Redakcja: Magdalena Urbańska

Wydawca: Dagna Kordyasz

Projekt okładki: GRAFOS

Skład i łamanie: DTP Service

© Wydawnictwo C.H. Beck 2013

ISBN 978-83-255-5152-0

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Konwersja: eLitera s.c.

Spis treści

Przedmowa

Wykaz skrótów

Wykaz literatury

Część I. Materialnoprawne podstawy rozwodu

I. Ogólna charakterystyka rozwodu

II. Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego

1. Przyczyny rozkładu pożycia. Przebaczenie

2. Zawinione przyczyny rozwodu

2.1. Alkoholizm i inne nałogi

2.2. Agresja

2.3. Groźba

2.4. Nieetyczne postępowanie

2.5. Nieróbstwo

2.6. Niewierność

2.7. Niegospodarność

2.8. Nieporozumienia na tle seksualnym

2.9. Odmowa wzajemnej pomocy

2.10. Opuszczenie małżonka

2.11. Uzależnienie od Internetu

2.12. Zaniedbywanie współmałżonka

2.13. Zaniedbywanie rodziny

2.14. Zły stosunek do rodziny współmałżonka

2.15. Odmowa współżycia płciowego

3. Niezawinione przyczyny rozwodu

3.1. Choroba

3.2. Choroba psychiczna i niedorozwój umysłowy

3.3. Niedobór seksualny

3.4. Niezgodność charakterów i umysłowości

4. Przyczyny, które mogą być zawinione lub niezawinione

4.1. Bezpłodność

4.2. Niewłaściwe zachowanie się rodziny współmałżonka

4.3. Różnica światopoglądów

4.4. Różnica wieku

4.5. Wady oświadczenia woli

5. Przebaczenie

III. Przesłanki rozwodu

1. Przesłanka zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami

2. Przesłanka dobra wspólnych małoletnich dzieci

3. Przesłanka sprzeczności żądania rozwodu z zasadami współżycia społecznego

4. Przesłanka wyłącznej winy małżonka żądającego rozwodu

IV. Obligatoryjna treść wyroku orzekającego rozwód

1. Orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa

2. Orzeczenie o winie rozkładu pożycia małżeńskiego

3. Orzeczenie o władzy rodzicielskiej

3.1. Uwagi ogólne

3.2. Sposoby rozstrzygania o władzy rodzicielskiej

3.3. Władza rodzicielska a kontakty z dzieckiem

3.4. Varia

4. Orzekania o ponoszeniu kosztów utrzymania i wychowania dziecka

5. Orzekanie o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania

V. Fakultatywna treść wyroku orzekającego rozwód

1. Orzekanie o eksmisji małżonków

2. Orzekanie o podziale majątku wspólnego

3. Orzekanie o podziale wspólnego mieszkania

4. Orzekanie o alimentach dla małżonka rozwiedzionego

VI. Skutki rozwodu

1. Nazwisko

2. Ustanie małżeństwa

3. Rozwód a zmiana obowiązku alimentacyjnego

4. Rozwód a uprzedni wyrok eksmisyjny

5. Rozwód a małżeństwo bigamiczne

6. Ustanie wspólności ustawowej małżeńskiej

7. Rozwód a renta rodzinna

8. Urodzenie dziecka po rozwodzie

9. Rozwód a ustanie wspólności ustawowej z datą wsteczną

10. Rozwód a klauzula wykonalności

11. Wyrok rozwodowy jako podstawa wpisu w księdze wieczystej

12. Rozwód a zabezpieczenia podatkowe

Część II. Postępowanie odrębne w sprawie o rozwód

I. Uwagi wprowadzające

1. Przedmiot postępowania odrębnego w sprawach małżeńskich

2. Przedmiot postępowania odrębnego w sprawach o rozwód

3. Reprezentacja stron

4. Posiedzenia sądowe i ich przebieg

5. Specyfika postępowania dowodowego

6. Skuteczność wyroku w sprawach małżeńskich

II. Sprawy o rozwód

1. Uwagi wstępne

2. Podmioty postępowania

3. Mediacja w sprawach o rozwód

4. Zawieszenie postępowania i jego umorzenie

5. Zakaz powództwa wzajemnego

6. Postępowanie dowodowe

7. Roszczenia dodatkowe oraz zakaz wszczynania postępowań odrębnych

8. Zabezpieczenie roszczeń dodatkowych

8.1. Uwagi ogólne

8.2. Uwagi szczegółowe

III. Postępowanie deliberacyjne w sprawach o rozwód

1. Uwagi wstępne

2. Legitymacja procesowa w postępowaniu delibacyjnym

3. Wszczęcie i tryb postępowania delibacyjnego

4. Uznawanie orzeczeń w sprawach o rozwód według KPC

5. Nieprawomocność orzeczenia w państwie, w którym zostało wydane

6. Jurysdykcja sądów polskich (krajowa)

7. Pozbawienie prawa do obrony

8. Wszczęcie sprawy przed sądem państwa obcego mimo wcześniejszego zawieszenia sprawy w Rzeczypospolitej Polskiej

9. Prawomocne orzeczenie sądu polskiego

10. Klauzula porządku publicznego

11. Uznanie orzeczeń w sprawach o rozwód według prawa europejskiego

Część III. Wzory pism procesowych

I. Pozew o rozwód z winy pozwanego

II. Pozew o rozwód bez orzekania o winie

III. Wniosek o przekazanie pozwu o alimenty sądowi rozwodowemu

IV. Postępowanie w sprawie dotyczącej władzy rodzicielskiej

V. Postępowanie o uregulowanie osobistych kontaktów z dzieckiem

Część IV. Orzecznictwo

Indeks rzeczowy

Przedmowa

Rozwody w Polsce stanowią istotny problem społeczny, bowiem rocznie rozwodzi się około 40 tys. małżeństw. Oznacza to, że w skali roku istotne naruszenie funkcji, jaką spełnia rodzina. Pojęcie rodziny w polskim porządku prawnym obejmuje tzw. małą rodzinę, tj. małżonków, którzy zawarli małżeństwo zgodnie z obowiązującym prawem (art. 1 KRO), oraz ich wspólnych małoletnich dzieci. Zgodnie z art. 18 Konstytucji RP małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawowe funkcje rodziny to: funkcja prokreacyjna, pożycia małżeńskiego, wychowawcza, gospodarcza, opiekuńcza i emocjonalno – ekspresyjna.

Rozwód, poza dramatami osobistymi (małżonków i dzieci), powoduje ustanie wskazanych wyżej funkcji rodziny, zatem jest zjawiskiem społecznie niepożądanym.

Niemniej jednak instytucja rozwodu jest tak dawna, jak instytucja małżeńska. Znana ona już była w prawie antycznym (babilońskim, asyryjskim, hetyckim, egipskim, greckim i rzymskim).

W Polsce instytucja rozwodu została wprowadzona dekretem z 25.9.1945 r. – Prawo małżeńskie (Dz.U. Nr 48, poz. 270 – akt uchylony) z mocą obowiązującą na całym terytorium państwa polskiego. Dekret ten wszedł w życie 1.1.1946 r.

Instytucję rozwodu recypowała ustawa z 27.6.1950 r. – Kodeks rodzinny (Dz.U. Nr 34, poz. 308 ze zm. – akt uchylony).

Obecnie obowiązująca ustawa z 25.2.1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 788) przyjął dotychczasową instytucję rozwodów, dokonując jej modyfikacji.

Ponadto Kodeks rodzinny i opiekuńczy pominął „ważne powody” jako przesłankę rozkładu pożycia (art. 56 § 1 KRO) oraz wprowadził negatywną przesłankę rozwodu w postaci jego niezgodności z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO).

Instytucja rozwodów obowiązująca w polskim prawie rodzinnym stanowi wyjątek od zasady trwałości małżeństwa.

Niniejsza publikacja ma charakter integracyjny. Stanowi bowiem kompleksowe opracowanie problematyki rozwodów: materialnoprawne i procesowe.

Dlatego jest ona pomyślana jako pomoc dla sędziów rodzinnych, adwokatów i radców prawnych, aplikantów adwokackich, aplikantów radcowskich oraz osób zainteresowanych tą problematyką.

Andrzej Zieliński

Warszawa, listopad 2012 r.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki