Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Komentarz

Redaktor

Prof. dr hab. Janusz Szwaja

Autorzy

prof. dr hab. Marian Kępiński; dr Jakub Kępiński; prof. dr hab. Irena Wiszniewska; prof. dr hab. Marek Mozgawa; prof. dr hab. Maria Poźniak-Niedzielska; dr Edyta Całka; prof. dr hab. dr h.c. Stanisław Sołtysiński; r.pr. Szymon Gogulski; prof. UW dr hab. Tadeusz Skoczny; dr Maciej Bernatt; prof. dr hab. Ryszard Skubisz; dr Jarosław Dudzik; prof. UMCS dr hab. Andrzej Jakubecki; prof. dr hab. Janusz Szwaja; dr Katarzyna Jasińska; dr Agnieszka Kubiak-Cyrul

wydanie 3

WYDAWNICTWO C.H. BECK

WARSZAWA 2013

Propozycja cytowania:

J. Szwaja (red.), Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2013

Poszczególne części komentarza opracowali:

Marian Kępiński:

wprowadzenie do rozdz. 2 oraz objaśnienia do art. 5–7, 10, 12, 14, 17c, 17d

Jakub Kępiński:

objaśnienia do art. 10, 12

Irena Wiszniewska:

objaśnienia do art. 10

Marek Mozgawa:

objaśnienia do art. 15a, wprowadzenie do rozdz. 4 oraz objaśnienia do art. 23–27

Maria Poźniak-Niedzielska:

objaśnienia do art. 8–9, 13

Edyta Całka:

objaśnienia do art. 8–9

Stanisław Sołtysiński:

objaśnienia do art. 11, 13, 15b

Szymon Gogulski:

objaśnienia do art. 11, 13, 15b

Tadeusz Skoczny:

objaśnienia do art. 15

Maciej Bernatt:

objaśnienia do art. 15

Ryszard Skubisz:

objaśnienia do art. 16, 17, 18 Nb 192–237, 22, wprowadzenie do rozdz. 3

Jarosław Dudzik:

objaśnienia do art. 16, wprowadzenie do rozdz. 3

Andrzej Jakubecki:

objaśnienia do art. 18 Nb 192–237, art. 22

Janusz Szwaja:

wprowadzenie do ustawy oraz objaśnienia do art. 1, 2, 3, 4, 17a, 17b, 17e, 18 Nb 1–191, art. 18a, 19 i 20, 28–31

Katarzyna Jasińska:

objaśnienia do art. 3, 18 Nb 1–191, art. 18a, 19 i 20

Agnieszka Kubiak-Cyrul:

wprowadzenie do ustawy oraz objaśnienia do art. 1, 2, 4, 17a, 17b, 17e

Redakcja: Aleksandra Dróżdż

Wydawca: Joanna Ziemiecka

© Wydawnictwo C.H. Beck 2013

Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o.

ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa

Skład i łamanie: Wydawnictwo C.H. Beck

Przygotowanie wersji elektronicznej: Wydawnictwo C.H. Beck

ISBN epub: 978-83-255-5114-8

Spis treści

Wykaz skrótów

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Wprowadzenie

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Art. 1–4

Rozdział 2. Czyny nieuczciwej konkurencji

Wprowadzenie

Art. 5–17e

Rozdział 3. Odpowiedzialność cywilna

Wprowadzenie

Art. 18–22

Rozdział 3a. (skreślony)

Rozdział 4. Przepisy karne

Wprowadzenie

Art. 23–27

Rozdział 5. Zmiany w przepisach obowiązujących

Art. 28–29

Rozdział 6. Przepisy końcowe

Art. 30–31

Indeks rzeczowy

Wykaz skrótów

1. Źródła prawa

AlkoholU

ustawa z 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr. 70, poz. 473 ze zm.)

AMopU

ustawa z 24.2.1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym i ochronie interesów konsumentów (t.j. Dz.U. z 1999 r. Nr. 52, poz. 547 ze zm.)

BezpProduktU

ustawa z 12.12.2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów (Dz.U. Nr. 229, poz. 2275 ze zm.)

BezpŻywnU

ustawa z 25.8.2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 136, poz. 914 ze zm.)

CenyR

rozporządzenie Ministra Finansów z 10.6.2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaży (Dz.U. Nr. 99, poz. 894 ze zm.)

CenyU

ustawa z 5.7.2001 r. o cenach (Dz.U. Nr. 97, poz. 1050 ze zm.)

EKPC

Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr. 61, poz. 284 ze zm.)

FarmaceutR

rozporządzenie Ministra Zdrowia z 20.2.2009 r. w sprawie wymagań dotyczących oznakowania opakowań produktu leczniczego i treści ulotki (Dz.U. Nr. 39, poz. 321)

FundInwU

ustawa z 27.5.2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr. 146, poz. 1546 ze zm.)

GMOU

ustawa z 22.6.2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr. 36, poz. 233 ze zm.)

GospU

ustawa z 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr. 41, poz. 324 ze zm.)

GryHazU

ustawa z 19.11.2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr. 201, poz. 1540 ze zm.)

GTU

ustawa z 26.10.2000 r. o giełdach towarowych (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 48, poz. 284 ze zm.)

KC

ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr. 16, poz. 93 ze zm.)

KCel

ustawa z 9.1.1997 r. – Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr. 75, poz. 802 ze zm.)

KH

rozporządzenie Prezydenta RP z 27.6.1934 r. – Kodeks handlowy (Dz.U. Nr. 57, poz. 502 ze zm.)

Konwencja paryska

Konwencja paryska o ochronie własności przemysłowej z 20.3.1883 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr. 9, poz. 51, załącznik)

Konstytucja RP

ustawa z 2.4.1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr. 78, poz. 483 ze zm.)

KosmU

ustawa z 30.3.2001 r. o kosmetykach (Dz.U. Nr. 42, poz. 473 ze zm.)

KK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr. 88, poz. 553 ze zm.)

KK z 1969 r.

ustawa z 19.4.1969 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr. 13, poz. 94 ze zm.)

KP

ustawa z 26.6.1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr. 21, poz. 94 ze zm.)

KPA

ustawa z 14.6.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr. 98, poz. 1071 ze zm.)

KPC

ustawa z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr. 43, poz. 296 ze zm.)

KPK

ustawa z 6.6.1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr. 89, poz. 555 ze zm.)

KPPUE

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2007 r. Nr. 303, s. 1)

KPW

ustawa z 24.8.2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr. 133, poz. 848 ze zm.)

KrRejSU

ustawa z 20.8.1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr. 168, poz. 1186 ze zm.)

KSH

ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr. 94, poz. 1037 ze zm.)

KW

ustawa z 20.5.1971 r. – Kodeks wykroczeń (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 46, poz. 275 ze zm.)

MinWynagrU

ustawa z 10.10.2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. Nr. 200, poz. 1679 ze zm.)

NadKapU

ustawa z 29.7.2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz.U. Nr. 183, poz. 1537 ze zm.)

NapSpirytU

ustawa z 18.10.2006 r. o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych (Dz.U. Nr. 208, poz. 1539 ze zm.)

NazwyProdRolnU

ustawa z 17.12.2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz.U. z 2005 r. Nr. 10, poz. 68 ze zm.)

NFIU

ustawa z 30.4.1993 r. o narodowych funduszach inwestycyjnych i ich prywatyzacji (Dz.U. Nr. 44, poz. 202 ze zm.)

NormU

ustawa z 12.9.2002 r. o normalizacji (Dz.U. Nr. 169, poz. 1386 ze zm.)

ObrInstrFinU

ustawa z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 211, poz. 1384 ze zm.)

OchrInfNiejU

ustawa z 5.8.2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz.U. Nr. 182, poz. 1228)

OchrKonkurU

ustawa z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr. 50, poz. 331 ze zm.)

OchrPrRoślinU

ustawa z 26.6.2003 r. o ochronie prawnej odmian roślin (Dz.U. Nr. 137, poz. 1300 ze zm.)

OchrRośU

ustawa z 18.12.2003 r. o ochronie roślin (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr. 133, poz. 849 ze zm.)

OdpPodmZbiorU

ustawa z 28.10.2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 768 ze zm.)

OfPublU

ustawa z 29.7.2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr. 185, poz. 1439 ze zm.)

PDOPrU

ustawa z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr. 74, poz. 397 ze zm.)

PNPRU

ustawa z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr. 171, poz. 1206)

PPU

ustawa z 25.9.1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr. 112, poz. 981 ze zm.)

PrAut

ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr. 90, poz. 631 ze zm.)

PrBank

ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr. 72, poz. 665 ze zm.)

PrCel

ustawa z 19.3.2004 r. – Prawo celne (Dz.U. Nr. 68, poz. 622 ze zm.)

PrFarm

ustawa z 6.9.2001 r. – Prawo farmaceutyczne (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr. 45, poz. 271 ze zm.)

PrGosp

ustawa z 19.11.1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr. 101, poz. 1178 ze zm.)

PrOchrŚrod

ustawa z 27.4.2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008 r. Nr. 25, poz. 150 ze zm.)

ProdBiobU

ustawa z 13.9.2002 r. o produktach biobójczych (t.j. Dz.U. z 2007 r. Nr. 39, poz. 252 ze zm.)

PrPras

ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo prasowe (Dz.U. Nr. 5, poz. 24 ze zm.)

PrProb

ustawa z 1.4.2011 r. – Prawo probiercze (Dz.U. Nr. 92, poz. 529)

PrPrywM

ustawa z 4.2.2011 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr. 80, poz. 432)

PrPrywM 1965

ustawa z 12.11.1965 r. – Prawo prywatne międzynarodowe (Dz.U. Nr. 46, poz. 290 ze zm.)

PrRzecz

dekret z 11.10.1946 r. – Prawo rzeczowe (Dz.U. Nr. 57, poz. 319 ze zm.)

PrSpółdz

ustawa z 16.9.1982 r. – Prawo spółdzielcze (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr. 188, poz. 1848 ze zm.)

PrUpN

ustawa z 28.2.2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 1112)

PWKC

Przepisy wprowadzające Kodeks Cywilny z 23.4.1964 r. (Dz.U. Nr. 16, poz. 94)

PrWłPrzem

ustawa z 30.6.2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr. 119, poz. 1117 ze zm.)

PWKK

ustawa z 6.6.1997 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks karny (Dz.U. Nr. 88, poz. 554 ze zm.)

PWSwobDziałGospU

ustawa z 2.7.2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr. 173, poz. 1808 ze zm.)

RachunkU

ustawa z 29.9.1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr. 152, poz. 1223 ze zm.)

rozp. Prez. 1928

rozporządzenie Prezeydenta Rzeczypospolitej z 22.3.1928 r. o ochronie wynalazków, wzorów i znaków towarowych (Dz.U. Nr. 39, poz. 384 ze zm.)

RTVU

ustawa z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr. 43, poz. 226 ze zm.)

SpecPrzezŻywR

rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16.9.2010 r. w sprawie środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego (Dz.U. Nr. 180, poz. 1214)

SprzedażKonsumU

ustawa z 27.7.2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr. 141, poz. 1176 ze zm.)

SubChemU

ustawa z 25.2.2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz.U. Nr. 63, poz. 322 ze zm.)

SwobDziałGospU

ustawa z 2.7.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 220, poz. 1447 ze zm.)

SystemZgodU

ustawa z 30.8.2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr. 138, poz. 935 ze zm.)

TRIPS

Porozumienie w sprawie handlowych aspektów prawa własności intelektualnej, załącznik do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (Dz.U. z 1996 r. Nr. 32, poz. 143, załącznik)

TowPaczkU

ustawa z 7.5.2009 r. o towarach paczkowanych (Dz.U. Nr. 91, poz. 740 ze zm.)

TytońU

ustawa z 9.11.1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r. Nr. 10, poz. 55 ze zm.)

UsługElektrU

ustawa z 18.7.2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. Nr. 144, poz. 1204 ze zm.)

WłLokU

ustawa z 24.6.1994 r. o własności lokali (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr. 80, poz. 903 ze zm.)

WyrMedU

ustawa z 20.5.2010 r. o wyrobach medycznych (Dz.U. Nr. 107, poz. 679 ze zm.)

WynU

ustawa z 19.10.1972 r. o wynalazczości (t.j. Dz.U. z 1993 r. Nr. 26, poz. 117 ze zm.)

WyrWinU

ustawa z 12.5.2011 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz.U. Nr. 120, poz. 690 ze zm.)

ZmZNKU

ustawa z 17.6.2004 r. o zmianie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr. 162, poz. 1693 ze zm.)

ZNKU 1926

ustawa z 2.8.1926 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 1930 r. Nr. 56, poz. 467 ze zm.)

ZNKU

ustawa z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr. 153, poz. 1503 ze zm.)

ZnSpożR

rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 10.7.2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz.U. Nr. 137, poz. 966 ze zm.)

ZnTowU

ustawa z 31.1.1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr. 5, poz. 17 ze zm.)

2. Organy orzekające i instytucje

EWG

Europejska Wspólnota Gospodarcza

GKA

Główna Komisja Arbitrażowa

Kom.Odwoł.

Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym RP

KRRiT

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

NBP

Narodowy Bank Polski

NSA

Naczelny Sąd Administracyjny

RM

Rada Ministrów

SA

Sąd Apelacyjny

SAMop

Sąd Antymonopolowy (obecnie Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów)

SN

Sąd Najwyższy

SN(7)

Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów

SO

Sąd Okręgowy

SR

Sąd Rejonowy

SW

Sąd Wojewódzki

TK

Trybunał Konstytucyjny

UA

Urząd Antymonopolowy

UE

Unia Europejska

UOKiK

Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

UP

Urząd Patentowy RP

WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny

WE

Wspólnoty Europejskie oraz Wspólnota Europejska (zależnie od kontekstu)

3. Czasopisma

BSN

Biuletyn Sądu Najwyższego

CzPKiNP

Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych

Dz.U.

Dziennik Ustaw

Dz.Urz.

Dziennik Urzędowy

Dz.Urz. UE

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej (nazwa używana od 1.2.2003 r.)

Dz.Urz.WE

Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich (nazwa używana do 31.1.2003 r.)

KPP

Kwartalnik Prawa Prywatnego

MoP

Monitor Prawniczy

MP

Monitor Polski

NP

Nowe Prawo

OG

Orzecznictwo Gospodarcze

ONSA

Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego

OSA

Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych i Sądu Najwyższego

OSG

Orzecznictwo w Sprawach Gospodarczych

OSN

Orzecznictwo Sądu Najwyższego – zbiór orzeczeń Sądu Najwyższego (1917–1939, 1945–1952), Orzeczenia Sądu Najwyższego, Izby Cywilnej i Izby Karnej (1953–1961), Orzecznictwo Izby Cywilnej Sądu Najwyższego (1962), Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna oraz Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (1963–1981), Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna i Administracyjna oraz Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1982), od 1.1.2003 r. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych

OSNAPiUS

Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Zbiór Urzędowy. Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1.7.1994 r.)

OSNIC

Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna

OSNKW

Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Karna i Izba Wojskowa

OSP

Orzecznictwo Sądów Polskich (poprzednio Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych)

OTK

Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego

PG

Przegląd Gospodarczy

PiZS

Praca i Zabezpieczenie Społeczne

PiP

Państwo i Prawo

PPH

Przegląd Prawa Handlowego

Pr. Gosp.

Prawo Gospodarcze

Pr. Sp.

Prawo Spółek

PS

Przegląd Sądowy

PUG

Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego

RPEiS

Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny oraz Ruch Prawniczy i Ekonomiczny

Rzeczp.

Rzeczpospolita

St. Cyw.

Studia Cywilistyczne

St. Praw.

Studia Prawnicze INP PAN

WUP

Wiadomości Urzędu Patentowego

ZN

Zeszyty Naukowe

ZNUJ PWiOWI

Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej

4. Piśmiennictwo

Banasiński, Piontek, Komentarz OchrKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, pod red. C. Banasińskiego i E. Piontka, Warszawa 2009

Barta, Markiewicz, Komentarz PrAut

Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, pod red. J. Barty, K. Markiewicza, Warszawa 1995

Barta, Czajkowska-Dąbrowska, Ćwiąkalski, Markiewicz, Traple, Komentarz PrAut

J. Barta, M. Czajkowska-Dąbrowska, Z. Ćwiąkalski, K. Markiewicz, E. Traple, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz, Kraków 2005; Warszawa 2011

Bieniek, Komentarz KC

Komentarz do Kodeksu cywilnego. Ks. 3, Zobowiązania. T. 1; pod red. G. Bieńka, wyd. 6 Warszawa 2005; wyd. 10 Warszawa 2011

Dmowski, Rudnicki, Komentarz KC

S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, wyd. 5 Warszawa 2003; wyd. 10, Warszawa 2011; S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza – Część ogólna, Warszawa 1998 oraz G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołaczkowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, Cz. Żuławska, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga trzecia – Zobowiązania, t. I, Warszawa 1996, t. II, Warszawa 1997

Ereciński, Komentarz KPC

Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, t. 1 i 2, pod red. T. Erecińskiego, Warszawa 1997; Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. T. Erecińskiego, t. 1, Warszawa 2012; t. 2 cz. 1, Warszawa 2012; t. 3, Warszawa 2012; t. 5, Warszawa 2012

Gniewek, Komentarz KC

Kodeks cywilny, t. I, Komentarz do artykułów 1–534, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2004; Kodeks cywilny, t. II, Komentarz do artykułów 535–1088, pod red. E. Gniewka, Warszawa 2004; Kodeks cywilny. Komentarz (pod red. E. Gniewka), wyd. 2 Warszawa 2006; wyd. 3 Warszawa 2008; wyd. 4 Warszawa 2011

Górnicki, Nieuczciwa konkurencja

L. Górnicki, Nieuczciwa konkurencja, w szczególności przez wprowadzające w błąd oznaczenie towarów i usług i środki ochrony w prawie polskim, Wrocław 1997

Górniok, Komentarz

O. Górniok, Prawo karne gospodarcze. Komentarz, Toruń 1997

Górniok, Prawo karne

Prawo karne gospodarcze, pod red. O. Górniok, Warszawa 2003

Gronowski, Komentarz AMopU

S. Gronowski, Ustawa antymonopolowa. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 1996; wyd. 2, Warszawa 1999

Jakubecki, Kidyba, Mojak, Skubisz, Prawo spółek

A. Jakubecki, A. Kidyba, J. Mojak, R. Skubisz, Prawo spółek. Zarys, Warszawa 1999

Kępiński, Problemy ogólne

M. Kępiński, Problemy ogólne nowej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, RPEiS 1994, Nr. 2

Knypl, Zwalczanie

T. Knypl, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji w Polsce i Europie, Sopot 1994

Knypl, Komentarz ZNKU

T. Knypl, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Sopot 1995

Kochutek, Sieradzka, Komentarz OchrKonkurU

K. Kochutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, Komentarz Warszawa 2008

Kosikowski, Ławicki, Ochrona prawna

C. Kosikowski, T. Ławicki, Ochrona prawna konkurencji i zwalczanie praktyk monopolistycznych, Warszawa 1994

Kraus, Zoll, Komentarz ZNKU 1926

A. Kraus, F. Zoll, Polska ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Poznań 1929

Łętowska, Europejskie

E. Łętowska, Europejskie prawo umów konsumenckich, Warszawa 2004

Łętowska, Prawo umów

E. Łętowska, Prawo umów konsumenckich, wyd. 1 Warszawa 1999; wyd. 2 Warszawa 2002

Masewicz, Komentarz ZNKU

W. Masewicz, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji. Komentarz do ustawy, Warszawa 1995

Mozgawa, Zwalczanie

M. Mozgawa, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji środkami prawa karnego, Gdańsk 1997

Namysłowska, Reklama

Reklama. Aspekty prawne, pod red. M. Namysłowskiej, Warszawa 2012

Nowińska, Zwalczanie

E. Nowińska, Zwalczanie nieuczciwej reklamy. Zagadnienia cywilnoprawne, wyd. 1 Kraków 1997; wyd. 2 Kraków 2002

Nowińska, du Vall, Komentarz ZNKU

E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2010

Olszewski, Nieuczciwa konkurencja

J. Olszewski, Nieuczciwa konkurencja, Warszawa 1995

Piasecki, Komentarz KPC

Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, pod red. K. Piaseckiego, t. I wyd. 1 Warszawa 1996; wyd. 2 Warszawa 1999; wyd. 3 Warszawa 2001; wyd. 4 Warszawa 2006; wyd. 5 Warszawa 2010; t. II wyd. 1 Warszawa 1997; wyd. 2 Warszawa 2000; suplement do t. II Warszawa 2001; wyd. 3 Warszawa 2002; wyd. 4 Warszawa 2006; wyd. 5 Warszawa 2010; t. III wyd. 3 Warszawa 2002; wyd. 4 Warszawa 2006;

Pietrzykowski, Komentarz KC

Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, t. I Warszawa 1997, wyd. 2 Warszawa 1999; wyd. 3 2002; wyd. 3 zaktual. Warszawa 2004; wyd. 4 Warszawa 2005; wyd. 5 Warszawa 2008; wyd. 6 Warszawa 2011; t. II wyd. 1 Warszawa 1998; wyd. 2 Warszawa 2000; wyd. 3 Warszawa 2003; wyd. 3 zaktual. Warszawa 2004; wyd. 4 Warszawa 2005; wyd. 5 Warszawa 2009; wyd. 6 Warszawa 2011

Radwański, Prawo

Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 1, Warszawa 1993; wyd. 2, Warszawa 1994, wyd. 3, Warszawa 1997; wyd. 4, Warszawa 1999; wyd. 5, Warszawa 2002; wyd. 6, Warszawa 2003; wyd. 7, Warszawa 2004; wyd. 8, Warszawa 2005; wyd. 9, Warszawa 2007; wyd. 10, Warszawa 2009

Radwański, Olejniczak, Prawo

Radwański, Olejniczak, Prawo cywilne – część ogólna, wyd. 11, Warszawa 2011

Radwański, Zobowiązania

Z. Radwański, Zobowiązania – część ogólna, wyd. 1 Warszawa 1995; wyd. 2 Warszawa 1997; wyd. 2 zm. Warszawa 1998; wyd. 3 Warszawa 2001; wyd. 4 Warszawa 2003

Radwański, Olejniczak, Zobowiązania

Z. Radwański, A. Olejniczak, Zobowiązania – część ogólna, wyd. 5 Warszawa 2005; wyd. 6 Warszawa 2005; wyd. 7 Warszawa 2006; wyd. 8 Warszawa 2008; wyd. 9 Warszawa 2010; wyd. 10 Warszawa 2011

Radwański, Panowicz-Lipska, Zobowiązania

Z. Radwański, J. Panowicz-Lipska, Zobowiązania – część szczegółowa, wyd. 1 Warszawa 1996; wyd. 2 Warszawa 1998; wyd. 3 Warszawa 2001; wyd. 4 Warszawa 2004; wyd. 5 Warszawa 2004; wyd. 6 Warszawa 2005; wyd. 7 Warszawa 2008; wyd. 8 Warszawa 2010; wyd. 9 Warszawa 2012

Skoczny, Jurkowska, Miąsik, Komentarz OchrKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, pod red. T. Skocznyego, A. Jurkowskiej, D. Miąsika, Warszawa 2009

Skoczny, Prawo

T. Skoczny, Prawo konkurencji, Warszawa 1995

Skubisz, Komentarz ZnTowU

R. Skubisz, Prawo znaków towarowych. Komentarz, Warszawa 1997

Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Komentarz KH

S. Sołtysiński, A. Szajkowski, J. Szwaja, Kodeks handlowy. Komentarz, t. I, wyd. 1 1994; wyd. 2, Warszawa 1997; t. II, wyd. 1 Warszawa 1996; wyd. 2, Warszawa 1997

Sołtysiński, Szajkowski, Szwaja, Szumański, Komentarz KSH

S. Sołtysiński, A. Szajkowski, A. Szumański, J. Szwaja, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. I wyd. 1 Warszawa 2001; wyd. 2 Warszawa 2006; wyd. 3 Warszawa 2012; t. II wyd. 1 Warszawa 2002; wyd. 2 Warszawa 2005; t. III wyd. 1 Warszawa 2003; wyd. 2 Warszawa 2008; t. IV wyd. 1 Warszawa 2004; wyd. 2 Warszawa 2009; wyd. 3 Warszawa 2012; suplement do t. IV Warszawa 2004; suplement do t. I–IV Warszawa 2010; t. V wyd. 1 Warszawa 2004; wyd. 2 Warszawa 2008

Stawicki, Stawicki, Ustawa OchKonkurU

Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, pod red. A. Stawickiego i E. Stawickiego, Warszawa 2011

System pr. cyw. t. [ ]

System Prawa Cywilnego, t. I, wyd. 1 Wrocław 1974; wyd. 2 Wrocław–Warszawa 1985; t. II, Wrocław–Warszawa 1977; t. III, cz. 1, Wrocław 1981; t. III, cz. 2 Wrocław 1976; t. IV, Wrocław–Warszawa 1986

System PrPryw, t. [ ]

System Prawa Prywatnego, t. 1, wyd. 1 Warszawa 2007; wyd. 2 Warszawa 2012; t. 2, wyd. 1 Warszawa 2002; wyd. 2 Warszawa 2008; Suplement do t. 2, Warszawa 2004; t. 3, wyd. 1 Warszawa 2003, wyd. 2 Warszawa 2007; t. 4, wyd. 1 Warszawa 2005, wyd. 2 Warszawa 2007; t. 5, Warszawa 2006; t. 6, Warszawa 2009; t. 7, wyd. 1 Warszawa 2001, wyd. 2 Warszawa 2004, wyd. 3 Warszawa 2011; t. 8, wyd. 1 Warszawa 2004, wyd. 2 Warszawa 2011; t. 9, Warszawa 2010; t. 10, Warszawa 2009; t. 11, Warszawa 2009; t. 12, Warszawa 2003, 2011; t. 13, wyd. 1 Warszawa 2003, wyd. 2 Warszawa 2007; t. 14A, Warszawa 2012; t. 14B Warszawa 2012; t. 16, Warszawa 2008; t. 17A, Warszawa 2010; t. 17B, Warszawa 2010; t. 18, Warszawa 2005, 2010, Suplement do t. 18, Warszawa 2006; t. 19, Warszawa 2006

System pr. wł. intel.

System prawa własności intelektualnej, t. III, Prawo wynalazcze, pod red. J. Szwaji, A. Szajkowskiego, Wrocław 1990

Szwaja, Komentarz ZNKU

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod red. J. Szwaji, wyd. 1 Warszawa 1994; wyd. 2 Warszawa 2000; wyd. 3 Warszawa 2006

Włodyka, Prawo spółek

Prawo spółek, pod red. S. Włodyki, Kraków 1996

Wolter, Ignatowicz, Stefaniuk, Prawo cywilne

A. Wolter, I. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, wyd. 1 Warszawa 1998; wyd. 2 Warszawa 2001

Zdyb, Sieradzka, Komentarz ZNKU

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod red. M. Zdyba, M. Sieradzkiej, Warszawa 2011

5. Inne skróty

art.

artykuł; artykuły powołane bez przytoczenia aktu prawnego oznaczają artykuły ZNKU

cyt.

cytat, cytowany(-a, -e)

cz.

część

dec.

decyzja

dot.

dotyczy

gl.

glosa

itp.

i temu podobny(-e)

jw.

jak wyżej

ks.

księga

lit.

litera

loc.cit.

loco citato

Min.

Minister

m.in.

między innymi

nast.

następny(-a)

Nb

numer brzegowy

NRA

Naczelna Rada Adwokacka

nin.

niniejszy(-a, -e)

np.

na przykład

Nr lub nr

numer

nt.

na temat

obw.

obwieszczenie

op.cit.

opus citatum

orz.

orzeczenie

pkt

punkt

por.

porównaj

post.

postanowienie

poz.

pozycja

przyp.

przypis

red.

redakcja, redaktor

rozdz.

rozdział

rozp.

rozporządzenie

r.

rok

s.

strona(-y)

sp. akc.

spółka akcyjna

sp. z o.o.

spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

t.j.

tekst jednolity

tj.

to jest

tłum.

tłumaczenie

tzn.

to znaczy

tzw.

tak zwany(-a, -e)

t.

tom

uchw.

uchwała

ust.

ustęp

uw.

uwaga(-i)

vol.

volumin

wg

według

wprow.

wprowadzenie

wyd.

wydanie

wyr.

wyrok

w zw.

w związku

z.

zeszyt

zarz.

zarządzenie

zd.

zdanie

zd.m.

zdaniem moim

ze zm.

ze zmianami

zm.

zmiana(-y)

zob.

zobacz

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[1]

z dnia 16 kwietnia 1993 r. (Dz.U. Nr 47, poz. 211)

Tekst jednolity z dnia 26 czerwca 2003 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1503)[2]

(zm: Dz.U. 2002, Nr 197, poz. 1661; 2004, Nr 96, poz. 959, Nr 162, poz. 1693, Nr 172, poz. 1804; 2005, Nr 10, poz. 68; 2007, Nr 171, poz. 1206; 2009, Nr 201, poz. 1540)

[1] Odnośnik nr 1 dodany do tytułu ustawą z dnia 20.04.2004 r. (Dz.U. Nr 96, poz. 959), która wchodzi w życie 1.05.2004 r. Treść odnośnika publikujemy na końcu ustawy.

[2] Tekst jednolity ogłoszono dnia 1.09.2003 r.

Rozdział 1. Przepisy ogólne

Literatura: R. Adamus, Problematyka lokowania produktu (product placement), PPH 2003, Nr 11; M. Allerhand, Kodeks handlowy. Komentarz, Lwów 1935; J. Antoniuk, Ochrona znaków towarowych w domenach internetowych w świetle ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, PUG 2003, Nr 7; J. Barta, R. Markiewicz, Internet a prawo, Kraków 1998; ciż, Prawo autorskie w Światowej Organizacji Handlu, Kraków 1996; M. Barzycka-Banaszczyk, Prawo pracy. Komentarz, Warszawa 1998; A. Baumbach, W. Hefermehl, Wettbewerbsrecht, Monachium 1998; C. Baudenbacher, w: Das UWG auf neuer Grundlage, Bern–Stuttgart 1989; M. Bednarek, Mienie. Komentarz do art. 44–55 Kodeksu cywilnego, Kraków 1997; J. Białocerkiewicz, Status prawny cudzoziemca w świetle standardów międzynarodowych, Toruń 1999; P. Bielski, Pojęcie przedsiębiorcy w systemie prawa polskiego (zagadnienia konstrukcyjne), Gdańsk 2006; tenże, Spółdzielnia jako przedsiębiorca rejestrowy, GSP 2000, Nr. 7; S. Biernat, A. Wasilewski, Ustawa o działalności gospodarczej. Komentarz, Kraków 1997; S. Biernat, A. Wasilewski, Ustawa o działalności gospodarczej. Komentarz, Kraków 1997; A. Bierć, Sytuacja prawna przedsiębiorcy. Zagadnienia wybrane, SP 1998, Nr 3; tenże, w: M. Bączyk, A. Bierć, K. Kruczalak, R. Mastalski, M. Tarska, K. Piasecki, A. Szajkowski, Podstawy prawa przedsiębiorstw, Warszawa 1999; tenże, Spółdzielnia jako przedsiębiorca rejestrowy, GSP 2000, Nr 7; R. Blicharz, M. Pawełczyk, Przedsiębiorca czyli kto?, PUG 2004, Nr 3; P. Błaszczyk, Pojęcie siedziby osoby prawnej w nowej ustawie o prawie prywatnym międzynarodowym, PiP 2011, Nr 11; L. Brancus-Cieślak, Rozwiązanie konfliktów na tle domen internetowych (Ochrona prawna przeciwko używającemu domenę w złej wierze), PS 2003, Nr 1; C. Cajsel, Pracowniczy zakaz konkurencji, MoP 1999, Nr 8; M. Ciepiela, Pozycja prawna jednostki samorządu terytorialnego działającej jako przedsiębiorca, Rej. 2001, Nr 12; S. Ciupa, Umowa o zakazie konkurencji w prawie pracy, Warszawa 1999; D. Crow, J. Hoek, Ambush Marketing: A Critical Review and Some Practical Advice, Marketing Bulletin 2003, Nr 14; R. Chmura, Kodeks Internetu, w: Internet 2000, Prawo – ekonomia – kultura, pod red. R. Skubisza, Lublin 2000; R. Chmura, W. Włodarczyk, Bezprawne używanie zarejestrowanych znaków towarowych w świetle ustawy o znakach towarowych, w: Internet a problemy prawne, pod red. R. Skubisza, Lublin 1999; ciż, Łowienie klientów na domenę, MoP 2003, Nr 16; B. Cudowski, Zakaz konkurencji i związane z nim obowiązki pracownicze w projekcie nowelizacji kodeksu pracy, PS 1995, Nr 10; tenże, Zakaz konkurencji, PiZS 1997, Nr 1; F. Curchod, Le statut des étrangers en droit de la propriété intellectuelle: vers un retour en force du principe de la réciprocité?, w: Mélanges Joseph Voyame, Lausanne 1989; S. Czarnow, Działalność gospodarcza jednostek samorządu terytorialnego jako element gospodarki komunalnej, Rej. 2002, Nr. 2–3; W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu. Warszawa 2009; M. Czajkowska-Dąbrowska, Merchandising – czyli komercjalizacja popularnych symboli, PPH 1998, Nr. 10; J. Czerniak-Swędzioł, Pracowniczy obowiązek ochrony interesów pracodawcy, Warszawa 2007; S. Dudzik, Działalność gospodarcza samorządu terytorialnego. Problematyka prawna, Kraków 1998; B. Dutoit, Wettbewerbsverhältnis als Erfordernis des Wettbewerbsrechts? Versuch einer Antwort aus rechtsvergleichender Sicht, Revue du droit de propriété intellectuelle, de l'information et de la concurrence (Sic!) 2000, Nr 3; V. Emmerich, Das Recht des unlauteren Wettbewerbs, Monachium 1995; H. Fedorowicz, Luźniej w poczcie e-mailowej, Rzeczp. z 23.7.2002 r.; K. Felchner, Ochrona symbolu olimpijskiego, KPP 2012, Nr 3; L. Florek, Prawo pracy, Warszawa 2010; M. Fijałkowski, M. Kogut-Czarkowska, Marketing podstępny, czyli zasadzka na kibica, Marketing w Praktyce 2009; J. Frąckowiak, Przedsiębiorstwa w nowym polskim prawie handlowym, w: Studia z prawa prywatnego gospodarczego. Księga pamiątkowa ku czci prof. Ireneusza Weissa, Kraków 2003; B. Gadek, Generalna klauzula odpowiedzialności za czyn nieuczciwej konkurencji (art. 3 u.z.n.k.), Kraków 2003; J. Grabowski, Ustawa o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych. Komentarz, Warszawa 1998; S. Gronowski, Polskie prawo antymonopolowe. Zarys wykładu, Warszawa 1998; T. Grynkiewicz, Reklama sprytnie ukryta, GW z 29.3.2005 r.; T. Grzeszak, Reklama a ochrona dóbr osobistych, PPH 2000, Nr 2; K. Grzybczyk, Lokowanie produktu. Zagadnienia prawne. Warszawa 2012; S. Grzybowski, Wypowiedź normatywna oraz jej struktura formalna, Kraków 1961; J. Herbet, Działalność konkurencyjna prowadzona wobec pracodawcy, Bydgoszcz 1997; J. Hoek, Sponsorship: An Evaluation of Management Assumptions and Practices, Marketing Bulletin 1999, Nr 10; J. Hoek, P. Gendall, Ambush Marketing: More than Just a Commercial Irritant?, Entertainment Law, Vol. 1, No. 2, Summer 2002; I. Homola-Skąpska, Wspomnienia Fryderyka Zolla, Kraków 2000; J. Jabłońska-Bonca, Normy obowiązujące w cyberprzestrzeni, GSP 2000, Nr 7; A. Janiak, w: Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, pod red. A. Kidyby, Warszawa 2009; J. Jacyszyn, Festiwal jednego aktora, Rzeczp. z 17.7.2003 r.; J. Jakubowski, Prawo międzynarodowe prywatne, Warszawa 1984; M. Jasiakiewicz, Jeszcze o pojęciu przedsiębiorcy – polemika, PPH 2005, Nr. 5; K. Jasińska, Naśladownictwo opakowań produktów markowych w świetle prawa własności intelektualnej, Warszawa 2010; K. Jasińska, Relacja ochrony przyznanej na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji do praw wyłącznych własności intelektualnej na przykładzie naśladownictwa opakowań produktów znanych marek, ZNUJ PWiOWI 2001, Nr 103; P. Johnson, Ambush Marketing. A Practical Guide to Protecting the Brand of a Sport Event, Londyn 2008; M. Kasimowicz-Auer, Zakaz konkurencji wiążący pracownika po ustaniu stosunku pracy, MoP 2001, Nr 10; tenże, Skutki naruszenia klauzuli konkurencyjnej, MoP 2001, Nr 11; tenże, Zakaz podejmowania działalności konkurencyjnej przez pracownika w trakcie stosunku pracy, MoP 2001, Nr 18; R. Kasprzyk, B. Pietrzak, Abstrakcyjny stosunek konkurencji, Pal. 1994, Nr. 11; D. Kasprzycki, Handel elektroniczny. Etap przedofertowy, w: Handel elektroniczny. Prawne problemy, pod red. J. Barty, R. Markiewicza, Kraków 2005; tenże, Komercyjne wykorzystywanie poczty elektronicznej oraz inne postacie nieuczciwych zachowań w Internecie, w: Prawo Internetu, pod red. P. Podreckiego, Warszawa 2007; tenże, Ochrona zbiorowych interesów konsumentów na przykładzie przesyłania niezamawianej korespondencji, w: Handel elektroniczny. Prawne problemy, pod red. J. Barty, R. Markiewicza, Kraków 2005; tenże, Prawo konkurencji a zasady rejestracji adresów internetowych, ZNUJ PWiOWI 2002, Nr 80; tenże, Spam, czyli niezamawiana komercyjna poczta elektroniczna, ZNUJ PWiOWI 2005, Nr 91; tenże, Wybrane zagadnienia prawa reklamy w Internecie, ZNUJ PWiOWI 2001, Nr 77; W. J. Katner, Pojęcie przedsiębiorcy – polemika, PPH 2007, Nr 4; tenże, Kilka uwag o projekcie ustawy o zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych, w: Współczesne problemy prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Prof. dr hab. M. Poźniak-Niedzielskiej, pod red. A. Kidyby, R. Skubisza, Kraków 2007; tenże, Opinia z 22 stycznia 2007 r. o projekcie ustawy o zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych, UOKiK RL-0303-138/06; tenże, Rozporządzanie prawem z rejestracji znaku towarowego, Poznań 1979; tenże, Ch. Harding, The New Polish Unfair Competition Law, European Competition Law Rewiew 1995, Nr 8; A. Kidyba, Galimatias z przedsiębiorcami, Rzeczp. z 18–19.7.2003 r.; tenże, Prawo handlowe, Warszawa 2002; Warszawa 2005; tenże, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. 1, Warszawa 2007; t. 2, Warszawa; tenże, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Warszawa 2009; T. Knypl, Podmiotowy zakres ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Rej. 1998, Nr 3; tenże, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji w świetle prawa prywatnego międzynarodowego, PS 1996, Nr 11–12; T. Komosa, J. Tropaczyńska, Charakter prawny przedsiębiorstwa, PPH 1996, Nr 8; H. Koppensteiner, Wettbewerbsrecht, t. II, Wiedeń 1987; K. Kopaczyńska-Pieczniak, Zakaz konkurencji w świetle przepisów kodeksu handlowego, Rej. 1993, Nr 12; C. Kosikowski, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2005; tenże, Polskie publiczne prawo gospodarcze, Warszawa 1999; S. Koroluk, Zmiana definicji konsumenta w Kodeksie cywilnym – propozycja interpretacji, MoP 2003, Nr 10; C. Kosikowski, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, PiP 2001, Nr 4; H. Köhler, H. Piper, UWG Gesetzgegen unlauteren Wettbewerb, Monachium 2001; K. Kruczalak, „Podmiot gospodarczy” czy „przedsiębiorca”, w: Studia z prawa gospodarczego i handlowego. Księga pamiątkowa ku czci profesora Stanisława Włodyki, Kraków 1996; tenże, Podstawowe zasady działalności gospodarczej, GSP 2000, Nr 7; tenże, Prawo handlowe. Zarys wykładu, Warszawa 2004; W. Kubala, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2000; T. Kuczyński, Nieuczciwa konkurencja jako kategoria prawa pracy, PS 1994, Nr 1; tenże, Wybrane zagadnienia regulacji prawnej konkurencji w stosunkach pracy, PiZS 1997, Nr 5; tenże, Zakaz konkurencji w prawie spółdzielczym, PUG 1996, Nr 6; tenże, Zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej przez osoby zajmujące stanowiska kierownicze, PiZS 1993, Nr 2; E. Kulińska, Rynek właściwy w świetle orzecznictwa antymonopolowego, Glosa 2003, Nr 12; L. Leszczyński, Właściwości posługiwania się klauzulami generalnymi w prawie prywatnym. Perspektywa zmiany trendu, KPP 1995, Nr 3; M. Lewandowicz-Machnikowska, Klauzula konkurencyjna w Kodeksie pracy, Kraków 2004; J. Lic, M. Łuc, Definicje pojęć „działalność gospodarcza” i „przedsiębiorca” (potrzeba rewizji), PiP 2008, Nr 10; M. Litwińska-Werner, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2007; taż, w: Prawo spółek handlowych, t. 2A, pod red. S. Włodyki, Warszawa 2007; Y. Loussouarn, P. Bourel, Droit international privé, Paris 1988; W. Ludwiczak, Międzynarodowe prawo prywatne, Warszawa 1990; E. Łętowska, Zbieg norm w prawie cywilnym, Warszawa 2002; M. Łojeczko, Zakaz konkurencji w prawie pracy, Pr. Pr. 1998, Nr 1; P. Machnikowski, Swoboda umów według art. 353 KC. Konstrukcja prawna, Warszawa 2005; J. Marcinkowska, S. Stanisławska-Kloc, Ochrona oznaczeń indywidualizujących w adresach internetowych – wybrane zagadnienia, w: Internet 2000, Prawo – ekonomia – kultura, pod red. R. Skubisza, Lublin 2000; E. Martin-Achard, La loi fédérale contre la concurrence déloyale, Lausanne 1988; G. Materna, Pojęcie przedsiębiorcy w polskim i europejskim prawie ochrony konkurencji, Warszawa 2009; W. Matysiak, Problematyka kolizyjno-prawna nieuczciwej reklamy, SP 1976, Nr. 1–2; M. Mazurkiewicz, P. Małecki, CIT. Podatki i rachunkowość. Komentarz, Lex/el 2010; T. Meenaghan, Ambush Marketing: Corporate Strategy and Consumer Reaction, Psychology &amp; Marketing 1998, Nr 15(4); A. Michalak, Przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Warszawa 2008; A. Michalska, SPAM – przykład naruszania dóbr osobistych czy czyn nieuczciwej konkurencji, R. Pr. 2003, Nr 5; E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002; T. Mróz, E. Bieniek-Koronkiewicz, Kontrowersje wokół pojęcia „przedsiębiorca”, Pr. Sp. 2003, Nr 6; J. Müller, w: Schweizerisches Immaterialgüter- und Wettbewerbsrecht, pod red. R. von Büren, L. David, t. V – Wettbewerbsrecht. Lauterkeitsrecht, Basel 1994; P. Nachman, Instytucja zakazu konkurencji w prawie polskim, MoP 1996, Nr. 10; tenże, Pojęcie i rodzaje klauzul konkurencyjnych, PiZS 1997, Nr. 1; J. P. Naworski, Przedsiębiorca w polskim prawie cywilnym (materialnym i procesowym): de lege lata i de lege ferenda, Toruń 2011; J. Naworski, Ustawowy zakaz konkurencji niektórych członków rady nadzorczej spółki akcyjnej, Pr. Sp. 2001, Nr 12; Z. Niedbała, Regulacja prawna zakazu zajmowania się interesami konkurencyjnymi, RPEiS 1996, Nr 3; E. Norek, Przedsiębiorstwo jako przedmiot obrotu gospodarczego, Warszawa 1997; W. Nordemann, Wettbewerbsrecht, Baden-Baden 1989; G. Nowak, Konsekwencje globalnego dostępu do informacji za pośrednictwem Internetu a problem własności intelektualnej, w: Internet – problemy prawne, pod red. R. Skubisza, Lublin 1999; E. Nowińska, Nieuczciwa reklama w Internecie – problemy prawne, w: Internet – problemy prawne, Lublin 1999; E. Nowińska, M. du Vall, Media w świetle prawa konkurencji, w: Prawo mediów, pod red. J. Barty, R. Markiewicza, A. Matlaka, Warszawa 2008; ciż, Zasady odpowiedzialności prasy z tytułu naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, w: Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Stanisławowi Sołtysińskiemu, pod red. A. Nowickiej, Poznań 2005; E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2011; J. Okolski, J. Modrzejewski, Ewolucja pojęcia przedsiębiorcy w prawie polskim, w: Refleksje o prawie, państwie i społeczeństwie, pod red. A. Turskiej, Warszawa 2005; A. Opalski, Rada nadzorcza w spółce akcyjnej, Warszawa 2006; J. Ożegalska, Cybersquatting i inne formy nadużywania znaków towarowych w adresach internetowych a nieuczciwa konkurencja, ZNUJ PWiOWI 2001, Nr 77; taż, Nowe formy nieuczciwej konkurencji w Internecie, PUG 2000, Nr 5; J. Ożegalska-Trybalska, Adresy internetowe. Zagadnienia cywilnoprawne, ZNUJ PWiOWI 2003, Nr 84; T. Pajor, Odpowiedzialność deliktowa w prawie prywatnym międzynarodowym, Warszawa 1989; R. Pabis, w: J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Warszawa 2012; A. Pawłowski, Pośrednik ubezpieczeniowy jako przedsiębiorca, MoP 2004, Nr 24; M. Pazdan, Prawo prywatne międzynarodowe, Warszawa 2005; Warszawa 2009; Warszawa 2011; tenże, Zagadnienia kolizyjno-prawne w prawie spółek handlowych, w: System Prawa Handlowego, t. 2, pod red. S. Włodyki, Warszawa 2012; P. Pietrzak, Prawo właściwe dla zobowiązań powstałych w związku z korzystaniem z Internetu, MoP 2001, Nr 17; Z. Pinkalski, Ambush marketing – charakterystyka i ocena prawna zjawiska w perspektywie Euro 2012, PPH 2011, Nr 1; M. Piotrowska, Notariusz – nietypowy przedsiębiorca?, Rej. 2007, Nr 7–8; J. Piotrowska, Renomowane znaki towarowe i ich ochrona, Warszawa 2001; A. Piltz, Die Bekämfung des unlauterer Wettbewerbs in Polen: ein Beitrag zur Rechtsangleichung in Europa, Berlin 2003; S. Płażek, A. Sobczak, Zakaz działalności konkurencyjnej wedle Kodeksu pracy, KPP 1997, Nr. 1; P. Podrecki, Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych i jej implementacja do prawa polskiego, ZNUJ 2007, Nr. 100; M. Poźniak-Niedzielska, Dobra niematerialne przedsiębiorstwa państwowego, Warszawa–Łódź 1990; taż, Ewolucja prawa własności intelektualnej w dobie współczesnej, PiP 2002, Nr. 10; J. Preussner-Zamorska, Recenzja, KPP 1996, Nr 4; taż, Problematyka funkcjonowania klauzul generalnych na tle ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, KPP 1997, Nr. 1; taż, Problematyka klauzul generalnych na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Klauzula dobrych obyczajów w art. 16, KPP 1998, Nr. 4; Z. Radwański, Kodeks cywilny, Warszawa 2003; tenże, Podmioty prawa cywilnego w świetle zmian Kodeksu cywilnego wprowadzonych ustawą z 14 lutego 2003 r., PS 2003, Nr. 7; Z. Radwański, M. Zieliński, Uwagi de lege ferenda o klauzulach generalnych w prawie prywatnym, PL 2001, Nr. 2; J. Rajski, Prawo o kontraktach w obrocie gospodarczym, Warszawa 1994; W. Rakoczy, Podmiotowy zakres stosowania ustawy o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, PPH 1993, Nr. 15; tenże, Sprzeczność z prawem jako przesłanka czynu nieuczciwej konkurencji, ZNUJ PWiOWI 1997, Nr. 69; A. Rdzanek, Uczciwość w miejsce dobrych obyczajów. Niemiecka ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, EPP 2005, Nr. 6; K. Roszewska, Klauzula konkurencyjna w kodeksie pracy po ustaniu stosunku pracy, PiZS 1999, Nr. 3; E. Rott-Pietrzyk, Umowa agencyjna w prawie polskim a standardy europejskie, KPP 1998, Nr. 1; taż, Zakaz działalności konkurencyjnej w umowach agencyjnych, Rej. 1998, Nr. 4; taż, w: Prawo zobowiązań – część szczegółowa, pod red. J. Rajskiego, Warszawa 2011; P. Roubier, Droit de la propriété industrielle, t. I, Paris 1952; R. Sadlik, Zakaz konkurencji i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w spółkach prawa handlowego, Pr. Sp. 1999, Nr 5; M. Safjan, Klauzule generalne w prawie cywilnym, PiP 1990, Nr 11; tenże, Zasada swobody umów. Uwagi wstępne na tle wykładni art. 353 KC, PiP 1993, Nr 4; Saint-Gall, Concurrence parasitaire et agissements parasitaires, RIPIA 1956; D. Sandler, D. Shani, Olympic Sponsorship v. „Ambush” Marketing: Who Gets the Gold?, Journal of Advertising Research 1989, Nr 29/4; Z. Salwa, Prawo pracy i ubezpieczeń społecznych, Warszawa 1998; M. Sendrowicz, S. Gronowski, Wyznaczanie rynku w sprawie antymonopolowej w świetle orzecznictwa, PS 1997, Nr 7; G. Sibiga, S. Szopa, Udostępnianie informacji gospodarczej, MoP 2003, Nr 16; M. Sieradzka, Swoboda działalności gospodarczej. Komentarz. Lex/el. 2012; taż, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz. Warszawa 2008; taż, Zasada uczciwej konkurencji w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, Glosa 2011, Nr 2; M. Skrzek, E. Wojtaszek, Reguły konkurencji a franchising, Warszawa 1995; R. Skubisz, Das Recht des unlauteren Wettbewerbs in Polen, GRUR Int. 1994, Nr 8–9; tenże, Internet, problemy prawne – Wprowadzenie, w: Internet – problemy prawne, Lublin 1999; R. Skubisz, M. Trzebiatowski, Kościelne osoby prawne jako przedsiębiorcy rejestrowi, PPH 2002, Nr 3; M. Smycz, Naruszenia oznaczeń odróżniających w Internecie, w: Prawo Internetu, pod red. P. Podreckiego, Warszawa 2007; S. Snihur, Etyka biznesu. Zarys wybranych zagadnień, Warszawa 2006; A. Sobczyk, w: Kodeks pracy. Komentarz, pod red. B. Wagner, Gdańsk 2010; B. Sołtys, Klientela – przedsiębiorstwo – wolny zawód, Rej. 1995, Nr 1; tenże, Sprzedaż przedsiębiorstwa państwowego, PPH 1995, Nr 7; P. Sokal, Czyn nieuczciwej konkurencji a dobre obyczaje, MoP 2011, Nr 24; S. Sołtysiński, w: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, Warszawa 1990; M. Sośniak, Prawo prywatne międzynarodowe, Katowice 1991; A. Stefaniak, Prawo spółdzielcze oraz ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych. Komentarz. Orzecznictwo. Skorowidz, Warszawa 2011; R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim, PPH 2002, Nr 5; tenże, „Dobre obyczaje” w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Pr. Sp. 1998, Nr 4; tenże, Dyrektywa 2005/29/WE o nieuczciwych praktykach handlowych i jej implementacja do krajowego systemu, PPH 2209, Nr 1; tenże, Klauzula dobrych obyczajów jako kluczowa konstrukcja w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Pr. Sp. 2000, Nr 7–8; tenże, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Komentarz, Warszawa 2009; A. Stelmachowski, Zarys teorii prawa cywilnego, Warszawa 1998; K. Strzelczyk, w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, t. 1, pod red. A. Siemiątkowskiego, R. Potrzeszcza, Warszawa 2011; A. Szafrański, Przedsiębiorca publiczny wobec wolności gospodarczej. Warszawa 2008; T. Szanciło, Ochrona nazwy przedsiębiorstwa, PPH 2003, Nr. 11; tenże, Przedsiębiorca w prawie polskim, PPH 2005, Nr. 4; J. Szwaja, Die Genese der Generalklausel des neuen polnischen UWG, GRUR Int. 1996, Nr 4; tenże, Evolution du droit contre la concurrence délayole en Pologne, Actualités des droit de propriété intellectuelle dans les pays de l`Est, vol. XI, 1995; tenże, Ostatnie zmiany ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, cz. 1, MoP 2002, Nr 24; tenże, Pojęcie przedsiębiorcy a instytucja prokury. Przedsiębiorca jako podmiot udzielający prokury, w: Prawo prywatne czasu przemian. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Sołtysińskiemu, pod red. A. Nowickiej, Poznań 2005; tenże, The New Polish Law on Combatting Unfair Competition of April 1993, II C 1995, Nr. 4, s. 497–500; J. Szwaja, I. B. Mika, Darmowe publikowanie ogłoszeń i reklam prasowych a prawo konkurencji, Zeszyty Prasoznawcze 1999, Nr 1–2; ciż, Darmowe publikowanie ogłoszeń i reklam a prawo konkurencji, KPP 1999, Nr 3; ciż, Przedsiębiorcy i ich oznaczenia, w: System Prawa Handlowego, Prawo handlowe – część ogólna, t. 1, pod red. S. Włodyki, Warszawa 2009; J. Szwaja, A. Tischner, Dokąd zmierza prawo zwalczania nieuczciwej konkurencji?, ZNUJ 2007, Nr 100; ciż, Implementacja dyrektywy 2005/29/WE o zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych do prawa polskiego, MoP 2007, Nr 20; M. Szydło, Konstytucyjnoprawne podstawy udziału państwa w działalności gospodarczej, Prz. Sejm. 2004, Nr 6; tenże, Osoby wykonujące wolne zawody prawnicze jako przedsiębiorcy, PS 2004, Nr 2; tenże, Państwo jako przedsiębiorca. Wybrane zagadnienia prawne, KPPubl 2002, Nr 1–2; tenże, Reglamentacja działalności gospodarczej w prawie farmaceutycznym, PUG 2002, Nr 2; A. Świątkowski, Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2010; M. Świerczyński, Jurysdykcja krajowa a prawo właściwe w Internecie, w: Prawo Internetu, pod red. P. Podreckiego, Warszawa 2007; tenże, Jurysdykcja krajowa w zakresie zobowiązań deliktowych, MoP 2002, Nr. 15; tenże, Prawo właściwe a nieuczciwa konkurencja w Internecie, Prawo Mediów Elektronicznych 2010, Nr. 1; T. Targosz, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – model ochrony, zasady, zakres ochrony, implikacje dla systemu prawa konkurencji i konsumentów, w: Nieuczciwe praktyki rynkowe. Ocena regulacji, pod red. E. Nowińskiej, D. Kasprzyckiego, Kraków 2012; R. Tazbir, Ochrona interesów pracodawcy przed działalnością konkurencyjną pracownika, Kraków 1999; A. Tischner, Miejsce implementacji dyrektywy 2005/29/WE do prawa polskiego, w: Nieuczciwe praktyki rynkowe. Ocena regulacji, pod red. E. Nowińskiej, D. Kasprzyckiego, Kraków 2012; A. Tomaszek, Dobre obyczaje w działalności gospodarczej, Pal. 1997, Nr 9–10; tenże, Dochodzenie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych w Internecie, MoP 2000, Nr 11; E. Traple, Stosunek czynu nieuczciwej konkurencji do praw własności intelektualnej, ZNUJ, PWiOWI 2001, Nr 77; K. Troller, Manuel du droit suisse des biens immatériels, t. II, Frankfurt nad Menem 1996; R. Trzaskowski, Działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów prawa cywilnego na tle orzecznictwa, Glosa 2006, Nr 2; R. Uliasz, w: Publiczne prawo gospodarcze, pod red. J. Olszewskiego, Warszawa 2005; A. Walaszek-Pyzioł, W. Pyzioł, Czyn nieuczciwej konkurencji (analiza pojęcia), PPH 1994, Nr 1; K. Walach w: Kodeks pracy. Komentarz, pod red. W. Muszalskiego, Warszwa 2011; P. Walter, Das Wettbewerbsverhältnis im neuen UWG, Schweizerische Mitteilungen über Immaterialguterrecht 1992, Nr 2; I. Weiss, J. Frąckowiak, w: Kodeks handlowy. Komentarz, pod red. K. Kruczalaka, Warszawa 1998; E. Wieczorek, Niektóre aspekty ochrony konsumentów w świetle ustawy – Prawo działalności gospodarczej, GSP 2000, Nr 7; H. Wierzbińska, Zakaz konkurencji w kodeksie pracy a tajemnica zawodowa radcy prawnego, R. Pr. 1998, Nr 1; S. Wikasiak, E-mail pod kontrolą, Rzeczp. z 16.7.2003 r.; E. Wojcieszko-Głuszko, Ochrona prawna know-how w prawie polskim na tle prawnoporównawczym, ZNUJ 2002, Nr 81; E. Wojtaszek, Ochrona konkurencji a swoboda kontraktowania w ramach franchisingu, PiP 1996, Nr 10; A. Wróbel, w: L. Garlicki, P. Hofmański, A. Wróbel, Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Komentarz do artykułów 19–59 oraz Protokołów dodatkowych, t. II. Komentarz. Warszawa 2010; Ł. Wściubiak, Dobre obyczaje w ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, PPH 2007, Nr 11; M. Wyrwiński, Pojęcie przedsiębiorcy, w: Nieuczciwe praktyki rynkowe. Ocena regulacji, pod red. E. Nowińskiej, D. Kasprzyckiego, Kraków 2012; P. Zaporowski, Czy przedsiębiorcą może być osoba fizyczna niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych?, Pal. 2006, Nr 7–8; M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Kraków 2000; tenże, Wolność gospodarcza i publiczne prawo gospodarcze, Kraków 1997; M. Zieleniecki, Zakaz konkurencji w projekcie kodeksu pracy, PiZS 1995, Nr 1; T. Zieliński, Klauzule generalne w nowym porządku konstytucyjnym, PiP 1997, Nr 11–12; F. Zoll, Prawo cywilne, t. II, Prawa rzeczowe i rzeczowym podobne, Poznań 1931; Ł. Żelechowski, w: Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Osajdy, Legalis 2012; tenże, Kolizja czynu nieuczciwej konkurencji i praw podmiotowych własności przemysłowej – przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego, Glosa 2007, Nr 2; M. Żuraw, Kolizje prawa ochronnego na znak towarowy i niezarejestrowanego oznaczenia, ZNUJ PWiOWI 2006, Nr 95.

Art. 1.[3] [Zakres regulacji] Ustawa reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach – w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz klientów.

Spis treści

Nb

I.

Uwagi ogólne

1

II.

Stosunek konkurencji

43

I. Uwagi ogólne

Nb 1

1. Celem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji konsumentów zgodnie z jej art. 1, jest zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności w produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach – w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz klientów. Przepis ten otrzymał niedawno nowe brzmienie w związku z wejściem w życie 21.12.2007 r. ustawy z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr. 171, poz. 1206). W poprzednim brzmieniu art. 1 ZNKU stanowił, że ustawa reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej, w szczególności produkcji przemysłowej i rolnej, budownictwie, handlu i usługach – w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz klientów, a zwłaszcza konsumentów. Zmiana, polegająca na pominięciu odwołania do interesów konsumentów, była związana z obowiązkiem implementacji dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.5.2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) Nr. 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.Urz. UE L 149/22). Ustawodawca polski uznał, że implementacja dyrektywy 2005/29/WE, wymaga wprowadzenia nowej regulacji prawnej poświęconej ochronie interesów konsumentów. W rezultacie uległa modyfikacji ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która dotychczas stała na straży zasad uczciwej konkurencji w stosunku do wszystkich uczestników obrotu, także konsumentów.

Nb 2

2. Sposób implementacji dyrektywy 2005/29/WE wywołał dyskusję wśród przedstawicieli nauki prawa na temat jej prawidłowości (por. M. Kępiński, Opinia z 22 stycznia 2007 r. o projekcie ustawy; J. Szwaja, A. Tischner, Dokąd zmierza prawo, s. 499; P. Podrecki, Dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych, s. 365; M. Kępiński, Kilka uwag o projekcie ustawy o zwalczaniu nieuczciwych praktyk handlowych, w: Współczesne problemy prawa handlowego, s. 133; J. Szwaja, A. Tischner, Implementacja dyrektywy 2005/29/WE, s. 1121; A. Michalak, Przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom rynkowym, s. 35; R. Stefanicki, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, s. 87; Nowińska, du Vall, Komentarz ZNKU, s. 42 i nast.; A. Tischner, Miejsce implementacji dyrektywy 2005/29/WE do prawa polskiego, w: Nieuczciwe praktyki rynkowe, s. 53 i nast.; T. Targosz, Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym – model ochrony, zasady, zakres ochrony, implikacje dla systemu prawa konkurencji i konsumentów, w: Nieuczciwe praktyki rynkowe, s. 65).

Nb 3

3. W świetle tych zmian przypomnieć należy, że pierwotnym zamierzeniem ustawodawcy polskiego w momencie uchwalania ZNKU, było zabezpieczenie istnienia konkurencji jako zasady rządzącej gospodarką i nadania jej charakteru uczciwego. Podstawowym celem było wyeliminowanie nieuczciwych praktyk w działalności gospodarczej, które stanowią nadużycie konkurencji i prowadzą do jej deformacji i zafałszowania. Uznano wtedy, że zwalczanie nieuczciwej konkurencji leży w interesie publicznym, przedsiębiorców oraz konsumentów. Wysoko oceniano wszechstronność tej regulacji uwzględniającej interesy wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Naruszenie każdego z wymienionych interesów miało mieć takie samo znaczenie do uznania działania za czyn nieuczciwej konkurencji (por. druk sejmowy Nr. 278, uzasadnienie projektu rządowego ZNKU).

Nb 4

4. Natomiast obecny „kierunek rozwoju współczesnego polskiego prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji naznaczony implementacją dyrektywy 2005/29/WE budzi obawy. Początki prawa nieuczciwej konkurencji łączyły się z ochroną indywidualną konkurentów. Podobnie polska ZNKU 1926 koncentrowała się na ochronie konkurujących przedsiębiorców. Rozwój prawa nieuczciwej konkurencji w II poł. XX w. doprowadził do ustalenia celów prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jako ochrony interesów przedsiębiorców-konkurentów, ale także konsumentów i ogółu. Takie podejście najlepiej odzwierciedla rynkowe realia. Tymczasem, pod wpływem niepoprawnie – naszym zdaniem – odczytanej i niezbyt udanej dyrektywy 2005/29/WE, w prawie polskim nastąpi regres w tym względzie. Wzbogacenie polskiego systemu prawa konkurencji o ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym doprowadzi, w naszym przekonaniu, do jego rozbicia. Mnożenie ustaw regulujących pokrewne sfery życia społecznego i gospodarczego bez wyraźnego rozgraniczenia ich zakresów, a nawet dublujących reglamentację i zwiększających liczbę wątpliwości co do roszczeń przysługujących podmiotom oraz wątpliwości w kwestii kompetencji poszczególnych argumentów, jest nietrafne. Ustawy i przepisy nie muszą być liczne, aby należycie chronić interesy uczestników obrotu, lecz powinny być jasne i niesprzeczne, a cały system nieskomplikowany” (tak: J. Szwaja, A. Tischner, Dokąd zmierza prawo, s. 514).

Nb 5

5. Wykreślenie odwołania do interesów konsumentów z treści omawianego przepisu nie oznacza, że konsumenci nie są chronieni przez ustawę o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Uważamy, że nadal w pojęciu „klienci” mieścić się będą konsumenci, w związku z czym także i oni chronieni są przed czynami nieuczciwej konkurencji. Taką interpretację potwierdza pozostawienie w ZNKU przepisów regulujących czyny nieuczciwej konkurencji, które godzić mogą w interesy konsumentów – np. art. 5, 6, 10, 13, 14 ZNKU, a także przepisu wyraźnie odwołującego się do konsumentów – art. 17a ZNKU. Natomiast niewątpliwie ochrona interesów konsumenta ma w ZNKU charakter drugoplanowy i pośredni. Wynika to choćby z pozbawienia w ostatnich latach czynnej legitymacji procesowej wszystkich pierwotnie wymienionych w art. 19 ZNKU instytucji reprezentujących interesy konsumentów – krajowej lub regionalnej organizacji, której celem statutowym jest ochrona interesów konsumentów, Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz powiatowego (miejskiego) rzecznika konsumentów.

Nb 6

6. Zasada uczciwej konkurencji znajduje swój wyraz w Konstytucji RP. Zgodnie z art. 76 Konstytucji RP władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Odnaleźć ją można również wśród podstawowych reguł związanych z wykonywaniem działalności gospodarczej. Przedsiębiorca w świetle art. 17 SwobDziałGospU ma obowiązek prowadzić działalność gospodarczą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych interesów konsumentów (por. np. K. Kruczalak, Podstawowe zasady, s. 295–296; tenże, Prawo handlowe, s. 61–63; M. Zdyb, Prawo działalności gospodarczej, s. 147 i nast.; C. Kosikowski, Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, s. 94 i nast.; M. Sieradzka, Swoboda działalności gospodarczej, Komentarz do art. 17).

Nb 7

7. W obecnym stanie prawnym ochrona konkurencji jest przedmiotem regulacji trzech ustaw: ustawy z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr. 50, poz. 331 ze zm.), ustawy z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr. 153, poz. 1503 ze zm.) oraz ustawy z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr. 171, poz. 1206). Pierwsza z nich ma zasadniczo zagwarantować wolność gospodarczą i zapewnić istnienie konkurencji z perspektywy prawa publicznego, z kolei dwie ostatnie o prywatnoprawnym charakterze, mają co do zasady chronić uczciwy charakter tej konkurencji. Skoro ZNKU i PNPRU należą systemowo do prawa prywatnego regulującego uczciwość obrotu, konieczne jest zapewnienie spójnej wykładni obydwu aktów prawnych. Uwzględnić oczywiście należy priorytetowy charakter ochrony interesu konsumentów w przepisach PNPRU i jedynie pośrednie oddziaływanie na ochronę interesów uczciwie rywalizujących przedsiębiorców. Niewątpliwie jednak istnienie dwóch regulacji mających na celu ochronę uczciwego charakteru konkurencji prowadzić będzie do sytuacji, w której jedno zdarzenie stanowić będzie równocześnie czyn nieuczciwej konkurencji i nieuczciwą praktykę rynkową. W rezultacie można wyobrazić sobie sytuację, w której poszkodowany przedsiębiorca, będący osobą fizyczną może równocześnie występować z roszczeniami wynikającymi z art. 18 ZNKU oraz, będąc zarazem potencjalnym konsumentem, z roszczeniami z art. 12 PNPRU. Może pojawić się też praktyka „podstawiania konsumenta” przez rywalizujących przedsiębiorców co samo w sobie powinno być oceniane w świetle zasad art. 3 ZNKU.

Nb 8

8. Na podkreślenie zasługuje zbieżność celów ZNKU z celami OchrKonkurU. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 1 określa warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. Ponadto reguluje zasady i tryb przeciwdziałania praktykom ograniczającym konkurencję oraz praktykom naruszającym zbiorowe interesy konsumentów, a także antykonkurencyjnym koncentracjom przedsiębiorców i ich związków, jeżeli te praktyki lub koncentracje wywołują lub mogą wywoływać skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ratio legis obu ustaw polega na ochronie interesu publicznego, którym jest funkcjonowanie rzeczywistej i niezafałszowanej konkurencji. Leży to również w interesie konsumentów i uczciwych przedsiębiorców.

Wykładnia przepisów obu ustaw powinna zmierzać w kierunku harmonizowania płynących z nich nakazów i zakazów dla pełniejszego osiągnięcia ich celów. W istocie rzeczy cele te są dwoma, powiązanymi między sobą, sposobami osiągnięcia wspólnego celu, jakim jest prawidłowe działanie społecznej gospodarki rynkowej.

Wypada więc odrzucić takie warianty i próby interpretacji przepisów tych ustaw, które kładą nacisk na zrealizowanie celów jednej z nich i prowadzą do sytuacji niezgodnej z celami drugiej ustawy. Wynika stąd wskazówka, żeby organy rozstrzygające sprawy o praktyki monopolistyczne miały na względzie interesy uczciwych przedsiębiorców i odwrotnie, organy rozpatrujące sprawy o czyny nieuczciwej konkurencji nie udzielały przedsiębiorcom ochrony, która ograniczałaby swobodę konkurowania. Stanowisko to znajduje aprobatę w orzecznictwie sądów.

Nb 9

9. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej – w interesie publicznym, przedsiębiorstw oraz klientów i w żadnym przypadku nie może być traktowana jako instrument służący wyeliminowaniu konkurencji w ogóle, w celu zachowania dominującej pozycji (zob. wyr. SA w Lublinie z 30.9.1998 r., I ACa 281/98, Legalis).

Nb 10

10. Przepisy ZNKU służą eliminacji określonych przez nią niepożądanych zjawisk w działalności gospodarczej i nie mogą służyć wzmacnianiu czy ochronie przejawów tendencji monopolistycznych (zob. wyr. SN z 2.2.2001 r., IV CKN 255/00, OSN 2001, Nr. 9, poz. 137; z aprobującą glosą M. Kępińskiego OSP 2001, Nr. 11, poz. 554 i aprobującą glosą T. Szanciły, PPH 2002, Nr. 5, s. 46).

Nb 11

11. Konkurencja, oprócz gospodarki, występuje w wielu innych dziedzinach życia, jednakże ZNKU nie ma do nich zastosowania. Odnosi się ona tylko do konkurencji w działalności gospodarczej. Sama ZNKU nie definiuje pojęcia działalności gospodarczej, lecz podaje tylko niewyczerpujące wyliczenie jej rodzajów, wymieniając w szczególności: produkcję przemysłową i rolną, budownictwo, handel i usługi. Przy interpretacji pojęcia „działalności gospodarczej” można, pomocniczo, sięgnąć do określenia zawartego w art. 2 SwobDziałGospU. Zgodnie z nim, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły (por. M. Sieradzka, Swoboda działalności gospodarczej). Jednakże należy mieć na względzie, że ZNKU nie wymaga, by działalność gospodarcza była prowadzona w sposób ciągły, dlatego hipotezy art. 1 i 3 ust. 1 ZNKU spełnić może również działanie jednorazowe. Przepis art. 1 ZNKU odnosi się, poza wymienionymi w nim rodzajami działalności gospodarczej, także do innych jej postaci. Natomiast działalność polityczna, charytatywna, naukowa zasadniczo nie spełnia przesłanek działalności gospodarczej w świetle ZNKU.

Nb 12

12. W ustaleniu kiedy mamy do czynienia z działalnością gospodarczą warto wykorzystać wskazówki wypracowane przez orzecznictwo już w początkowym okresie powrotu do gospodarki wolnorynkowej. Celowe jest przytoczenie stanowisk NSA i SN w tej kwestii.

Nb 13

13. „W dążeniu do właściwego odczytania i zrozumienia wyrażenia «działalność gospodarcza» trzeba mieć na uwadze całokształt materiału normatywnego, nie stroniąc od dyrektyw płynących z języka, wszak słowa «gospodarczy», «działalność gospodarcza» mają tu swoją jednoznaczną konotację. Działalność gospodarczą wyróżnia kilka specyficznych właściwości. Są to: charakter profesjonalny, a więc nie amatorski, nie okazjonalny; podporządkowanie regułom opłacalności i zysku; powtarzalność działań (np. seryjność produkcji, stypizowanie transakcji, stała współpraca itd.), uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Zysk (zarobek, dochód) to kategoria ekonomiczna oznaczająca nadwyżkę wpływów nad wydatkami w działalności gospodarczej (...). Pojęcie zysku leży u podstaw każdej działalności o charakterze gospodarczym, stanowi jej istotę i sens, toteż niepodobna w ogóle mówić o działalności gospodarczej prowadzonej nie w celach zarobkowych. Działalność pozbawiona tego aspektu może być np. działalnością społeczną, artystyczną, charytatywną i inną, nigdy natomiast nie będzie działalnością gospodarczą. Należy przy tym rozróżnić motyw zysku od efektu zysku; znane są – także obecnie – podmioty gospodarcze działające w celach zarobkowych, ale w rzeczywistości, z różnych powodów, nieosiągające zysków” (uzasadnienie uchw. SN(7) z 18.6.1991 r., III CZP 40/91, OSN 1992, Nr. 2, poz. 17 z aprobującą glosą J. Mokrego, PS 1992, Nr. 9, s. 80).

Nb 14

14. „Sprawa jest gospodarcza tylko wówczas, gdy dotyczy: stosunków cywilnoprawnych, między podmiotami gospodarczymi, w zakresie prowadzonej przez te podmioty działalności gospodarczej. Ustawodawca (...) zamierzał objąć zakresem kognicji sądu gospodarczego wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą określoną jako taką w obowiązujących przepisach prawa, z uwzględnieniem odrębności podyktowanych celem tej działalności i swoistością zadań. Tak rozumianą działalność gospodarczą wyróżniają pewne specyficzne właściwości, do których należy zaliczyć: zawodowy (a więc stały) charakter, związaną z nim powtarzalność podejmowanych działań, podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania, oraz uczestnictwo w obrocie gospodarczym. Jeżeli chodzi o rodzaje działalności gospodarczej, to można wymienić cztery podstawowe jej typy, a mianowicie: wytwórczą, budowlaną, handlową i usługową z zastrzeżeniem jednak, że w ich obrębie możliwe są dalsze wewnętrzne podziały oraz, że niewykluczone są inne jeszcze rodzaje działalności gospodarczej” (uzasadnienie uchw. SN(7) z 6.12.1991 r., III CZP 117/91, OSNC 1992, Nr. 5, poz. 65).

Nb 15

15. „Pojęcie działalności gospodarczej nie sprowadza się tylko do procesów technologicznych i zjawisk ekonomicznych zachodzących w toku «działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej i usługowej prowadzonej w celach zarobkowych i na rachunek podmiotu», ale obejmuje także czynności faktyczne i prawne związane np. z uzyskiwaniem czynników produkcji – o ile czynności te lub działania nie są zabronione przez prawo. Zawieranie umów najmu lokali użytkowych służących działalności gospodarczej jest zatem czynnością objętą zakresem pojęciowym takiej działalności” (uzasadnienie wyr. NSA z 24.5.1991 r., SA/Wr 294/91, OSP 1992, Nr. 2, poz. 30).

Nb 16

16. „Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających lub nie wypełniających znamiona tejże działalności. Prowadzenie działalności gospodarczej jest zatem kategorią obiektywną, niezależnie od tego jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa oraz czy dopełnia ciążących na nim obowiązków z działalnością tą związanych, czy też nie” (wyr. NSA z 2.12.1994 r., SA/Łd 741/94, Legalis).

Nb 17

17. „Istotna wątpliwość dotyczy od dawna tego, czy wykonywanie praw wynikających z uczestnictwa w spółkach handlowych mogło być – według stanu prawnego z 27.3.2001 r. – zakwalifikowane jako działalność gospodarcza oraz czy podmioty wykonujące te prawa mogły być uznane za przedsiębiorców. (…) W takim wypadku samo posiadanie uprawnień wynikających z akcji nie jest jeszcze podjęciem działalności gospodarczej. Owszem, gromadzenie akcji otwiera taką możliwość, jednakże sposób i formy zawodowego jej prowadzenia są prawnie reglamentowane. (...) Sąd Najwyższy wskazał ponadto, że podmiot gospodarczy zajmujący się działalnością gospodarczą, nie może jej dokonywać bez prowadzenia przedsiębiorstwa. (…) Pokrycie kapitału akcyjnego nie ma w takim wypadku charakteru powtarzalnych czynności zawodowych, a więc posiadanie nabytych akcji nie spełnia istotnych wymogów działalności gospodarczej. Sąd zwrócił także uwagę, że stanowisko odmienne zacierałoby różnice podmiotowe między spółką a jej akcjonariuszami. (...) Z definicji tej wynika, że dla zakwalifikowania określonego podmiotu (jednostki organizacyjnej) jako przedsiębiorcy istotne jest to, by prowadził on działalność we własnym imieniu. Pojęcie «działania we własnym imieniu» jednoznacznie wiąże się z ustaleniem, kto ponosi bezpośrednie skutki prawne (nie tylko ekonomiczne) dokonywanych działań. Nie powinno być wątpliwości, że przedsiębiorcą jest spółka kapitałowa, która działa w imieniu własnym. (…) Wszystko to prowadzi do wniosku, że uczestnictwo w spółkach kapitałowych, przynajmniej w zasadzie, nie stanowiło działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 PrGosp. (…) Zagadnienie jest jednak skomplikowane przez fakt, że niekiedy sam ustawodawca expressis verbis uznaje uczestnictwo w spółkach kapitałowych za działalność gospodarczą. (…) art. 4 pkt 1 lit. c ustawy z 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr. 244, poz. 2080 ze zm.) uznaje za przedsiębiorcę osobę fizyczną posiadającą udziały lub akcje zapewniające co najmniej 25% głosów w spółce kapitałowej. Trzeba jednak przyjąć, że na podstawie wskazanych przepisów, które mają charakter uregulowań szczególnych i wyjątkowych, nie można wyciągać wniosków natury ogólnej (…) Nie zmienia to faktu, że na gruncie Prawa działalności gospodarczej uczestnictwo w spółkach nie może być w zasadzie traktowane jako forma wykonywania działalności gospodarczej. Inaczej będzie wówczas, gdy to uczestnictwo będzie miało charakter aktywności profesjonalnej, trwałej i zorganizowanej, a więc takiej, na której skupia się zaangażowanie określonego podmiotu, przy czym aktywność ta będzie związana z bezpośrednim uczestnictwem w obrocie gospodarczym” (uchw. SN z 23.2.2005 r., III CZP 88/04, OSNC 2006, Nr. 1, poz. 5).

Nb 18

18. „Ustawą [tj. ZNKU – przyp. aut.] nie jest więc objęta działalność gospodarcza o charakterze charytatywnym. Pojęcia tego nie należałoby jednak rozciągać na stany dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w celu zaspokojenia lub wspomagania (bądź zdobywania środków) celów statutowych danej organizacji, jak również celów religijnych, politycznych, kulturalnych, związkowych itd. Byłoby to bowiem bardzo niebezpieczne i inspirujące ku ominięciu przepisów ustawy [ZNKU – przyp. aut.] poprzez przyjęcie takiej formy organizacyjno-prawnej działalności gospodarczej, która mogłaby sugerować, że chodzi o jej wykonywanie w celach charytatywnych” (zob. C. Kosikowski, w: Kosikowski, Ławicki, Ochrona prawna, s. 154).

Nb 19

19. Celem ZNKU jest nie tylko zwalczanie, lecz także zapobieganie nieuczciwej konkurencji i dlatego już samo zagrożenie interesu przedsiębiorcy lub klienta albo interesu publicznego uzasadnia, oczywiście jeśli spełnione są inne przesłanki, powstanie roszczenia, przede wszystkim o zaniechanie niedozwolonych działań (art. 18 ust. 1 pkt 1 ZNKU). Z roszczeniem tym wystąpić może, w zależności od okoliczności sprawy, przedsiębiorca, którego interes jest zagrożony, krajowa lub regionalna organizacja przedsiębiorców w razie zagrożenia interesów przedsiębiorców.

Nb 20

20. Celem ZNKU jest ochrona interesów ekonomicznych uczestników obrotu gospodarczego. Potwierdza to również charakter roszczeń przewidzianych w art. 18 ZNKU i orzecznictwo SN. „(…) roszczenia określone w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, choć – według przeważającego poglądu – nie mają u swych podstaw prawa bezwzględnego, są bezpośrednio uwarunkowane interesami ekonomicznymi osób, którym przysługują, i tym samym mają majątkowy charakter. Potwierdza to cel ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazany w jej art. 1, jakim jest zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji oraz przewidziane w art. 20 przedawnienie roszczeń z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji właściwe dla roszczeń majątkowych (art. 117 KC). W konsekwencji żadnego z roszczeń, uwzględnionych na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 i 3 ZNKU przez sąd drugiej instancji, nie można zaliczyć do praw niemajątkowych” (wyr. SN z 24.11.2009 r., V CSK 71/09, Legalis).

Nb 21

21. „W doktrynie i judykaturze na ogół zgodnie przyjmuje się, że założeniem ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jest ochrona atrakcyjnej siły przedsiębiorcy oraz jej oddziaływanie na krąg odbiorców. Chodzi o rozgraniczenie między działaniem uczciwym i zgodnym z prawem, a wykraczającym poza ustanowione reguły, nie zaś o ochronę konkretnego osiągnięcia. Ustawa ma zatem na celu zapewnienie prawidłowości zachowania się i działania podmiotów gospodarczych w warunkach wolnej konkurencji i dostępu do rynku na równych prawach. Realizacja konstytucyjnej zasady wolności gospodarczej uzasadnia (…) poszukiwanie równowagi między wolnością rynku i swobodą obrotu a celami ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, określonymi w art. 1” (wyr. SN z 11.11.2002 r., I CKN 1319/00, OSNC 2003, Nr. 5, poz. 73).

Nb 22

22. Przedmiotem ochrony ZNKU są nie tyle prawa podmiotowe uczestników obrotu gospodarczego (przedsiębiorców i klientów), czemu służą głównie inne ustawy (np. KC, PrWłPrzem), ile ich interesy gospodarcze. Nie może ona wobec tego zastępować ochrony wynikającej z przyznania praw bezwzględnych na podstawie przepisów regulujących ochronę własności intelektualnej.

Nb 23

23. O relacjach między ustawą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji i ochroną wynikającą z praw bezwzględnych takich jak patent czy znak towarowy wypowiedział się Sąd Najwyższy następująco: „Celem zakazu nieuczciwej konkurencji jest eliminacja wszelkich działań mogących w jakikolwiek sposób powodować pomyłki co do przedsiębiorcy lub jego wyrobu, albo wprowadzać w błąd przez używanie fałszywych oznaczeń, a także podawanie innych danych. Nie może on zastępować ochrony wynikającej z przepisów regulujących prawa bezwzględne (patent, znak towarowy itp.), ani powodować ochrony wynikającej z tych przepisów. Bezwzględny zakaz naśladownictwa produktów wytwarzanych przez innego przedsiębiorcę prowadziłby do powstania nieograniczonego żadnym terminem monopolu eksploatacji określonego rozwiązania technicznego i uniemożliwiałby lub co najmniej utrudniał wchodzenie na rynek innym przedsiębiorcom, zajmującym się taką samą lub zbliżoną działalnością gospodarczą. Pozostawałoby to w sprzeczności z porządkiem prawnym opartym na zasadzie wolności gospodarczej i regułach uczciwej konkurencji. Samo naśladownictwo produktów innego przedsiębiorcy, nie korzystającego ze szczególnej ochrony jego praw wyłącznych, nie jest sprzeczne z zasadami prowadzenia konkurencji i nie uzasadnia przyjęcia istnienia czynu nieuczciwej konkurencji. (…) Dla uznania danego czynu za czyn nieuczciwej konkurencji według art. 13 ust. 1 ZNKU nie jest wystarczające stwierdzenie, że ma miejsce naśladowanie gotowego produktu, ale konieczne jest ustalenie, że może ono wprowadzić klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu. Przesłanką uznania naśladownictwa za czyn nieuczciwej konkurencji jest więc wprowadzenie w błąd tych klientów, którzy są i mogą być nabywcami tego gotowego produktu, który jest przedmiotem naśladownictwa” (wyr. SN z 11.8.2004 r., II CK 487/03, Legalis).

Nb 24

24. „Różny zakres ochrony przysługującej uczestnikom obrotu na podstawie przepisów ustaw: Prawo ochrony własności przemysłowej i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie oznacza, że przepisy tych ustaw wzajemnie się wyłączają. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, chroniąc rynek jako całość, służy też ochronie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego w tym sensie, że przepisy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mogą być samodzielną podstawą ochrony, gdy chodzi o wzór przemysłowy nie korzystający z prawa rejestracji, mogą także uzupełniać ochronę uzyskiwaną na podstawie prawa własności przemysłowej, gdy chodzi o zarejestrowany wzór przemysłowy. Zakazy przewidziane w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie mogą natomiast zastępować ochrony wynikającej z przepisów regulujących prawa bezwzględne (patent, znak towarowy, wzór przemysłowy itp.) ani powodować ochrony wynikającej z tych przepisów” (wyr. SN z 16.1.2009 r., V CSK 241/08, Legalis).

Nb 25

25. „W ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji brak jest definicji dobrych obyczajów. Ustawodawca nie zawarł również takiej definicji w innych ustawach w których posługuje się tym terminem. Dobre obyczaje kupieckie to pozaprawne normy postępowania, którymi winni kierować się przedsiębiorcy, ich treści nie da się wyrazić w sposób wyczerpujący, gdyż kształtowane są przez ludzkie postawy warunkowane przyjmowanymi wartościami moralnymi, celami ekonomicznymi oraz praktykami życia gospodarczego, a również podlegają zmianom wraz ze zmiennymi ideologiami politycznymi, społeczno-gospodarczymi i moralnymi. Istotą działalności gospodarczej jest zabieganie o korzyści ekonomiczne. W zasadę konkurencyjności wpisane jest ryzyko utraty dotychczasowej pozycji na rynku. Oznacza to, że nie sam fakt konkurencji, ale sposób realizacji rywalizacji pomiędzy konkurentami podlega rozważeniu pod względem sprzeczności z dobrymi obyczajami” (wyr. SA w Katowicach z 13.2.2008 r., V ACa 256/07, LEX Nr. 519350).

Nb 26

26. „Dobre obyczaje kupieckie wyrażają się pozaprawnymi normami postępowania, którymi powinni kierować się przedsiębiorcy. Ich treści nie da się określić wiążąco w sposób wyczerpujący ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. Wszystkie one podlegają zmianom w ślad za zmieniającymi się ideologiami politycznymi i społeczno-gospodarczymi oraz przewartościowaniami moralnymi. W stosunkach gospodarczych, dopuszczających konkurencyjność działań, kryterium szkody, wyznaczające zwykle granicę pomiędzy zachowaniem dozwolonym i niedozwolonym w innych stosunkach międzyludzkich, nie może być podstawą ocen w kategorii dobra i zła. Istotą działalności gospodarczej jest zabieganie o korzyści ekonomiczne. Pojawienie się na rynku konkurenta z reguły wiąże się z poniesieniem przez innego przedsiębiorcę uszczerbku w postaci mniejszego zysku, a w każdym razie – ryzyka utraty dotychczasowej pozycji i jest to wpisane w samą zasadę konkurencyjności. Zatem, nie sam fakt zagrożenia lub powstania straty po stronie innego przedsiębiorcy lecz sposób realizacji mechanizmu rywalizacji pomiędzy konkurentami podlegać musi rozważeniu przy ocenianiu działań konkurencyjnych pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami (art. 3 ust. 1 ZNKU). Sposób ten powinien być weryfikowany każdorazowo w okolicznościach konkretnego miejsca i czasu przy uwzględnieniu, zasługujących na aprobatę w świetle norm moralnych i etycznych, zwyczajów dochodzenia przez przedsiębiorców do osiągania korzyści gospodarczych. Wina naruszyciela nie jest elementem niezbędnym dla stwierdzenia, że dopuścił się on czynu nieuczciwej konkurencji, jednakże jej wykazanie powinno stanowić argument na rzecz przyjęcia, że doszło do naruszenia dobrego obyczaju. (…) Zdaniem Sądu Najwyższego, dobrym obyczajem kupieckim jest nie tylko niepodszywanie się pod firmę i renomę konkurencyjnego przedsiębiorstwa lecz także niewykorzystywanie cudzych osiągnięć w wypromowaniu nowego produktu dla zaistnienia w świadomości konsumentów ze swoim, rodzajowo tożsamym wyrobem bez ponoszenia w tym celu własnych wysiłków i nakładów finansowych. Taki obyczaj wywodzi się z zakorzenionej w polskim społeczeństwie, i w każdym razie zasługującej na aprobatę, normy moralnej, zgodnie z którą nikt nie powinien czerpać nieuzasadnionych korzyści z cudzej pracy” (wyr. SN z 2.1.2007 r., V CSK 311/06, BSN 2007, Nr. 5).

Nb 27

27. „Czynem nieuczciwej konkurencji, jest każde zachowanie przedsiębiorcy, które narusza przepisy prawa (i to nie tylko ujęte w rozdziale drugim ustawy z 16.4.1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji) (…) lub dobre obyczaje przez co zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy lub klienta” (wyr. SA w Poznaniu z 20.2.2008 r., I ACa 93/08, LEX Nr. 446211).

Nb 28

28. Poszczególne, stypizowane czyny nieuczciwej konkurencji wymienia art. 3 ust. 2, a definiują je przepisy art. 5–17d ZNKU. Czynami nieuczciwej konkurencji są także występki i wykroczenia określone w art. 15a, 23–26 ZNKU. Uznane być mogą za nie również inne czyny spełniające hipotezę art. 3 ust. 1 ZNKU, niezależnie od tego czy są, czy też nie są wyraźnie zabronione przez przepisy innych ustaw (zob. jednak niżej: wprowadzenie do rozdziału 2 ZNKU).

Nb 29

29. Do zastosowania ZNKU nie jest konieczne, by konkretne niedozwolone (zakazane lub nieuczciwe) działanie lub zaniechanie było podjęte z zamiarem osiągnięcia zysku. Zakazane jest bowiem szkodzenie interesom przedsiębiorców lub klientów albo narażanie ich na szkodę w sposób sprzeczny z prawem lub dobrymi obyczajami, niezależnie od pobudek i zamiarów sprawcy czynu zakłócającego obrót gospodarczy.

Nb 30

30. Komentowana ustawa ma na celu ochronę uczciwej konkurencji w obrocie w interesie publicznym i w interesie uczestników tego obrotu. Interes publiczny polega na zachowaniu konkurencji jako jednego z „kół zamachowych” gospodarki oraz na jej prawidłowym i efektywnym, a także zgodnym z prawem, uczciwym i niezafałszowanym funkcjonowaniu. Interes ten nie jest identyczny z interesami pojedynczych przedsiębiorstw państwowych lub spółek handlowych, w których Skarb Państwa ma większość akcji lub udziałów. Przedsiębiorstwom, państwowym, jednoosobowym spółkom Skarbu Państwa oraz instytucjom państwowym przysługuje ochrona na podstawie ZNKU jako przedsiębiorcom lub klientom, zależnie od tego w jakiej roli uczestniczą w obrocie gospodarczym.

Nb 31

31. Niektóre czyny nieuczciwej konkurencji ustawodawca uznał za godzące nie tylko w interesy indywidualne, lecz także w interes publiczny w takim stopniu, że uzasadnia to karną odpowiedzialność ich sprawców (zob. rozdział 4 ZNKU wraz z objaśnieniami).

Nb 32

32.  Definicję przedsiębiorcy w rozumieniu ZNKU zawiera jej art. 2 (zob. uwagi do tego przepisu). Każdy przedsiębiorca, którego interes został naruszony lub zagrożony czynem nieuczciwej konkurencji może wystąpić z powództwem z tego tytułu (zob. art. 18 ZNKU). W interesie przedsiębiorców niektóre powództwa z tytułu nieuczciwej konkurencji mogą wytaczać krajowe i regionalne organizacje, których celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców (zob. art. 19 ust. 1 pkt 2 ZNKU).

Nb 33

33. W przepisach o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji chroniony jest przedsiębiorca, a nie przedsiębiorstwo (wyr. SN z 13.11.1997 r., I CKN 710/97, OSN 1998, Nr. 4, poz. 69; z glosą M. Kępińskiego, OSP 1998, Nr. 7–8, poz. 142 i glosą W. Włodarczyka, PS 1999, Nr. 2, s. 109). Z uzasadnienia wyroku SN wynika, że nie należy pojęcia „przedsiębiorcy” w rozumieniu art. 2 ZNKU, którym może być m.in. osoba fizyczna lub prawna albo jednostka organizacyjna, której ustawa przyznaje zdolność prawną, utożsamiać z pojęciem „przedsiębiorstwa” w rozumieniu art. 55^1 KC, który określa przedmiot prawa. Podmiotem stosunków prawnych, w tym stosunków regulowanych ZNKU, jest przedsiębiorca, a nie należące do niego przedsiębiorstwo.

Nb 34

34. Celem ZNKU jest m.in. ochrona klientów. Na gruncie ZNKU pojęcie „klient” ma szerszy zakres, aniżeli pojęcie „konsument”. Klientami, oprócz konsumentów, są również wszyscy inni klienci, wśród nich też przedsiębiorcy nabywający środki produkcji lub usługi albo towary do dalszej odsprzedaży i oczywiście tzw. konsumenci zbiorowi.

Nb 35

35. „W ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji funkcjonują różne, wzajemnie powiązane pojęcia: «przedsiębiorca», «klient», «konsument». O ile termin «przedsiębiorca» został wyjaśniony w art. 2 ZNKU (cechą wyróżniającą dla tej kategorii podmiotów jest prowadzenie przez nie działalności gospodarczej), a termin «konsument» został określony w art. 22 KC (wprowadzonym do Kodeksu ustawą z 14.2.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. Nr. 49, poz. 408), o tyle pojęcie «klient» nie doczekało się ustawowego zdefiniowania. Niemniej, w literaturze przedmiotu przyjmuje się powszechnie – i Sąd Najwyższy podziela ten punkt widzenia – że na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji pojęcie «klienta» ma szerszy zakres aniżeli pojęcie «konsumenta». Obejmuje ono dwie grupy podmiotów: kontrahentów przedsiębiorców (należących zresztą również do kategorii przedsiębiorców) oraz konsumentów. Innymi słowy, klientem jest nabywca lub odbiorca towaru niezależnie od tego, czy jest on ostatecznym nabywcą, czy też tylko pośrednikiem nabywającym towar lub usługę dla dalszego nim obrotu (zob. E. Czarny-Drożdżejko, Karna ochrona uczciwości konkurencji, CPKiNP 1999, z. 2; J. Szwaja, w: M. Kępiński i inni, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Warszawa 2000, s. 78; E. Nowińska, M. du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Warszawa 2001, s. 19). Warto wspomnieć, że w znaczeniu ekonomicznym klientela przedsiębiorstwa rozumiana jest także szeroko. Są to wszystkie podmioty, którym nie jest obojętny sposób zachowania się przedsiębiorstwa (zob. L. Górnicki, Nieuczciwa konkurencja, w szczególności przez wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, i środki ochrony w prawie polskim, Wrocław 1997, s. 38)” (zob. post. SN z 12.10.2006 r., III KK 58/06, OSNKW 2006, Nr. 12, poz. 115).

Nb 36

36. Powyższa wypowiedź zachowuje aktualność także po uzyskaniu mocy obowiązującej przez ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W pojęciu klienta mieści się także konsument i w wielu wypadkach kwalifikacja zdarzenia jako czynu nieuczciwej konkurencji wymagała będzie odwołania się do opinii przeciętnego konsumenta. Potwierdza to następująca wypowiedź Sądu Najwyższego: „Ocena swobodna nie oznacza oceny dowolnej, bo musi uwzględniać właściwy wzorzec konsumenta. (…) Punktem odniesienia do oceny podobieństwa przeciwstawianych oznaczeń jest opinia przeciętnego konsumenta, nabywcy w zwykłych warunkach obrotu. Jest to zawsze pewien hipotetyczny model kupującego, który ulega zmianom pod wpływem ustawodawstwa Unii Europejskiej i orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS). Według wspólnotowego wzorca przeciętny konsument to należycie poinformowany, uważny i racjonalny nabywca towaru. Wskazuje na to pkt 18 preambuły do dyrektywy 2005/29 WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11.5.2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę (…). Przyjmuje się w nim także, że test przeciętnego konsumenta nie jest testem statystycznym, a w celu ustalenia typowej reakcji przeciętnego konsumenta w danym przypadku krajowe sądy i organy administracji państwowej muszą polegać na własnej umiejętności oceny. Wymienione cechy modelowe przeciętnego konsumenta zostały uwzględnione w orzeczeniach ETS (por. m.in. wyr. z 19.9.2006 r., w sprawie C-356/04 Lidl Belgium GmbH and Co KG przeciwko Etablissemneten Franz Coruyt NV, Zb. Orz. 2006, s. I-8501), a także w orzeczeniach Sądu Najwyższego (por. wyr. z 3.12.2003 r., I CK 358/02, BSN 2004, Nr. 5; wymieniony wyżej wyr. z 23.4.2008 r., III CSK 377/07, OSNC 2009, Nr. 6, poz. 88). Znalazły także swój wyraz w art. 2 pkt 8 PNPRU, stanowiącej implementację dyrektywy 205/29 z 11.5.2005 r.” (wyr. SN z 14.10.2009 r., V CSK 102/09, Legalis).

Nb 37

37.  Realizacji ochrony klientów służy szereg przepisów ZNKU. Klauzula generalna (art. 3 ust. 1) traktuje zagrożenie lub naruszenie interesu klienta za przesłankę uznania danego zachowania za czyn nieuczciwej konkurencji na równi z czynem godzącym w interes przedsiębiorcy. Wśród przepisów szczegółowych, niektóre zakazują czynów szkodzących głównie klientom (zob. art. 8, 10, 16 ust. 1 pkt 2–5, art. 17a, 17c, 24a i 25), a inne, ze względu m.in. na interes klientów, dopuszczają, pod pewnymi warunkami, reklamę porównawczą (zob. art. 16 ust. 3 i 4).

Nb 38

38. Sama ZNKU nie definiuje pojęcia klienta ani pojęcia konsumenta, mimo że w chwili jej uchwalenia brakowało w polskim prawie określenia konsumenta, które miałoby zastosowanie generalne. Określenia występujące wówczas w aktach oraz projektach aktów normatywnych nie były identyczne. Pojęcie konsumenta szeroko definiował nieobowiązujący już § 3 pkt 1 rozp. RM z 30.5.1995 r. w sprawie szczegółowych warunków zawierania i wykonywania umów sprzedaży rzeczy ruchomych z udziałem konsumentów (Dz.U. Nr. 64, poz. 328), stanowiąc, że określenie „konsument” oznacza każdego, kto nabywa towar dla celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Identycznie określał pojęcie konsumenta ustawodawca w nieobowiązującej już ustawie z 15.12.2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, której art. 4 pkt 11 w wersji oryginalnej, przez konsumenta rozumiał osobę, która zawiera umowę z przedsiębiorcą w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Pozwalało to zaliczyć do kręgu konsumentów tzw. konsumentów zbiorowych. Zdaniem Z. Radwańskiego (Zobowiązania, 1995, s. 9, Nb 20), przez konsumenta zwykło się rozumieć finalnego nabywcę dóbr lub usług; mogła nim być nie tylko osoba fizyczna, lecz także prawna.

Nb 39

39. Obecnie sytuacja prawna uległa istotnej zmianie. Nowe określenie pojęcia „konsument” wprowadził do KC art. 1 pkt 1 ustawy z 14.2.2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr. 49, poz. 408). Nowy przepis, dostosowując pojęcie konsumenta do wymagań dyrektyw UE, nie uznaje za konsumentów innych podmiotów aniżeli osoby fizyczne (por. Z. Radwański, Kodeks cywilny, s. XVIII; Radwański, Olejniczak, Prawo, 2011, Nb 47–49, s. 204–207; M. Pazdan, w: Pietrzykowski, Komentarz KC, t. I, 2011, s. 99 i nast.). Stosownie do art. 22^1 KC, zamieszczonego w dziale Kodeksu cywilnego o osobach fizycznych, za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Nie zgłębiając problemu społecznej i gospodarczej trafności uregulowania, co do których podnoszone są wątpliwości (zob. np. S. Koroluk, Zmiana definicji konsumenta; J. Strzebińczyk, w: Gniewek, Komentarz KC, t. I, 2004, s. 83–85, M. Pazdan, w: Pietrzykowski, Komentarz KC, t. 1, 2011, komentarz do art. 22^1), należy uznać, że norma zawarta w art. 22^1 KC odnosi się do wszystkich stosunków prawnych, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.

Nb 40

40. Wobec tego, że ZNKU nie zawiera własnej definicji konsumenta ani przepisów, które nakazywały określić jego pojęcie odmiennie od KC – zdaniem autora – przy wykładni postanowień ZNKU należy posługiwać się pojęciem konsumenta z art. 22 KC. Wprowadzenie pojęcia konsumenta do KC spowodowało także zmianę tego pojęcia w ustawie o ochronie konkurencji konsumentów z 2000 r. W rezultacie w nowej ustawie z 16.2.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr. 50, poz. 331 ze zm.), w art. 4 pkt 12 stanowi, że ilekroć w OchrKonkurU jest mowa o „konsumencie” – rozumie się przez to konsumenta w rozumieniu przepisów KC. Ta sama definicja przyjęta została także przez ustawę z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr. 171, poz. 1206) w art. 2 pkt 2.

Podsumowując, obecnie pojęcie „konsument” na gruncie ZNKU jest identyczne z jego rozumieniem na gruncie KC oraz OchrKonkurU i PNPRU.

Nb 41

41.  Konsumenci nie mogą indywidualnie, samodzielnie wnosić powództw z tytułu ZNKU, ponieważ nie przewiduje ona tzw. actio popularis. Z roszczeniami w interesie konsumenta nie mogą też na gruncie ZNKU występować instytucje powołane do reprezentowania konsumenta w obrocie. Nie oznacza to jednak pozbawienia ich ochrony.

Nb 42

42. Podstawowym aktem stanowiącym podstawę dla roszczeń konsumenta jest obecnie ustawa z 23.8.2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. Nr. 171, poz. 1206). W art. 12 PNPRU ustawodawca przyznał konsumentowi legitymację czynną w sprawach dotyczących nieuczciwych praktyk rynkowych, które zagrażają lub naruszają ekonomiczne interesy konsumenta. Podkreślić należy, że katalog roszczeń konsumenta na gruncie PNPRU wzorowany jest na art. 18 ZNKU.

Ponadto konsumenci mają prawo żądać ochrony na podstawie właściwych przepisów konsumenckich [np. ustawy z 2.3.2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr. 22, poz. 271 ze zm.); ustawy z 27.7.2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr. 141, poz. 1176 ze zm.), ustawy z 12.5.2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr. 126, poz. 715 ze zm.)]. Ochronie konsumentów, poza ZNKU, służy również wiele innych przepisów należących do różnych gałęzi prawa w szczególności odpowiednie postanowienia KC, KK i OchrKonkurU oraz szereg przepisów administracyjnych dotyczących np. jakości towarów, cen itp. Ich stosowanie jest niezależne od uznania konkretnego zachowania przedsiębiorcy za czyn nieuczciwej konkurencji.

II. Stosunek konkurencji

Nb 43

1. Komentowana ustawa chroni uczestników obrotu przed nieuczciwą konkurencją niezależnie od tego czy między przedsiębiorcami istnieje stosunek konkurencji.

Nb 44

2. Uprzednio obowiązująca ZNKU 1926, zgodnie z tradycyjnym podejściem do zwalczania nieuczciwej konkurencji, miała na względzie interesy indywidualnych przedsiębiorców i to ich, w pierwszym rzędzie, chroniła przed bezprawnymi lub nieuczciwymi działaniami konkurentów.

Czyny nieuczciwej konkurencji opisane w art. 1 i 2 ZNKU 1926 mógł popełnić jedynie konkurent pokrzywdzonego przedsiębiorcy. Znalazło to wyraźne odzwierciedlenie w art. 1 ust. 1 in principio, który stanowił, że przedsiębiorca ma prawo żądania, aby inny przedsiębiorca (konkurent) nie wdzierał się w jego klientelę. Konstrukcję tę zastosowano również w art. 2 ust. 2, gdzie mowa o „przedsiębiorstwie konkurencyjnym”. Dlatego też, przesłanką zastosowania ustawy było stwierdzenie, że pomiędzy przedsiębiorcami (ich przedsiębiorstwami) zachodzi stosunek konkurencji. W piśmiennictwie dla oznaczenia przedsiębiorstwa konkurenta używano po prostu słowa „konkurent” (por. Kraus, Zoll, Komentarz ZNKU 1926, s. 62 i nast., zwłaszcza przypis 1, s. 65).

W odróżnieniu od art. 1 i 2 przepis art. 3 ZNKU 1926 oznaczał sprawcę czynu nieuczciwej konkurencji słowem „kto”. Dlatego też deliktów określonych w art. 3 mógł dopuścić się w zasadzie „każdy”, albowiem „nie tylko konkurent poszkodowanego, lecz jakakolwiek osoba, np. osobisty wróg przedsiębiorcy, powodowany chęcią zemsty” (tak Kraus, Zoll, Komentarz ZNKU 1926, s. 166).

Nb 45

3. Orzecznictwo traktowało istnienie stosunku konkurencji między stronami sporu jako przesłankę odpowiedzialności z art. 1 ZNKU 1926, ale miało go za obojętny przy dochodzeniu ochrony na podstawie art. 3 ZNKU 1926. Dowodzą tego orzeczenia przytoczone poniżej.

Nb 46

4. Na tle wykładni art. 1 ZNKU 1926 podstawą dochodzenia roszczeń nie mogą być przepisy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, gdy brak podmiotów, które pozostawałyby względem siebie w stosunku konkurencji. Między agencją artystyczną, zajmującą się działalnością artystyczną i estradową, a producentem i dystrybutorem piwa nie zachodzi stosunek konkurencji, ponieważ przedsiębiorcy ci prowadzą działalność w zupełnie innych strefach życia gospodarczego (wyr. SA w Krakowie z 7.2.1995 r., I ACr 697/94, niepubl.).

Nb 47

5. Ochrona przedsiębiorcy, przewidziana w art. 3 ZNKU 1926, nie jest uzależniona od tego, czy działanie osoby szkodzącej przedsiębiorcy miało w swym założeniu cele konkurencyjne (orz. SN z 10.1.1936 r., C III 520/34, OSN 1936, Nr. 12, poz. 450).

Nb 48

6. W nowej, obowiązującej ustawie, zgodnie z tendencjami w orzecznictwie i ustawodawstwie krajów europejskich, istnienie stosunku konkurencji nie stanowi przesłanki zastosowania ZNKU (por. np. B. Dutoit, Wettbewerbsverhältnis als Erfordernis des Wettbewerbsrechts?).

Odmienne stanowisko, akcentujące znaczenie wystąpienia stosunku konkurencji, dla zaistnienia czynu nieuczciwej konkurencji, przedstawiła i obszernie uzasadniła B. Gadek (Generalna klauzula odpowiedzialności, s. 110 i nast., zwłaszcza s. 123–126).

Zasadne może więc być uzupełnienie postawionej wyżej tezy o twierdzenie, iż przesłanki uznania pewnego zachowania za czyn nieuczciwej konkurencji nie stanowi istnienie stosunku konkurencji w tradycyjnym rozumieniu. Większość czynów w niej opisanych popełnić może w zasadzie każdy, nawet art. 15 ZNKU nie wymaga, aby czyn ten popełnił konkurent pokrzywdzonego przedsiębiorcy. Do takiego samego rezultatu prowadzi przyjęcie, że na gruncie nowej ZNKU wystarczy dla jej zastosowania istnienie „abstrakcyjnego stosunku konkurencji”, a nie jest konieczne wykazanie, że miał miejsce „konkretny stosunek konkurencji” (por. R. Kasprzyk, B. Pietrzak, Abstrakcyjny stosunek konkurencji, zwłaszcza s. 26–27).

Zmiana treści przepisów spowodowała zmianę stanowiska orzecznictwa, które trafnie zinterpretowało różnicę unormowania.

Nb 49

7. Na gruncie obowiązującej obecnie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, odmiennie niż w ustawie poprzednio obowiązującej, rozłożone zostały akcenty świadczące o dopuszczaniu się nieuczciwej konkurencji. O ile bowiem w świetle art. 2 ust. 1 ZNKU 1926 warunkiem, bez którego w ogóle nie można było rozważać kwestii zaistnienia nieuczciwej konkurencji, było to, żeby dwa przedsiębiorstwa były konkurencyjne (stąd w orzecznictwie i w doktrynie spierano się o to, jakie są w ogóle cechy konkurencji), o tyle w art. 3 ZNKU mowa jest tylko o przedsiębiorstwach, z których jedno swoim działaniem sprzecznym z prawem lub dobrymi obyczajami narusza interes innego przedsiębiorstwa (wyr. SA w Gdańsku z 12.7.1994 r., I ACr 477/94, OSA 1994, Nr. 10, poz. 57).

Nb 50

8. Nie jest przekonywujące nadmierne przywiązywanie wagi do różnic w zakresach działalności stron. Występowanie nieuczciwej konkurencji jest możliwe nie tylko pomiędzy przedsiębiorstwami prowadzącymi ten sam rodzaj działalności (wyr. SA w Białymstoku z 29.6.1995 r., I ACr 114/95, OSA 1995, Nr. 9, poz. 60).

Nb 51

9. Czyny nieuczciwej konkurencji przewidziane w ZNKU można, ze względu na ich stronę podmiotową, podzielić na trzy grupy.

Pierwszą, najliczniejszą grupę, stanowią czyny, które może popełnić jedynie podmiot będący przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ZNKU. Decyduje o tym sformułowanie hipotez odpowiednich, szczegółowych przepisów ZNKU. Nie jest konieczne, aby przedsiębiorca dopuszczający się czynu nieuczciwej konkurencji prowadził działalność gospodarczą tego samego rodzaju co pokrzywdzony przedsiębiorca. W praktyce delikty takie najczęściej popełniają wszakże przedsiębiorcy będący konkurentami poszkodowanego (pokrzywdzonego) przedsiębiorcy.

Drugą, najmniejszą grupę, stanowią czyny, które popełnić może jedynie osoba o szczególnej kwalifikacji podmiotowej (zob. np. art. 23 ust. 1 ZNKU).

Trzecią grupę czynów nieuczciwej konkurencji stanowią zachowania, których dopuścić się może każda osoba fizyczna lub prawna (np. art. 11, 12, 14 ZNKU).

Nb 52

10. Niektóre czyny nieuczciwej konkurencji, w szczególności te, których może dopuścić się każda osoba fizyczna lub prawna mogą być również popełnione przez dziennikarzy oraz takie podmioty jak wydawcy gazet i czasopism, nadawcy radiowi, nadawcy telewizyjni (por. E. Nowińska, M. du Vall, Zasady odpowiedzialności prasy z tytułu naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa, w: Prawo prywatne czasu przemian, s. 699 i nast.; na temat oceny naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa szerzej E. Wojcieszko-Głuszko, Ochrona prawna know-how, s. 78 i nast.; zob. też uw. do art. 11 ZNKU; E. Nowińska, M. du Vall, Media w świetle prawa konkurencji, w: Prawo mediów, s. 693 i nast.; J. Olma, M. Strzelecki, Zwalczanie nieuczciwej konkurencji w reklamie – praktyczne aspekty postępowania sądowego, w: Namysłowska, Reklama, s. 709 i nast.).

Nb 53

11. Przy rozpatrywaniu konkretnych spraw dotyczących nieuczciwej konkurencji istnienie, względnie brak stosunku konkurencji pomiędzy stronami sporu, jest zazwyczaj ważną okolicznością faktyczną. Obowiązująca ustawa nie definiuje pojęcia konkurenta ani konkurencji. Czyniła to natomiast AMopU, a obecnie pojęcia te określa OchrKonkurU. Stosownie do art. 4 pkt 11 OchrKonkurU, ilekroć w ustawie jest mowa o konkurentach – rozumie się przez to przedsiębiorców, którzy wprowadzają lub mogą wprowadzać albo nabywają lub mogą nabywać, w tym samym czasie, towary na rynku właściwym. Przez „rynek właściwy” art. 4 pkt 9 OchrKonkurU rozumie rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji (szerzej o pojęciu rynku właściwego i pojęciu konkurenta por. E. Modzelewska-Wąchal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002, s. 48–52 i 57–58; R. Stefaniuk, Komentarz do art. 4, w: Skoczny, Jurkowska, Miąsik, Komentarz OchrKonkurU). Pojęcie „konkurent” określone w OchrKonkurU można, w drodze ostrożnej analogii, odnosić do stosunków regulowanych ZNKU, z tym że zazwyczaj nie będzie uzasadnione, aż tak daleko posunięte „segmentowanie” rynku jak, czyni się to przy stosowaniu OchrKonkurU (por. np. M. Sendrowicz, S. Gronowski, Wyznaczanie rynku; E. Kulińska, Rynek właściwy, s. 35–38; K. Kohutek, w: Kochutek, Sieradzka, Komentarz OchrKonkurU, Komentarz do art. 4; E. Stawicki, w: Stawicki, Stawicki, Ustawa OchKonkurU, Komentarz do art. 4). Oczywiście ZNKU stosuje się nie tylko do konkurencji na rynku towarów, lecz także rynku usług i rynkach innych rodzajów działalności gospodarczej.

Nb 54

12. Orzecznictwo wyjaśnia w jakich przypadkach zachodzi stosunek konkurencji:

1) pomiędzy przedsiębiorstwami zachodzi stosunek konkurencji, gdy na tym samym terytorium oferują takie same lub substytucyjne dobra lub usługi, dążąc do zawarcia możliwie największej liczby umów na korzystnych dla siebie warunkach;

2) wydawanie tytułu prasowego o nazwie podobnej do renomowanego tytułu już istniejącego na tym samym terytorium i o podobnej problematyce może wywołać niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd odbiorców, toteż w takim przypadku istnieje potrzeba przeciwdziałania bezprawnemu używaniu cudzego tytułu już w postępowaniu rejestrowym (post. SA w Poznaniu z 18.2.1993 r., I ACr 21/93, PS 1994, Nr. 4, poz. 29).

Nb 55

13. Dla uznania stron za konkurentów nie ma znaczenia argument pozwanego, iż produkuje on chipsy tylko z polskich ziemniaków, bowiem obie strony wytwarzają artykuły spożywcze zaliczane do grupy przekąsek. Nie jest istotne, czy powódka zdążyła już ugruntować swoją renomę na rynkach, czy też dopiero zdobywa rozgłos, bo i w tej sytuacji działającemu dawniej na rynku przedsiębiorcy przysługuje ochrona cywilnoprawna na podstawie ZNKU (wyr. SA w Poznaniu z 15.3.1993 r., I ACr 62/93, niepubl.).

Nb 56

14. Przez „działania konkurencyjne” należy rozumieć działania podejmowane w zw. z uczestnictwem w grze rynkowej, polegające na osiąganiu największych korzyści ze sprzedaży towarów (wyr. SA w Lublinie z 27.5.1999 r., I ACa 147/99, OSA 2000, Nr. 2, s. 11).

Nb 57

15. Przedsiębiorca może dopuścić się czynu nieuczciwej konkurencji również wtedy, gdy działa w innej dziedzinie niż konkurent. Oznacza to, że nawet jeśli nie ma między przedsiębiorcami dosłownie rozumianej konkurencyjności, to posługiwanie się przez jednego z nich podobnym znakiem towarowym czy też podobnym oznaczeniem firmy może się wiązać z nieuczciwym wykorzystaniem renomy drugiego przedsiębiorcy (zob. wyr. SN z 17.6.2004 r., V CK 550/03, MoP 2004, Nr. 14, s. 631).

Nb 58

16. Nie każde zachowanie naruszające dobre obyczaje (niewątpliwie dobrym obyczajem jest spłata długu przez dłużnika) może być uznane za czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 ZNKU. Dyspozycją tego przepisu objęte są bowiem tylko te czyny sprzeczne z dobrymi obyczajami, które zagrażają lub naruszają interes przedsiębiorcy, przy czym nie należy zapominać o tym, że ustawa reguluje zapobieganie i zwalczanie nieuczciwej konkurencji w działalności gospodarczej (art. 1 ZNKU), co oznacza, iż przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie między konkurującymi ze sobą na rynku przedsiębiorcami (wyr. SA w Katowicach z 22.11.2000 r., I ACa 688/00, OSA 2001, Nr. 5, s. 28).

W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, że między powodem a pozwaną nie zachodził stosunek konkurencji, ponieważ powód był nadawcą, jako organizacja telewizyjna, a pozwana, operatorem sieci telewizji kablowej.

Jak można wnosić ze stanu faktycznego przedstawionego w uzasadnieniu orzeczenia SA oddalenie powództwa oraz apelacji było uzasadnione, ponieważ nie miało miejsca zagrożenie lub naruszenie interesów powoda uzasadniające wystąpienie z roszczeniem z tytułu nieuczciwej konkurencji. Natomiast twierdzenie, że przepisy ZNKU nie znajdują zastosowania, jeśli strony (przedsiębiorcy) bezpośrednio nie współzawodniczą na rynku budzi zainteresowanie.

Nb 59

17. Obszernie na temat stosunku konkurencji Sąd Najwyższy wypowiedział się w kontekście art. 5 ZNKU. „Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma wykładnia art. 5 ZNKU, a w szczególności ustalenie, czy warunkiem zastosowania tego przepisu jest istnienie stosunku konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami używającymi tej samej (zbliżonej) nazwy. Według stanowiska wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z 13.11.1997 r. (I CKN 710/97, OSNC 1998, Nr. 4, poz. 69), istnienie stosunku konkurencji pomiędzy takimi przedsiębiorstwami nie jest konieczne. Według innego – dominującego stanowiska judykatury – istnienie stosunku konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami jest warunkiem nieodzownym udzielenia ochrony na podstawie art. 5 ZNKU. Konieczność istnienia stosunku konkurencji wywodzona jest z tego, że ochrona przewidziana w tym przepisie jest zależna od możliwości wprowadzenia w błąd klientów (ryzyka kontuzji) co do tożsamości przedsiębiorstw. Możliwe jest to wówczas, gdy przedsiębiorstwa działają w tej samej branży towarów lub usług oraz na tym samym terytorium geograficznym (por. wyr. SN z 7.10.1999 r., I CKN 126/98, OSNC 2000, Nr. 4, poz. 70). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono także zapatrywanie, że pojęcie przedsiębiorstwa konkurencyjnego należy rozumieć szeroko (por. wyr. SN z 19.3.2004 r., IV CK 157/03, OSNC 2005, Nr. 3, poz. 53; z 17.6.2004 r., V CK 550/03, OSG 2005, Nr. 1, poz. 2 oraz z 14.12.1990 r., I CR 529/90, OSNCP 1992, Nr. 7–8, poz. 136). Nie ogranicza się ono tylko do przedsiębiorstwa konkurencyjnego w ścisłym tego słowa znaczeniu, tj. działającym w takiej samej lub podobnej sferze produkcji, usług lub handlu, ale obejmuje wszystkie przypadki, w których oznaczenie przedsiębiorstwa może wprowadzić w błąd klientów co do tożsamości z innym przedsiębiorstwem. Ryzyko konfuzji co do tożsamości przedsiębiorstw może nastąpić także wówczas, gdy przedsiębiorstwa działają na innych obszarach i mają różny przedmiot swojej działalności. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną przychyla się do stanowiska, że warunkiem zastosowania art. 5 ZNKU jest istnienie stosunku konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami w szerokim rozumieniu tego pojęcia. Wykładnia językowa uzasadnia wniosek, że istnienie stosunku konkurencji między przedsiębiorstwami nie jest konieczne, art. 5 ZNKU bowiem nie wymienia jako przesłanki jego zastosowania istnienia stosunku konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami używającymi tej samej nazwy, godła, skrótu literowego lub innego charakterystycznego symbolu wcześniej używanego zgodnie z prawem do oznaczenia innego przedsiębiorstwa. Takie wymaganie wynikało natomiast z art. 2 pkt 1 ZNKU 1926, który przewidywał, że oznaczenie przedsiębiorstwa nie może być takie, aby wprowadzało w błąd odbiorców co do tożsamości z innym przedsiębiorstwem konkurencyjnym, gdziekolwiek by się ono znajdowało. Należy mieć jednak na względzie, że warunkiem zastosowania art. 5 ZNKU jest to, aby używanie przez dwa przedsiębiorstwa takiej samej nazwy mogło wprowadzać w błąd klientów co do tożsamości tych przedsiębiorstw. Wynika z tego, że art. 5 ZNKU ma zastosowanie wówczas, gdy przedsiębiorstwa zabiegają o tę samą klientelę (por. wyr. SN z 7.10.1999 r., I CKN 126/98, OSNC 2000, Nr. 4, poz. 70 oraz z 19.6.2002 r., II CKN 1229/00, OSNC 2003, Nr. 6, poz. 86). W takim przypadku pomiędzy przedsiębiorstwami zachodzi stosunek konkurencji, której ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie definiuje. Odwołując się do dorobku doktryny należy ją rozumieć szeroko i pojmować jako rywalizację przedsiębiorców o klientów. Tak określona rywalizacja obejmuje więc również klientelę potencjalną. Za konkurencyjne można uznać przedsiębiorstwa działające nie tylko w tej samej lub podobnej branży asortymentowej, gdyż także zakres geograficzny rywalizacji przedsiębiorstw, zwłaszcza przy uwzględnieniu nowoczesnych form oferowania towarów i usług, np. za pośrednictwem Internetu, ulega poszerzeniu” (wyr. SN z 11.3.2010 r., IV CSK 379/09, OSNC 2010, Nr. 11, poz. 149, podobnie również wyr. SN z 9.12.2011 r., III CSK 120/11, Legalis).

[3] Art. 1 w brzmieniu ustawy z dnia 23.08.2007 r. (Dz.U. Nr 171, poz. 1206), która wchodzi w życie 21.12.2007 r.

Spis treści

Spis treści

Wykaz skrótów

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Rozdział 1. Przepisy ogólne