Największa na świecie organizacja naukowa i oświatowa – Towarzystwo National Geographic – powstała w 1888 roku, aby „rozwijać i upowszechniać wiedzę geograficzną”. Od tego czasu Towarzastwo finansuje wyprawy naukowe, prace badawcze oraz popularyzuje wiedzę o świecie wśród ponad 9 milionów swoich członków.

Magazyn National Geographic oraz książki, programy telewizyjne, filmy, a także mapy i atlasy wydawane przez Towarzystwo National Geographic uczą i inspirują.

Członkami Towarzystwa są wszyscy prepumeratorzy magazynu, którzy opłacając prenumeratę, współfinansują jego działalność.

Więcej informacji na temat działalności Towarzystwa można uzyskać ni stronie internetowej www.nationalgeographic.pl oraz na łamach magazynu National Geographic po polsku.

Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa

Licencjobiorca National Geographic Society

ul. Marynarska, 02-674 Warszawa

„Kobieta na krańcu świata” © copyright by TVN S.A., 2011

Copyright for Polish edition branded by National Geographic Society © 2011 National Geographic Society. All rights reserved

© 2011 Copyright for the text by Martyna Wojciechowska

Zdjęcia – Małgorzata Łupina

National Geographic i żółta ramka są zarejestrowanymi znakami towarowymi National Geographic Society.

Dział handlowy:

tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42

fax (48 22) 360 38 49

Sprzedaż wysyłkowa

Dział obsługi klienta: tel. 022 360 37 77

Projekt graficzny i okładka: Wojciech Franus

Ilustracja na okładce: Michał Barański

Zdjęcia: Małgorzata Łupina, Shutterstock

Fotoedycja: Agnieszka Franus

Redakcja: Agnieszka Franus, Beata Kęczkowska,

Konsultacja merytoryczna: Barbara Radwańska

Współpraca redakcyjna: Anna Wróblewska, Katarzyna Frydrych, Joanna Stachowiak, Zuzanna Kisielewska

Research: Jowita Baraniecka

Korekta: Elżbieta Morawska, Danuta Śmierzchalska, Redaktornia

ISBN: 978-83-7596-347-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

WSTĘP

Wspominałam już kiedyś, jak bardzo lubię podróżować?

Na czym polega różnica między turystą a podróżnikiem? Ten pierwszy jest tylko gościem we wszystkich miejscach, które odwiedza, podczas gdy ja lubię czuć się na całym świecie jak u siebie i często mentalnie „zadomawiam się”. Choćby na chwilę! Żyję życiem ludzi, których poznaję, zagłębiam się w ich zawikłane losy, poznaję historię rodziny albo rozmawiamy o tym, jak ciężko jest być więźniem tradycji w XXI wieku. A potem długo myślę i zabieram te historie dalej w świat. Nigdy o nich nie zapominając…

Tak też było w przypadku mojej podróży do Boliwii, podczas pierwszego sezonu „Kobiety na krańcu świata”. Nie spodziewałam się, że powstaną tam aż dwa odcinki programu, które na dodatek tak głęboko zapadną w pamięć milionom widzów. I mnie także.

Gdy ją poznałam, Carmen Rojas była walczącą cholitą – odważną zapaśniczką. I choć słowo „niestety” aż ciśnie się na usta – nadal nią jest, mimo wszelkich przeciwności losu i cierpienia, którego wciąż dośwadcza. Teraz jednak jest to jedynie ból fizyczny. Uporała się już z niewiernym mężem, który oprócz bycia damskim bokserem dodatkowo ją zranił, zostawiając z dwójką synów bez środków do życia. Carmen więc ma dla kogo walczyć. A ja rozumiem to bardzo dobrze, odkąd sama jestem mamą.

HISTORIA BOLIWII

Duże piętno na terenach dzisiejszej Boliwii odcisnęła kultura Tiahuanaco. Ruiny stolicy tego imperium odkryto na wybrzeżu jeziora Titicaca. Rozkwit państwa miał miejsce między II w. p.n.e., i X w. n.e., a upadek w XII w. Wkrótce tymi ziemiami zainteresowali się Inkowie i włączyli je do swojego imperium, które z kolei w XVI w. stało się łupem Francisca Pizarra. Na szczęście Boliwia położona jest tak wysoko, a społeczności były od siebie tak odizolowane, że Indian nie zdziesiątkowały przywiezione z Europy epidemie. (Ludy Ajamra i Keczua stanowią dziś ponad 60 proc. mieszkańców Boliwii). Hiszpanie ustanowili na podbitych terenach Wicekrólestwo Peru.

Zrzucenie jarzma hiszpańskiego i oderwanie się tych ziem od Peru nastąpiło w 1825 r. Nowe państwo nazwano na cześć słynnego bohatera walk o wyzwolenie Ameryki Południowej – Simona Bolivara. Pierwsze lata niepodległości Boliwii obfitowały w wojny, których konsekwencją były straty terytorialne, m.in. utrata dostępu do Oceanu Spokojnego. Kolejne sto lat to akty przemocy i blisko 200 wojskowych zamachów stanu. Ich kres nastąpił w 1982 r., kiedy to ogłoszono pierwsze demokratyczne wybory. Od 2006 r. prezydentem Boliwii jest Juan Evo Morales Ayma, Indianin z ludu Ajmara.

INFORMACJE

POWIERZCHNIA

1 098 581 km² WALUTA

Boliviano (BOB) =

100 centavos Kurs: 1 PLN = 2,5 BOB (1 BOB = 40 groszy), 1 USD = 7 BOB

LICZBA LUDNOŚCI

10,1 mln

NAJWIĘKSZE MIASTA

La Paz 1, 6 mln, Santa Cruz 1,6 mln, Sucre 281 tys. (2009)

GRUPY ETNICZNE

Keczua 30 proc.,

Metysi 30 proc.,

Ajmara 25 proc.,

(ponad 60 proc. mieszkańców Boliwii to Indianie).

RELIGIA

Katolicy – 95 proc.,

Protestanci – 5 proc.

KLIMAT

Klimat Boliwii jest bardzo zróżnicowany – od typowych dla lasów deszczowych parnych upałów po arktyczne chłody. Na Nizinie Boliwijskiej panuje klimat podrównikowy wilgotny, w Andach – kontynentalny suchy. Tam temperatura dość często spada poniżej zera. Pora deszczowa trwa od listopada do maja, a średnia roczna temperatura powietrza wynosi 26°C.

KIEDY JECHAĆ, CZYM, ZA ILE

• Do Boliwii najlepiej wybrać się w okresie tamtejszej zimy, czyli między majem a październikiem – jest tam wtedy sucho i pogodnie. Szczyt sezonu turystycznego wypada w sierpniu.

• Na lotniska w La Paz i Santa Cruz można dolecieć m.in. z Peru, Brazylii, Argentyny i Hiszpanii.

Z Polski nie ma bezpośrednich rejsów, najwięcej połączeń jest przez Monachium i Amsterdam oraz przez Limę i Sao Paulo.

Uwaga! Wyszukując loty, najlepiej skoncentrować się na liniach Aero Sur. Połączenia przez nie oferowane są dużo tańsze niż u konkurencji! Ceny biletów w obie strony wahają się od 4,5 do 9 tys. złotych, a cała podróż zajmuje od 24 do 35 godzin.

Można też polecieć do Chile albo Argentyny i stamtąd pociągiem albo autobusem dotrzeć do Boliwii.