Redaktor koordynujący: Wioleta Beczek

Projekt okładki: GRAFOS

Skład i łamanie: GRAFOS

© Wydawnictwo C.H. Beck 2013

ISBN 978-83-255-5154-4

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.
ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Konwersja: eLitera s.c.

Przedmowa

Środki zaskarżenia zajmują w ramach każdej procedury miejsce szczególne. Nie ma bowiem chyba teoretyka prawa procesowego, który nie poświęcałby im – co najmniej niezbędnej – uwagi, jak też trudno o praktyka, który – podczas swojej prawniczej drogi – nie sporządzałby tych środków. Należy przy tym wspomnieć, że nie sposób wyobrazić sobie egzaminu z zakresu procedury, czy to w ramach studiów, czy aplikacji, który przynajmniej nie zahaczałby o problematykę środków zaskarżenia, jeśli nie czyni jej zagadnieniem kluczowym, jak z kolei – obligatoryjnie – jest to przyjęte w przypadku zawodowych egzaminów prawniczych (a ściślej mówiąc, właściwych części tych egzaminów).

Śmiało można więc zaryzykować tezę, że nie ma – bądź jednak lepiej powiedzieć, nie powinno być – prawnika, który środków zaskarżenia nie zna, w tym w szczególności prawnika-praktyka (przede wszystkim procesualisty), który sztuki ich sporządzania nie posiadł i nie opanował.

Tak długo zarazem, jak w działalność ludzką – w tym działalność orzeczniczą organów administrujących i sądów – wpisane będą ryzyko błędu oraz element subiektywizmu dokonywanych ocen, a więc, jak należy sądzić (a co najmniej przypuszczać) – zawsze, tak długo środki zaskarżenia nie tylko będą miały rację bytu, lecz także będą nadal zajmowały szczególne miejsce w ramach każdego z postępowań w znaczeniu prawnym.

Wychodząc z tych – poniekąd oczywistych – założeń, zdecydowałem się przygotować dla Państwa – we współpracy z Wydawnictwem C.H. Beck, któremu w tym miejscu pragnę serdecznie podziękować za kolejny etap doskonałej współpracy – niniejszą publikację poświęconą środkom zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym.

Mam nadzieję, że oddawana w Państwa ręce książka okaże się przydatna i pomocna zarówno podczas zajęć aplikacyjnych, jak też w bieżącej praktyce prawniczej. W założeniu bowiem publikacja ta skierowana jest do szerokiego kręgu Czytelników i pozostaje mi – jako Autorowi – liczyć na to, że spełni ona postawione przed nią zadania, a więc po pierwsze, przybliży Państwu problematykę środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w ogólności (w tym w aspekcie ich wzajemnych powiązań), a po drugie, przystępnie zobrazuje Czytelnikom sposób sporządzania tych środków.

Publikacja niniejsza ma z pewnością wymiar w pierwszej kolejności praktyczny, jednakże – przynajmniej w moim przekonaniu – nie jest pozbawiona również waloru teoretycznego. Po raz pierwszy przyszło bowiem Autorowi omówić w jednej publikacji (temu wyłącznie poświęconej) środki zaskarżenia występujące w dwóch – wprawdzie powiązanych ze sobą, jednakże odrębnych – postępowaniach, tj. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wymagało to przyjęcia określonych założeń metodologicznych i systematyzujących, których ocenę pozostawiam rzecz jasna Czytelnikom.

Nie byłoby tej książki, gdyby nie inspiracja i wsparcie ze strony wybitnych znawców prawa administracyjnego oraz procedury administracyjnej i sądowoadministracyjnej w osobach Pana Profesora Marka Wierzbowskiego oraz Pana Profesora Jacka Jagielskiego, których głosy towarzyszyły Autorowi nieprzerwanie w toku prac nad niniejszą publikacją. Przy tej okazji chciałbym tradycyjnie podziękować Panom Profesorom za całokształt pracy, jaką wnieśli i niezmiennie cały czas wnoszą w mój prawniczy rozwój.

Przygotowanie oddawanej właśnie w Państwa ręce książki, choćby ze względu na jej stosunkowo szeroką materię, było zadaniem wymagającym, a przede wszystkim pracochłonnym. Chcę w związku z tym podziękować żonie Małgorzacie i bliskim za udzielone wsparcie oraz dużą dozę cierpliwości i wyrozumiałości, jaką – nie bez poświęceń i wyrzeczeń – okazali w trakcie prac nad przygotowaniem tej publikacji.

Chciałbym również bardzo serdecznie podziękować Panu Mecenasowi Lechowi Żyżylewskiemu, mojemu patronowi z czasów aplikacji radcowskiej i wieloletniemu współpracownikowi, za okazaną wiarę i wsparcie, które przyczyniły się do powodzenia zarówno tego, jak i poprzednich projektów wydawniczych.

Do Czytelników mam natomiast gorącą prośbę o wszelkie uwagi dotyczące tej publikacji, bowiem zostaną one wykorzystane w toku prac nad przygotowaniem kolejnych wydań tego opracowania.

Piotr Gołaszewski

Warszawa, październik 2012

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

BiegRewU

ustawa z 7.5.2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz.U. Nr 77, poz. 649 ze zm.)

DostInfPubU

ustawa z 6.9.2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.)

DyscypFinPubU

ustawa z 17.12.2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z 2005 r. Nr 14, poz. 114 ze zm.)

DziałUbezpU

ustawa z 22.5.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66 ze zm.)

EgzAdmU

ustawa z 17.6.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.)

Euro2012U

ustawa z 7.9.2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 26, poz. 133 ze zm.)

FundEmU

ustawa z 28.8.1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189 ze zm.)

GazCieplU

ustawa z 17.7.2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. Nr 130, poz. 1070 ze zm.)

GazZiemŚwinU

ustawa z 24.4.2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu (Dz.U. Nr 84, poz. 700 ze zm.)

GospNierRolU

ustawa z 19.10.1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1187)

GospNierU

ustawa z 21.8.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.)

InwDrogPublU

ustawa z 10.4.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.)

InwestLotU

ustawa z 12.2.2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340 ze zm.)

IzbyAptekU

ustawa z 19.4.1991 r. o izbach aptekarskich (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 136, poz. 856 ze zm.)

IzbyRolU

ustawa z 14.12.1995 r. o izbach rolniczych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 101, poz. 927 ze zm.)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.)

KlęskŻywiołU

ustawa z 18.4.2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. Nr 62, poz. 558 ze zm.)

KoncesBudU

ustawa z 9.1.2009 r. o koncesji na roboty budowlane lub usługi (Dz.U. Nr 19, poz. 101 ze zm.)

Konstytucja RP

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.4.1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i ze zm.)

KosmetykiU

ustawa z 30.3.2001 r. o kosmetykach (Dz.U. Nr 42, poz. 473 ze zm.)

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)

KRSU

ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 ze zm.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.)

KSSiPU

ustawa z 23.1.2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz.U. Nr 26, poz. 157 ze zm.)

NierRekompU

ustawa z 8.7.2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.)

ObrRPU

ustawa z 21.11.1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 461 ze zm.)

OchrCudzU

ustawa z 13.6.2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 680)

OchrInfU

ustawa z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1228)

OchrKonkurU

ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.)

OchrZwU

ustawa z 21.8.1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002 ze zm.)

OfertaPublU

ustawa z 29.7.2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 ze zm.)

OpłSkarbU

ustawa z 16.11.2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.)

OrdPodU

ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.)

PlanZagospU

ustawa z 27.3.2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 647)

PNU

ustawa z 18.12.1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.)

PodpElektroU

ustawa z 18.9.2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr 130, poz. 1450 ze zm.)

PolicjaU

ustawa z 6.4.1990 r. o Policji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.)

PolRozwojuU

ustawa z 6.12.2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.)

PomSpołU

ustawa z 12.3.2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.)

Powódź10U

ustawa z 24.6.2010 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z 2010 r. (Dz.U. Nr 123, poz. 835 ze zm.)

PPSA

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

PrAdw

ustawa z 26.5.1982 r. – Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.)

PrBud

ustawa z 7.7.1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.)

PrEnerg

ustawa z 10.4.1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 1059)

PrFarm

ustawa z 6.9.2001 r. – Prawo farmaceutyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271 ze zm.)

PrGeodKart

ustawa z 17.5.1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287)

PrOchrŚrod

ustawa z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.)

PrPoczt

ustawa z 12.6.2003 r. – Prawo pocztowe (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.)

PrPostSAdm

ustawa z 30.8.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)

PrPras

ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.)

PrSzkolWyż

ustawa z 27.7.2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.)

PrTelekom

ustawa z 16.7.2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.)

PrWod

ustawa z 18.7.2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 145)

PrZgrom

ustawa z 5.7.1990 r. – Prawo o zgromadzeniach (Dz.U. Nr 51, poz. 297 ze zm.)

RadPrU

ustawa z 6.7.1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.)

RegWewUrzWSA

rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 18.9.2003 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646)

RPDU

ustawa z 6.1.2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka (Dz.U. Nr 6, poz. 69 ze zm.)

RPOU

ustawa z 15.7.1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 14, poz. 147 ze zm.)

InspOchrŚrU

ustawa z 20.7.1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zm.)

RTVU

ustawa z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.)

RzeczPatentU

ustawa z 11.4.2001 r. o rzecznikach patentowych (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 155, poz. 925)

SamArchitektU

ustawa z 15.12.2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.U. z 2001 r. Nr 5, poz. 42 ze zm.)

SkargaU

ustawa z 17.6.2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwoki (Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.)

SłużbaCelnaU

ustawa z 27.8.2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.)

SłużbaWięźU

ustawa z 9.4.2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523 ze zm.)

StrPożU

ustawa z 24.8.1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jedn. Dz.U. 2009 r. Nr 12 poz. 68 ze zm.)

SwobDziałGospU

ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.)

SysUbSpołU

ustawa z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.)

ŚOZŚrPubU

ustawa z 27.8.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.).

ŚrodInfU

ustawa z 3.10.2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.)

TrKolejU

ustawa z 28.3.2003 r. o transporcie kolejowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.)

UjawDokIPNU

ustawa z 18.10.2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 63, poz. 425 ze zm.)

UposŻołU

ustawa z 17.12.1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693 ze zm.)

UprMinEnergU

ustawa z 18.3.2010 r. o szczególnych uprawnieniach ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa oraz ich wykonywaniu w niektórych spółkach kapitałowych lub grupach kapitałowych prowadzących działalność w sektorach energii elektrycznej, ropy naftowej oraz paliw gazowych (Dz.U. Nr 65, poz. 404)

WojAdmRzU

ustawa z 23.1.2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. Nr 31, poz. 206 ze zm.)

WspTelekomU

ustawa z 7.5.2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675)

WysOpłKancR

rozporządzenie Rady Ministrów z 16.12.2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192)

ZadośćOfiarU

ustawa z 7.5.2009 r. o zadośćuczynieniu rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych w latach 1956–1989 (Dz.U. Nr 91, poz. 741 ze zm.)

ZakwSiłZbU

ustawa z 22.6.1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.)

2. Organy orzekające

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny

3. Czasopisma i publikatory

Biul. SN

Biuletyn Sądu Najwyższego

Legalis

System Informacji Prawnej

MoP

Monitor prawniczy

ONSAiWSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych

OSNC

Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna

OSNP

Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

OSP

Orzecznictwo Sądów Polskich

OSPiKA

Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych

ZNSA

Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego

Wykaz literatury

Podręczniki

B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 10, Warszawa 2012.

E. Bojanowski, Z. Cieślak, J. Lang, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, pod red. J. Langa, wyd. 4, Warszawa 2010.

K. Celińska-Grzegorczyk, R. Hauser, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowania administracyjne, sądowoadministracyjne i egzekucyjne, pod red. R. Hausera, wyd. 2, Warszawa 2011.

K. Chorąży, W. Taras, A. Wróbel, Postępowanie administracyjne, egzekucyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 4, Warszawa 2009.

W. Chróścielewski, K. Defecińska-Tomczak, Z. Kmieciak, A. Korzeniowska, A. Kubiak-Kozłowska, Polskie sądownictwo administracyjne, pod red. Z. Kmieciaka, Warszawa 2006.

W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, wyd. 4, Warszawa 2011.

W. Federczyk, M. Klimaszewski, B. Majchrzak, Postępowanie administracyjne, pod red. Z. Cieślaka, Warszawa 2010.

E. Frankiewicz, M. Sieniuć, M. Szewczyk, J.P. Tarno, J. Wyporska, Sądowa kontrola administracji. Podręcznik akademicki, pod red. J.P. Tarno, Warszawa 2006.

M. Jaśkowska, M. Masternak, E. Ochendowski, Postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. 4, Warszawa 2010.

J. Jendrośka, Ogólne postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Wrocław 2007.

R. Kedziora, Ogólne postępowanie administracyjne, wyd. 2, Warszawa 2010.

G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, Warszawa 2003.

E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne – ogólne, egzekucyjne i sądowo-administracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 2005.

Z. Ofiarski, Prawo podatkowe, wyd. 2, Warszawa 2008.

R. Sawuła, L. Żukowski, Postępowanie administracyjne, Warszawa 2004.

M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Wiktorowska, Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe, egzekucyjne i przed sądami administracyjnymi, pod red. M. Wierzbowskiego, wyd. 14, Warszawa 2011.

T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, pod red. T. Wosia, wyd. 5, Warszawa 2011.

Komentarze

B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 12, Warszawa 2012.

S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2011.

B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011.

R. Hauser, Z. Leoński, W. Piątek, W. Sawczyn, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, pod red. R. Hausera, A. Skoczylasa, wyd. 5, Warszawa 2011.

D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, Wrocław 2007.

Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1999.

M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2011.

R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2011.

Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarze dla praktyków, pod red. A. Mudreckiego, Gdańsk 2008.

Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego, A. Wiktorowskiej, Warszawa 2011.

G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I: Komentarz do art. 1–103. Tom II: Komentarz do art. 104–269, wyd. 3, Warszawa 2010.

Ordynacja podatkowa. Komentarz, pod red. H. Dzwonkowskiego, wyd. 2, Warszawa 2008.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod. red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wyd. 2, Warszawa 2012.

P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, Warszawa 2011.

P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. 6, Warszawa 2011.

J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2012.

T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2012.

Inne opracowania

B. Adamiak, Odwołanie w polskim systemie postępowania administracyjnego, Wrocław 1980.

B. Adamiak, Wadliwość decyzji administracyjnej, Wrocław 1986.

B. Adamiak, Przesłanki tożsamości sprawy sądowoadministracyjnej, ZNSA 2007, Nr 1.

B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, wyd. 2, Warszawa 2012.

S. Babiarz, B. Dauter, S. Marciniak, A. Mudrecki, Doradca podatkowy przed sądem administracyjnym, Warszawa 2009.

S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. 2, Warszawa 2009.

S. Babiarz, B. Dauter, Wzory pism w sprawach podatkowych, wyd. 3, Warszawa 2009.

S. Babiarz, P. Zaborniak, Wpis stały i wpis stosunkowy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2005, Nr 5.

M. Bogusz, Zaskarżenie decyzji administracyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 1997.

M. Bogusz, Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, Nr 6.

G. Borkowski, Skarga kasacyjna – po roku obowiązywania ustawy, MoPod 2005, Nr 3.

J. Borkowski, Zmiana i uchylanie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967.

J. Borkowski, Nieważność decyzji administracyjnej, Łódź–Zielona Góra 1997.

J. Borkowski, Decyzja administracyjna, Łódź–Zielona Góra 1998.

K. Celińska-Grzegorczyk, M. Grzymisławska-Cybulska, A. Gill, D. Mączyński, M. Swora, A. Trela, Koszty i opłaty w postępowaniach administracyjnych i postępowaniu sądowoadministracyjnym, pod red. A. Treli, M. Swory, Warszawa 2007.

W. Chróścielewski, Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2002.

W. Chróścielewski, Wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, PiP 2004, Nr 3.

W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Z problematyki wznowienia postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, ST 1996, Nr 5.

W. Chróścielewski, Legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2010, Nr 5–6.

W. Czerwiński, Udział prokuratora w postępowaniu administracyjnym, Toruń 2009.

B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 3, Warszawa 2011.

B. Dauter, J. Drachal, M. Niezgódka-Medek, Wzory pism i orzeczeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyd. 4, Warszawa 2009.

B. Dauter, R. Hauser, Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, Warszawa 2010.

J. Drachal, R. Hauser, E. Mzyk, Dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne, Zielona Góra 2003.

A. Gill, Sytuacja procesowa strony w ogólnym postępowaniu administracyjnym i postępowaniach wyjątkowych, Warszawa 2010.

P. Gołaszewski, Bezczynność organu administracji publicznej jako przedmiot skargi do sądu administracyjnego (aspekty prawnoprocesowe), PS 2009, Nr 6.

P. Gołaszewski, W sprawie projektu zmian w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego (przyczynek do dyskusji), Przegląd Legislacyjny 2010, Nr 3.

P. Gołaszewski, Kilka uwag na temat wpisu (opłaty) od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego, MoP 2010, Nr 19.

P. Gołaszewski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, wyd. 2, Warszawa 2011.

P. Gołaszewski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Testy. Kazusy, wyd. 2, Warszawa 2011.

P. Gołaszewski, Problemy intertemporalne postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego po nowelizacji, MoP 2011, Nr 10.

P. Gołaszewski, Dopuszczalność zmiany (uchylenia) decyzji związanej w postępowaniu administracyjnym – uwagi krytyczne na tle orzecznictwa sądów administracyjnych, MoP 2012, Nr 19.

B. Gruszczyński, Skarga kasacyjna w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ZNSA 2005, Nr 1.

W. Grześkiewicz, Egzekucja administracyjna – teoria i praktyka z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, Warszawa 2006.

R. Hauser, Podania w Kodeksie postępowania administracyjnego, [w:] Księga Pamiątkowa profesora Eugeniusza Ochendowskiego, Toruń 1999.

R. Hauser, Postępowanie zażaleniowe przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ZNSA 2005, Nr 2–3.

K. Jandy-Jendrośka, J. Jendorśka, System jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, [w:] System prawa administracyjnego, t. III, pod red. T. Rabskiej, J. Łętowskiego, Ossolineum 1978.

M. Jaśkowska, Związanie decyzji administracyjnej ustawą, Toruń 1998.

T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, wyd. 3, Toruń 2006.

M. Kania, Zwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2009.

T. Kiełkowski, Sprawa administracyjna, Kraków 2004.

T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, PPP 2008, Nr 2.

W. Klonowiecki, Strona w postępowaniu administracyjnym, Lublin 1938.

Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne w świetle standardów europejskich, Warszawa 1997.

Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu administracyjnym, PiP 2003, Nr 5.

Z. Kmieciak, Podstawy skargi kasacyjnej do NSA, PiP 2005, Nr 1.

Z. Kmieciak, Konstytucyjność skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Glosa 2007, Nr 1.

Z. Kmieciak, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne a prawo europejskie, Warszawa 2009.

Z. Kmieciak, Odwołania w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2010.

Z. Kmieciak, Czy sądy administracyjne stosują przepisy prawa materialnego?, ZNSA 2011, Nr 2.

Z.R. Kmiecik, Strona jako podmiot oświadczeń procesowych w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2008.

Z.R. Kmiecik, Skutki braku lub niepełności wymaganych elementów decyzji administracyjnej, PS 2008, Nr 8.

Z.R. Kmiecik, Postępowanie administracyjne, postępowanie egzekucyjne w administracji i postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. 2, Warszawa 2011.

H. Knysiak-Molczyk, Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym, Kraków 2004.

H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki dopuszczalności zażalenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PS 2005, Nr 9.

H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, wyd. 2, Warszawa 2010.

H. Knysiak-Molczyk, Glosa do uchwały NSA w pełnym składzie z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, Przegląd Sejmowy 2010, Nr 4.

H. Knysiak-Molczyk, A. Mudrecki, Czynności procesowe zawodowego pełnomocnika w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2011.

M. Kobak, Prawomocność formalna orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, ZNSA 2007, Nr 2.

G. Krawiec, Wznowienie ogólnego postępowania administracyjnego, Sosnowiec 2007.

R. Kubacki, Podstawy skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania, MoPod 2010, Nr 1.

G. Łaszczyca, Zażalenie w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Kraków 2000.

G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011.

A. Matan, Zastępstwo procesowe w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Katowice 2001.

R. Mikosz, G. Radecki, Ł. Strzępek, Pisma stron w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, orzecznictwo, wzory, Warszawa 2008.

M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011.

E. Mzyk, Wznowienie postępowania administracyjnego, Warszawa–Zielona Góra 1994.

W. Piątek, Naruszenie prawa procesowego jako podstawa skargi kasacyjnej do NSA, ZNSA 2009, Nr 2.

W. Piątek, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2011.

E. Pierzchała, Środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2007.

Polski model sądownictwa administracyjnego, pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Lublin 2003.

Postępowanie administracyjne w Europie, pod red. Z. Kmieciaka, wyd. 2, Warszawa 2010.

Pozycja samorządowych kolegiów odwoławczych w postępowaniu administracyjnym, pod red. Cz. Martysza, A. Matana, Kraków 2005.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzecznictwo, pod red. B. Dautera, wyd. 2, Warszawa 2009.

P. Przybysz, Administracyjne środki prawne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Warszawa 2012.

K. Radzikowski, Czy niedostrzeżone przez sąd naruszenie przepisów o postępowaniu przed organem administracji może być objęte podstawą kasacyjną, o której mowa w art. 174 pkt 2 PrPostSAdm, ZNSA 2008, Nr 2.

M. Romańska, Skuteczność orzeczeń sądów administracyjnych, Warszawa 2010.

W. Ryms, Skarga na przewlekłość postępowania przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2010, Nr 5–6.

G. Rząsa, Podstawy skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2008, Nr 8.

G. Rząsa, Nieważność postępowania sądowoadministracyjnego jako podstawa skargi kasacyjnej, Warszawa 2011.

A. Skoczylas, Wymogi formalne pism procesowych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, ST 2001, Nr 9.

K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003.

K. Sobieralski, Nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego, Warszawa 2009.

M. Stahl, Tok instancji i środki prawne w kodeksie postępowania administracyjnego, PiP 1980, Nr 9.

R. Suwaj, Wydawanie decyzji administracyjnych, Wrocław 2007.

System egzekucji administracyjnej, pod red. J. Niczyporuka, S. Fundowicza, J. Radwanowicza, Warszawa–Lublin 2004.

System Prawa Administracyjnego. Tom 9. Prawo procesowe administracyjne, pod red. R. Hausera, A. Wróbla, Z. Niewiadomskiego, Warszawa 2010.

T. Szewc, Konstytucyjność skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PS 2008, Nr 5.

D. Szubielska, Czy podstawy skargi kasacyjnej są zgodne z Konstytucją RP, Przegląd Podatkowy 2005, Nr 6.

D. Szubielska, G. Flisak, Podstawy skargi kasacyjnej ograniczają prawo do sądu, Prawo i Podatki 2006, Nr 9.

J.P. Tarno, Odrzucenie skargi kasacyjnej, Przegląd Podatkowy 2005, Nr 6.

J.P. Tarno, Ewolucja orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie podstaw skargi kasacyjnej i zażalenia, ZNSA 2010, Nr 5–6.

R. Walczak, Legitymacja procesowa prokuratora w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2010.

M. Wiącek, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym (w świetle orzecznictwa), PiP 2011, Nr 3.

M.B. Wilbrandt-Gotowicz, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Toruń 2005.

T. Woś, Związki postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, Warszawa–Kraków 1989.

T. Woś, Prawomocność orzeczeń sądu administracyjnego, PPP 2007, Nr 5.

M. Wyrzykowski, Sądownictwo administracyjne w PRL, Warszawa 1983.

K. Ziemski, Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, Poznań 2005.

J. Zimmermann, Administracyjny tok instancji, Kraków 1986.

J. Zimmermann, Polska jurysdykcja administracyjna, Warszawa 1996.

Część I

Komentarz

Rozdział 1. Zagadnienia wprowadzające

Rozdział 2. Wybór właściwego środka zaskarżenia

Rozdział 3. Środki zaskarżania decyzji i postanowień administracyjnych

Rozdział 4. Środki zaskarżenia orzeczeń sądów administracyjnych

Rozdział 1. Zagadnienia wprowadzające

1. Uwagi wstępne

Jak zostało to już zasygnalizowane w Przedmowie, w niniejszej książce zaprezentowane zostaną, w sposób kompleksowy, środki zaskarżenia występujące w dwóch – wprawdzie powiązanych ze sobą, ale jednak odrębnych – postępowaniach, tj. w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Wymaga to przyjęcia określonych założeń metodologicznych i systematyzujących, czyli – krótko mówiąc – wytyczenia dokładnego pola dalszych rozważań oraz ustalenia (sprecyzowania) znaczenia podstawowych pojęć, które będą wykorzystywane w toku całego wywodu.

Rodzaje postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego

Na początku należy więc przypomnieć, że w ramach postępowania administracyjnego – nieco rzecz uogólniając – możemy wyróżnić ogólne postępowanie administracyjne, szczególne postępowania administracyjne (w tym przede wszystkim postępowanie podatkowe) oraz postępowania uproszczone w sprawach wydawania zaświadczeń, skarg i wniosków, a ponadto postępowanie egzekucyjne w administracji (administracyjne postępowanie egzekucyjne).

Z kolei w obrębie postępowania sądowoadministracyjnego zwykło się wyróżniać przede wszystkim ogólne postępowanie sądowoadministracyjne oraz odrębne (szczególne) postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące rozstrzygania sporów kompetencyjnych (o właściwość).

Spośród powyższych rodzajów postępowań przedmiotem dalszego zainteresowania będą wyłącznie trzy z nich – ogólne postępowanie administracyjne, postępowanie podatkowe (jako szczególne postępowanie administracyjne) oraz ogólne postępowanie sądowoadministracyjne.

Następnie – z odwołaniem się do klasyfikacji prawnych form działania administracji – należy zwrócić uwagę, że zakresy przedmiotowe trzech wymienionych powyżej rodzajów postępowań nie pokrywają się wzajemnie (pozostają rozbieżne). I tak, o ile ogólne postępowanie administracyjne oraz postępowanie podatkowe przewidziane są wyłącznie dla wydawania decyzji (postanowień) administracyjnych, o tyle w ramach ogólnego postępowania sądowoadministracyjnego kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne (a ściślej nadzorowi judykacyjnemu sprawowanemu przez te sądy) poddane zostały także inne akty administracyjne (tj. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego), akty normatywne (tj. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej), a także wybrane rodzaje czynności materialno-technicznych i społeczno-organizatorskich (w zakresie, w jakim dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa).

System środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym

Na tej podstawie zachodzi konieczność przyjęcia właściwej klasyfikacji środków zaskarżenia występujących w postępowaniu administracyjnym (ogólnym i podatkowym) oraz sądowoadministracyjnym widzianych w kategorii jednego – jak najbardziej spójnego – systemu.

Trzeba bowiem zdawać sobie sprawę, że w tym zakresie możliwe są różne rozwiązania oparte na odmiennych założeniach i kryteriach. Tytułem przykładu wskażmy, że można ograniczyć się wyłącznie do kryterium ulokowania danego środka zaskarżenia w ramach postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego (akcentując zarazem odrębność tych postępowań) i tak też należy rozpatrywać te środki (jest to najczęściej spotykany w piśmiennictwie model prezentacji tych środków). Takie podejście stwarza jednak zasadniczą trudność po pierwsze, gdy chodzi o należyte wyjaśnienie charakteru skargi do sądu administracyjnego, oraz po drugie, gdy chodzi o właściwe pokazanie relacji zachodzących pomiędzy środkami weryfikacji decyzji (postanowień) administracyjnych w trybach nadzwyczajnych postępowania administracyjnego (ogólnego i podatkowego) oraz na drodze sądowoadministracyjnej. Jak sądzę natomiast, cała rzecz w tym, aby na działalność organów administrujących oraz funkcjonowanie sądów administracyjnych kontrolujących tę działalność spojrzeć – w aspekcie problematyki środków zaskarżenia – łącznie, z jednej wspólnej perspektywy.

Punktem odniesienia (i to o charakterze centralnym) należy zatem uczynić konkretny przejaw aktywności lub bierności organu administrującego, przybierający postać (formę) aktu lub czynności, bądź bezczynności lub przewlekłości. Jest to bowiem zdarzenie kształtujące sytuację podmiotu administrowanego (jednostki), z jednej strony stanowiące rezultat działalności organu administrującego (lub jej braku), a z drugiej strony podlegające weryfikacji przez inny organ administrujący (na drodze administracyjnej) lub sąd administracyjny bądź powszechny (na drodze sądowej). W tym więc momencie zbiegają się trzy elementy:

1) przejaw działalności (bierności) organu administrującego;

2) wynikająca stąd sytuacja podmiotu administrowanego (jednostki) oraz stosunek tego podmiotu do powstałej (zaistniałej) w ten sposób sytuacji;

3) kwestia dostępności środka weryfikacji przejawu działalności (bierności) organu administrującego na drodze administracyjnej lub sądowej, uruchamianego przez podmiot administrowany (jednostkę) zależnie od stosunku tego podmiotu do sytuacji powstałej (zaistniałej) w efekcie działań organu lub ich braku.

Wydaje się, że wychodząc od powyższych założeń można stworzyć w miarę jednolity, a przy tym spójny system środków zaskarżenia uwzględniający zarówno środki przysługujące na drodze administracyjnej, jak i środki przysługujące na drodze sądowej, a jednocześnie biorący pod uwagę różnorodność poszczególnych form działania (aktów i czynności) organów administrujących (względnie bezczynność bądź przewlekłość w tym zakresie) oraz specyfikę ich weryfikacji.

Podstawy klasyfikacji środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym

Przyjmując zatem za punkt wyjścia poszczególne formy działania (rodzaje aktów lub czynności) organów administrujących oraz dysponując określoną pulą środków zaskarżenia przewidzianych zarówno na drodze administracyjnej, jak i sądowej, dla każdej formy działania (danego aktu lub czynności) bądź bezczynności (przewlekłości) w tym zakresie – traktowanych na płaszczyźnie procesowej w kategorii przedmiotu zaskarżenia – można określić zamknięty zbiór środków zaskarżenia o charakterze administracyjnym i sądowym, ustalając jednocześnie we właściwy sposób wzajemne relacje pomiędzy tymi środkami. W tym też, według założenia, ma się wyrażać jednolitość i spójność prezentowanej koncepcji, gdy chodzi o łączne (z jednej wspólnej perspektywy) spojrzenie – w aspekcie problematyki środków zaskarżenia – na działalność organów administrujących oraz funkcjonowanie kontrolujących tę działalność sądów administracyjnych.

Środki zaskarżania decyzji i postanowień administracyjnych

Jako więc, że w obszarze naszych zainteresowań pozostają trzy rodzaje postępowań – ogólne postępowanie administracyjne, postępowanie podatkowe oraz ogólne postępowanie sądowoadministracyjne – formą działania administracji, stanowiącą zarazem na płaszczyźnie procesowej przedmiot zaskarżenia, dla której zgodnie z przyjętymi wcześniej ustaleniami (założeniami) określimy katalog środków zaskarżenia przysługujących na drodze administracyjnej i sądowej oraz wzajemne relacje pomiędzy tymi środkami, będzie indywidualny akt administracyjny. Akt ten może przybierać postać decyzji administracyjnej lub postanowienia administracyjnego, wydawanych w ogólnym postępowaniu administracyjnym lub w postępowaniu podatkowym (względnie bezczynność bądź przewlekłość w tym zakresie).

Środki zaskarżania orzeczeń sądów administracyjnych

Powyższa systematyka (klasyfikacja), aby była nie tylko spójna i jednolita, lecz także wyczerpująca (zupełna), wymaga uzupełnienia o środki zaskarżania orzeczeń sądów administracyjnych (względnie przewlekłości występującej w tym zakresie), jako że one również – aczkolwiek jedynie w sposób pośredni – zmierzają do weryfikacji działalności (bierności) organów administrujących już (wyłącznie) na drodze sądowej.

Podkreśla się wprawdzie niekiedy, że ze względu na obecną strukturę sądownictwa administracyjnego oraz dwuinstancyjny model tego postępowania, sąd drugiej instancji (NSA) nie sprawuje kontroli działalności organów administrujących, a jedynie wykonuje nadzór judykacyjny nad orzecznictwem sądów pierwszej instancji (WSA). Pogląd ten wydaje się jednak za daleko idący, bowiem z art. 184 Konstytucji RP wprost wynika, że wszystkie sądy administracyjne, w tym również NSA, wykonują kontrolę działalności administracji publicznej czyniąc to, stosownie do art. 176 ust. 1 Konstytucji RP, w ramach dwuinstancyjnego postępowania. Trzeba ponadto zauważyć, że orzeczenia sądów pierwszej instancji (WSA) przybierają postać zwrotów stosunkowych odnoszących się wprost do aktów lub czynności (względnie bezczynności lub przewlekłości) organów administrujących, zaś rolą sądu drugiej instancji (NSA) jest zweryfikowanie dokonanej w tym zakresie oceny, m.in. także na podstawie akt administracyjnych (art. 133 § 1 w zw. z art. 193 PrPostSAdm) oraz z możliwością bezpośredniego rozpoznania skargi (art. 188 PrPostSAdm). Jakkolwiek więc mechanizm działania NSA wykazuje różnice w zakresie sposobu sprawowania kontroli działalności administracji publicznej (nadzoru judykacyjnego nad działalnością organów administrujących), to jednak nie przekreśla to wykonywania tej funkcji kontrolnej. Stąd też, zważywszy ponadto na fakt, że bez aktu lub czynności (względnie bezczynności lub przewlekłości) organu administrującego nie mogłoby zapaść orzeczenie sądu pierwszej instancji (WSA) podawane następnie – w drodze właściwego środka zaskarżenia – ocenie NSA, uprawnione jest twierdzenie, iż środki zaskarżania orzeczeń sądów administracyjnych (względnie przewlekłości występującej w tym zakresie) również – aczkolwiek jedynie w sposób pośredni – zmierzają do weryfikacji działalności (bierności) organów administrujących już (wyłącznie) na drodze sądowej.

Postępowanie podatkowe i skargi do sądu niedotyczące decyzji (postanowień) administracyjnych

Kończąc ten fragment wstępnej części rozważań należy dla porządku dodać, że główny nurt dalszych wywodów będzie poświęcony środkom zaskarżania decyzji i postanowień administracyjnych (bezczynności bądź przewlekłości w tym zakresie) oraz orzeczeń sądów administracyjnych (względnie przewlekłości występującej w tym zakresie) przewidzianym w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w ogólnym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na tym tle zostaną w niezbędnym zakresie przedstawione odrębności środków zaskarżenia występujących w postępowaniu podatkowym oraz te aspekty skargi do sądu administracyjnego, które dotyczą zaskarżania innych niż decyzja (postanowienie) form działania organów administrujących.

Postępowanie egzekucyjne

Trzeba ponadto wyjaśnić, że prezentowane dalej uwagi – w zakresie wynikającym z art. 17–18 EgzAdmU, jak również w części dotyczącej zaskarżania postanowień na drodze sądowoadministracyjnej – pozostają aktualne także w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego w administracji.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki