© Copyright by Igor Kulikowski 2011

ISBN 978-83-7564-303-9

Wydawnictwo My Book

www.mybook.pl

Publikacja chroniona prawem autorskim.

Zabrania się jej kopiowania, publicznego udostępniania w Internecie oraz odsprzedaży bez zgody Wydawcy.

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

Treść

On lubi przyłapać słowo na jego naocznym sensie.

Trzeba na to czasu i muzyki. Chłodnych bitów, generowanych wprost w głodną znaczeń duszę. I słów: ładnych, pojedynczych i posklejanych w ciągi. Wpisywanych w Google, w dowolnych językach i konfiguracjach.

Wpisuje słowo, jakie chce, jakie lubi. Szuka obrazów.

I za chwilę ma – świat pocięty na kadry, pokawałkowany, zatrzymany w sekundach. Kalejdoskop możliwości i niemożliwości. Horyzonty, za którymi nie będzie. Światła dalekich miast, których nie połknie. Domy, w których nigdy nie zamieszka.

Najbardziej lubi obrazy generowane ze słowa światło. Lumiere. Lichte. The Light. W zestawieniu z innymi słowami wyglądają bardzo dobrze. Do twarzy światłu z miastem i z nocą. Nocne światła miast. Światła nocy. City lights. Podróż przez ciemne kilometry, do miejsc, które nigdy nie będą na tyle własne, by stały się obojętne. Nocne światła miast przynoszą dziwny niepokój. Myśli o tym, kim może być – tam, gdzie nigdy nie trafi. O wnętrzach mieszkań, rozświetlonych przez nocne światła miast. Podróżuje dalej.

The Room. Das Zimmer. Rommet. La chambre. Teraz ogląda obce wnętrza domów, przytulne pokoje, w których mieszka ktoś, kogo nie zna i o kim niczego nie wie. Zimne, mieszczańskie salony o białych ścianach, ozdobionych nowoczesnym dizajnem. Małe, ciepłe wnętrza drewnianych domów. Ściany z równo przyciętych desek. Panele sosnowe, jasne. Pokoje jak od igły, antyseptyczne jak szpitalne sale, i te z bałaganem na biurkach, stosami książek, kotem z gałganka, budzikiem i kubkiem niedopitej herbaty. Pełne innych, cudzych znaczeń. Historii, co ominą go zwyczajnie – nie dowie się – kto tu mieszka i na co czeka. Dlaczego przedarł na pół fotografię, nie dopił herbaty. Jakie rzeczy ma w głowie, kiedy patrzy przez to okno, za którym śnieg.

Sno. The Snow. Neve. Słowa ze śniegiem malują się naprawdę pięknie. Jest wiele domów, zasypanych śniegiem po kominy, świecących przez noc kwadratami okien. Są ulice przebrane świątecznie, dachy samochodów i drzewa oprószone szronem jak mąką – bardzo piękne drzewa.

Potem Google przenoszą w strony dalekie, do norweskich miasteczek albo do Oslo. W miejsca bezimienne i całkiem obce. Na zaśnieżone dworce, lotniska, ulice. Do przydomowych ogródków, lasów i parków.

Oslo widziane z oddali. Serpentyny mostów, smugi światła. Kryształowe oczy biurowców – tysiące luster, odbijających lodowate niebo. Doskonałe symetrie, ułożone jak na dłoni pod szaro-granatowym sklepieniem. Księżyc – jedna z lamp. Po przypadkowo schwytanych w kadrze chodnikach chodzą ludzie. Mrużą oczy przed zamiecią. Naciągają czapki, wtulają twarze w szaliki. Dzieciaki rzucają się śnieżkami, lepią bałwana. Dalekość. Tam pojadę – myśli. Gdzieś, gdzie zawsze da się zacząć od nowa.

Wpisuje inne słowo. Nazwę kolejnego miasta i ogląda zupełnie inną historię. Całkiem inne ulice i twarze.

A potem odkrywa ten specjalny, kojący i zupełnie wyjątkowy rodzaj tęsknoty – do tego, co mogłoby się zdarzyć.

Oto wjazd triumfalny bliźniaczek K. na stację Kraków Płaszów. Niedzielne, sierpniowe popołudnie miękko spływa na dachy domów. Półcienie tańczą w klonowych liściach za oknem i na ich twarzach, gdy pociąg nurkuje tunelami, prześlizguje się pod wiaduktami. Do twarzy im w półcieniach z tym krajobrazem w tle. Dobrze im w milczeniu, w pochmurnych minkach, kwiecistych sukienkach. Wzrok studenta z naprzeciwka prześlizguje się niezdarnie od szyi jednej, ku ramionom drugiej. Zapętla się gdzieś w okolicy ud i wraca na dachy krakowskie.

Dachy krakowskie widziane z okien pociągów mają w sobie coś. Nienazwanego coś, ulotnego – myśli student z kozią bródką, ale nie wie już, czy to przez te dachy, czy zapach pomarańczy w dłoni tej z naprzeciwka. Czy to wszystko razem.

Oto powrót bliźniaczek K. do miasta Kraków. Do rozproszonego światła, w którym prawdziwie triumfują ich cynamonowe piegi, nagie ramiona. W którym fale ich włosów odzyskują ten najlepszy kolor lisiej sierści. I gdzie duch Wyspiańskiego żałuje, że nie pojawiły się tutaj sto lat wcześniej – zwłaszcza kiedy patrzeć, jak w milczeniu dzielą się cząstkami pomarańczy, kropelki soku spływają po ich wargach. Milczące muzy wsuwające pomarańcze. Nieznośnie upalny dzień stygnący w oknie pociągu i nieprzyzwoicie twarde myśli biednego studenta – natrętne muchy, które odganiają znużone, nadgarstka ruchem odniechcianym, znudzone całkowitą pewnością co do jego czynów tuż po zgaszeniu światła dzisiejszej nocy.

Zuzanna i Celina mają po dwadzieścia lat i profil na MySpace, na którym są jedną osobą: Pornographer's Dream. Zainteresowania: fotografia, modeling, malarstwo, teatr, dandyzm i seks. Zresztą wszystko to i tak jest jednym. Synkretyzm ducha i ciała. Sztuka dla życia i życie dla sztuki. Słów nie za wiele, gdy mówią obrazy. Czasami muzyka. Dzika, plemienna. Ulubione słowo: nihil.

Zuzannę i Celinę można sobie wynająć i opłacić na godziny, a potem fotografować, malować, szkicować, zjadać wzrokiem ile się tylko żywnie podoba. Puszczać wolno myśli, masturbować źrenice.

Jest godzina siedemnasta trzydzieści. Sierpniowe, niedzielne popołudnie. Bliźniaczki K. wysiadają z pociągu i zmierzają w milczeniu w stronę miasta. Idą wzdłuż torów. Zębami skubią i pożerają zielone serduszka tasznika.

Wzrok tłustego, spoconego maszynisty wymierzony celnie w ich uda, odprowadza je aż do rampy.

Kiedy wybuchł Czarnobyl, opustoszały ulice. Była upalna wiosna w kolorach rozproszonego oranżu i błękitu. Gdzieniegdzie słyszało się złowieszcze gruchanie starych bab o boskiej karze. Sunące ulicą święte komunistki w firankowych sukienkach, starannie okutane przezroczystą folią, najeźdźcy z obcych planet. On śmiał się głośno – majowy deszczyk i krzyki wrzaski, a potem chowanie się w bramach, wpadanie na siebie i wywracanie na chodnikach. Rozbite kolana, fioletowe plamy z gencjany. O, trujący deszczu, wypłucz z nich wszystkie grzechy. Miał wtedy może sześć czy siedem lat i zapamiętał tę chwilę bardzo dobrze. Uśmiech – małe, przypadkowe odkrycie lekarstwa na to wszystko, co tutaj – zakurzone, tłamszące. Na duszne, spływające upałem ulice z rozproszonym światłem, jak z polaroidowych zdjęć. Na głowy gadające w telewizorze, serwetę i paprotkę na tych głowach. Na meblościankę w wysoki połysk, turystyczne suweniry w ludowym stylu, kryształowy serwis i koronkowe obrusy. Na kurtynę z koralików, ceratę w kratę i młynek do kawy. A przede wszystkim na ojcowskie pokrzykiwania w pozycji na czworakach pierwszego dnia miesiąca oraz w różne inne dni.

Na herb – monidło, nad dzieciństwem tym całym zawieszony i nad wersalką, obok makaty z ojcem świętym, wydzierganej krzyżykowym haftem, prezentu na pierwszą komunię i przepustki do nieba. Na monidle ona i on, rumiane jabłuszka, z ufnością w przyszłość spoglądające.

W przyszłość szczęśliwą i piękną. W to coś niewiadomego, co przynieść może los. W coś ponad moszczenie gniazda, troskę o czynsz i rachunki za światło. Ponad niedzielne kazanie, niedzielną wódkę i paradę orkiestr górniczych.

Dwadzieścia i kilka jeszcze lat później wszystkie te rzeczy nadal tworzą miejsce, zwane domem. Tyle tylko, że ojciec nie musi już znikąd wracać, jest na rencie i pije na miejscu. Nasiąknięty jak gąbka polskością, polskością po wszystkie brzegi wypełnion, pielęgnuje ją po swojemu, parząc co rano kawę fusiarkę w szklance z cynowym koszyczkiem, produkując to swoje gitesowe wino z porzeczek i agrestu, dobre na wieczór, na rano i do obiadu, i nienawidząc wszystkich wrogów odwiecznego porządku – a jest ich wielu. W sennych koszmarach ojca wrogowie, o twarzach komunistów, sodomitów i żydów, niby wielkie pająki przędą lepkie sieci ponad domami porządnych, nieświadomych niczego obywateli, wykradają z nich niebożęta, burzą rodzinne stadła, na złe ścieżki wiodą. A bywa nawet i tak, że sprowadzają złą pogodę i powodzie na naród ciemiężony. Kto wie, do czego są jeszcze zdolni. Rozkradną nam ten kraj do reszty. Zniszczą kościoły. Zabiorą dzieci i wychowają na degeneratów. Dobrze chciał Hitler porządek z nimi zrobić, grzmi ojciec po obiedzie, a matka zbiera ze stołu, pokonuje oswojoną przez lata, jedyną swoją życiową przestrzeń, co mieści się pomiędzy dużym pokojem, a małą kuchnią. Tak oto właśnie wypełnia się ich nienazwana szczęśliwość.

A ty byś się ożenił w końcu. Znajdź wreszcie babę, tłustą i głupią, a potem tarmoś ją pod kołdrą ile wlezie. I raz, i dwa, i raz! I o to chodzi w życiu! Co, nie mam racji? Chyba nie jesteś odmieńcem?

Bycie odmieńcem wszak, to gorsze od bycia złodziejem, czy mordercą nawet. Jawny zamach na ziemię tę, na pana w czarnej sukni i bozię na chmurze. Na ten oto wizerunek haftem krzyżykowym wydziergany – bilet wstępu do wieczności z aniołami zarezerwowany. Gwałt polskiej rodzinie jawnie zadany. A może ci źle z rodziną, co?

Więc kiedy któregoś dnia, podczas spożywania barszczu, on oświadcza, że wizja tłustej żony jest mu całkowicie obca, ojciec ciska w niego łyżką i błogosławi: won z tego domu, ty dewiancie! I niech twoja noga. Póki nie nauczysz się myśleć po polsku i czuć po polsku.

Czynność ta nie zajmuje mu zbyt wiele czasu, od dawna trzyma pod łóżkiem spakowany plecak. Dokładnie od chwili, kiedy w dniu świętowania zdanej na same piątki matury, pod stołem, zastawionym pokarmem i napojem rozlanym w przezroczyste kieloneczki złotą wstążką przepasane, przy dźwiękach harmonii, co wyżera mózg, palce Dalekiej Krewnej, zacisnęły się znacząco w centralnym miejscu pomiędzy jego udami, a jej słodki, trochę matowy głos, a taki też z pewnością miał ten z jabłoni wąż, szepnął mu wprost do ucha: uciekaj stąd, Misza. Jak najdalej.

I bądź szczęśliwy.

Jakoś jej zaufał. Wiedział, jak długo musiała zmywać z siebie miano występnej i złej, co za nic, wbrew prośbom i groźbom, podstawowej komórki zakładać nie chciała, gromadki potomków na świat ku chwale Pana i zgodnie z naturą wydawać nie zamierzała.

On postanawia zrobić to teraz. Przed wyjściem żegna się jeszcze z psem i z matką, która chyba nawet chce go zatrzymać, coś zrobić, powiedzieć coś, ale nie może, ponieważ akurat podsmaża na drugie danie kartofle, pilnuje kompotów.

Od lat to planował – ten dzień. Po cichu, bez gadania. Pójdzie wzdłuż kolejowych torów i pożegna kilka miejsc. Wzgórze, małą stację Ruda Śląska z dworcem i pocztą z bladoczerwonych kamieni. Dwa klony rzucające cienie na placyk przed wejściem, jedną lipę ociekającą od miodu i dawno opuszczoną starą cegielnię z wybitymi oknami, gdzie leżeli z Magdaleną na dachu i wymyślali sobie przyszłość, gapiąc się na niebo. I gdzie dał jej dotknąć swoich dredów, a ona w zamian podniosła bluzkę do góry i pokazała mu cycki.

Ale nic nie jest dokładnie tak, jak zaplanował. Wyjazd zbyt szybki i niespodziewany. Ostatnie, bardzo zwyczajne skinienie na dzień dobry i na do widzenia do pana Staśka do zielonej ławki przyrośniętego – ten to bohatersko dźwiga na kolanach brzucha piwny kufel i kiedyś na żwirowni w tataraku spotkał diabła i powiedział mu spierdalaj.

Skok na rower i droga na stację. Przesuwające się w oczach obrazy – kolorowe plamy schnących na sznurach ubrań, kwieciste halki starych bab, zielone plamy drzew, rdzawe, pociemniałe od starości ściany domów. Plamy, słoneczne bryzgi, zielone liście, przyspieszony dziwnie oddech. A potem pociąg i znowu: obrazy, fabryki i kominy. Piaszczyste drogi, na których zdarło się niejedną parę butów. Las. Monotonne połacie pól, dotykające horyzontu. Dachy obcych miast. Spokój. Stacja Opole, stacja Łódź. Nerwowe szczękanie zębami podczas ziewania.

Jakoś parę minut przed wjazdem do Warszawy, chce mu się płakać. Robi więc to samo, co robi zawsze w takich chwilach. Uśmiecha się do siebie.

Nowe rozdziały zwykle nie zaczynają się wyraźnie. Nie ma znaków, na przykład jakiegoś nadzwyczaj monumentalnego snu, jak ten o piorunie rozcinającym dom na dwie połówki. Nie przychodzi pan we fraku, nie mówi: panie, panowie, przedstawienie skończone, kuglarze zmywają twarze, zapraszamy ponownie za rok. Nie spada czerwona kurtyna. Nic z tych rzeczy.

Nowe rozdziały zaczynają się od jednej myśli, złapanej przypadkiem, gdzieś w drodze, przy akompaniamencie pociągu kół – tadam tadam, tudum tudum. Zaczynają się bez gadania, w chwili gdy coraz mniej się potrzebuje słów, bo zbyt wiele ma się ich w sobie. Tadam tadam. A więc do przodu. Chcesz coś mieć – więc upewnij się, czego nie będziesz miał na pewno. Tudum tu-dum. Smakołyków i różnych takich fatałaszków. Ojcowskiego ramienia i słowa dobrego, plasterka na serduszko. Tadam tadam. Ani domeczku białego takiego, gdzieś na przedmieściu, ani domeczku z okienkiem i pelargonią w okienku. Ani psa, co by merdał. Ani dobrej żony, co trzeba ją mieć. I paneli podłogowej, jasnej, sosnowej. Tak tak, to wszystko, co trzeba mieć, to nie będziesz tego miał. Machina czasu, zamknięta w odwiecznym de-en-a z hukiem zatrzyma się na tobie.

O, przyszli hipotetyczni podróżnicy genetyczni – nie zaistniejecie przeze mnie! A potem płacz matek bolejących, rąk załamywanie, że za co, za jakie grzechy taka hańba dla rodziny. I tylko różaniec, tylko zdrowaś, jeśli ani pas ani od żelazka kabel i kijem ci z dupy wybijemy te dewiacje.

A potem, potem to już tylko piekło z diabłami i podła herbata, i ani grama cukru do niej. Przynajmniej wiemy na czym stoimy, choć właściwie leżymy. Bo nikt nie lubi klaunów.

A przecież się nie będzie urzędnikiem nigdy, z krawatem i pieczątką na czole. Ani żadnym takim elementem społecznej układanki, tylko niepasującym puzzlem, burzącym idealną całość. Tylko zepsutym trybikiem, spowalniającym doskonałą maszynerię.

A czasem, żeby mieć od was spokój, pomaluję twarz i będę się śmiać i śmiać. I nigdy, przenigdy nie zobaczycie na niej łez innych niż te namalowane na policzkach niebieską farbką.

Panie i panowie, nikt z was się nie dowie, co się tam schowało, pod tą farbką białą. Chwyćcie mnie za ręce, nie pytajcie więcej, kto tam w środku siedzi – zabawię wasze dzieci, zdejmę gwiazdkę z nieba, puszczę dym uszami, a potem bardzo głośno będziemy się śmiali. Hihihi. Hahaha. Hohoho. Ojejku jejku.

Coraz mniej słów, coraz mniej snów, coraz mniej sów. Melizmatyczne abstrakcje snuje ta chora głowa jak pajęczynowe nitki. A ona, ta na es – co to się jej nie nazywa, bo jej imię po uszach bije, a ja ją wyssałem całą, do kości i znam się na niej dogłębnie. Ach, mam doktoraty.

Z niej się wyszło, trzy dekady już prawie, ją się zabijało uczynkiem i myślą – myślą kosmiczną i erotyczną, co to miała planetę wprawiać w ruch i krew w żyłach na okrągło. Tylko że wszystko to warte jest chuja. Do mnie się wraca – mówi ona – przeklęte nasienie, czcicielu mój i skazańcu. Ktoś ruletką zakręcił, powiedział stop i padło, rzecz jasna, na mnie. Kiedy mi coś pęknie w środku, będziecie mieli te parę fotografii z czerwonym nochalem i niebieską czupryną, po których zostanie wam gorzki osad na podniebieniu.

I trochę płyt, co ratowały życie wiele razy. Tak, to chyba wszystko. O reszcie nie warto, nie pamiętam już kto i o czym. Mylą mi się tematy rozmów, miasta w tłach i dźwięki przynależne takim i innym. Komu co do ucha i kto mi co. Mylą mi się imiona, twarze i odejścia. Bo zawsze były odejścia. Odkąd zabrakło mi palców, nie wiem już, za kim mam tęsknić. W kim właściwie swoją jedną, drugą i dziesiątą śmierć obśmiewać. Widzisz, świecie, miałeś takiego dobrego, wyjątkowego chłopca. Ale ty masz gdzieś takich dobrych chłopców. I dlatego ja przyjmę na siebie wszystkie twoje brudy: będę palić, pić i dawać dupy – żebyś wiedział, co straciłeś, ty głupi skurwysynu.

Nowe rozdziały zaczynają się zawsze od projektu najbliższego dnia. W nocnym pociągu pośpiesznym, w lepkim przedziale. W kucki na fotelu. I kruszą się stare paluszki solone i pachnie kawa warsowa podła w plastikowym kubeczku. I leżą książki i gazety, bo podróż długa i trzeba nabałaganić.

Więc zobaczy się Warszawę. Warszawa to ważna sprawa. Postoi się na wiadukcie, bo to fajne. Zje coś taniego i pomyśli o jakimś łóżku. Może wpadnie się do Niny, przesiedzi. Nina jest miła i ma czerwone usta. Jest piękna, jak wszystkie kobiety o pięknych imionach. Potrafi być kimkolwiek zechce być. I mówi bardzo ładnie przez telefon tak.

Przepraszam – czy możesz, pomyśleć o mnie – jak o swoim najlepszym przyjacielu?

Teraz siedzimy naprzeciw siebie, dzielimy tę samą historię. Miejsce i czas – dworcowy bar w godzinach świtu. Dalekie miasta śpią jeszcze, ziewają, bronią zaspane oczy przed latarniami.

Za chwilę wszystko ruszy, zbudzi się i ożyje, więc mamy tę jedyną szansę, by otworzyć jakiś nowy rozdział. Nie skorzystam z niej i nic się nie zacznie – myśli. Obcy przechodniu, już na zawsze pozostaniesz dla mnie obcy. Skończysz swoje espresso i wyjdziesz stąd, rozpoczynając dzień, wypełniając punkt po punkcie plan. Plan, który mnie nie zakłada. Wstaniesz i pójdziesz, miasto się zbudzi. Potem ja pójdę. I może jeszcze raz przypomnę sobie twoją twarz, dziś przed snem. Ale to tylko tyle, tylko to. Za kilka dni nie będę pamiętać tej chwili. Nie pożałuję nie zaczętej nigdy opowieści. Przyjdzie ktoś inny i usiądzie tutaj. Ulice – taśmy produkcyjne.

Przepraszam, czy mógłbyś pomyśleć o mnie jak o swoim największym wrogu? To już zawsze coś, bo nie nic. To całkiem inna historia, ale jednak można zająć myśli. Jako twój wróg będę zacięty i niecny. I pożałujesz, że mnie znasz. I zmienimy się nawzajem, zmienimy tak, że nie poznamy siebie samych już więcej. I skończymy na fotelach u psychoterapeutów. Chcesz? Zanim utonę w mieście, utonę w ślepym pożądaniu. Zanim przyjdzie zaspana kelnerka i pozbiera białe filiżanki, talerzyk z nadgryzionym tostem i różowy koktajl z czerwoną słomką. Zanim kobieta w płaszczu wytrzęsie cały poranny deszcz z niebieskiej parasolki. Na twojej twarzy mógłbym zbudować życie. Resztę sam bym dopowiedział. Nie wierzysz mi, jestem kosmitą. Rozgryzam każdą chwilę. Bycie nie sobą we krwi płynie mi. Mój kosmiczny skafander prześwituje przez skórę. Idź, masz rację, idź. Tam już płynie rzeka. Idź najedz się świateł. Rusza twój świat, nie mój. Nie ci ludzie, których bym chciał. Nie te rozmowy. Nie jestem tym, za kogo mają mnie. Widzą nie to, co ja widzę, ty wiesz. Nie mają nic do powiedzenia, ale udaję, że słucham. Idź, sam tu zostanę.

Telewizor wyrzyguje już poranne kawy i herbaty. Śpiewaj z nami i tańcz z nami, gotowanie z cekinami. Ruda, ostrzyżona na krótko dziewczyna bez rzęs wysypuje sobie na język kawę w proszku i zalewa ją colą. Jego spojrzenie wraca z okolic niknącego z widoku karku obcego przechodnia i po drodze przemyka przez jej oczy, w których dostrzega własną tajemnicę. Nagle i nieproszenie pojawia się w ich niezaczętej historii.