Sheila Susan, Ellison Ferdinand

365 smaków dla naszych dzieciaków. Zabawne, zdrowe i wypróbowane na dzieciach

Przełożyła Małgorzata Kafel

Tytuł oryginału: 365 Foods Kids Love to Eat

Copyright © 1995 Sheila Ellison and Judith Gray. All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2008

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2008

Wydanie I

Spis treści

Dedykacja

Wstęp

O podawaniu posiłków i zachowaniu się przy stole

Zdrowe sugestie

Zdrowe zamiany

Dania dla niemowląt

Zasady szefa niemowlęcej kuchni

Własne potrawy

1 Purée ze szpinaku i gruszek (powyżej 4. miesiąca)

2 Zupa mleczna z brązowego ryżu (powyżej 4. miesiąca)

3 Pomarańcza z patatem (powyżej 4. miesiąca)

4 Purée jabłkowo-morelowe (powyżej 4. miesiąca)

5 Pasta grochowa (powyżej 4. miesiąca)

6 Jogurt domowej roboty (powyżej 6. miesiąca)

7 Jogurt z dodatkami (powyżej 6. miesiąca)

8 Owsianka (powyżej 6. miesiąca)

9 Płatki kukurydziane (powyżej 8. miesiąca)

10 Purée warzywne (powyżej 4. miesiąca)

11 Zapiekanka z dyni (powyżej 6. miesiąca)

12 Zapiekane warzywa (powyżej 6. miesiąca)

13 Zapiekanka z jabłek i patatów (powyżej 6. miesiąca)

14 Szpinak zapiekany z serem (powyżej 6. miesiąca)

15 Jajecznica z dodatkami (powyżej 12. miesiąca)

16 Kurczak z jabłkami (powyżej 8. miesiąca)

17 Kurczak lub wołowina w potrawce (powyżej 8. miesiąca)

18 Zapiekany sos kremowy (powyżej 12. miesiąca)

Napoje

19 Żurawinowy żart

20 Arbuzowy zawrót głowy

21 Mrożony koktajl czekoladowy

22 Herbata żurawinowa

23 Orzeźwiający napój jarzynowy

24 Koktajl jogurtowy

25 Koktajl owocowy

26 Kakao wieczorową porą

27 Truskawkowe bąbelki

28 Szok jabłkowy

29 Lemoniada

30 Prosty kogel-mogel

31 Sorbetowy napój na przyjęcie

32 Jogurtowy koktajl bananowy

33 Słoneczna herbata

Pieczywo

34 Pulchny chleb gruszkowy

35 Magiczne bułeczki cynamonowe

36 Chleb serowo-cebulowy

37 Babeczki bardzo owocowe

38 Twarde bułeczki daktylowe

39 Pyszny chleb bananowy

40 Babeczki z cukinią i otrębami

41 Piernik Jasia i Małgosi

42 Niewyszukane babeczki kukurydziane

43 Dyniowy chleb Kopciuszka

44 Babeczki z aromatycznym serem

45 Chleb owsiany z rodzynkami

46 Ciasto jogurtowo-owocowe

47 Bochen Leniwej Loli

48 Cytrynowe babeczki jogurtowe

49 Minibabeczki z masłem orzechowym

50 Bochen morelowo-marchewkowy

Śniadania

51 Zdrowe grzanki francuskie

52 Racuszki z musem jabłkowym

53 Grubiutkie gruszki

54 Jajka po benedyktyńsku

55 Tosty po hawajsku

56 Maślane ciasteczka owsiane

57 Omlet jabłkowo-serowy

58 Placuszki z twarożkiem

59 Wszystko może być jajecznicą

60 Słodki omlet bananowy

61 Faszerowane pomidory

62 Ciasto kawowe ciotki Katie

63 Cienkie naleśniki z niespodzianką

64 Wielki racuch z jabłkiem

65 Ciepły ryż z jagodami

66 Ptyś

67 Nadziewane tosty francuskie

68 Świnki pod kocykiem

Owoce

69 Deser bananowy

70 Jabłka w cieście

71 Kurczak pieczony z winogronami

72 Chleb jabłkowo-serowy

73 Jesienna mieszanka owocowa

74 Przysmak jabłkowy z kruszonką

75 Grillowane banany

76 Kawałki jabłek w karmelu

77 Owoce maczane w czekoladzie

78 Bajkowa ambrozja

79 Zupa jabłkowo-marchewkowa

80 Strudel z jabłkiem, szpinakiem i fetą

81 Miska złotej sałaty

82 Knedle z jabłkami

83 Pierś z kurczaka z morelami

84 Sałatka z jabłek i winogron

85 Kiełbaski zapiekane z owocami

Zrób to sam

86 Koktajl mleczny Maleya

87 Tost cynamonowy

88 Gotowane jajka

89 Ser domowej roboty

90 Zupa z kluseczkami

91 Naleśniki z jagodami

92 Jajka w gniazdach

93 Krakersy

94 Pyszne parfait

95 Grillowana kanapka z masłem orzechowym

96 Owoce z jogurtem

97 Jajko w bułce

98 Zupa z naleśnikami

99 Kremowe fettuccine

100 Ryby pod kocykiem

101 Krakersy z polewą

Masło orzechowe

102 Krakersy z masłem orzechowym

103 Owsianka z masłem orzechowym

104 Kanapki z masłem orzechowym i ananasem

105 Koktajl

106 Maślano-orzechowe kulki prażonej kukurydzy

107 Babeczki z masłem orzechowym

108 Sos warzywno-orzechowy

109 Makaron z ananasem

110 Granola z masłem orzechowym

111 Dropsy orzechowo-owocowe bez pieczenia

Drugie śniadania do zapakowania

112 Serowe ciasteczka

113 Tyci suflecik z tuńczyka

114 Kanapki-roladki

115 Przygoda z chili

116 Płaski chleb warzywny

117 Spodki serowo-ziemniaczane

118 Miękkie precle

119 Jabłkowe batoniki z otrębami

120 Quiche z serem i czymkolwiek

121 Granola babuni

122 Ciasteczka serowo-czekoladowe

123 Chlebowe patyczki

124 Szpinakowe kwadraciki

125 Kurczak pieczony

126 Mieszanka na szlak

127 Kanapki Klubu Naleśnikowego

Sałatki

128 Sałatka ryżowa

129 Niemiecka sałatka z gorących ziemniaków

130 Sałatka z jabłek i tuńczyka

131 Sałatka z mandarynek

132 Jesienna sałatka owocowa

133 Niespodzianka z kurczaka z nerkowcem

134 Tuńczykowe kwiaty

135 Idealna sałatka ziemniaczana

136 Słodko-kwaśna sałatka fasolowa

137 Pikantna sałatka ze szpinakiem

138 Sałatka nicejska

139 Sałatka z kurczaka w jadalnych miseczkach

140 Słodka sałatka z marchwi

141 Sałatka z zapałkami

142 Sałatka z krabów śnieżnych

143 Sałatka z jabłek z rodzynkami

144 Entliczek-pentliczek, galaretka na stoliczek

Kanapki

145 Gigantyczne zapiekanki

146 Kanapka nowożeńców

147 Owocowe kanapki z bajgli

148 Kanapka z boczkiem, sałatą i pomidorem

149 Kanapki Monte Christo

150 Kanapka „rodzynkorzechowa”

151 Kanapka z pastą jajeczną

152 Drugie śniadanie oracza

153 Kanapka z owocami morza

154 Kanapka miodowo-bananowa

155 Grillowane kanapki z serem

156 Kanapki z sentencją

157 Kanapki z tortilli

158 Kanapki-wiatraczki

159 Dziecięce kanapki z pieczonym mięsem

160 Kanapki z posypką

Zupy

161 Rosół z ryżem

162 Kowbojska zupa kukurydziana

163 Zupa pomidorowa z alfabetem

164 Grochówka ze ślimaczkiem

165 Zupa z kulkami z macy

166 Zupa z krewetek

167 Zupa ze świeżych pomidorów

168 Zupa ziemniaczana z popcornem

169 Gęsta kremowa zupa jarzynowa

170 Rosół z kurczaka z kluskami kładzionymi

171 Jarzynowa z makaronem

172 Ziemniaczana z porem

173 Zupa Minestrone

174 Jarzynowa z kawałkami wołowiny

175 Zupa marchwiowa z natką pietruszki

176 Krem z brokułów

177 Wegetariańska zupa chili

Przekąski

178 Precle z serem

179 Faszerowane jajka

180 Serowe świderki z ciasta ptysiowego

181 Smakowite kąski na wykałaczkach

182 Popcorn po meksykańsku

183 Serowe purchawki

184 Chrupiące kuleczki

185 Rogaliki serowo-szpinakowe

186 Jagodowe bajgle

187 Naleśniki po nowozelandzku

188 Krakersy razowe

189 Chrupiące serowe stworki

190 Chipsy z patatów

191 Bułki ze szparagami

192 Znikający sos z karczochów

193 Prażone pestki z dyni

194 Orzeszki ziemne w chrupiącej zalewie

Ciasteczka

195 Ciasteczka dla detektywa

196 Batoniki malinowo-owsiane

197 Czekoladowe wiatraczki

198 Ciasteczka-łezki z masłem orzechowym

199 Ciasteczka ananasowo-jabłkowe

200 Ciasteczka „jeszcze trochę”

201 Ciasteczka czekoladowe

202 Piernikowe ludziki

203 Ciągnące ciasteczka owocowe

204 Ciastkowy teatrzyk

205 Ciasteczka cytrynowe

206 Czekoladowe uśmiechy

207 Ryżowe batoniki z pianką żelową

208 Pierniczki

209 Bułeczki z kruchego ciasta

210 Stogi siana

211 Ciasteczka z wróżbą

Twórcze potrawy

212 Wzorzyste placki

213 Ozdobna owsianka

214 Taco wymieszano

215 Zapiekany kolaż

216 Niezwykła zupa pomidorowa

217 Rozgwieżdżone minipizze

218 Krakersowe chrupanie

219 Rzeźba z ziemniaków

220 Omlet autorski

221 Jadalna rzeźba

222 Kanapki klubowe

223 Brzoskwiniowy ideał

224 Sprężynki

225 Warstwowa sałatka jarzynowa

226 Małpi chleb

227 Wieże z tortilli

228 Dziecięce szaszłyki

Makarony i nie tylko...

229 Rurki z serem

230 Makaron domowy

231 Spaghetti z klopsikami

232 Makaron z cukinią i jogurtem

233 Lasagne-kwiaty ze szpinakiem

234 Sałatka makaronowa z kurczakiem i owocami

235 Makaron cytrynowy

236 Dziki ryż z jabłkami

237 Ryż z makaronem

238 Gnocchi

239 Leniwa lasagne

240 Biały ryż

241 Spaghetti z jajkiem na boczku

242 Risotto jabłkowe

243 Makaron z awokado

244 Babka ryżowa

245 Zapiekanka makaronowa Diany

Warzywa

246 Składane placki z jabłkami

247 Warzywa zapiekane z serami

248 Groszek w sosie beszamelowym

249 Krem serowo-ziemniaczany

250 Sos jarzynowy

251 Pudding z marchwi i kukurydzy

252 Ziemniaki zapiekane z kremowym sosem

253 Hamburgery wegetariańskie

254 Grillowane ziemniaki

255 Zapiekanka marchewkowo-pieczarkowa

256 Placek nadziewany warzywami

257 Klopsiki z cukinii z sosem z czerwonej papryki

258 Zielona fasolka szparagowa po dawnemu

259 Kalafior w serowej chmurze

260 Faszerowana papryka

261 Placek-Pankracek

262 Naleśniki ze szparagami

Potrawy mięsne

263 Minipaszteciki

264 Kotlety wieprzowe z patatami

265 Duszona wołowina z jarzynami dla całej rodziny

266 Boeuf Strogonow

267 Chili

268 Wołowina zapiekana po pastersku

269 Wołowina po chińsku ze strąkami grochu

270 Szaszłyki wołowe z sosem teriyaki

271 Duszona wołowina z kukurydzą

272 Przewrotny klops

273 Bardzo łatwy gulasz wołowy

274 Kotlety wieprzowe z suszonymi owocami

275 Żeberka z grilla

276 Pikantne klopsy z jabłkami

277 Mięso w bułce

278 Stek z ananasem

Drób

279 Kurczak amatora miodu

280 Strogonow z kurczaka

281 Kurczak w sosie z chipsami kukurydzianymi

282 Kurczęta faszerowane

283 Potrawka z kurczaka z kluseczkami

284 Kremowa enchilada z kurczaka

285 Kurczak po normandzku

286 Quiche z kurczakiem i brokułami

287 Kurczak z sosem cytrynowym

288 Kurczak z ryżem

289 Kurczak smażony po chińsku

290 Kurczak w sosie gruszkowym

Ryby

291 Ryba w sosie słodko-kwaśnym

292 Krewetki dla gagatków

293 Złap tuńczyka

294 Halibut z masłem cytrynowo-limonkowym

295 Rolada z łososia i szparagów

296 Zapiekana sieja

297 Ryba z krewetkami w sosie beszamelowym

298 Roladki rybne z jabłkiem i szpinakiem

299 Sola z zielonym makaronem

300 Kremowe fettuccine z krabami

301 Łosoś Sama pieczony w folii

Desery

302 Sernik z okruchami czekolady

303 Custard z brązowym ryżem na słodko

304 Ciasto z truskawkami

305 Amerykańska szarlotka ze śmietaną

306 Pudding z chleba z mandarynkami

307 Suflet bananowy z sosem morelowym

308 Miodowe jabłka

309 Brzoskwinie z kruszonką

310 Beza ananasowa

311 Tarta czekoladowo-malinowa

312 Kruche ciasto z bananami i pomarańczami

313 Ciasto francuskie z morelami

314 Pudding dyniowy na parze

315 Kruche ciasteczka z truskawkami

316 Ciasto z jagodami

317 Ciasto z sałatką owocową

318 Brązowa Betty

Przyjęcia

319 Szybka trufla

320 Serowe kubeczki

321 Roladki z szynką lub indykiem

322 Ptysie serowo-cebulowe

323 Ciastka w wafelkach do lodów

324 Jagodowe kostki lodu

325 Kanapka-stosik

326 Ciasto podane ze świeżymi kwiatami

327 Superciasto

328 Minihamburgery ananasowe

329 Warstwowy ryż imprezowy

330 Dip do świeżych owoców

331 Tęczowa galaretka

332 Parówki w szlafroczkach

333 Kanapki-prezenty

334 Lodowe kule śniegowe

335 Przekąska na przyjęcie przy herbatce

Święta

336 Kruche ciasteczka Królowej Kier

337 Maślane ciasteczka-koniczynki

338 Wielkanocny warkocz

339 Czekoladowe zajączki

340 Suflet na Dzień Matki

341 Ulubione ciasto czekoladowe taty do kawy

342 Talerz owoców na Dzień Niepodległości

343 Jabłka w karmelu

344 Pieczony indyk z nadzieniem owocowym

345 Zupa z dyni

346 Grzanki francuskie od święta

347 Sałatka z ananasa w kształcie menory

348 Wieńce bożonarodzeniowe

349 Cukrowe laski

350 Kule śniegowe

Potrawy z różnych stron świata

351 Francuska zupa cebulowa

352 Nasi Goreng

353 Grecka sałatka ziemniaczana

354 Jajka po szkocku

355 Nowozelandzki deser Pavlova

356 Piracka paella z Hiszpanii

357 Płaski chleb indyjski (chapati)

358 Mięso z warzywami smażone na sposób chiński

359 Wieprzowe pierożki won-ton

360 Chińskie kluski na parze

361 Paszteciki kornwalijskie

362 Kasza gryczana po rosyjsku

363 Włoskie risotto z kurczaka

364 Quesadillas

365 Meksykański custard karmelowy

Wnioski

Podziękowania

O Autorkach

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Cudownym zdrowym dzieciom, które towarzyszyły mi podczas zakupów, gotowania oraz spożywania posiłków, a potem pomagały przy zmywaniu…

Jonathanowi

Andrew

Kirsty

Riki

Judith

Moim dzieciom: Wesleyowi, Brooke, Rhettowi i Troyowi, za to, że mnie twórczo inspirują. Moim braciom i siostrom: Susan, Karen, Davidowi, Brianowi i Brennanowi, z którymi dzielimy posiłki i wspomnienia.

Sheila

Wstęp

Każda rodzina poświęca sporo czasu i energii przygotowywaniu, podawaniu na stół i spożywaniu posiłków. Jedzenie, szczególnie dla dzieci, jest bardzo ważną czynnością, dzięki której uczą się zachowania w towarzystwie, nawiązywania kontaktów i rozwijają poczucie własnej wartości. Czas spędzony przy stole pomaga w zacieśnianiu więzi rodzinnej, jest ponadto okazją do dzielenia się z innymi, odpoczynku, budowania wzajemnych relacji i rozwijania wrażliwości na potrzeby innych. Po wielu latach gotowania dla dzieci i pozostałych członków rodziny przyszło nam do głowy, że rodzicom przydałaby się praktyczna, zrozumiała, przystępnie napisana książka kucharska, która uwzględniałaby dziecięce gusta i apetyty. Jak sugeruje tytuł, naszym celem jest dostarczenie pomysłów na taką liczbę zróżnicowanych potraw, aby ułatwić naszym Czytelnikom przygotowywanie posiłków, których dziecko chętnie spróbuje i je polubi.

Mamy nadzieję, że ta książka przyda się podczas planowania jadłospisu, pomoże w zbilansowaniu diety, uświetnieniu codziennych obiadów lub spotkań towarzyskich. Dlatego uwzględniłyśmy w niej propozycje różnego rodzaju: przekąski, owoce, sałatki, zupy, śniadania i dania dla niemowląt. Pozostałe rozdziały zawierają przepisy na potrawy, które dzieci mogą przygotować samodzielnie, dania kuchni świata, pomysły na posiłki do zjedzenia poza domem, na wakacjach i na przyjęciach dla dzieci.

Aby lepiej przygotować Czytelników do żywienia dzieci, uwzględniłyśmy kilka szczególnych problemów. Można tu zatem znaleźć propozycje, jak zastąpić niektóre produkty innymi, zdrowszymi, oraz pomysły i porady dotyczące organizacji posiłków w domu i zasad zachowania się przy stole. Wydaje nam się, że rodzice potrzebują nie tylko dobrych książek kucharskich, lecz także wskazówek, które pomogłyby im kształtować u dzieci pozytywne nastawienie do jedzenia i zdrowe nawyki żywieniowe na całe życie. Rymowanki rozpoczynające poszczególne rozdziały zostały napisane przez Shari Cohen, autorkę poradników i wierszy dla dzieci.

Wszystkie nasze przepisy zostały sprawdzone w kuchni, przetestowane na dzieciach i przeanalizowane przez ekspertów od zdrowego żywienia pod kątem wartości odżywczych. Czujemy się jednak w obowiązku zwrócić uwagę Czytelników na niektóre zagrożenia. Pewne przedmioty mogą być niebezpieczne w dziecięcych rączkach i buziach. Należą do nich choćby całe orzechy, popcorn, pestki czy wykałaczki. Warto również pamiętać o tym, by przygotowując porawy z zawartością mleka, brać pod uwagę możliwość użycia mleka chudego, beztłuszczowego lub sojowego.

Będziemy wdzięczne za wszelkie sugestie i komentarze, jakie nasuną się naszym Czytelnikom podczas korzystania z niniejszej książki. Życzymy Wam i Waszym rodzinom smacznych posiłków i zdrowia.

O podawaniu posiłków i zachowaniu się przy stole

Wszyscy domownicy myją ręce, zanim zasiądą do posiłku.

Dzieci nie powinny być zmuszane do jedzenia, jeśli nie mają na nie ochoty.

Odmawiając jedzenia, zachowujemy się uprzejmie i taktownie.

Jeśli coś nie leży na stole, nie wolno się tym częstować.

Nakładajmy dzieciom małe porcje – zawsze mogą poprosić o dokładkę.

Im dzieci są młodsze, tym wolniej jedzą.

Na stole zawsze powinno leżeć pieczywo.

Nauczmy dzieci, aby wycierały ręce w serwetkę, a nie o ubranie.

Nikt nie zaczyna jeść, dopóki wszyscy nie zajmą swoich miejsc przy stole.

W przeciwieństwie do zwierząt, które pochylają się nad jedzeniem, ludzie podnoszą je do ust.

Dzieci mogą odejść na chwilę od stołu, jeśli muszą wyczyścić nos, dokucza im kaszel lub muszą pójść do łazienki.

Dorośli powinni unikać monopolizowania rozmowy przy stole.

Rodzice są wzorem dla dzieci, jeśli chodzi o dobre maniery przy jedzeniu.

Posiłki podajemy o stałych porach.

Również przekąski powinny mieć ustalone godziny.

Godziny posiłków powinny być tak zaplanowane, aby dzieci zdążyły umiarkowanie zgłodnieć.

Wyrażenia typu: „Fuj!”, „Czy ja muszę to jeść?”, „Paskudztwo!” i „A co to jest?” są zabronione.

NIE MA żucia gumy przy stole.

Dorośli nie powinni wykorzystywać posiłków na omawianie spraw, które dotyczą wyłącznie ich samych.

Postarajmy się, aby na stole znalazło się coś, co nasze dzieci lubią.

Pozwólmy, aby dziecko wybrało to, na co ma ochotę.

Bądźmy uprzejmi dla wszystkich osób przy stole.

Dołóżmy starań, aby wspólne posiłki były przyjemnością, na którą czekają wszyscy członkowie rodziny.

Zdrowe sugestie

Przyrządzając mięso, odcinajmy tłuste kawałki.

W jajkach cały tłuszcz gromadzi się w żółtku, starajmy się więc, aby na jedno żółtko przypadało białko dwóch lub więcej jaj.

Kiedy tylko mamy taką możliwość, zamiast mielonego mięsa wołowego wybierajmy chudą mielonkę z indyka.

Kupując kremy do smarowania pieczywa, dżemy, majonez czy keczup, szukajmy produktów z naturalnych składników.

Cukier można z powodzeniem zastąpić czystym syropem klonowym.

Czytajmy informacje na opakowaniach. Wybierajmy produkty ekologiczne, bez konserwantów.

Bardzo ważnymi elementami diety są bogate w błonnik pełnoziarniste płatki śniadaniowe i pieczywo, a także mąki i gotowe mieszanki do pieczenia z pełnego ziarna.

Unikajmy proszków do pieczenia, w których jako regulatory kwasowości zastosowano związki glinu.

Przygotowując sosy, zupy oraz inne potrawy, które zwykle wymagają użycia śmietany, starajmy się zastępować ją chudym mlekiem.

Większość dzieci uwielbia orzechowe kremy do smarowania pieczywa. Dla urozmaicenia używajmy różnych ich rodzajów.

Tradycyjny olej dobrze jest zastąpić oliwą z pierwszego tłoczenia.

Groszek, fasola, soczewica, orzechy oraz wszelkiego rodzaju pestki i nasiona stanowią doskonałe źródło białka.

Zamiast smakowych jogurtów owocowych, kupujmy jogurt naturalny. Można dodawać do niego świeże owoce, naturalne dżemy lub konfitury.

Zwykłe lody można zastąpić niskotłuszczowymi. Jeszcze zdrowsze są sorbety.

Aby ograniczyć ilość spożywanej soli, używajmy zamiast niej przypraw ziołowych i korzennych, czosnku oraz cytryny.

Kupując mrożonki, wybierajmy owoce bez dodatku cukru, natomiast owoce w puszkach wyłącznie w naturalnym soku lub zalewie. Uważnie czytajmy etykiety.

Jeśli chcemy przekonać rodzinę do zdrowego odżywiania, musimy wszelkie zmiany wprowadzać stopniowo. Niewielkie ulepszenia są lepsze niż żadne!

Zdrowe zamiany

łyżeczkę proszku do pieczenia można zastąpić 1/2 łyżeczki sody oczyszczonej

1 kawałek czekolady do pieczenia można zastąpić 3 łyżeczkami kakao oraz 1 łyżką masła lub 3 łyżkami karobu (mączki chleba świętojańskiego) oraz 2 łyżkami wody

1 szklankę cukru można zastąpić 3/4 szklanki miodu lub 3/4 szklanki melasy lub 3/4 szklanki czystego syropu klonowego

1 szklankę białej mąki można zastąpić 3/4 szklanki razowej mąki pszennej, lub 3/4 szklanki pszennej mąki typu graham

225 g masła można zastąpić taką samą ilością margaryny lub niepełną szklanką oleju roślinnego

1 szklankę maślanki można zastąpić 1 szklanką mleka z dodatkiem 3/4 łyżeczki wodorowinianu potasu

2 jajka można zastąpić 1 jajkiem i białkiem z dwóch jaj lub dwiema łyżkami oleju z dodatkiem 1 łyżki wody

1 szklankę mleka można zastąpić 1/2 szklanki mleka skondensowanego z dodatkiem 1/2 szklanki wody lub 3 łyżkami mleka w proszku z dodatkiem 1 szklanki wody

1 szklankę śmietany można zastąpić 1 łyżką soku z cytryny lub octu oraz 1 szklanką mleka skondensowanego lub 1 szklanką jogurtu naturalnego lub 1 szklanką maślanki

1 szklankę bitej śmietany można zastąpić 1 szklanką beztłuszczowego mleka w proszku ubitego z 1 szklanką wody z lodem lub 1 szklanką bitej śmietanki sojowej

Dania dla niemowląt

Ziemniaczki gniecione,

groszek i gruszki.

Zmiksowane banany,

sera okruszki.

Jogurt waniliowy

i galaretka,

i kabaczek żółty,

co w garnku zamieszkał.

To pyszne jedzonko

miejsca nie zajmuje,

bo i tak w całości

na buzi dziecka ląduje!

Zasady szefa niemowlęcej kuchni

Pokarm kobiecy i mleko modyfikowane zawierają wszelkie substancje odżywcze, których organizm dziecka potrzebuje przez pierwszych sześć miesięcy życia.

Ryby i produkty sojowe mogą wywoływać alergie, dlatego nie zaleca się ich podawania, dopóki dziecko nie ukończy ośmiu miesięcy.

Żółtka jaj mogą się znaleźć w jadłospisie dziecka dopiero po ukończeniu przez nie ośmiu miesięcy, a białka nie wcześniej niż po pierwszym roku życia.

Przed ukończeniem roku nie jest również zalecane podawanie miodu, gdyż może on zawierać bakterie powodujące u młodszych dzieci groźne choroby.

Jogurty i sery mogą być podawane dziecku, dopiero kiedy ukończy sześć miesięcy.

Dzieci, które nie ukończyły sześciu miesięcy, nie powinny pić niemodyfikowanego mleka krowiego.

Jak najdłużej podawajmy dziecku wyłącznie mleko z piersi lub modyfikowane.

Soki owocowe rozcieńczajmy przegotowaną wodą w proporcji 1:4.

Fasola jest dobrą alternatywą dla pokarmów mięsnych. Moczymy fasolę przez 8 godzin, odcedzamy, przekładamy na patelnię, zalewamy wodą i dusimy do miękkości.

Przecieramy na papkę.

Własne potrawy

Warzywa powinniśmy gotować wystarczająco długo, aby łatwo było zrobić z nich papkę, starając się jednak ich nie rozgotowywać.

Do przygotowania papek świetnie nadaje się robot kuchenny lub mikser.

Jeśli otrzymana papka jest zbyt gęsta, można do niej dodać odrobinę wywaru powstałego podczas gotowania jarzyn, mleka z piersi, mleka modyfikowanego, gotowanej wody lub soku owocowego.

Nigdy nie dodajemy soli ani cukru do potraw dla niemowląt.

Warzywa obieramy, kroimy na małe kawałeczki i gotujemy w jak najmniejszej ilości wody, a najlepiej na parze. Następnie miksujemy.

Mięso wprowadzamy w postaci zagęszczonego sosu z pieczeni (bez dodatku soli) lub sosu własnego z warzywami.

Mięso można również pokroić na małe kawałeczki, wrzucić do gotującej wody i dusić pod przykryciem, a po ugotowaniu zmiksować.

Niewykorzystane resztki jedzenia od razu zamrażamy, podzielone na pojedyncze porcje.

Do zamrażania świetnie nadają się tacki do lodu. Zamrożone kawałki przechowujemy w plastikowym woreczku.

1
Purée ze szpinaku i gruszek (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

Dowolna ilość siekanego szpinaku – świeżego lub mrożonego

1 gruszka (obrana, wydrążona i pokrojona w kostkę)

1 łyżeczka masła

Sposób przygotowania:

Szpinak dusimy przez chwilę na maśle na wolnym ogniu tak, aby był ciepły. W tym samym czasie rozgotowujemy gruszkę w niewielkiej ilości wody. Przecedzamy, rozgniatamy widelcem i mieszamy ze szpinakiem. Podajemy na ciepło.

Uwaga: Niektórzy specjaliści uważają, że jeśli przed podaniem owoców przyzwyczaimy dziecko do warzyw, będzie chętniej jadło warzywa w przyszłości.

2
Zupa mleczna z brązowego ryżu (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1 łyżeczka mąki ryżowej

120 ml mleka (dopóki dziecko nie ukończy 6 miesięcy, podajemy wyłącznie mleko z piersi lub modyfikowane)

Sposób przygotowania:

Lekko podgrzewamy mleko i mieszając powoli, wlewamy jego część (ok. 1/4) do mąki, tak aby powstała jednolita masa. Stopniowo dodajemy resztę mleka, ciągle mieszając, by nie zrobiły się grudki. Gotujemy pod przykryciem na wolnym ogniu przez 5 do 7 minut. Jeśli masa stanie się zbyt gęsta, dolewamy więcej mleka. Dla urozmaicenia możemy również dodawać wodę pozostałą z gotowania warzyw, zmiksowane warzywa, purée z owoców lub soki. W podobny sposób możemy również podawać płatki z prosa, proszek owsiany, a kiedy dziecko będzie starsze, kaszę mannę.

Uwaga: Wskazane jest, aby zacząć od ryżu i stopniowo włączać pozostałe rodzaje zbóż: jęczmień, proso, kukurydzę, owies, wreszcie pszenicę. U wielu dzieci występuje reakcja alergiczna na zawarty w pszenicy gluten, dlatego na ogół lepiej jest poczekać z jego wprowadzeniem.

3
Pomarańcza z patatem (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1 patat

1 łyżeczka masła

1/2 pomarańczy

Sposób przygotowania:

Obieramy, kroimy i gotujemy patat w niewielkiej ilości wody, odcedzamy, a następnie rozgniatamy z odrobiną masła. Dodajemy wyciśnięty sok z pomarańczy i mieszamy. Jeśli dziecko skończyło 9 miesięcy, możemy dodać pomarańczę (obraną, podzieloną na cząstki i dokładnie pokrojoną).

Uwaga: Można spróbować owinąć kawałki pomarańczy czystą, sterylną gazą, którą zwiążemy gumką, aby umożliwić dziecku bezpieczne żucie.

4
Purée jabłkowo-morelowe (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki suszonych moreli

2 słodkie jabłka

Jeśli nie chcemy zamrażać niewykorzystanej części purée, możemy przygotować je z odpowiednio mniejszych ilości składników.

Sposób przygotowania:

Morele płuczemy, zalewamy zimną wodą i pozostawiamy na noc, aby napęczniały. Delikatnie dusimy w tej samej wodzie ok. 25 minut, aż powstanie papka. Studzimy. W tym czasie obieramy jabłka i usuwamy gniazda nasienne. W niewielkiej ilości wody lub soku jabłkowego gotujemy do miękkości pokrojone na plasterki jabłko. Miksujemy razem jabłka i morele. Niewykorzystaną część purée zamrażamy na tackach do lodu.

Uwaga: W miarę możliwości kupujmy owoce suszone naturalnie, bez siarki. Owoce suszone z użyciem siarki należy najpierw wyparzyć we wrzątku.

5
Pasta grochowa (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

100 g łuskanego grochu, umytego i moczonego przez całą noc

1/2 małej cebuli, przekrojonej na pół

1 mały korzeń pasternaku, obrany i pokrojony w grube plasterki

1 marchewka, obrana i pokrojona w grube plasterki

Natka pietruszki i świeże listki tymianku

1/2 litra wody

25 g masła

Sposób przygotowania:

Przed namoczeniem kilkakrotnie płuczemy groch w czystej zimnej wodzie, za każdym razem zmieniając wodę. Kiedy groch namoknie, odlewamy z niego wodę do osobnego naczynia. Uzupełniamy wodę z grochu czystą wodą, tak aby otrzymać pół litra płynu i przelewamy do rondla. Wrzucamy groch, cebulę, marchewkę, pasternak i zioła. Ponieważ na końcu i tak wszystkie warzywa oddzielimy od grochu, nie należy ich drobno kroić. Pietruszki i tymianku nie siekamy. Doprowadzamy całość do wrzenia, a następnie zmniejszamy ogień i dusimy ok. 45 minut, tak aby groch rozgotował się do miękkości. Odcedzamy, usuwamy warzywa i zioła, pozostawiając w rondlu sam groch. Dodajemy masło i rozcieramy łyżką na papkę. Podajemy na ciepło.

Uwaga: To tradycyjna potrawa w kuchni brytyjskiej, serwowana również dorosłym. Można podać ją całej rodzinie, na przykład z dodatkiem brązowego ryżu.

6
Jogurt domowej roboty (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

3 łyżki jogurtu naturalnego

2 łyżki chudego mleka w proszku

2 1/2 szklanki mleka

Duży szklany słoik

Sposób przygotowania:

Napełniamy słoik wrzątkiem i pozostawiamy na kilka minut (do słoika wkładamy łyżkę, aby nie pękł). Dodajemy do mleka mleko w proszku i podgrzewamy ostrożnie w rondlu, tak aby się nie zagotowało. Odstawiamy i czekamy, aż mleko ostygnie (powinno być letnie). Mieszamy z jogurtem i wlewamy do przygotowanego słoika. Zakręcony słoik owijamy kawałkiem czystego kocyka i wstawiamy do plastikowego wiaderka. Przechowujemy wiaderko w ciepłym miejscu przez 6 godzin, następnie odwijamy słoik i wstawiamy do lodówki.

Uwaga: Oto jak powstaje jogurt: bakterie żywią się zawartym w mleku cukrem, rozkładając go do kwasu mlekowego, który powoduje, że mleko się zsiada i gęstnieje. Kiedy tylko jogurt osiągnie odpowiednią gęstość, trzeba włożyć go do lodówki, aby zimno zatrzymało dalszy rozwój bakterii. Jeśli nie schłodzimy go w odpowiednim momencie, jogurt rozwarstwi się i stanie się wodnisty. Jeśli zaś temperatura będzie zbyt wysoka, bakterie zginą i mleko nie zgęstnieje.

7
Jogurt z dodatkami (powyżej 6. miesiąca)

Jogurt bananowy: Do jogurtu domowej roboty dodajemy rozgniecionego banana

Jogurt jabłkowy: 3 łyżki jogurtu, 2 łyżeczki musu jabłkowego. Składniki miksujemy. Podobnie możemy przyrządzić jogurt z dowolnymi owocami.

Jogurt karobowy (powyżej 8. miesiąca): 2 łyżki jogurtu, 1 łyżeczka karobu. Posypujemy jogurt karobem, mieszamy i podajemy.

Lody jogurtowe: Mieszamy jogurt z dowolnymi zmiksowanymi owocami, które są dostępne o danej porze roku i wlewamy do tacek na lód. Kiedy lody częściowo zastygną, wkładamy patyczki i zamrażamy. Pilnujemy dziecka podczas jedzenia i zabieramy patyczek, kiedy tylko skończy jeść.

Śniadanie z zarodkami pszenicy (zarodki pszenicy mogą być podawane dziecku po ukończeniu 6 miesięcy): 1 łyżka zarodków pszenicy, 2 łyżki jogurtu, 1 łyżeczka startego surowego jabłka lub rozgniecionego banana. Mieszamy składniki i podajemy.

Uwaga: Jogurt można przygotowywać z mleka pełnotłustego, odtłuszczonego, chudego mleka w proszku, mleka skondensowanego, a nawet sojowego.

8
Owsianka (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki płatków owsianych (nie błyskawicznych)

2 1/2 szklanki wrzątku

Sposób przygotowania:

Wsypujemy powoli płatki owsiane do wrzącej wody. Przykrywamy i dusimy przez 30 minut. Aby uzyskać odpowiednią konsystencję, vwdodajemy mleka lub mleka modyfikowanego. Tak jak do innych rodzajów płatków śniadaniowych, do owsianki można dodawać owoce, warzywa lub zmiksowane mięso.

Uwaga: Jeśli niemowlę dopiero zaczyna jeść pokarmy stałe, przygotowujemy płatki odpowiednio rozrzedzone. Kiedy dziecko przywyknie do nowej konsystencji, możemystopniowo zagęścić posiłek.

9
Płatki kukurydziane (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1/4 szklanki mąki kukurydzianej

1/4 szklanki zimnej wody

2 łyżeczki zarodków pszenicy

3/4 szklanki wrzątku

1/4 szklanki chudego mleka w proszku (niekoniecznie)

Sposób przygotowania:

Mąkę kukurydzianą mieszamy z zimną wodą i zarodkami pszenicy, a następnie wraz z mlekiem w proszku dodajemy do wrzątku. Mieszając, doprowadzamy do wrzenia, po czym dusimy przez 2 minuty. Podajemy ze zmiksowanymi owocami.

10
Purée warzywne (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

Dowolne warzywa

Sposób przygotowania:

Warzywa obieramy i kroimy na kawałeczki. Gotujemy do miękkości na parze lub w jak najmniejszej ilości wody, a następnie miksujemy wraz z wodą pozostałą z gotowania.

Uwaga: Oto pyszne rzeczy, które można dodać do purée dla dzieci, które skończyły 6 miesięcy: biały ser, jogurt, żółtko, zarodki pszenicy. Wystarczy nieco mleka, mleka modyfikowanego lub wody pozostałej z gotowania warzyw, aby powstała zupa.

11
Zapiekanka z dyni (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1 szklanka ugotowanej i zmiksowanej dyni

1/2 szklanki twarożku

1 łyżka zarodków pszenicy

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Mieszamy dynię z twarożkiem i nakładamy do naczynia. Posypujemy z wierzchu zarodkami pszenicy i pieczemy przez 10 minut.

Uwaga: Zwiędłe, poobijane lub po prostu stare warzywa straciły większość witaminy C, dlatego zawsze wybierajmy świeże, nawet jeśli są droższe. Kupujmy warzywa sezonowe i jedzmy je jak najszybciej. Jeśli można, unikajmy warzyw w puszkach.

12
Zapiekane warzywa (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/4 szklanki zmiksowanych warzyw (patatów, dyni, marchewki, kabaczka)

1 żółtko (roztrzepane)

1/4 szklanki mleka lub mleka modyfikowanego

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 190°C. Miksujemy ze sobą składniki i wlewamy do wysmarowanego masłem naczynia żaroodpornego lub do kilku małych naczyń. Wkładamy naczynie do formy do pieczenia, zalewamy wodą do wysokości ok. 2,5 cm i pieczemy ok. 30 minut.

Uwaga: We wszystkich przepisach, w których wymienione jest mleko, można zamiast niego użyć mleka sojowego.

13
Zapiekanka z jabłek i patatów (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

3/4 szklanki ugotowanego i pokrojonego w plasterki patata

1 czerwone jabłko, obrane i pokrojone w plasterki

1/4 szklanki mleka lub wywaru warzywnego

Zarodki pszenicy

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Układamy warstwami na przemian plasterki jabłka i patata. Zalewamy mlekiem lub wywarem i posypujemy zarodkami pszenicy. Przykrywamy i pieczemy przez 30 minut. Przed podaniem rozgniatamy widelcem. Pozostali członkowie rodziny mogą również delektować się tą potrawą (nie musimy jej dla nich rozgniatać!).

14
Szpinak zapiekany z serem (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki gotowanego szpinaku

1 szklanka purée ziemniaczanego

1 łyżka startego żółtego sera

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Dokładnie myjemy szpinak i oddzielamy łodygi. Gotujemy szpinak w rondlu z bardzo niewielką ilością wody przez 5 minut. Odcedzamy i miksujemy. Dodajemy ziemniaki i ser, a następnie przekładamy do wysmarowanego masłem naczynia żaroodpornego. Pieczemy przez 15 minut.

15
Jajecznica z dodatkami (powyżej 12. miesiąca)

Składniki:

1 jajko

1 łyżka mleka

1 łyżeczka masła

Sposób przygotowania:

Roztrzepujemy jajko z mlekiem w kubku lub miseczce. Topimy masło na patelni, wlewamy jajko i mieszamy, aż się zetnie.

Uwaga: Jajecznica jest bogatym źródłem białka, w dodatku większość dzieci ją uwielbia. Spróbujmy wzbogacić ją o dodatkowe składniki – twarożek, starty żółty ser, drobno posiekane gotowane warzywa, starte jabłko, siekaną pietruszkę lub rozgniecione pomidory.

16
Kurczak z jabłkami (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1 jabłko, obrane, wydrążone i pokrojone w plasterki

1 filet z piersi kurczaka

1/2 szklanki soku jabłkowego

Sposób przygotowania:

Dusimy kurczaka z plasterkami jabłka i sokiem jabłkowym, aż wszystko zmięknie. Miksujemy. Podajemy na ciepło.

Uwaga: Potrawy z mięsa i drobiu są źródłem żelaza i innych wartościowych składników odżywczych. Żelazo jest pierwszym składnikiem, którego zaczyna brakować dziecku karmionemu wyłącznie piersią.

17
Kurczak lub wołowina w potrawce (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1 pierś z kurczaka bez kości lub pół kilograma chudego mięsa wołowego, pokrojonego w kostkę

1 szklanka bulionu z kurczaka lub wołowego

1 ziemniak, pokrojony w kostkę

1 marchewka, pokrojona w kostkę

1/2 szklanki zielonego groszku

1 pomidor, obrany ze skórki

Inne warzywa według uznania

Sposób przygotowania:

Wszystkie składniki wkładamy do rondla i dusimy na wolnym ogniu przez 30 minut, aż zmiękną. Miksujemy do osiągnięcia kremowej konsystencji. Danie dobrze się zamraża, więc warto przygotować większą ilość.

18
Zapiekany sos kremowy (powyżej 12. miesiąca)

Składniki:

1 jajko

1 łyżeczka miodu

1 szklanka mleka

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 150°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Roztrzepujemy jajko z miodem, dodajemy mleko i wlewamy do przygotowanego naczynia. Umieszczamy naczynie w foremce zalanej do połowy wodą (to zapobiegnie zwarzeniu się mleka). Pieczemy przez 15 do 20 minut, aż sos stężeje.

Napoje

Maliny i jagody

zmieszane z lodem różowym

i dużo bitej śmietany

w napoju kolorowym.

Gęsty i dobrze schłodzony

pasuje do drugiego śniadania.

To przepis mój ulubiony

na tęczowy napój dla Frania.

19
Żurawinowy żart

Składniki na 2–3 porcje:

1 banan, obrany i pokrojony w plasterki

1 szklanka soku żurawinowego

1/3 szklanki soku pomarańczowego

5 kostek lodu

Sposób przygotowania:

Miksujemy banana, sok żurawinowy, pomarańczowy oraz lód, aż otrzymamy napój o jednolitej konsystencji. Uwaga: Pozwólmy dzieciom, by na tyle, na ile to możliwe, uczestniczyły w przygotowaniu posiłków – w ten sposób dzieci najszybciej się uczą. Dostosuj wykonywane czynności do wieku dziecka, aby nie zniechęcać go do wysiłku.

20
Arbuzowy zawrót głowy

Składniki na 2 porcje:

1 szklanka drobno pokrojonego schłodzonego arbuza bez pestek

1/4 szklanki niesłodzonego soku z czerwonych winogron

1 gałka lodów śmietankowych

1/2 szklanki pokruszonego lodu

Kilka kropel soku z aronii

Sposób przygotowania:

Miksujemy arbuza, sok z winogron i lody do uzyskania jednolitego gęstego koktajlu. Do wysokiej szklanki wsypujemy pokruszony lód i wlewamy zmiksowany napój. Dodajemy sok z aronii i delikatnie mieszamy. Podajemy z białą lub różową słomką do napojów.

Uwaga: Dzieci potrzebują jasno określonych granic. Wytyczając granice, zapewniamy dziecku poczucie bezpieczeństwa i dajemy wyraz naszej miłości. Dzieci, którym w trosce o nie wyznaczono granice, czują się pewniej, lepiej radzą sobie z rozwijaniem poczucia własnej wartości i rzadziej sprawiają kłopoty lub są niegrzeczne.

21
Mrożony koktajl czekoladowy

Składniki na 1 porcję:

1 szklanka chudego mleka

1 gałka lodów czekoladowych

1 łyżka syropu czekoladowego

Posypka czekoladowa (niekoniecznie)

Sposób przygotowania:

Miksujemy wszystkie składniki do uzyskania gęstej,

jednolitej konsystencji. Wlewamy do wysokiej szklanki

i dekorujemy posypką czekoladową.

Uwaga: Zapisujmy, jak rosną nasze dzieci. Można przymocować do kuchennej futryny specjalną miarę lub centymetr krawiecki, na którym będziemy zaznaczali flamastrem wzrost wraz z datą pomiaru. Dzieci lubią się porównywać, używajmy więc osobnego koloru dla każdego członka rodziny.

22
Herbata żurawinowa

Składniki na 8 porcji:

3 szklanki żurawiny

2 laski cynamonu

3 szklanki zmrożonego soku pomarańczowego

2 łyżeczki soku z cytryny

3/4 szklanki miodu lub cukru

Sposób przygotowania:

Żurawinę wsypujemy do rondla i zalewamy wodą. Dokładamy laski cynamonu i gotujemy na wolnym ogniu, dopóki owoce nie zmiękną (ok. 5–6 min). Wyjmujemy cynamon. Odcedzamy żurawinę na durszlaku, zachowując wywar, a owoce lekko rozgniatając. Odstawiamy żurawinową papkę, a do wywaru dodajemy sok pomarańczowy, cytrynowy oraz miód lub cukier. Mieszamy, aż cukier się rozpuści. Dolewamy wody, aby uzyskać 2 litry płynu. Podgrzewamy pod przykryciem przez 15 minut. Podajemy na gorąco, w kubku lub w filiżance z plasterkiem cytryny.

Uwaga: Pozostałe owoce żurawiny mieszamy na patelni z 3/4 szklanki cukru. Podgrzewamy przez 10 minut na wolnym ogniu i gotowe – pyszny sos żurawinowy!

23
Orzeźwiający napój jarzynowy

Składniki na 1 porcję:

1/2 szklanki soku z marchwi

1/2 szklanki soku pomidorowego

1 łodyga selera naciowego

Woda

Sposób przygotowania:

Łączymy sok marchwiowy z pomidorowym i dodajemy wody do uzyskania odpowiedniego smaku i konsystencji. Mieszamy łodygą selera, którą można chrupać, popijając napój.

Uwaga: Soki z surowych warzyw są zdrowe i dodają energii. Jeśli nie mamy sokowirówki, możemy kupować świeżo wyciśnięte soki w sklepie ze zdrową żywnością lub na specjalnym stoisku warzywnym w niektórych supermarketach.

Redaktor prowadzący: Adam Pluszka

Redakcja: Katarzyna Leżeńska

Korekta: Mariola Hajnus, Agnieszka Jezierska

Redakcja techniczna: Urszula Ziętek

Projekt graficzny serii: Hanna Gill

Ilustracje na okładce: Anna Pol / koniec_kropka

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Studio Page Graph, Warszawa

ISBN 978-83-7747-479-2

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Wydawnictwo W.A.B.
i Michał Nakoneczny / Virtualo Sp. z o.o.