenia towarów. Oznaczenia geograficzne informują o pochodzeniu towarów z określonego obszaru geograficznego. Funkcja odróżniająca polega na umożliwieniu (dzięki oznaczeniom geograficznym) odróżnienia towarów z pochodzących z innych obszarów geograficznych oraz towarów wprawdzie pochodzących z tego samego regionu, ale charakteryzujących się szczególnymi cechami (przy kwalifikowanych oznaczeń pochodzenia). Funkcja reklamowa, tak jak w przypadku znaków towarowych, zmierza do nakłonienia nabywcy do zakupu towaru oznaczonego oznaczeniem geograficznym. Funkcja gwarancyjna wiąże się z zapewnieniem odbiorcy o jakości towaru wynikającej z miejsca wytworzenia (przy kwalifikowanych oznaczeniach pochodzenia). Ochrona oznaczeń geograficznych ułatwia także wejście na rynek i konkurowanie na nim lokalnym przedsiębiorcom, umożliwia wspólny marketing produktów, a jednocześnie stymuluje przedsiębiorców do poprawy i kontroli jakości produktów.

Nb 15

15. Rozwój historyczny ochrony dóbr niematerialnych. Dobra niematerialne towarzyszą człowiekowi od najdawniejszych czasów. Już człowiek pierwotny dokonywał rozwiązań o charakterze technicznym, które pozwalały mu opanować siły przyrody i je praktycznie zastosować, wiele do dziś wykorzystywanych rozwiązań technicznych zawdzięczamy cywilizacjom starożytnym. Niemniej w cywilizacjach antycznych nie przewidziano ochrony prawnej dla dóbr niematerialnych. W okresie średniowiecza brak było ochrony powszechnej, zaczęła rozwijać się jednak partykularna ochrona poszczególnych rozwiązań, dla których lokalni władcy wydawali przywileje (niekiedy określane „patentami”), dla określonych osób (niekoniecznie będących twórcami danego rozwiązania), które zyskiwały w ten sposób czasowo i terytorialnie ograniczony monopol na korzystanie z danego rozwiązania. Twórca rozwiązania nie miał jednak prawa podmiotowego, które umożliwiałoby mu domaganie się przyznania przywileju, uznanie danego rozwiązania za zasługujące na ochronę i udzielenie takiej ochrony leżało wyłącznie w gestii władcy, który niekoniecznie kierował się względami doniosłości danego rozwiązania. Udzielanie przywilejów było także elementem polityki fiskalnej ówczesnych władców, gdyż była to czynność odpłatna. Najstarszym aktem prawnym regulującym w sposób abstrakcyjny ochronę wynalazków jest ustawa wenecka z 1474 r., odnosząca się do ochrony rozwiązań z zakresu melioracji i urządzeń wodnych, która przewidywała w zamian za ujawnienie takiego wynalazku przyznanie jego twórcy na okres 10 lat monopolu na wykonywanie i zbyt urządzenia. Jednocześnie w przypadku naruszenia tego monopolu przewidziano sankcję w postaci obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego od naruszyciela oraz zniszczenie bezprawnie wytworzonego urządzenia. Aktem prawnym, który zwykło się wskazywać jako pierwowzór nowoczesnych regulacji z zakresu ochrony wynalazków, jest angielski Statute of Monopolies z 25.5.1624 r., w którym unieważniono wcześniej udzielone przywileje, zniesiono możliwość udzielania ich w przyszłości i przewidziano udzielanie patentów na wynalazki. Przesłanką przyznania ochrony była nowość i użyteczność produktów lub sposobów produkcji. Przesłanką negatywną zaś – sprzeczność z prawem lub dobrem ogółu. Ochrona udzielana była na rzecz wynalazcy, trwała 14 lat. O ile człowiek od zarania dziejów tworzył dobra niematerialne, o tyle ich ochrona prawna jest domeną czasów nowożytnych, która w sposób odpowiadający dzisiejszym pojęciom ukształtowana została w okresie rewolucji przemysłowej. Dnia 31.12.1790 r. uchwalono francuską ustawę patentową, która opierała się na modelu ochrony własnościowej, uznając naturalne prawo człowieka do efektów jego pracy umysłowej; przy czym jednak monopol patentowy został ograniczony czasowo. Inne motywy doprowadziły do uchwalenia ustawy patentowej w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej 10.4.1790 r., przesłanką ochrony były takie cechy, jak pożyteczność i znaczenie wynalazku. Celem ochrony patentowej było zachęcenie wynalazców spoza Stanów Zjednoczonych do wdrożenia i komercjalizacji ich wynalazków w Stanach Zjednoczonych. Dnia 10.2.1810 r. wprowadzono pierwszą ustawę patentową w Cesarstwie Austriackim. W XIX w. znaczną rolę w Europie zaczęły odgrywać liberalne koncepcje gospodarcze, które sprzeciwiały się wszelkiego rodzaju monopolom, w tym patentowym. Doprowadziło to do spowolnienia w rozwoju krajowych ustawodawstw patentowych w części państw (np. w Niemczech, gdzie ustawę patentową przyjęto dopiero 25.4.1877 r.), a nawet czasowego uchylenia aktów prawnych regulujących ochronę wynalazków (w Niderlandach). W części państw niski stopień rozwoju przemysłowego sprawiał, że przyjęcie odpowiedniej ochrony nie było sprawą pilną. Podobnie do ochrony wynalazków kształtowała się ochrona wzorów użytkowych, dla których wiele państw przyjęło model ochrony patentowej. W dniu 1.6.1891 r. w Niemczech, po raz pierwszy, uchwalono ustawę, która przewidywała odrębny system ochrony dla wzorów użytkowych. Ochrona wzorów przemysłowych także początkowo regulowana była indywidualnymi przywilejami. Dopiero w 1787 r. wydano we Francji postanowienie Rady Państwa będące podstawą ochrony wzorów tkanin jedwabnych, kolejną regulację przyjęto we Francji w 1806 r. i dotyczyła ona już wszelkich dziedzin wzornictwa przemysłowego. Tą drogą w XIX w. poszło większość państw europejskich. Nieco inaczej rozwijała się ochrona oznaczeń odróżniających. W okresie średniowiecza, cechy rzemieślnicze zwykły, na podstawie przywilejów monarszych, znakować towary wytwarzane przez swoich członków odpowiednimi oznaczeniami, które wskazywały na rzemieślnika – wytwórcę towaru, mogły także pełnić funkcję ochrony jakości, gdyż w interesie cechu była dbałość o renomę oznaczenia, zapewnienie wysokiej jakości produktów nim oznaczonych. Zasady używania oznaczeń regulowały przepisy wewnętrzne (statuty) cechów lub przywileje monarsze. W średniowiecznych oznaczeniach cechowych dostrzec więc można pierwowzór znaków towarowych, regulacja w przepisach powszechnie obowiązujących to jednak dopiero domena ustawodawstw XIX w. Ochrona znaków towarowych nakierowana była zarówno na ochronę indywidualnego uprawnienia podmiotu stosującego oznaczenie, jak i na ochronę przejrzystości konkurencji, ochronę odbiorców przed wprowadzeniem w błąd co do pochodzenia i jakości towaru. Z tego względu w większości państw ukształtowały się równolegle dwa sposoby ochrony znaków towarowych – przez prawo bezwzględne (wynikające z rejestracji) oraz przepisami o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Oznaczenia geograficzne – rozumiane zarówno jako nazwy geograficzne, jak i innego rodzaju odniesienia związane z określonym terytorium – od zawsze były wykorzystywane w obrocie handlowym, szczególnie dla artykułów spożywczych pochodzenia rolnego, dla wskazania na pochodzenie towaru lub jego szczególne właściwości. Oznaczenia takie są dobrami niematerialnymi, stanowią rekonstruowane w świadomości ludzkiej informacje (wyobrażenia) dotyczące cech danych produktów w powiązaniu z miejscem ich powstania (i niekiedy także cechami tego miejsca). Możliwość użycia oznaczeń geograficznych wiązała się zwykle z użyciem nazwy państwa lub jego określonego terytorium i wymagała uzyskania zgody władzy. W aspekcie międzynarodowym już od XIX w. państwa starały się zabezpieczyć własne oznaczenia geograficzne za granicą w drodze umów bilateralnych. Polska zawarła takie umowy 23.4.1925 r. – z Czechosłowacją (Dz.U. z 1926 r. Nr 111, poz. 644), 4.11.1931 r. – z Węgrami (Dz.U. z 1932 r. Nr 97, poz. 833) i 22.5.1937 r. – z Francją (Dz.U. Nr 54, poz. 423 ze zm.). Były one podstawą wydania odpowiednich przepisów krajowych zapewniających ochronę określonym w nich nazwom pochodzenia z tychże państw.

Nb 16

16. Rozwój ochrony własności przemysłowej w Polsce. Pozbawienie Polski własnej państwowości w okresie kształtowania się nowoczesnego prawa własności przemysłowej powodowało, że obowiązywały w poszczególnych częściach kraju regulacje państw zaborczych, najwcześniej w zaborze austriackim (1810 r. – ustawa patentowa, 1858 r. – ustawa o znakach towarowych). W Królestwie Polskim przepisy przewidujące ochronę wynalazków wprowadzono w 1817 r., a znaków towarowych – w 1822 r. W zaborze rosyjskim regulacje prawa patentowego wprowadzono w 1867 r. (z mocą także dla ziem Królestwa Polskiego). W zaborze pruskim przyjęto odpowiednie regulacje: w 1874 r. – co do znaków towarowych, w 1876 r. – co do wzorów przemysłowych i w 1877 r. – co do wynalazków oraz w 1891 r. – odnośnie do wzorów użytkowych. Po odzyskaniu niepodległości regulację prawa własności przemysłowej wprowadzono w Polsce dekretami z 4.2.1919 r.: o patentach na wynalazki (Dz.U. Nr 13, poz. 137 ze zm.), o ochronie wzorów rysunkowych i modeli (Dz.U. Nr 13, poz. 138 ze zm.), o ochronie znaków towarowych (Dz.U. Nr 13, poz. 129 ze zm.), następnie zastąpionymi ustawą z 5.2.1924 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz.U. Nr 31, poz. 306 ze zm.) i w końcu rozp. Prezydenta Rzeczypospolitej z 22.3.1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz.U. Nr 39, poz. 384 ze zm.). Po II wojnie światowej, w warunkach gospodarki planowej, prawa własności przemysłowej nie odgrywały znacznej roli praktycznej, odpowiednie regulacje wprowadzono ustawą z 18.7.1950 r. o licencjach na wykonywanie wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 36, poz. 331) i ustawą – Prawo wynalazcze z 31.5.1962 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 156), która została zastąpiona ustawą z 19.10.1972 r. o wynalazczości (tekst pierwotny Dz.U. Nr 43, poz. 272; obie ustawy regulowały problematykę wynalazków, wzorów użytkowych i projektów racjonalizatorskich), obowiązującą aż do wejścia w życie ustawy – Prawo własności przemysłowej, czyli do 22.8.2001 r. Na podstawie ustawy z 31.5.1962 r. – Prawo wynalazcze Rada Ministrów wydała 29.1.1963 r. rozporządzenie w sprawie ochrony wzorów zdobniczych (Dz.U. Nr 8, poz. 45), które aż do 2001 r. stanowiło podstawę ochrony wzorów zdobniczych (co mogło budzić zasadnicze wątpliwości po wejściu w życie Konstytucji RP z 2.4.1997 r.; Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.). Ochronę znaków towarowych regulowała ustawa z 28.3.1963 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 14, poz. 73), zastąpiona później ustawą z 31.1.1985 r. o takim samym tytule (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), która obowiązywała do wejścia w życie Prawa własności przemysłowej. Ochrona oznaczeń geograficznych oprócz wymienionych już umów bilateralnych, możliwa była na podstawie przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Regulację prawną ochrony topografii układów scalonych przyjęto po raz pierwszy w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej w 1984 r., w Polsce – 30.10.1992 r. ustawą o ochronie topografii układów scalonych (Dz.U. Nr 100, poz. 498 ze zm.), zastąpioną ustawą Prawo własności przemysłowej. Przemiany ustrojowe i gospodarcze w latach 90. XX w. sprawiły, że aktualne stały się prace nad reformą polskiego prawa własności intelektualnej. Również planowana akcesja Polski do Unii Europejskiej i Europejskiej Organizacji Patentowej uwidoczniły potrzebę modernizacji prawa krajowego. Dokonało się to w ustawie z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej, która jednak weszła w życie z opóźnieniem, dopiero 22.8.2001 r., w związku z uprzednim skierowaniem do Trybunału Konstytucyjnego przez Prezydenta wniosku dotyczącego zgodności z Konstytucją RP art. 322 PrWłPrzem. Trybunał Konstytucyjny uznał art. 322 PrWłPrzem za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (por. uw. do art. 322). Do dnia 1.1.2014 r. ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, najważniejsze ze zmian wprowadzone zostały ustawami z 6.6.2002 r. (Dz.U. Nr 108, poz. 945; implementacja dyrektywy 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6.7.1998 r. w sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych; Dz.Urz. WE L Nr 213, s. 13), 23.1.2004 r. (Dz.U. Nr 33, poz. 286; wprowadzenie swobody zbywania prawa ochronnego na znak towarowy) i 29.6.2007 r. (Dz.U. Nr 136, poz. 958; wprowadzenie do prawa polskiego dodatkowego prawa ochronnego). Aktualny tekst jednolity ustawy został ogłoszony 29.11.2013 r. w Dz.U. Nr 410.

Nb 17

17. Rozwój ochrony własności przemysłowej w prawie międzynarodowym. W II połowie XIX w. rozwijała się międzynarodowa wymiana gospodarcza. W związku z tym coraz bardziej widoczna stała się potrzeba zapewniania ochrony dla dóbr własności przemysłowej w wielu krajach równocześnie oraz ujednolicenia tej ochrony. Doprowadziło to do przyjęcia 20.3.1883 r. w Paryżu Konwencji o ochronie własności przemysłowej. Konwencja Paryska jest najstarszym aktem prawa międzynarodowego regulującym ochronę dóbr niematerialnych własności przemysłowej. Przyjęta przez 11 państw – zrzesza obecnie 175 państw (stan na 18.1.2014 r), co sprawie, że jej zasięg jest w zasadzie powszechny. Dalszy rozwój prawa własności przemysłowej w skali światowej następował przez akcesję do Konwencji Paryskiej coraz większej liczby państw oraz jej kolejne rewizje: w Waszyngtonie (1911 r.), Hadze (1925 r.), Londynie (1934 r.), Lizbonie (1958 r.) i Sztokholmie (1967 r.). Wielość państw – stron Konwencji doprowadziła jednak także do zablokowania dalszych jej zmian, ponieważ ze względu na sprzeczne interesy państw – stron niemożliwe było osiągnięcie konsensusu w sprawie reformy postanowień Konwencji Paryskiej. Wobec tego część państw rozwiniętych doprowadziła do przyjęcia w 1994 r. w ramach Światowej Organizacji Handlu, Porozumienia o handlowych aspektach praw własności intelektualnej (TRIPS).

Nb 18

18. Dostosowanie prawa polskiego do prawa UE. Ustawa – Prawo własności przemysłowej jest owocem dostosowania prawa polskiego do międzynarodowych standardów ochrony własności przemysłowej, a także implementacji reguł prawa unijnego do prawa polskiego. Szczegółowe odniesienia, tak do prawa międzynarodowego, jak i do prawa unijnego, zostaną przedstawione w uwagach do poszczególnych artykułów.

Art. 1. [Zakres]

1. Ustawa normuje:

1) stosunki w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych;

2) zasady, na jakich przedsiębiorcy mogą przyjmować projekty racjonalizatorskie i wynagradzać ich twórców;

3) zadania i organizację Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej „Urzędem Patentowym”.

2. Przepisy ustawy nie uchybiają ochronie przedmiotów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przewidzianej w innych ustawach.

Nb 1

1. Przedmiotowy zakres ustawy. W art. 1 PrWłPrzem uregulowano przedmiotowy zakres ustawy. W odróżnieniu od regulacji poprzednich, ustawodawca miał w zamiarze stworzenie regulacji kompleksowej, o charakterze kodeksowym, stąd regulacja w jednej ustawie ochrony różnego rodzaju dóbr własności przemysłowej, poprzednio chronionych oddzielnymi aktami prawnymi, norm proceduralnych, a także przepisów ustrojowych dotyczących UPRP. Normy te zostaną scharakteryzowane w dalszej części komentarza.

Nb 2

2. Pojęcie prawa własności przemysłowej wywodzi się z Konwencji Paryskiej, niemniej zakres ustawy tylko w części pokrywa się z zakresem regulacji konwencyjnej (por. uwagi wprowadzające). Pojęcie własności przemysłowej, jako część własności intelektualnej i handlowej, obejmuje przedmioty ochrony o bardzo różnym, niejednorodnym charakterze. Por. uw. wprowadzające przed art. 1.

Nb 3

3. Przedmioty własności przemysłowej wymienione zostały w art. 1 ust. 2 KonwPar i są to: patenty na wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwa handlowa i oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, a także zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Zakres pojęcia własności przemysłowej na gruncie Konwencji Paryskiej i zakres komentowanej ustawy nie są więc identyczne. W przypadku ochrony topografii układów scalonych wynika to z faktu, że ten przedmiot własności przemysłowej powstał kilkadziesiąt lat po przyjęciu Konwencji.

Nb 4

4. Nazwa handlowa. Przedmiotem własności przemysłowej chronionym Konwencją Paryską jest również nazwa handlowa (art. 8 KonwPar), polskie przepisy nie przewidują ochrony nazwy handlowej jako oddzielnej kategorii prawnej chronionej Prawem własności przemysłowej, ochrona możliwa jest natomiast na gruncie art. 5 ZNKU (tak SN w wyr. z 7.10.1999 r., I CKN 126/98, OSN 2000, Nr 4, poz. 70). Powołany przepis Konwencji Paryskiej ze względu na zbyt ogólne sformułowanie nie może być sam w sobie podstawą dla roszczeń ochronnych wysuwanych przez przedsiębiorców z państw – stron Konwencji. Stosownie do art. 5 ZNKU czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie przedsiębiorstwa, które może wprowadzić klientów w błąd co do jego tożsamości, przez używanie firmy, nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego, zgodnie z prawem, do oznaczenia przedsiębiorstwa.

Nb 5

5. Ochrona odmian roślin. Konwencja Paryska nie przewidywała ochrony nowych odmian roślin, którą reguluje Międzynarodowa Konwencja o ochronie nowych odmian roślin z 2.12.1961 r. (UPOV) zrewidowana w Genewie 10.11.1972 r., 23.10.1978 r. i 19.3.1991 r. Podstawą obowiązywania Konwencji UPOV w prawie polskim jest decyzja Rady (WE) z 30.5.2005 r. zatwierdzająca przystąpienie Wspólnoty Europejskiej do Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych odmian roślin, Dz.Urz. UE z 2005 r., L 192, s. 63. Ochrona nowych odmian roślin zaliczana jest do prawa własności przemysłowej. Ustawodawca polski uregulował tę ochronę w ustawie z 26.6.2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. Nr 137, poz. 1300 ze zm.).

Nb 6

6. Pozostałe regulacje. Prawo własności przemysłowej mimo swojej obszerności nie reguluje całości zagadnień związanych z ochroną własności przemysłowej, w tym zakresie regulacje odrębne zawierają m.in. wskazana już ustawa o ochronie prawnej odmian roślin, prawo celne (rozp. Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 608/2013 z 12.6.2013 r. w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) Nr 1383/2003, Dz.Urz. UE L Nr 181, s. 15, które zastąpiło rozp. Rady (WE) Nr 1383/2003 z 22.7.2003 r. dotyczące działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa; Dz.Urz. UE L Nr 196, s. 7). Reguły proceduralne w zakresie ochrony praw własności przemysłowej zawarte w Prawie własności przemysłowej są uzupełnieniem ogólnych przepisów postępowania określonych w ustawie z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 267) i w ustawie z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Do przestępstw i wykroczeń stypizowanych w komentowanej ustawie stosujemy przepisy ogólne odpowiednio Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń, a ich ściganie następuje w trybie przewidzianym Kodeksem postępowania karnego i Kodeksem postępowania w sprawach o wykroczenia. W obszarze prawa własności przemysłowej duże znaczenie mają akty prawa międzynarodowego oraz regulacje prawa unijnego (por. uw. do art. 4).

Nb 7

7. Model ochrony. Wspólną cechą dla wszystkich uregulowanych w Prawie własności przemysłowej dóbr jest przyjęcie modelu ochrony prawami majątkowymi, bezwzględnymi, statuującymi wyłączność korzystania z danego dobra, zasadniczo ograniczoną czasowo i terytorialnie, która powstaje, co do zasady, z mocy decyzji administracyjnej, o charakterze konstytutywnym, wydawanej przez UPRP.

Nb 8

8. Katalog dóbr własności przemysłowej jest katalogiem otwartym, odmiennie jednak zasada numerus clausus obowiązuje co do praw bezwzględnych te dobra chroniących. Prawami bezwzględnymi chronione są te dobra, odnośnie do których taką ochronę wyraźnie przewidział ustawodawca, o ile przepis nie stanowi wyjątku, strony nie są władne modyfikować, ukształtowanej ustawowo treści prawa. Nie jest możliwe rozciągnięcie ochrony prawami bezwzględnymi na inne dobra niematerialne w drodze analogii.

Nb 9

9. Projekt racjonalizatorski stanowi dobro niematerialne własności przemysłowej, nie jest ono jednak chronione prawem bezwzględnym. Odnośnie do pojęcia projektu racjonalizatorskiego por. uw. do art. 7.

Nb 10

10. Niezależność ochrony. Artykuł 1 ust. 2 PrWłPrzem przewiduje niezależność ochrony przedmiotów własności przemysłowej na gruncie komentowanej ustawy od ochrony przyznanej innymi przepisami, w szczególności wskazać należy możliwość ochrony na gruncie prawa cywilnego (art. 23, 24 KC) oraz prawa konkurencji (ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji). Przedmioty praw własności przemysłowej mogą również, przy spełnieniu właściwych wymogów, korzystać z ochrony udzielanej przez prawo autorskie (regulowane ustawą z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.), ewentualnie na gruncie ustawy z 27.7.2001 r. o ochronie baz danych (Dz.U. Nr 128, poz. 1402 ze zm.).

Nb 11

11. Ochrona kumulatywna. Zasadą jest możliwość korzystania z ochrony kumulatywnej, tzn. zarówno przewidzianej komentowaną ustawą, jak i przepisami szczególnymi, co oznacza, że w konkretnej sytuacji to uprawnionemu pozostawiony jest wybór podstawy prawnej roszczeń, których dochodzi. Środki ochrony prawnej mogą być stosowane alternatywnie lub kumulatywnie (por. T. Żyznowski, Niektóre aspekty, s. 3 i n.). Nie ma potrzeby rozważania, który z aktów prawnych ma charakter szczególny, wszystkie postacie ochrony są od siebie niezależne (por. M. du Vall, Prawo patentowe, 2008, s. 152).

Nb 12

12. Ochrona kumulatywna wzorów przemysłowych prawem autorskim. Kumulatywna ochrona została wyłączona w jednym wypadku, w art. 116 PrWłPrzem ustawodawca zastrzegł, że po wygaśnięciu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, ustaje także ochrona autorskich praw majątkowych odnośnie do przedmiotu chronionego jako wzór przemysłowy. Przepis ten nadal obowiązuje, przy czym należy zwrócić uwagę, w związku z aktualnym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE, że takie rozwiązanie prawne jest niezgodne z prawem UE. W wyr. z 27.1.2011 r., C-168/09 Flos SpA p. Semeraro Casa e Famiglia SpA, Zb.Orz. 2011, s. I-00181, Trybunał uznał – analogiczne do polskiego – rozwiązanie przyjęte w prawie włoskim za sprzeczne z przepisami dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22.5.2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.Urz. WE L Nr 167, s. 10), dyrektywy Rady 93/98/EWG z 29.10.1993 r. w sprawie harmonizacji czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych (Dz.Urz. WE L Nr 290, s. 9, zastąpionej obecnie dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) 2006/116/WE z 12.12.2006 r. w sprawie czasu ochrony prawa autorskiego i niektórych praw pokrewnych, Dz.Urz. UE L Nr 372, s. 12) w związku z dyrektywą 98/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 13.10.1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzorów (Dz.Urz. WE L Nr 289, s. 28), której art. 17 przewiduje wprost, że wzór chroniony prawem z rejestracji lub prawem państwa członkowskiego (tzn. chroniony prawem z rejestracji w państwie członkowskim lub w odniesieniu do niego), zgodnie z tą dyrektywą korzysta również z ochrony przewidzianej przez prawo autorskie tego państwa członkowskiego od dnia stworzenia wzoru lub jego utrwalenia w dowolnej formie. Zakres i warunki, zgodnie z którymi taka ochrona jest przyznana, łącznie z poziomem wymaganej oryginalności, są określane przez państwo członkowskie.

Nb 13

13. Pozostałe sytuacje kumulatywnej ochrony prawem autorskim. Poza sytuacją przewidzianą w art. 116 PrWłPrzem ustawodawca nie wyklucza kumulowania ochrony danego dobra prawem autorskim i prawami własności przemysłowej. Ochrona przewidziana każdą z tych ustaw ma wobec siebie charakter autonomiczny, co oznacza, że dla uzyskania ochrony kumulatywnej określone dobro niematerialne musi spełniać jednocześnie przesłanki ochrony przewidziane w każdej z ustaw, a więc stanowić określone rozwiązanie lub oznaczenie chronione na podstawie Prawa własności przemysłowej i jednocześnie spełniać przesłanki uznania za utwór, wskazane w art. 1 ust. 1 PrAut, powoduje to, że rozwiązania tego rodzaju co wynalazki, wzory użytkowe i topografie układów scalonych nie będą mogły zostać uznane za utwór. Także oznaczenia geograficzne nie stanowią utworów. Możliwa jest natomiast ochrona prawnoautorska oznaczeń zarejestrowanych jako znaki towarowe.

Nb 14

14. Ochrona kumulatywna z Kodeksu cywilnego. Możliwość korzystania z ochrony kumulatywnej wynika również z konstrukcji normy art. 24 § 3 KC, zgodnie z którym przepisy o ochronie dóbr osobistych nie uchybiają uprawnieniom przewidzianym w innych przepisach, w szczególności w prawie autorskim oraz w prawie wynalazczym (przez prawo wynalazcze należy rozumieć część Prawa własności przemysłowej odnoszącą się do ochrony wynalazków, obecnie określaną, zgodnie z tradycją zachodnią, jako prawo patentowe).

Nb 15

15. Ochrona kumulatywna prawem konkurencji. Możliwe jest także kumulowanie ochrony przysługującej na podstawie komentowanej ustawy i ochrony na podstawie prawa konkurencji. Sąd Najwyższy potwierdził możliwość kumulatywnej ochrony m.in. w wyr. z 12.10.2005 r. (III CK 160/05, OSN 2006, Nr 7–8, poz. 132), w którym uznał, że używanie w obrocie gospodarczym zarejestrowanego znaku towarowego podobnego do wcześniej zarejestrowanego i używanego znaku renomowanego dla oznaczenia towarów identycznych lub podobnych do oznaczonych tym znakiem, lecz o niskiej jakości, jest czynem nieuczciwej konkurencji (art. 3 ZNKU), oraz w wyr. z 2.1.2007 r. (V CSK 311/06, BSN 2007, Nr 5, s. 11), w którym SN stwierdził, iż nieuczciwe w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest każde zachowanie się przedsiębiorcy, które narusza dobre obyczaje, a w szczególności sprzeczne z dobrymi obyczajami jest wprowadzenie do obrotu gospodarczego wyrobu rodzajowo tożsamego z istniejącym na rynku tego samego rodzaju wyrobem innego producenta, jeżeli przyciągnięcie uwagi klientów nastąpiło w wyniku zastosowania podobieństwa opakowań, wywołującego pozytywne skojarzenia z utrwalonym w świadomości klientów wizerunkiem wyrobu wcześniej wprowadzonego. W wyr. z 23.10.2008 r. (V CSK 109/08, Legalis) SN stwierdził, że za przyjęciem zasady kumulacji roszczeń z Prawa własności przemysłowej i z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przemawia okoliczność, że podstawowy przedmiot ochrony obu ustaw jest odmienny. W przypadku Prawa własności przemysłowej przedmiotem tym jest przede wszystkim ochrona prawa wynikającego z rejestracji znaku, zaś w przypadku ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – ochrona uprawnienia do korzystania z wypracowanej siły atrakcyjnej przedsiębiorstwa. Odmienność ta sprawia, że do „nakładania się” ochrony z obu ustaw może dojść wyjątkowo, a więc tylko w sytuacji, kiedy naruszenie prawa do znaku może stanowić jednocześnie czyn nieuczciwej konkurencji. Drugi argument to szerszy zakres roszczeń ochronnych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Brak więc, zdaniem SN, dostatecznego uzasadnienia natury aksjologicznej, aby w razie podjęcia działań naruszających prawo do znaku renomowanego, stanowiących jednocześnie naruszenie dobrych obyczajów, pozbawiać uprawnionego możliwości skorzystania z szerszych środków ochrony prawnej przewidzianych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Byłoby to sprzeczne z podstawowym celem tej ustawy, którym jest zapewnienie warunków zdrowej konkurencji rynkowej.

Nb 16

16. Relacja do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W związku z innym zakresem ochrony przepisy prawa własności przemysłowej nie wykluczają a limine zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego lub przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, między przepisami tymi, zważywszy na cele ochrony, nie zachodzi prosta zależność szczególności (lex specialis derogat legi generali), która eliminowałaby możliwość zastosowania przepisów ogólnych (Kodeksu cywilnego lub ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) dla ochrony praw przewidzianych komentowaną ustawą. Inne są założenia teleologiczne obu tych ustaw. Celem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona rynku przed nieuczciwymi działaniami zakłócającymi grę rynkową, a więc ochrona interesu publicznego, nieograniczonego kręgu przedsiębiorców oraz konsumentów, uczestników rynku. Ochrona przewidziana w Prawie własności przemysłowej ma na celu ochronę praw bezwzględnych osób uprawnionych. Przepisy obu tych ustaw nie wyłączają się, lecz wzajemnie przenikają i uzupełniają. Przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji będą podstawą ochrony zarówno w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie uzyskał prawa bezwzględnego, a doszło do niewolniczego naśladownictwa tego wzoru (art. 13 ZNKU), jak również w sytuacji gdy określone dobro chronione jest prawem bezwzględnym własności przemysłowej. Podobnie wypowiedział się SN w wyr. z 23.10.2008 r. (V CSK 109/08, Legalis), w którym dopuścił kumulatywną ochronę renomowanych znaków towarowych, równocześnie na podstawie przepisów Prawa własności przemysłowej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Art. 2. [Nieuczciwa konkurencja]

Zwalczanie nieuczciwej konkurencji reguluje odrębna ustawa.

Nb 1

1. Norma informacyjna. Komentowany przepis jest normą o charakterze informacyjnym, bez większej treści merytorycznej. Obecnie problematyka zwalczania nieuczciwej konkurencji uregulowana jest w ustawie z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503).

Nb 2

2. Zwalczanie nieuczciwej konkurencji jako część własności przemysłowej. Zwalczanie nieuczciwej konkurencji na gruncie Konwencji Paryskiej zaliczone zostało do szeroko rozumianej własności przemysłowej. Należy jednak stwierdzić, że polskie regulacje, które konsekwentnie – począwszy od ustawy z 2.8.1926 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 1930 r. Nr 56, poz. 467) – przewidują odrębną regulację prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, są uzasadnione zarówno systematycznie, jak i ze względu na metodę regulacji; odmiennie niż w Prawie własności przemysłowej – na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ustawodawca nie kreuje praw bezwzględnych, a tylko przewiduje system roszczeń ochronnych w przypadku zaistnienia niepożądanych działań rynkowych (czynów nieuczciwej konkurencji).

Nb 3

3. Relacja Prawa własności przemysłowej do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Inne są założenia teleologiczne obu tych ustaw. Celem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona rynku przed nieuczciwymi działaniami zakłócającymi grę rynkową, a więc ochrona interesu publicznego, nieograniczonego kręgu przedsiębiorców oraz konsumentów, uczestników rynku. Natomiast ochrona przewidziana w Prawie własności przemysłowej odnosi się do praw bezwzględnych przysługujących poszczególnym uprawnionym. Przepisy obu tych ustaw nie wyłączają się, lecz wzajemnie przenikają i uzupełniają. Orzecznictwo SN w większości potwierdza możliwość kumulatywnej ochrony (por. np. wyr. SN z 12.20.2005 r., III CK 160/05, OSN 2006, Nr 7–8, poz. 132), m.in. uznając, że używanie w obrocie gospodarczym zarejestrowanego znaku towarowego podobnego do wcześniej zarejestrowanego i używanego znaku renomowanego dla oznaczenia towarów identycznych lub podobnych do oznaczonych tym znakiem, lecz o niskiej jakości, jest czynem nieuczciwej konkurencji (art. 3 ZNKU). Podobnie w wyr. z 2.1.2007 r. (V CSK 311/06, BSN 2007, Nr 5) SN stwierdził, że nieuczciwe w rozumieniu ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest każde zachowanie się przedsiębiorcy, które narusza dobre obyczaje, a w szczególności sprzeczne z dobrymi obyczajami jest wprowadzenie do obrotu gospodarczego wyrobu rodzajowo tożsamego z istniejącym na rynku tego samego rodzaju wyrobem innego producenta, jeżeli przyciągnięcie uwagi klientów nastąpiło w wyniku zastosowania podobieństwa opakowań, wywołującego pozytywne skojarzenia z utrwalonym w świadomości klientów wizerunkiem wyrobu wcześniej wprowadzonego. W innym wyroku – z 23.10.2008 r. (V CSK 109/08, Legalis) – SN wyjaśnił, że za przyjęciem zasady kumulacji roszczeń z Prawa własności przemysłowej i z ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przemawia okoliczność, że podstawowy przedmiot ochrony obu ustaw jest odmienny. W przypadku Prawa własności przemysłowej przedmiotem tym jest przede wszystkim ochrona prawa wynikającego z rejestracji znaku, zaś w przypadku ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – ochrona uprawnienia do korzystania z wypracowanej siły atrakcyjnej przedsiębiorstwa. Odmienność ta sprawia, że do „nakładania się” ochrony z obu ustaw może dojść tylko w sytuacji, kiedy naruszenie prawa do znaku może stanowić jednocześnie czyn nieuczciwej konkurencji. Drugi argument to szerszy zakres roszczeń ochronnych przewidziany w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Brak więc, zdaniem SN, dostatecznego uzasadnienia natury aksjologicznej, aby w razie podjęcia działań naruszających prawo do znaku renomowanego, stanowiących jednocześnie naruszenie dobrych obyczajów, pozbawiać uprawnionego możliwości skorzystania z szerszych środków ochrony prawnej przewidzianych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Byłoby to sprzeczne z podstawowym celem tej ustawy, którym jest zapewnienie warunków zdrowej konkurencji rynkowej. W związku z innym zakresem ochrony, przepisy Prawa własności przemysłowej nie wykluczają a limine zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego lub przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; między tymi przepisami, zważywszy na cele ochrony, nie zachodzi także prosta zależność szczególności (lex specialis derogat legi generali), która eliminowałaby możliwość zastosowania przepisów ogólnych (Kodeksu cywilnego lub ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) dla ochrony praw przewidzianych w Prawie własności przemysłowej.

Nb 4

4. Zwalczanie nieuczciwej konkurencji w Konwencji Paryskiej. Zauważyć należy, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji na gruncie Konwencji Paryskiej zaliczane zostało do szeroko rozumianej własności przemysłowej. Zgodnie z art. 10bis KonwPar, czynem nieuczciwej konkurencji jest każdy akt konkurencji sprzeczny z uczciwymi zwyczajami w dziedzinie przemysłu lub handlu. Zawarte w ust. 3 cytowanego artykułu wyliczenie czynów nieuczciwej konkurencji, w tym ochrona przed wprowadzającymi w błąd oznaczeniami, wskazuje, że także zamiarem prawodawcy międzynarodowego było umożliwienie kumulatywnej ochrony oznaczeń, tak przewidzianymi dla nich prawami bezwzględnymi, jak i przepisami prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.