Sheila Susan, Ellison Ferdinand

365 smaków dla naszych dzieciaków. Zabawne, zdrowe i wypróbowane na dzieciach

Przełożyła Małgorzata Kafel

Tytuł oryginału: 365 Foods Kids Love to Eat

Copyright © 1995 Sheila Ellison and Judith Gray. All rights reserved

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2008

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2008

Wydanie I

Spis treści

- Dedykacja

- Wstęp

- O podawaniu posiłków i zachowaniu się przy stole

- Zdrowe sugestie

- Zdrowe zamiany

- Dania dla niemowląt

- Zasady szefa niemowlęcej kuchni

- Własne potrawy

- 1 Purée ze szpinaku i gruszek (powyżej 4. miesiąca)

- 2 Zupa mleczna z brązowego ryżu (powyżej 4. miesiąca)

- 3 Pomarańcza z patatem (powyżej 4. miesiąca)

- 4 Purée jabłkowo-morelowe (powyżej 4. miesiąca)

- 5 Pasta grochowa (powyżej 4. miesiąca)

- 6 Jogurt domowej roboty (powyżej 6. miesiąca)

- 7 Jogurt z dodatkami (powyżej 6. miesiąca)

- 8 Owsianka (powyżej 6. miesiąca)

- 9 Płatki kukurydziane (powyżej 8. miesiąca)

- 10 Purée warzywne (powyżej 4. miesiąca)

- 11 Zapiekanka z dyni (powyżej 6. miesiąca)

- 12 Zapiekane warzywa (powyżej 6. miesiąca)

- 13 Zapiekanka z jabłek i patatów (powyżej 6. miesiąca)

- 14 Szpinak zapiekany z serem (powyżej 6. miesiąca)

- 15 Jajecznica z dodatkami (powyżej 12. miesiąca)

- 16 Kurczak z jabłkami (powyżej 8. miesiąca)

- 17 Kurczak lub wołowina w potrawce (powyżej 8. miesiąca)

- 18 Zapiekany sos kremowy (powyżej 12. miesiąca)

- Napoje

- 19 Żurawinowy żart

- 20 Arbuzowy zawrót głowy

- 21 Mrożony koktajl czekoladowy

- 22 Herbata żurawinowa

- 23 Orzeźwiający napój jarzynowy

- 24 Koktajl jogurtowy

- 25 Koktajl owocowy

- 26 Kakao wieczorową porą

- 27 Truskawkowe bąbelki

- 28 Szok jabłkowy

- 29 Lemoniada

- 30 Prosty kogel-mogel

- 31 Sorbetowy napój na przyjęcie

- 32 Jogurtowy koktajl bananowy

- 33 Słoneczna herbata

- Pieczywo

- 34 Pulchny chleb gruszkowy

- 35 Magiczne bułeczki cynamonowe

- 36 Chleb serowo-cebulowy

- 37 Babeczki bardzo owocowe

- 38 Twarde bułeczki daktylowe

- 39 Pyszny chleb bananowy

- 40 Babeczki z cukinią i otrębami

- 41 Piernik Jasia i Małgosi

- 42 Niewyszukane babeczki kukurydziane

- 43 Dyniowy chleb Kopciuszka

- 44 Babeczki z aromatycznym serem

- 45 Chleb owsiany z rodzynkami

- 46 Ciasto jogurtowo-owocowe

- 47 Bochen Leniwej Loli

- 48 Cytrynowe babeczki jogurtowe

- 49 Minibabeczki z masłem orzechowym

- 50 Bochen morelowo-marchewkowy

- Śniadania

- 51 Zdrowe grzanki francuskie

- 52 Racuszki z musem jabłkowym

- 53 Grubiutkie gruszki

- 54 Jajka po benedyktyńsku

- 55 Tosty po hawajsku

- 56 Maślane ciasteczka owsiane

- 57 Omlet jabłkowo-serowy

- 58 Placuszki z twarożkiem

- 59 Wszystko może być jajecznicą

- 60 Słodki omlet bananowy

- 61 Faszerowane pomidory

- 62 Ciasto kawowe ciotki Katie

- 63 Cienkie naleśniki z niespodzianką

- 64 Wielki racuch z jabłkiem

- 65 Ciepły ryż z jagodami

- 66 Ptyś

- 67 Nadziewane tosty francuskie

- 68 Świnki pod kocykiem

- Owoce

- 69 Deser bananowy

- 70 Jabłka w cieście

- 71 Kurczak pieczony z winogronami

- 72 Chleb jabłkowo-serowy

- 73 Jesienna mieszanka owocowa

- 74 Przysmak jabłkowy z kruszonką

- 75 Grillowane banany

- 76 Kawałki jabłek w karmelu

- 77 Owoce maczane w czekoladzie

- 78 Bajkowa ambrozja

- 79 Zupa jabłkowo-marchewkowa

- 80 Strudel z jabłkiem, szpinakiem i fetą

- 81 Miska złotej sałaty

- 82 Knedle z jabłkami

- 83 Pierś z kurczaka z morelami

- 84 Sałatka z jabłek i winogron

- 85 Kiełbaski zapiekane z owocami

- Zrób to sam

- 86 Koktajl mleczny Maleya

- 87 Tost cynamonowy

- 88 Gotowane jajka

- 89 Ser domowej roboty

- 90 Zupa z kluseczkami

- 91 Naleśniki z jagodami

- 92 Jajka w gniazdach

- 93 Krakersy

- 94 Pyszne parfait

- 95 Grillowana kanapka z masłem orzechowym

- 96 Owoce z jogurtem

- 97 Jajko w bułce

- 98 Zupa z naleśnikami

- 99 Kremowe fettuccine

- 100 Ryby pod kocykiem

- 101 Krakersy z polewą

- Masło orzechowe

- 102 Krakersy z masłem orzechowym

- 103 Owsianka z masłem orzechowym

- 104 Kanapki z masłem orzechowym i ananasem

- 105 Koktajl

- 106 Maślano-orzechowe kulki prażonej kukurydzy

- 107 Babeczki z masłem orzechowym

- 108 Sos warzywno-orzechowy

- 109 Makaron z ananasem

- 110 Granola z masłem orzechowym

- 111 Dropsy orzechowo-owocowe bez pieczenia

- Drugie śniadania do zapakowania

- 112 Serowe ciasteczka

- 113 Tyci suflecik z tuńczyka

- 114 Kanapki-roladki

- 115 Przygoda z chili

- 116 Płaski chleb warzywny

- 117 Spodki serowo-ziemniaczane

- 118 Miękkie precle

- 119 Jabłkowe batoniki z otrębami

- 120 Quiche z serem i czymkolwiek

- 121 Granola babuni

- 122 Ciasteczka serowo-czekoladowe

- 123 Chlebowe patyczki

- 124 Szpinakowe kwadraciki

- 125 Kurczak pieczony

- 126 Mieszanka na szlak

- 127 Kanapki Klubu Naleśnikowego

- Sałatki

- 128 Sałatka ryżowa

- 129 Niemiecka sałatka z gorących ziemniaków

- 130 Sałatka z jabłek i tuńczyka

- 131 Sałatka z mandarynek

- 132 Jesienna sałatka owocowa

- 133 Niespodzianka z kurczaka z nerkowcem

- 134 Tuńczykowe kwiaty

- 135 Idealna sałatka ziemniaczana

- 136 Słodko-kwaśna sałatka fasolowa

- 137 Pikantna sałatka ze szpinakiem

- 138 Sałatka nicejska

- 139 Sałatka z kurczaka w jadalnych miseczkach

- 140 Słodka sałatka z marchwi

- 141 Sałatka z zapałkami

- 142 Sałatka z krabów śnieżnych

- 143 Sałatka z jabłek z rodzynkami

- 144 Entliczek-pentliczek, galaretka na stoliczek

- Kanapki

- 145 Gigantyczne zapiekanki

- 146 Kanapka nowożeńców

- 147 Owocowe kanapki z bajgli

- 148 Kanapka z boczkiem, sałatą i pomidorem

- 149 Kanapki Monte Christo

- 150 Kanapka „rodzynkorzechowa”

- 151 Kanapka z pastą jajeczną

- 152 Drugie śniadanie oracza

- 153 Kanapka z owocami morza

- 154 Kanapka miodowo-bananowa

- 155 Grillowane kanapki z serem

- 156 Kanapki z sentencją

- 157 Kanapki z tortilli

- 158 Kanapki-wiatraczki

- 159 Dziecięce kanapki z pieczonym mięsem

- 160 Kanapki z posypką

- Zupy

- 161 Rosół z ryżem

- 162 Kowbojska zupa kukurydziana

- 163 Zupa pomidorowa z alfabetem

- 164 Grochówka ze ślimaczkiem

- 165 Zupa z kulkami z macy

- 166 Zupa z krewetek

- 167 Zupa ze świeżych pomidorów

- 168 Zupa ziemniaczana z popcornem

- 169 Gęsta kremowa zupa jarzynowa

- 170 Rosół z kurczaka z kluskami kładzionymi

- 171 Jarzynowa z makaronem

- 172 Ziemniaczana z porem

- 173 Zupa Minestrone

- 174 Jarzynowa z kawałkami wołowiny

- 175 Zupa marchwiowa z natką pietruszki

- 176 Krem z brokułów

- 177 Wegetariańska zupa chili

- Przekąski

- 178 Precle z serem

- 179 Faszerowane jajka

- 180 Serowe świderki z ciasta ptysiowego

- 181 Smakowite kąski na wykałaczkach

- 182 Popcorn po meksykańsku

- 183 Serowe purchawki

- 184 Chrupiące kuleczki

- 185 Rogaliki serowo-szpinakowe

- 186 Jagodowe bajgle

- 187 Naleśniki po nowozelandzku

- 188 Krakersy razowe

- 189 Chrupiące serowe stworki

- 190 Chipsy z patatów

- 191 Bułki ze szparagami

- 192 Znikający sos z karczochów

- 193 Prażone pestki z dyni

- 194 Orzeszki ziemne w chrupiącej zalewie

- Ciasteczka

- 195 Ciasteczka dla detektywa

- 196 Batoniki malinowo-owsiane

- 197 Czekoladowe wiatraczki

- 198 Ciasteczka-łezki z masłem orzechowym

- 199 Ciasteczka ananasowo-jabłkowe

- 200 Ciasteczka „jeszcze trochę”

- 201 Ciasteczka czekoladowe

- 202 Piernikowe ludziki

- 203 Ciągnące ciasteczka owocowe

- 204 Ciastkowy teatrzyk

- 205 Ciasteczka cytrynowe

- 206 Czekoladowe uśmiechy

- 207 Ryżowe batoniki z pianką żelową

- 208 Pierniczki

- 209 Bułeczki z kruchego ciasta

- 210 Stogi siana

- 211 Ciasteczka z wróżbą

- Twórcze potrawy

- 212 Wzorzyste placki

- 213 Ozdobna owsianka

- 214 Taco wymieszano

- 215 Zapiekany kolaż

- 216 Niezwykła zupa pomidorowa

- 217 Rozgwieżdżone minipizze

- 218 Krakersowe chrupanie

- 219 Rzeźba z ziemniaków

- 220 Omlet autorski

- 221 Jadalna rzeźba

- 222 Kanapki klubowe

- 223 Brzoskwiniowy ideał

- 224 Sprężynki

- 225 Warstwowa sałatka jarzynowa

- 226 Małpi chleb

- 227 Wieże z tortilli

- 228 Dziecięce szaszłyki

- Makarony i nie tylko...

- 229 Rurki z serem

- 230 Makaron domowy

- 231 Spaghetti z klopsikami

- 232 Makaron z cukinią i jogurtem

- 233 Lasagne-kwiaty ze szpinakiem

- 234 Sałatka makaronowa z kurczakiem i owocami

- 235 Makaron cytrynowy

- 236 Dziki ryż z jabłkami

- 237 Ryż z makaronem

- 238 Gnocchi

- 239 Leniwa lasagne

- 240 Biały ryż

- 241 Spaghetti z jajkiem na boczku

- 242 Risotto jabłkowe

- 243 Makaron z awokado

- 244 Babka ryżowa

- 245 Zapiekanka makaronowa Diany

- Warzywa

- 246 Składane placki z jabłkami

- 247 Warzywa zapiekane z serami

- 248 Groszek w sosie beszamelowym

- 249 Krem serowo-ziemniaczany

- 250 Sos jarzynowy

- 251 Pudding z marchwi i kukurydzy

- 252 Ziemniaki zapiekane z kremowym sosem

- 253 Hamburgery wegetariańskie

- 254 Grillowane ziemniaki

- 255 Zapiekanka marchewkowo-pieczarkowa

- 256 Placek nadziewany warzywami

- 257 Klopsiki z cukinii z sosem z czerwonej papryki

- 258 Zielona fasolka szparagowa po dawnemu

- 259 Kalafior w serowej chmurze

- 260 Faszerowana papryka

- 261 Placek-Pankracek

- 262 Naleśniki ze szparagami

- Potrawy mięsne

- 263 Minipaszteciki

- 264 Kotlety wieprzowe z patatami

- 265 Duszona wołowina z jarzynami dla całej rodziny

- 266 Boeuf Strogonow

- 267 Chili

- 268 Wołowina zapiekana po pastersku

- 269 Wołowina po chińsku ze strąkami grochu

- 270 Szaszłyki wołowe z sosem teriyaki

- 271 Duszona wołowina z kukurydzą

- 272 Przewrotny klops

- 273 Bardzo łatwy gulasz wołowy

- 274 Kotlety wieprzowe z suszonymi owocami

- 275 Żeberka z grilla

- 276 Pikantne klopsy z jabłkami

- 277 Mięso w bułce

- 278 Stek z ananasem

- Drób

- 279 Kurczak amatora miodu

- 280 Strogonow z kurczaka

- 281 Kurczak w sosie z chipsami kukurydzianymi

- 282 Kurczęta faszerowane

- 283 Potrawka z kurczaka z kluseczkami

- 284 Kremowa enchilada z kurczaka

- 285 Kurczak po normandzku

- 286 Quiche z kurczakiem i brokułami

- 287 Kurczak z sosem cytrynowym

- 288 Kurczak z ryżem

- 289 Kurczak smażony po chińsku

- 290 Kurczak w sosie gruszkowym

- Ryby

- 291 Ryba w sosie słodko-kwaśnym

- 292 Krewetki dla gagatków

- 293 Złap tuńczyka

- 294 Halibut z masłem cytrynowo-limonkowym

- 295 Rolada z łososia i szparagów

- 296 Zapiekana sieja

- 297 Ryba z krewetkami w sosie beszamelowym

- 298 Roladki rybne z jabłkiem i szpinakiem

- 299 Sola z zielonym makaronem

- 300 Kremowe fettuccine z krabami

- 301 Łosoś Sama pieczony w folii

- Desery

- 302 Sernik z okruchami czekolady

- 303 Custard z brązowym ryżem na słodko

- 304 Ciasto z truskawkami

- 305 Amerykańska szarlotka ze śmietaną

- 306 Pudding z chleba z mandarynkami

- 307 Suflet bananowy z sosem morelowym

- 308 Miodowe jabłka

- 309 Brzoskwinie z kruszonką

- 310 Beza ananasowa

- 311 Tarta czekoladowo-malinowa

- 312 Kruche ciasto z bananami i pomarańczami

- 313 Ciasto francuskie z morelami

- 314 Pudding dyniowy na parze

- 315 Kruche ciasteczka z truskawkami

- 316 Ciasto z jagodami

- 317 Ciasto z sałatką owocową

- 318 Brązowa Betty

- Przyjęcia

- 319 Szybka trufla

- 320 Serowe kubeczki

- 321 Roladki z szynką lub indykiem

- 322 Ptysie serowo-cebulowe

- 323 Ciastka w wafelkach do lodów

- 324 Jagodowe kostki lodu

- 325 Kanapka-stosik

- 326 Ciasto podane ze świeżymi kwiatami

- 327 Superciasto

- 328 Minihamburgery ananasowe

- 329 Warstwowy ryż imprezowy

- 330 Dip do świeżych owoców

- 331 Tęczowa galaretka

- 332 Parówki w szlafroczkach

- 333 Kanapki-prezenty

- 334 Lodowe kule śniegowe

- 335 Przekąska na przyjęcie przy herbatce

- Święta

- 336 Kruche ciasteczka Królowej Kier

- 337 Maślane ciasteczka-koniczynki

- 338 Wielkanocny warkocz

- 339 Czekoladowe zajączki

- 340 Suflet na Dzień Matki

- 341 Ulubione ciasto czekoladowe taty do kawy

- 342 Talerz owoców na Dzień Niepodległości

- 343 Jabłka w karmelu

- 344 Pieczony indyk z nadzieniem owocowym

- 345 Zupa z dyni

- 346 Grzanki francuskie od święta

- 347 Sałatka z ananasa w kształcie menory

- 348 Wieńce bożonarodzeniowe

- 349 Cukrowe laski

- 350 Kule śniegowe

- Potrawy z różnych stron świata

- 351 Francuska zupa cebulowa

- 352 Nasi Goreng

- 353 Grecka sałatka ziemniaczana

- 354 Jajka po szkocku

- 355 Nowozelandzki deser Pavlova

- 356 Piracka paella z Hiszpanii

- 357 Płaski chleb indyjski (chapati)

- 358 Mięso z warzywami smażone na sposób chiński

- 359 Wieprzowe pierożki won-ton

- 360 Chińskie kluski na parze

- 361 Paszteciki kornwalijskie

- 362 Kasza gryczana po rosyjsku

- 363 Włoskie risotto z kurczaka

- 364 Quesadillas

- 365 Meksykański custard karmelowy

- Wnioski

- Podziękowania

- O Autorkach

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Cudownym zdrowym dzieciom, które towarzyszyły mi podczas zakupów, gotowania oraz spożywania posiłków, a potem pomagały przy zmywaniu…

Jonathanowi

Andrew

Kirsty

Riki

Judith

Moim dzieciom: Wesleyowi, Brooke, Rhettowi i Troyowi, za to, że mnie twórczo inspirują. Moim braciom i siostrom: Susan, Karen, Davidowi, Brianowi i Brennanowi, z którymi dzielimy posiłki i wspomnienia.

Sheila

Wstęp

Każda rodzina poświęca sporo czasu i energii przygotowywaniu, podawaniu na stół i spożywaniu posiłków. Jedzenie, szczególnie dla dzieci, jest bardzo ważną czynnością, dzięki której uczą się zachowania w towarzystwie, nawiązywania kontaktów i rozwijają poczucie własnej wartości. Czas spędzony przy stole pomaga w zacieśnianiu więzi rodzinnej, jest ponadto okazją do dzielenia się z innymi, odpoczynku, budowania wzajemnych relacji i rozwijania wrażliwości na potrzeby innych. Po wielu latach gotowania dla dzieci i pozostałych członków rodziny przyszło nam do głowy, że rodzicom przydałaby się praktyczna, zrozumiała, przystępnie napisana książka kucharska, która uwzględniałaby dziecięce gusta i apetyty. Jak sugeruje tytuł, naszym celem jest dostarczenie pomysłów na taką liczbę zróżnicowanych potraw, aby ułatwić naszym Czytelnikom przygotowywanie posiłków, których dziecko chętnie spróbuje i je polubi.

Mamy nadzieję, że ta książka przyda się podczas planowania jadłospisu, pomoże w zbilansowaniu diety, uświetnieniu codziennych obiadów lub spotkań towarzyskich. Dlatego uwzględniłyśmy w niej propozycje różnego rodzaju: przekąski, owoce, sałatki, zupy, śniadania i dania dla niemowląt. Pozostałe rozdziały zawierają przepisy na potrawy, które dzieci mogą przygotować samodzielnie, dania kuchni świata, pomysły na posiłki do zjedzenia poza domem, na wakacjach i na przyjęciach dla dzieci.

Aby lepiej przygotować Czytelników do żywienia dzieci, uwzględniłyśmy kilka szczególnych problemów. Można tu zatem znaleźć propozycje, jak zastąpić niektóre produkty innymi, zdrowszymi, oraz pomysły i porady dotyczące organizacji posiłków w domu i zasad zachowania się przy stole. Wydaje nam się, że rodzice potrzebują nie tylko dobrych książek kucharskich, lecz także wskazówek, które pomogłyby im kształtować u dzieci pozytywne nastawienie do jedzenia i zdrowe nawyki żywieniowe na całe życie. Rymowanki rozpoczynające poszczególne rozdziały zostały napisane przez Shari Cohen, autorkę poradników i wierszy dla dzieci.

Wszystkie nasze przepisy zostały sprawdzone w kuchni, przetestowane na dzieciach i przeanalizowane przez ekspertów od zdrowego żywienia pod kątem wartości odżywczych. Czujemy się jednak w obowiązku zwrócić uwagę Czytelników na niektóre zagrożenia. Pewne przedmioty mogą być niebezpieczne w dziecięcych rączkach i buziach. Należą do nich choćby całe orzechy, popcorn, pestki czy wykałaczki. Warto również pamiętać o tym, by przygotowując porawy z zawartością mleka, brać pod uwagę możliwość użycia mleka chudego, beztłuszczowego lub sojowego.

Będziemy wdzięczne za wszelkie sugestie i komentarze, jakie nasuną się naszym Czytelnikom podczas korzystania z niniejszej książki. Życzymy Wam i Waszym rodzinom smacznych posiłków i zdrowia.

O podawaniu posiłków i zachowaniu się przy stole

- Wszyscy domownicy myją ręce, zanim zasiądą do posiłku.

- Dzieci nie powinny być zmuszane do jedzenia, jeśli nie mają na nie ochoty.

- Odmawiając jedzenia, zachowujemy się uprzejmie i taktownie.

- Jeśli coś nie leży na stole, nie wolno się tym częstować.

- Nakładajmy dzieciom małe porcje – zawsze mogą poprosić o dokładkę.

- Im dzieci są młodsze, tym wolniej jedzą.

- Na stole zawsze powinno leżeć pieczywo.

- Nauczmy dzieci, aby wycierały ręce w serwetkę, a nie o ubranie.

- Nikt nie zaczyna jeść, dopóki wszyscy nie zajmą swoich miejsc przy stole.

- W przeciwieństwie do zwierząt, które pochylają się nad jedzeniem, ludzie podnoszą je do ust.

- Dzieci mogą odejść na chwilę od stołu, jeśli muszą wyczyścić nos, dokucza im kaszel lub muszą pójść do łazienki.

- Dorośli powinni unikać monopolizowania rozmowy przy stole.

- Rodzice są wzorem dla dzieci, jeśli chodzi o dobre maniery przy jedzeniu.

- Posiłki podajemy o stałych porach.

- Również przekąski powinny mieć ustalone godziny.

- Godziny posiłków powinny być tak zaplanowane, aby dzieci zdążyły umiarkowanie zgłodnieć.

- Wyrażenia typu: „Fuj!”, „Czy ja muszę to jeść?”, „Paskudztwo!” i „A co to jest?” są zabronione.

- NIE MA żucia gumy przy stole.

- Dorośli nie powinni wykorzystywać posiłków na omawianie spraw, które dotyczą wyłącznie ich samych.

- Postarajmy się, aby na stole znalazło się coś, co nasze dzieci lubią.

- Pozwólmy, aby dziecko wybrało to, na co ma ochotę.

- Bądźmy uprzejmi dla wszystkich osób przy stole.

- Dołóżmy starań, aby wspólne posiłki były przyjemnością, na którą czekają wszyscy członkowie rodziny.

Zdrowe sugestie

- Przyrządzając mięso, odcinajmy tłuste kawałki.

- W jajkach cały tłuszcz gromadzi się w żółtku, starajmy się więc, aby na jedno żółtko przypadało białko dwóch lub więcej jaj.

- Kiedy tylko mamy taką możliwość, zamiast mielonego mięsa wołowego wybierajmy chudą mielonkę z indyka.

- Kupując kremy do smarowania pieczywa, dżemy, majonez czy keczup, szukajmy produktów z naturalnych składników.

- Cukier można z powodzeniem zastąpić czystym syropem klonowym.

- Czytajmy informacje na opakowaniach. Wybierajmy produkty ekologiczne, bez konserwantów.

- Bardzo ważnymi elementami diety są bogate w błonnik pełnoziarniste płatki śniadaniowe i pieczywo, a także mąki i gotowe mieszanki do pieczenia z pełnego ziarna.

- Unikajmy proszków do pieczenia, w których jako regulatory kwasowości zastosowano związki glinu.

- Przygotowując sosy, zupy oraz inne potrawy, które zwykle wymagają użycia śmietany, starajmy się zastępować ją chudym mlekiem.

- Większość dzieci uwielbia orzechowe kremy do smarowania pieczywa. Dla urozmaicenia używajmy różnych ich rodzajów.

- Tradycyjny olej dobrze jest zastąpić oliwą z pierwszego tłoczenia.

- Groszek, fasola, soczewica, orzechy oraz wszelkiego rodzaju pestki i nasiona stanowią doskonałe źródło białka.

- Zamiast smakowych jogurtów owocowych, kupujmy jogurt naturalny. Można dodawać do niego świeże owoce, naturalne dżemy lub konfitury.

- Zwykłe lody można zastąpić niskotłuszczowymi. Jeszcze zdrowsze są sorbety.

- Aby ograniczyć ilość spożywanej soli, używajmy zamiast niej przypraw ziołowych i korzennych, czosnku oraz cytryny.

- Kupując mrożonki, wybierajmy owoce bez dodatku cukru, natomiast owoce w puszkach wyłącznie w naturalnym soku lub zalewie. Uważnie czytajmy etykiety.

- Jeśli chcemy przekonać rodzinę do zdrowego odżywiania, musimy wszelkie zmiany wprowadzać stopniowo. Niewielkie ulepszenia są lepsze niż żadne!

Zdrowe zamiany

- łyżeczkę proszku do pieczenia można zastąpić 1/2 łyżeczki sody oczyszczonej

- 1 kawałek czekolady do pieczenia można zastąpić 3 łyżeczkami kakao oraz 1 łyżką masła lub 3 łyżkami karobu (mączki chleba świętojańskiego) oraz 2 łyżkami wody

- 1 szklankę cukru można zastąpić 3/4 szklanki miodu lub 3/4 szklanki melasy lub 3/4 szklanki czystego syropu klonowego

- 1 szklankę białej mąki można zastąpić 3/4 szklanki razowej mąki pszennej, lub 3/4 szklanki pszennej mąki typu graham

- 225 g masła można zastąpić taką samą ilością margaryny lub niepełną szklanką oleju roślinnego

- 1 szklankę maślanki można zastąpić 1 szklanką mleka z dodatkiem 3/4 łyżeczki wodorowinianu potasu

- 2 jajka można zastąpić 1 jajkiem i białkiem z dwóch jaj lub dwiema łyżkami oleju z dodatkiem 1 łyżki wody

- 1 szklankę mleka można zastąpić 1/2 szklanki mleka skondensowanego z dodatkiem 1/2 szklanki wody lub 3 łyżkami mleka w proszku z dodatkiem 1 szklanki wody

- 1 szklankę śmietany można zastąpić 1 łyżką soku z cytryny lub octu oraz 1 szklanką mleka skondensowanego lub 1 szklanką jogurtu naturalnego lub 1 szklanką maślanki

- 1 szklankę bitej śmietany można zastąpić 1 szklanką beztłuszczowego mleka w proszku ubitego z 1 szklanką wody z lodem lub 1 szklanką bitej śmietanki sojowej

Dania dla niemowląt

Ziemniaczki gniecione,

groszek i gruszki.

Zmiksowane banany,

sera okruszki.

Jogurt waniliowy

i galaretka,

i kabaczek żółty,

co w garnku zamieszkał.

To pyszne jedzonko

miejsca nie zajmuje,

bo i tak w całości

na buzi dziecka ląduje!

Zasady szefa niemowlęcej kuchni

- Pokarm kobiecy i mleko modyfikowane zawierają wszelkie substancje odżywcze, których organizm dziecka potrzebuje przez pierwszych sześć miesięcy życia.

- Ryby i produkty sojowe mogą wywoływać alergie, dlatego nie zaleca się ich podawania, dopóki dziecko nie ukończy ośmiu miesięcy.

- Żółtka jaj mogą się znaleźć w jadłospisie dziecka dopiero po ukończeniu przez nie ośmiu miesięcy, a białka nie wcześniej niż po pierwszym roku życia.

- Przed ukończeniem roku nie jest również zalecane podawanie miodu, gdyż może on zawierać bakterie powodujące u młodszych dzieci groźne choroby.

- Jogurty i sery mogą być podawane dziecku, dopiero kiedy ukończy sześć miesięcy.

- Dzieci, które nie ukończyły sześciu miesięcy, nie powinny pić niemodyfikowanego mleka krowiego.

- Jak najdłużej podawajmy dziecku wyłącznie mleko z piersi lub modyfikowane.

- Soki owocowe rozcieńczajmy przegotowaną wodą w proporcji 1:4.

- Fasola jest dobrą alternatywą dla pokarmów mięsnych. Moczymy fasolę przez 8 godzin, odcedzamy, przekładamy na patelnię, zalewamy wodą i dusimy do miękkości.

- Przecieramy na papkę.

Własne potrawy

- Warzywa powinniśmy gotować wystarczająco długo, aby łatwo było zrobić z nich papkę, starając się jednak ich nie rozgotowywać.

- Do przygotowania papek świetnie nadaje się robot kuchenny lub mikser.

- Jeśli otrzymana papka jest zbyt gęsta, można do niej dodać odrobinę wywaru powstałego podczas gotowania jarzyn, mleka z piersi, mleka modyfikowanego, gotowanej wody lub soku owocowego.

- Nigdy nie dodajemy soli ani cukru do potraw dla niemowląt.

- Warzywa obieramy, kroimy na małe kawałeczki i gotujemy w jak najmniejszej ilości wody, a najlepiej na parze. Następnie miksujemy.

- Mięso wprowadzamy w postaci zagęszczonego sosu z pieczeni (bez dodatku soli) lub sosu własnego z warzywami.

- Mięso można również pokroić na małe kawałeczki, wrzucić do gotującej wody i dusić pod przykryciem, a po ugotowaniu zmiksować.

- Niewykorzystane resztki jedzenia od razu zamrażamy, podzielone na pojedyncze porcje.

- Do zamrażania świetnie nadają się tacki do lodu. Zamrożone kawałki przechowujemy w plastikowym woreczku.

1

Purée ze szpinaku i gruszek (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

Dowolna ilość siekanego szpinaku – świeżego lub mrożonego

1 gruszka (obrana, wydrążona i pokrojona w kostkę)

1 łyżeczka masła

Sposób przygotowania:

Szpinak dusimy przez chwilę na maśle na wolnym ogniu tak, aby był ciepły. W tym samym czasie rozgotowujemy gruszkę w niewielkiej ilości wody. Przecedzamy, rozgniatamy widelcem i mieszamy ze szpinakiem. Podajemy na ciepło.

Uwaga: Niektórzy specjaliści uważają, że jeśli przed podaniem owoców przyzwyczaimy dziecko do warzyw, będzie chętniej jadło warzywa w przyszłości.

2

Zupa mleczna z brązowego ryżu (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1 łyżeczka mąki ryżowej

120 ml mleka (dopóki dziecko nie ukończy 6 miesięcy, podajemy wyłącznie mleko z piersi lub modyfikowane)

Sposób przygotowania:

Lekko podgrzewamy mleko i mieszając powoli, wlewamy jego część (ok. 1/4) do mąki, tak aby powstała jednolita masa. Stopniowo dodajemy resztę mleka, ciągle mieszając, by nie zrobiły się grudki. Gotujemy pod przykryciem na wolnym ogniu przez 5 do 7 minut. Jeśli masa stanie się zbyt gęsta, dolewamy więcej mleka. Dla urozmaicenia możemy również dodawać wodę pozostałą z gotowania warzyw, zmiksowane warzywa, purée z owoców lub soki. W podobny sposób możemy również podawać płatki z prosa, proszek owsiany, a kiedy dziecko będzie starsze, kaszę mannę.

Uwaga: Wskazane jest, aby zacząć od ryżu i stopniowo włączać pozostałe rodzaje zbóż: jęczmień, proso, kukurydzę, owies, wreszcie pszenicę. U wielu dzieci występuje reakcja alergiczna na zawarty w pszenicy gluten, dlatego na ogół lepiej jest poczekać z jego wprowadzeniem.

3

Pomarańcza z patatem (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1 patat

1 łyżeczka masła

1/2 pomarańczy

Sposób przygotowania:

Obieramy, kroimy i gotujemy patat w niewielkiej ilości wody, odcedzamy, a następnie rozgniatamy z odrobiną masła. Dodajemy wyciśnięty sok z pomarańczy i mieszamy. Jeśli dziecko skończyło 9 miesięcy, możemy dodać pomarańczę (obraną, podzieloną na cząstki i dokładnie pokrojoną).

Uwaga: Można spróbować owinąć kawałki pomarańczy czystą, sterylną gazą, którą zwiążemy gumką, aby umożliwić dziecku bezpieczne żucie.

4

Purée jabłkowo-morelowe (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki suszonych moreli

2 słodkie jabłka

Jeśli nie chcemy zamrażać niewykorzystanej części purée, możemy przygotować je z odpowiednio mniejszych ilości składników.

Sposób przygotowania:

Morele płuczemy, zalewamy zimną wodą i pozostawiamy na noc, aby napęczniały. Delikatnie dusimy w tej samej wodzie ok. 25 minut, aż powstanie papka. Studzimy. W tym czasie obieramy jabłka i usuwamy gniazda nasienne. W niewielkiej ilości wody lub soku jabłkowego gotujemy do miękkości pokrojone na plasterki jabłko. Miksujemy razem jabłka i morele. Niewykorzystaną część purée zamrażamy na tackach do lodu.

Uwaga: W miarę możliwości kupujmy owoce suszone naturalnie, bez siarki. Owoce suszone z użyciem siarki należy najpierw wyparzyć we wrzątku.

5

Pasta grochowa (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

100 g łuskanego grochu, umytego i moczonego przez całą noc

1/2 małej cebuli, przekrojonej na pół

1 mały korzeń pasternaku, obrany i pokrojony w grube plasterki

1 marchewka, obrana i pokrojona w grube plasterki

Natka pietruszki i świeże listki tymianku

1/2 litra wody

25 g masła

Sposób przygotowania:

Przed namoczeniem kilkakrotnie płuczemy groch w czystej zimnej wodzie, za każdym razem zmieniając wodę. Kiedy groch namoknie, odlewamy z niego wodę do osobnego naczynia. Uzupełniamy wodę z grochu czystą wodą, tak aby otrzymać pół litra płynu i przelewamy do rondla. Wrzucamy groch, cebulę, marchewkę, pasternak i zioła. Ponieważ na końcu i tak wszystkie warzywa oddzielimy od grochu, nie należy ich drobno kroić. Pietruszki i tymianku nie siekamy. Doprowadzamy całość do wrzenia, a następnie zmniejszamy ogień i dusimy ok. 45 minut, tak aby groch rozgotował się do miękkości. Odcedzamy, usuwamy warzywa i zioła, pozostawiając w rondlu sam groch. Dodajemy masło i rozcieramy łyżką na papkę. Podajemy na ciepło.

Uwaga: To tradycyjna potrawa w kuchni brytyjskiej, serwowana również dorosłym. Można podać ją całej rodzinie, na przykład z dodatkiem brązowego ryżu.

6

Jogurt domowej roboty (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

3 łyżki jogurtu naturalnego

2 łyżki chudego mleka w proszku

2 1/2 szklanki mleka

Duży szklany słoik

Sposób przygotowania:

Napełniamy słoik wrzątkiem i pozostawiamy na kilka minut (do słoika wkładamy łyżkę, aby nie pękł). Dodajemy do mleka mleko w proszku i podgrzewamy ostrożnie w rondlu, tak aby się nie zagotowało. Odstawiamy i czekamy, aż mleko ostygnie (powinno być letnie). Mieszamy z jogurtem i wlewamy do przygotowanego słoika. Zakręcony słoik owijamy kawałkiem czystego kocyka i wstawiamy do plastikowego wiaderka. Przechowujemy wiaderko w ciepłym miejscu przez 6 godzin, następnie odwijamy słoik i wstawiamy do lodówki.

Uwaga: Oto jak powstaje jogurt: bakterie żywią się zawartym w mleku cukrem, rozkładając go do kwasu mlekowego, który powoduje, że mleko się zsiada i gęstnieje. Kiedy tylko jogurt osiągnie odpowiednią gęstość, trzeba włożyć go do lodówki, aby zimno zatrzymało dalszy rozwój bakterii. Jeśli nie schłodzimy go w odpowiednim momencie, jogurt rozwarstwi się i stanie się wodnisty. Jeśli zaś temperatura będzie zbyt wysoka, bakterie zginą i mleko nie zgęstnieje.

7

Jogurt z dodatkami (powyżej 6. miesiąca)

Jogurt bananowy: Do jogurtu domowej roboty dodajemy rozgniecionego banana

Jogurt jabłkowy: 3 łyżki jogurtu, 2 łyżeczki musu jabłkowego. Składniki miksujemy. Podobnie możemy przyrządzić jogurt z dowolnymi owocami.

Jogurt karobowy (powyżej 8. miesiąca): 2 łyżki jogurtu, 1 łyżeczka karobu. Posypujemy jogurt karobem, mieszamy i podajemy.

Lody jogurtowe: Mieszamy jogurt z dowolnymi zmiksowanymi owocami, które są dostępne o danej porze roku i wlewamy do tacek na lód. Kiedy lody częściowo zastygną, wkładamy patyczki i zamrażamy. Pilnujemy dziecka podczas jedzenia i zabieramy patyczek, kiedy tylko skończy jeść.

Śniadanie z zarodkami pszenicy (zarodki pszenicy mogą być podawane dziecku po ukończeniu 6 miesięcy): 1 łyżka zarodków pszenicy, 2 łyżki jogurtu, 1 łyżeczka startego surowego jabłka lub rozgniecionego banana. Mieszamy składniki i podajemy.

Uwaga: Jogurt można przygotowywać z mleka pełnotłustego, odtłuszczonego, chudego mleka w proszku, mleka skondensowanego, a nawet sojowego.

8

Owsianka (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki płatków owsianych (nie błyskawicznych)

2 1/2 szklanki wrzątku

Sposób przygotowania:

Wsypujemy powoli płatki owsiane do wrzącej wody. Przykrywamy i dusimy przez 30 minut. Aby uzyskać odpowiednią konsystencję, vwdodajemy mleka lub mleka modyfikowanego. Tak jak do innych rodzajów płatków śniadaniowych, do owsianki można dodawać owoce, warzywa lub zmiksowane mięso.

Uwaga: Jeśli niemowlę dopiero zaczyna jeść pokarmy stałe, przygotowujemy płatki odpowiednio rozrzedzone. Kiedy dziecko przywyknie do nowej konsystencji, możemystopniowo zagęścić posiłek.

9

Płatki kukurydziane (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1/4 szklanki mąki kukurydzianej

1/4 szklanki zimnej wody

2 łyżeczki zarodków pszenicy

3/4 szklanki wrzątku

1/4 szklanki chudego mleka w proszku (niekoniecznie)

Sposób przygotowania:

Mąkę kukurydzianą mieszamy z zimną wodą i zarodkami pszenicy, a następnie wraz z mlekiem w proszku dodajemy do wrzątku. Mieszając, doprowadzamy do wrzenia, po czym dusimy przez 2 minuty. Podajemy ze zmiksowanymi owocami.

10

Purée warzywne (powyżej 4. miesiąca)

Składniki:

Dowolne warzywa

Sposób przygotowania:

Warzywa obieramy i kroimy na kawałeczki. Gotujemy do miękkości na parze lub w jak najmniejszej ilości wody, a następnie miksujemy wraz z wodą pozostałą z gotowania.

Uwaga: Oto pyszne rzeczy, które można dodać do purée dla dzieci, które skończyły 6 miesięcy: biały ser, jogurt, żółtko, zarodki pszenicy. Wystarczy nieco mleka, mleka modyfikowanego lub wody pozostałej z gotowania warzyw, aby powstała zupa.

11

Zapiekanka z dyni (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1 szklanka ugotowanej i zmiksowanej dyni

1/2 szklanki twarożku

1 łyżka zarodków pszenicy

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Mieszamy dynię z twarożkiem i nakładamy do naczynia. Posypujemy z wierzchu zarodkami pszenicy i pieczemy przez 10 minut.

Uwaga: Zwiędłe, poobijane lub po prostu stare warzywa straciły większość witaminy C, dlatego zawsze wybierajmy świeże, nawet jeśli są droższe. Kupujmy warzywa sezonowe i jedzmy je jak najszybciej. Jeśli można, unikajmy warzyw w puszkach.

12

Zapiekane warzywa (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/4 szklanki zmiksowanych warzyw (patatów, dyni, marchewki, kabaczka)

1 żółtko (roztrzepane)

1/4 szklanki mleka lub mleka modyfikowanego

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 190°C. Miksujemy ze sobą składniki i wlewamy do wysmarowanego masłem naczynia żaroodpornego lub do kilku małych naczyń. Wkładamy naczynie do formy do pieczenia, zalewamy wodą do wysokości ok. 2,5 cm i pieczemy ok. 30 minut.

Uwaga: We wszystkich przepisach, w których wymienione jest mleko, można zamiast niego użyć mleka sojowego.

13

Zapiekanka z jabłek i patatów (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

3/4 szklanki ugotowanego i pokrojonego w plasterki patata

1 czerwone jabłko, obrane i pokrojone w plasterki

1/4 szklanki mleka lub wywaru warzywnego

Zarodki pszenicy

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Układamy warstwami na przemian plasterki jabłka i patata. Zalewamy mlekiem lub wywarem i posypujemy zarodkami pszenicy. Przykrywamy i pieczemy przez 30 minut. Przed podaniem rozgniatamy widelcem. Pozostali członkowie rodziny mogą również delektować się tą potrawą (nie musimy jej dla nich rozgniatać!).

14

Szpinak zapiekany z serem (powyżej 6. miesiąca)

Składniki:

1/2 szklanki gotowanego szpinaku

1 szklanka purée ziemniaczanego

1 łyżka startego żółtego sera

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 180°C. Dokładnie myjemy szpinak i oddzielamy łodygi. Gotujemy szpinak w rondlu z bardzo niewielką ilością wody przez 5 minut. Odcedzamy i miksujemy. Dodajemy ziemniaki i ser, a następnie przekładamy do wysmarowanego masłem naczynia żaroodpornego. Pieczemy przez 15 minut.

15

Jajecznica z dodatkami (powyżej 12. miesiąca)

Składniki:

1 jajko

1 łyżka mleka

1 łyżeczka masła

Sposób przygotowania:

Roztrzepujemy jajko z mlekiem w kubku lub miseczce. Topimy masło na patelni, wlewamy jajko i mieszamy, aż się zetnie.

Uwaga: Jajecznica jest bogatym źródłem białka, w dodatku większość dzieci ją uwielbia. Spróbujmy wzbogacić ją o dodatkowe składniki – twarożek, starty żółty ser, drobno posiekane gotowane warzywa, starte jabłko, siekaną pietruszkę lub rozgniecione pomidory.

16

Kurczak z jabłkami (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1 jabłko, obrane, wydrążone i pokrojone w plasterki

1 filet z piersi kurczaka

1/2 szklanki soku jabłkowego

Sposób przygotowania:

Dusimy kurczaka z plasterkami jabłka i sokiem jabłkowym, aż wszystko zmięknie. Miksujemy. Podajemy na ciepło.

Uwaga: Potrawy z mięsa i drobiu są źródłem żelaza i innych wartościowych składników odżywczych. Żelazo jest pierwszym składnikiem, którego zaczyna brakować dziecku karmionemu wyłącznie piersią.

17

Kurczak lub wołowina w potrawce (powyżej 8. miesiąca)

Składniki:

1 pierś z kurczaka bez kości lub pół kilograma chudego mięsa wołowego, pokrojonego w kostkę

1 szklanka bulionu z kurczaka lub wołowego

1 ziemniak, pokrojony w kostkę

1 marchewka, pokrojona w kostkę

1/2 szklanki zielonego groszku

1 pomidor, obrany ze skórki

Inne warzywa według uznania

Sposób przygotowania:

Wszystkie składniki wkładamy do rondla i dusimy na wolnym ogniu przez 30 minut, aż zmiękną. Miksujemy do osiągnięcia kremowej konsystencji. Danie dobrze się zamraża, więc warto przygotować większą ilość.

18

Zapiekany sos kremowy (powyżej 12. miesiąca)

Składniki:

1 jajko

1 łyżeczka miodu

1 szklanka mleka

Sposób przygotowania:

Rozgrzewamy piekarnik do temperatury 150°C. Smarujemy masłem małe naczynie żaroodporne. Roztrzepujemy jajko z miodem, dodajemy mleko i wlewamy do przygotowanego naczynia. Umieszczamy naczynie w foremce zalanej do połowy wodą (to zapobiegnie zwarzeniu się mleka). Pieczemy przez 15 do 20 minut, aż sos stężeje.

Napoje

Maliny i jagody

zmieszane z lodem różowym

i dużo bitej śmietany

w napoju kolorowym.

Gęsty i dobrze schłodzony

pasuje do drugiego śniadania.

To przepis mój ulubiony

na tęczowy napój dla Frania.

19

Żurawinowy żart

Składniki na 2–3 porcje:

1 banan, obrany i pokrojony w plasterki

1 szklanka soku żurawinowego

1/3 szklanki soku pomarańczowego

5 kostek lodu

Sposób przygotowania:

Miksujemy banana, sok żurawinowy, pomarańczowy oraz lód, aż otrzymamy napój o jednolitej konsystencji. Uwaga: Pozwólmy dzieciom, by na tyle, na ile to możliwe, uczestniczyły w przygotowaniu posiłków – w ten sposób dzieci najszybciej się uczą. Dostosuj wykonywane czynności do wieku dziecka, aby nie zniechęcać go do wysiłku.

20

Arbuzowy zawrót głowy

Składniki na 2 porcje:

1 szklanka drobno pokrojonego schłodzonego arbuza bez pestek

1/4 szklanki niesłodzonego soku z czerwonych winogron

1 gałka lodów śmietankowych

1/2 szklanki pokruszonego lodu

Kilka kropel soku z aronii

Sposób przygotowania:

Miksujemy arbuza, sok z winogron i lody do uzyskania jednolitego gęstego koktajlu. Do wysokiej szklanki wsypujemy pokruszony lód i wlewamy zmiksowany napój. Dodajemy sok z aronii i delikatnie mieszamy. Podajemy z białą lub różową słomką do napojów.

Uwaga: Dzieci potrzebują jasno określonych granic. Wytyczając granice, zapewniamy dziecku poczucie bezpieczeństwa i dajemy wyraz naszej miłości. Dzieci, którym w trosce o nie wyznaczono granice, czują się pewniej, lepiej radzą sobie z rozwijaniem poczucia własnej wartości i rzadziej sprawiają kłopoty lub są niegrzeczne.

21

Mrożony koktajl czekoladowy

Składniki na 1 porcję:

1 szklanka chudego mleka

1 gałka lodów czekoladowych

1 łyżka syropu czekoladowego

Posypka czekoladowa (niekoniecznie)

Sposób przygotowania:

Miksujemy wszystkie składniki do uzyskania gęstej,

jednolitej konsystencji. Wlewamy do wysokiej szklanki

i dekorujemy posypką czekoladową.

Uwaga: Zapisujmy, jak rosną nasze dzieci. Można przymocować do kuchennej futryny specjalną miarę lub centymetr krawiecki, na którym będziemy zaznaczali flamastrem wzrost wraz z datą pomiaru. Dzieci lubią się porównywać, używajmy więc osobnego koloru dla każdego członka rodziny.

22

Herbata żurawinowa

Składniki na 8 porcji:

3 szklanki żurawiny

2 laski cynamonu

3 szklanki zmrożonego soku pomarańczowego

2 łyżeczki soku z cytryny

3/4 szklanki miodu lub cukru

Sposób przygotowania:

Żurawinę wsypujemy do rondla i zalewamy wodą. Dokładamy laski cynamonu i gotujemy na wolnym ogniu, dopóki owoce nie zmiękną (ok. 5–6 min). Wyjmujemy cynamon. Odcedzamy żurawinę na durszlaku, zachowując wywar, a owoce lekko rozgniatając. Odstawiamy żurawinową papkę, a do wywaru dodajemy sok pomarańczowy, cytrynowy oraz miód lub cukier. Mieszamy, aż cukier się rozpuści. Dolewamy wody, aby uzyskać 2 litry płynu. Podgrzewamy pod przykryciem przez 15 minut. Podajemy na gorąco, w kubku lub w filiżance z plasterkiem cytryny.

Uwaga: Pozostałe owoce żurawiny mieszamy na patelni z 3/4 szklanki cukru. Podgrzewamy przez 10 minut na wolnym ogniu i gotowe – pyszny sos żurawinowy!

23

Orzeźwiający napój jarzynowy

Składniki na 1 porcję:

1/2 szklanki soku z marchwi

1/2 szklanki soku pomidorowego

1 łodyga selera naciowego

Woda

Sposób przygotowania:

Łączymy sok marchwiowy z pomidorowym i dodajemy wody do uzyskania odpowiedniego smaku i konsystencji. Mieszamy łodygą selera, którą można chrupać, popijając napój.

Uwaga: Soki z surowych warzyw są zdrowe i dodają energii. Jeśli nie mamy sokowirówki, możemy kupować świeżo wyciśnięte soki w sklepie ze zdrową żywnością lub na specjalnym stoisku warzywnym w niektórych supermarketach.

Redaktor prowadzący: Adam Pluszka

Redakcja: Katarzyna Leżeńska

Korekta: Mariola Hajnus, Agnieszka Jezierska

Redakcja techniczna: Urszula Ziętek

Projekt graficzny serii: Hanna Gill

Ilustracje na okładce: Anna Pol / koniec_kropka

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Studio Page Graph, Warszawa

ISBN 978-83-7747-479-2

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Wydawnictwo W.A.B.

i Michał Nakoneczny / Virtualo Sp. z o.o.