w serii ukazały się

Dawid Bieńkowski Nic Jacek Dehnel Lala Adam Czerniawski Narracje ormiańskie Manuela Gretkowska My zdies'emigranty Manuela Gretkowska Kabaret metafizyczny

Manuela Gretkowska Tarot paryski Manuela Gretkowska Podręcznik do ludzi

Manuela Gretkowska Namiętnik Henryk Grynberg Drohobycz, Drohobycz Mariusz Grzebalski Człowiek, który biegnie przez las Radosław Kobierski Harar Włodzimierz Kowalewski Światło i lęk

Wojciech Kuczok Gnój Wojciech Kuczok Opowieści przebrane Wojciech Kuczok Widmokrąg Marian Marzyński Sennik polsko-żydowski Janusz Rudnicki Mój Wehrmacht Sławomir Shuty Cukier w normie z ekstrabonusem Sławomir Shuty Zwał Mariusz Sieniewicz Czwarte niebo Mariusz Sieniewicz Żydówek nie obsługujemy Marek Soból Mojry Jerzy Sosnowski Wielościan Jerzy Sosnowski Prąd zatokowy Magdalena Tulli W czerwieni Magdalena Tulli Sny i kamienie Magdalena Tulli Tryby Magdalena Tulli Skaza Witold Wedecki Czarne rondo archipelagi

Izabela Filipiak Magiczne oko

opowiadania zebrane

Patronat medialny:

Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2006 Wydanie I Warszawa 2006

Konwersja do formatu EPUB: Virtualo Sp. z o.o.
virtualo.eu

ŚMIERĆ I SPIRALA

A końca nie widać

Oprzyj się na lewej ręce, z prawą coś się stało. Nie słucha rozkazów. Z lewą też coś się stało. Poleź jeszcze, odpocznij. Nie mogę, wszyscy już wyszli. Popatrz, nogi w adidasach i rajstopach, porządna biurowa panienka, jaką ty nigdy nie będziesz. O, następna, kolanóweczki w paseczki. Już gdzieś poszły. A teraz niespodzianka, porządne skórzane półbuty, spodnie z szarej wełny. A czemu się taki do nas wprowadził? Ludzie w głowie mają poprzewracane, żeby tak bez końca oszczędzać.

– Ej, ty. – Pochyla się nade mną czarna gęba, wpasowana w niebieski kaptur. – Are you okey?

Znikaj, łamago. Odczepić się od tych żebraków nie można. Wszędzie za tobą wejdą. We własnym łóżku cię nie zostawią. Kłotra, kłotra mu daj. Żebyś ty wiedział, paskudo, jak za każdego kłotra ręce sobie zdzieram.

Potrząsają mną czarne łapska.

– Podnieś się lepiej, zanim cię glina zabierze.

Ból. Igiełki bólu w piersiach, na karku, pod czaszką. Słyszę jęk. Zabieraj się ode mnie, chcę powiedzieć i nie mogę. Tylko jęk. A on ciągnie mnie w górę żelaznymi pazurami. Zostaw to ciało. Zostawił. Przytrzymuję głowę, żeby się nie przewróciła. Zaraz włoży mi rękę do mózgu.

– Teraz już dobrze, już dobrze.

Ładne mi dobrze. Obrzydliwe słońce kłuje w oczy. Nadziemna stacja podziemnego pociągu. Wszyscy jadą do pracy o poranku. Zamknij oczy, zanim światło zmaceruje ci czaszkę. Teraz już dobrze, już dobrze.

Ból odpływa, a ja z nim.

Nie otwieraj oczu. Spróbuj to pozbierać. Wstałaś rano, Elka była pierwsza w łazience, nie miałaś czasu czekać, wezmę prysznic u Heleny, jak już wyjdzie, pomyślałaś, wyszłaś. Błąd. To było kiedyś wcześniej. Dzisiaj nie było domu. Co było dzisiaj? Nie wiem, nic nie było. Daj mi spokój, głowa boli. Jakiś czarny podnosił mnie z peronu, posadził na ławce. Teraz na niej leżę. Otwórz jedno oko. Momencik. Oko jest, ale jego nie ma, zniknął. Torebka też zniknęła. Wiadomo. Trzeba jechać, pożyczę od Heleny parę dolarów, zrozumie chyba. Nic nie zrozumie, zapomniała już, jak pieniądze wyglądają, tylko tych plastików używa. Nieważne, wszystko nieważne. Popatrz, peron pusty. Wszyscy już pojechali, każdy do swojej pracy. Momencik. Jeszcze posiedzę.

Torebka. To było, ale wczoraj. Ja w swoją, on w swoją. Strach. Krzyczę. Pomocy. Zostaw mnie, skurczybyku. Po polsku, bo jemu bez różnicy. Błysk. Osuwam się wzdłuż rysunku na ścianie. Miękko w dół. Jeszcze coś spada mi na głowę. Kilka razy. I nic.

Przeleżałam na tej stacji całą noc.

Jeszcze kroczek. Widzisz, nie jest z tobą tak źle. Musisz się rozchodzić, żeby Helena nie marudziła. Dzwoni teraz do swojego szklanego biura: Moja pomoc domowa się spóźnia, ach, nie wiem, nie wiem, co mam zrobić, one wszystkie są takie, przepraszam cię, to jest niezależne ode mnie. Pociąg jedzie. Pamiętaj, żeby trafić równo między drzwi.

Poszło. I co teraz. Pociąg zarzuca. Huczy strasznie. Gorsze to od światła. Znaleźć mapę, znaleźć stację. To nie powinno być daleko. Gdzie mieszka Helena na tej mapie? Nieważne. Co mówisz? Nieważne. U Heleny nie pracujesz od miesiąca.

– Dokąd chce pani jechać?

Mowo moja ojczysta. Wszędzie mnie odnajdziesz. Na plecach chyba miałam wypisane. Na mojej kurteczce z wypranego dżinsu. Narodowy strój polski. Odwracam się.

– Chryste Panie!

Czyste przerażenie w tych oczach niebieskich. Nie spodobałam się? Nie chce pani mnie przyjąć do pracy? A ja właśnie szukam. Jeżdżę na te rozmowy codziennie, oglądają mnie jak konia do pługa, zadzwonię, mówią. A ja już siły nie mam i pieniędzy też, bilet mi się skończył powrotny tydzień temu i na dodatek, proszę spojrzeć, wczoraj mnie napadli. Usiądę chyba, nie ustoję. Jak ona się na mnie patrzy. Jak ja muszę wyglądać.

– Dokąd chcesz jechać?

Oczywiście. Od razu na ty. Nie znamy się jeszcze.

– Nie wiem – mówię. – Zgubiłam adres. – Głos mam jak z pękniętej butelki.

– Gdzie mieszkasz?

Daj mi spokój, kobieto. Wczoraj miałam dostać pracę z mieszkaniem. Wczoraj do Elki przyjechał kuzyn. Ukochany kuzyn z Polski. Już byśmy się we trójkę nie pomieścili. Tak mnie załatwiła. Z czystej sympatii. Najpierw, mówi, rzuć tę robotę, baba grosze ci płaci, pójdziemy razem na domy. I poszłyśmy. Tylko moje szybciej się skończyły. Każdemu może się zdarzyć, nie? Masz szczęście, że tobie się nie zdarzyło.

Pociąg znowu się zatrzymuje. Ona ciągnie mnie przez drzwi. Wszyscy mnie dzisiaj gdzieś ciągną. Dokąd prowadzisz mnie, pajączku? Właściwie to chciałabym się położyć. Albo chociaż posiedzieć. W tym pociągu nie było tak źle.

– Tutaj zaraz mieszkam, przy stacji jest szpital. Oprzyj się.

Opieram się, chyba ją nawet trochę nadwyrężam. Nie jest znowu taka najmłodsza. Szpital. Może być szpital. Jeśli mnie przyjmą na kredyt. Może chociaż dadzą się położyć pod szpitalem. Kobieta sadza mnie na krzesełku i znika. Popatrz tylko, jakie towarzystwo. Skąd oni tylu świrów nazbierali. Temu kapie coś z rękawa. Pod krzesłem kałuża. Ta taka chuda i w ciąży, siada i wstaje, siada i wstaje. Oczy bolą. To je zamknij.

Wróciła z jakimś świstkiem.

Jak się nazywam? Aśka. A dalej? Choszczewska. Niech się męczą. Zaraz to będzie literować. Gdzie mieszkam? Świętego Ducha osiemnaście. Co? Świętego Ducha. Gdzie tutaj mieszkam? Daj mi spokój, kobieto. Czy mam ubezpieczenie? Nie mam. Nie mam? Nie mam. No jak to? No jak to, jak to? Zniknęła. Spokój.

Opuść się na krzesełku. Dobra, chłodna ściana. Spać, spać.

Szyba, szyba. Za szybą postacie jak śnieg. Anioły. Jestem w niebie. A tak nie wierzyłam. Za szybą bardzo wolno przesuwają się anioły. Jak na taśmie. Na taśmie też pracowałam. Na taśmie bardzo wolno przesuwają się anioły i policjanci. Anioły i policjanci. Ból. Rozcina czaszkę na pół. Rozszczepienie, czyli schizofrenia. Jaka tam schizofrenia. Spadamy. Policja imigracyjna.

A może mi się przywidziało.

Nie szkodzi, zawsze to przyjemnie się przewietrzyć.

Uderza mnie w twarz chłodny wiatr, a ciemność łagodzi ból w powiekach. Piękne zdanie. Przejdź się jeszcze kawałek, tam cię nie znajdą. Jak to dobrze, że parki rosną przy szpitalach. Poczekaj. Parki nie mogą rosnąć, to drzewa rosną w parkach. Ławka na horyzoncie.

Ławeczka w parku pod kasztanem. I tam spoczniemy. Dobra ławka, wilgotna od deszczu, chyba trochę zbutwiała. Zgaś tę latarnię, bo teraz będę spać.

Zimno. To dobrze. Jeszcze coś czuję. Język zupełnie zesztywniał, bez znaczenia, i tak nie mam z kim rozmawiać. Zimno, kurwa, jak zimno. Daj mi kołderkę, tatusiu. Pochyla się nade mną, oddech świszcze, nie mył zębów. Ja też nie. Ten sam co wczoraj? Nie, inny. W końcu przestanę ich rozpoznawać.

Nie mam forsy, no nie mam, już zabrali.

Zostaw, gnojku, wczoraj mnie załatwił twój kolega. Wszyscy by mnie tylko gdzieś ciągnęli. Tutaj boli, spróbuj inaczej. Puszczaj no, mój brat zaraz przyjdzie i dopiero ci właduje. Boli, boli, jeszcze mogę boleć.

Zdobycz

Oczywiście, to było niebezpieczne. Każdemu z moich znajomych zdarzył się co najmniej jeden wypadek podczas nocnych, w ich przypadku powodowanych koniecznością, wypraw. Miasto było niebezpieczne, a jednak znajdowało się w nim swój narkotyk, rodzaj uzależnienia, który nie pozwalał stąd wyjechać. Moim narkotykiem okazały się nocne wędrówki. Włóczyć się samotnie po nocy to jakby prowokować nieszczęście, wywoływać z pustych bram ludzi, którzy zwątpili w korzyści, jakie przyniosłoby im pokorne i uczciwe życie, i w konsekwencji żądali wieczornego haraczu od tych, którzy rezygnując z przemocy, ustawiali się miękko i naturalnie w roli ofiary. Nie chciałam być ofiarą. Chciałam być drapieżcą – drążyć nocne rejony i powracać z łupem, a kiedy żółte światła latarni zaczynały odbijać się w szybie, nie mogłam się powstrzymać, wychodziłam, rozcierając między palcami kilka banknotów, które trzymałam przygotowane jako okup. Z drżeniem, które sprawiało mi przyjemność, docierałam do miejsca, gdzie ustawiali swoje ruchome stragany ludzie nocy. Schodzili się na to samo miejsce zawsze przed północą, rozchodzili się rano.

Tej nocy miałam zamiar zostać w domu, silne postanowienie poparte brakiem środków. Tych kilka banknotów, które zawsze rozcierałam nerwowo w kieszeni, by dotarłszy na miejsce, wymienić je na przedmiot, który objawiał swoją wartość lub jej brak dopiero w pełnym świetle, a w momencie wymiany był niewiadomą, powinnam była zachować na gorszy czas, który niewątpliwie już się zaczął.

Noc spadała na okno ciężkimi płatami, pokój wydawał się mniejszy, coraz silniej odczuwałam wrogość nielicznych otaczających mnie przedmiotów. Zapragnęłam znaleźć się wśród obojętnych mi obcych, w kawiarni, na ulicy, i nagle byłam już na ulicy, szłam, wypatrując miejsca, gdzie rozłożone były na chodniku dziesiątki przedmiotów bezużytecznych. Poczerniałe srebrne misy, wykwintne ramy czekające na swój obraz, kostiumy teatralne – stwarzałam już zawczasu ich niedopisane kształty na przykrytym cieniami domów chodniku. Coś zachrobotało, przywołując uwagę, spojrzałam pod nogi w ostatniej chwili, by uniknąć zderzenia z leżącym w poprzek chodnika kształtem. Bezdomna, pomyślałam, kiedy to wysupłało się z foliowych worków. Przyspieszyłam kroku, aż wpadłam między rozłożone na chodniku stragany.

Widywałam już, jak plac pustoszeje niby w powiewie wiatru. Tego właśnie potrzebowałam, przyuczona, że prawdziwe życie zaczyna się w momencie przekraczania nakazu, a rozkosz nie istnieje bez niebezpieczeństwa. Przedmioty leżące na ulicy nabierały więc wartości wielokrotnej, była to wartość srebrnej łyżeczki pomnożona przez jej niepewne pochodzenie i czające się w nocy zagrożenie, które w każdej chwili spaść mogło na plecy ciężką łapą policjanta. Rozkładałam więc jedwabne chusty, domyślając się przytłumionych ciemnością kolorów, pochyliłam się nad abażurem lampy, która niedawno jeszcze stała w kącie nieznanego mi pokoju, zaciekawiona przystanęłam nad wielkim plastikowym workiem na śmieci, wypchanym niewiadomym kształtem.

– Co tam trzymasz? – pytałam, rozsupłując węzełek.

Mały człowiek ze szczurzym wąsikiem machnął ręką, jakby chciał opędzić się ode mnie.

– Nie dla ciebie – powiedział.

– Wygląda to jak zwłoki – zażartowałam. – Sprzedajesz zwłoki?

Wąsik rozejrzał się, wcisnął mi w rękę wytłaczaną koronkową materię.

– To jest antyk, chciałem opchnąć za piątkę. A teraz spadaj.

Stanęłam z boku, mnąc w palcach koronkę. Przecież facet nie sprzedawałby zwłok na ulicy, nie tutaj, nie. Stałam tak, ukryta za filarem, godziny mijały, widziałam, jak Wąsik otwiera worek przed wybranymi klientami, widziałam, jak targowali się o cenę, Wąsik tłumaczył im coś, oni potakiwali i odchodzili. Kiedy, zdawało się, trafił już na swojego klienta, wiatr powiał nad placem, wszyscy zwijali swój dobytek, klient Wąsika zniknął, a on sam stał zdesperowany, kiedy chwyciły go policyjne łapy, przykleiły do ściany, zaczęła się rewizja, już za chwilę prowadzili go do samochodu. Bezpański wór opierał się o ścianę jak zwykły worek ze śmieciami. Wychyliłam się z cienia i jak najnaturalniej przerzuciłam sobie ciężar przez plecy. Ulica była pusta, jakby nikt na niej nigdy nie mieszkał, na chodniku walały się przedmioty pozbawione swego tajemniczego piękna, po prostu śmieci. Zatrzymałam taksówkę, wrzuciłam siebie i worek na tylne siedzenie.

– A co pani masz w tym worku? – zapytał ze wschodnioeuropejskim akcentem taksówkarz.

– Zwłoki – powiedziałam. Pokiwał głową i jechaliśmy dalej w milczeniu.

Wciągnęłam worek po schodach, ostrożnie, żeby nie obudzić sąsiadów. Podskakiwał na wąskich stopniach jak żywy. Tylko zachowuj się przyzwoicie, powiedziałam workowi, przekręcając klucz w zamku. Drzwi otworzyły się niechętnie, pociągnęłam worek jeszcze kilka kroków i wyczerpana siadłam przy nim na środku dywanu. Z czarnego otworu wysypało się nagie ramię, wąska dłoń uderzyła ze stukotem o deski podłogi. Więc jednak trup, pomyślałam, udało mi się nie skłamać.

Dłoń zdawała się sztywna, sztuczna raczej niż martwa. Odchyliłam plastik i z czeluści wysunęła się noga, biodra owinięte czarną prostą spódnicą, koronkowa bluzka opinająca szczupłe piersi i głowa o potarganych, krótkich czarnych włosach. Zwężone oczy utkwiły we mnie nieruchome, porcelanowe spojrzenie. Kobieta leżąca na dywanie nie poruszała się i nie oddychała. Nie była jednak umarła. Została utrwalona poza wszelkim kategorycznym rozróżnieniem. Na kolanach, pochylona, podziwiałam milczącą doskonałość. Kobieta-efeb, lalka. Poprawiłam jej włosy i wygładziłam koronki, przetarłam z kurzu twarz. Policzki miała gładkie i chłodne, oczy podkreślone mocnym makijażem. Leżała na podłodze, z rozrzuconymi bezwładnie kończynami. Wyglądała jak wielki uśpiony owad.

Usiadłam w krzywym fotelu, usiłując nie zwracać na nią uwagi. Nigdy nie zastanawiałam się zbyt długo, skąd pochodziły rzeczy, które udało mi się umieszczać w mojej kolekcji za tak niewielkie pieniądze. Na przykład: Encyklopedia Larousse'a z 1911 roku, tylko nieparzyste tomy.

Co sprawiło, że znalazła się na bruku Nowego Jorku? Dlaczego tylko nieparzyste? Tak samo mogłam zapytać: Dlaczego lalka w worku? Pochyliłam się, jej głowa opadła mi na ramię z lekkim zgrzytem, źrenice zapadły się pod powiekami. Za ścianą ktoś przewracał się bezwładnie z boku na bok, z jednego snu w drugi, z nerwowego pościgu w kołysanie fali. Podciągnęłam sztywny korpus pod krzesło, nogi podskakiwały na nierównościach podłogi, usadziłam ją na krześle, tak by wyglądała na zamyśloną nieznajomą, z głową pochyloną nad złożonymi dłońmi.

– Nie chciałabym ci przeszkadzać, ale może jesteś głodna? – Wyprzedziłam jej obiekcje. – Nie bardzo jest z czego wybierać, nie spodziewałam się gościa, są tylko jajka, sałata i orzechy w czekoladzie. – Odczekałam chwilę, by mogła dokonać wyboru. Zdawało mi się, że spodobały jej się orzechy. Wysypałam je na porcelanowy talerzyk.

– Spróbuj, sama je uwielbiam. Prawdę mówiąc, od tygodnia nie jem nic innego. Mam jeszcze trochę wina. -Nalałam do dwóch szklanek. Nie poruszyła się, patrzyła z lekką niechęcią na lśniący płyn.

– To nie jest takie najgorsze wino – powiedziałam. – A może chcesz mi dać do zrozumienia, że nie jesteś alkoholiczką?Ja też nie jestem. Uwielbiam moje nałogi; kiedy byłam młodsza, ciągle wpadałam w jakiś, żeby mieć się potem z czego wyzwalać. Udało mi się ze wszystkim – papierosy, alkohol, seks – z wyjątkiem czekolady.

Zdawała się nie akceptować mojego poczucia humoru.

– Niech będzie – powiedziałam. – Nie chcę być natrętna. Jak masz na imię?

Z lekkim zgrzytem opuściła głowę.

Patrzyłam na nią w osłupieniu. Najwyraźniej się poruszyła, nie wiedziałam tylko, czy był to celowy odruch ukrytego mechanizmu, obluzowanie się śrubki, czy zakodowana gdzieś w mechanizmie odpowiedź. Niepewna, spróbowałam jeszcze raz:

– Możesz mi powiedzieć, jak masz na imię?

Ten sam gest odmowy został powtórzony, teraz już wyraźniej. Odczekałam chwilę, ale nie pojawiło się nic nowego.

– Dobrze, zostawmy to – powiedziałam. – Tak się po prostu zwykle zaczyna rozmowę.

Pozostała nieruchoma, jakby zaprzeczając temu, że mogłaby kiedykolwiek zareagować na to, co mówię.

– Nie wiem jak ty, aleja nasyciłam się już dniem dzisiejszym. W przeciwieństwie do ciebie muszę spać dość regularnie. Nie sprawi ci chyba różnicy, jeśli spędzisz noc na krześle?

Rozścieliłam łóżko, gdy ona siedziała wciąż sztywna i nieporuszona za moimi plecami. Przykryłam się kołdrą aż po głowę, zamknęłam oczy, ale wciąż musiałam ją widzieć. Lśniący w gęstym mroku policzek. Blade dłonie o wygiętych w łuki, długich palcach wędrują teraz na oślep w ciemności jak bezradne jaszczurki. Wyjrzałam spod kołdry, żeby się upewnić. Nie wykorzystała tej chwili, nie wykonała żadnego ruchu. Uspokojona przewróciłam się na bok i wtedy dopadł mnie pierwszy sen.

Obudziłam się, a ona siedziała wciąż sztywna w tej samej pozie Madonny oczekującej na zwiastowanie. Zamknęłam oczy, żeby złagodzić ból powrotu. Wstawanie zawsze zajmowało mi trochę czasu. Starałam się uczynić tę konieczność mniej okrutną, leżałam długo z zamkniętymi oczami, aż obudził się słuch, wtedy, by wytłumić hałas ulicy, która tak wdzierała się przez okno, otwierałam oczy i obserwowałam wzór na zasłonie. Kiedy uznałam już oczywistość barw, sięgałam po książkę i zaczynałam czytać, w ten sposób, poszturchiwane cudzymi słowami, moje słowa otwierały ślepia.

Tym razem obudziłam się w pełni przytomna, kończąc myśl urwaną przed zaśnięciem. Może istnieje jakiś klucz, który rozszyfruje lalkę, może reaguje ona na określone zwroty czy hasła, może potrafi funkcjonować jako istota? Przypomniałam sobie lalki mojego dzieciństwa, śmiejące się albo płaczące, nakręcane albo z baterią w plecach. Taka lalka ma zagłuszyć we mnie świadomość, odkryłam na swoje ósme urodziny, że z nieznanych powodów trafiła mi się rola najbardziej zależnej osoby w całym domu, który teraz jest moim światem. Dają mi kogoś, kto zależy ode mnie. Lalka siedząca teraz przede mną dorosłą nie jest odbiciem snu dziecka, zatem czyjego snu jest odbiciem? Lalkę-dziecko wymyślił dorosły dla dziecka, lalkę-kobietę wymyślił mężczyzna dla… kobiety czy drugiego mężczyzny? A jeśli nie wymyślił jej mężczyzna? Nie mogła jednak wymyślić jej kobieta, kobiety i dzieci nie wymyślają lalek, używają ich tylko jako lustra. Usiadłam naprzeciw lalki.

– Dzień dobry – powiedziałam bardzo wyraźnie. Lalka nie odpowiedziała. – Jak spałaś? Chcesz herbaty?

Podeszłam w stronę kuchni, ale zrobiło mi się wstyd, że udaję coś przed nią, coś przed sobą udaję. Wróciłam, usiadłam na podłodze. Nie traktuj jej jak osoby, skoro jest lalką. Lalki nie piją herbaty.

– Nie przypuszczałam, że znajdę ciebie w tym worku. Myślałam, że wiozę trupa. Sama nie wiem, dlaczego cię nie wyrzuciłam. – Lalka milczała, ale zdawało mi się, że słucha mnie z sympatią. – Pewnie dlatego, że mogłam wtedy przez przypadek dostać po głowie. Jesteś moją najcenniejszą zdobyczą.

Lalka uśmiechnęła się ironicznie, ale skinęła głową. Zrobiła to bardzo wyraźnie, nie mogło mi się przywidzieć.

– Jesteś moją najcenniejszą zdobyczą – powtórzyłam. – Milczała, nie poruszyła się. Ujęłam ją za wąską dłoń, przyciągnęłam, ramię prostowało się z delikatnym oporem. – Poczekaj, chcę to sprawdzić. Linia życia, właśnie tutaj. – Dłoń lalki, chociaż niepokryta siatką doświadczeń, obarczona była losem. – Żyć będziesz długo i bez większych wstrząsów. Dwie, trzy przeprowadzki, kilka podróży, ale nieśmiertelność z pewnością ci nie grozi.

Patrzyłam najpierw na dłoń, potem prosto w twarz lalki, by nie umknęła mi żadna z jej możliwych reakcji.

– Możesz być spokojna. Na przekór wszelkim oczekiwaniom… – Teraz byłam pewna, że zadrgały jej powieki. Powtórzyłam: – Wszelkim… Oczekiwaniom… Na przekór… Na…

Reagowała na słowo „na”. Musiał to być początek nieznanego hasła. Skupiłam się:

– Na ziemi… Na stole… Na krześle… – Powieki lalki drżały w wysiłku podążania za moją niewprawną myślą. – Tyle mam na głowie… Na pamięć się uczyć… Na całe życie może wystarczyć… Raz na tydzień, dwa razy na miesiąc… Na wiosnę… Na poczekaniu…

Coraz bardziej odczuwałam beznadziejność przedsięwzięcia i dzwonek u drzwi w pierwszej chwili wydawał się wybawieniem. Nie spodziewałam się nikogo o tej porze. Jak i o żadnej innej. Jednak powinnam otworzyć. Ale co zrobić z lalką? Zawstydziłam się nagle jej obecności. Nikt nie powinien mnie tak zastać, jak siedzę i rozmawiam z lalką. Rozejrzałam się. Do szafy? Wnętrze szafy podzielone było półkami, nie mogłaby się tam zmieścić. Do sypialni? Podeszłam, chwyciłam lalkę mocno w pasie i podniosłam. Pozwoliła się tam pociągnąć, bezwładna i ciężka. Odchyliłam kołdrę jedną ręką, drugą wciąż przytrzymując ją w talii, i ułożyłam najpierw długie, nienaturalnie smukłe nogi, potem korpus, wyprostowałam głowę i przesunęłam biodra. Dzwonek u drzwi uparcie przecinał przestrzeń.

– Postaraj się być cicho – powiedziałam, przykrywając ją kołdrą. Nie zdążyła mi odpowiedzieć.

W drzwiach stał gospodarz z nieznaną mi kobietą.

– Pani przyszła obejrzeć mieszkanie – powiedział. – Wyprowadzasz się przed pierwszym.

Patrzyłam na niego z nadzieją, że mój wzrok objawi nareszcie swą śmiercionośną siłę.

– Należało mnie uprzedzić. Ciągle jeszcze tu mieszkam.

Gospodarz machnął ręką.

– Próbowałem. Ale coś ci się stało z telefonem.

Minęli mnie, chociaż wcale nie usunęłam się z drogi.

– Kuchnia z pełnym wyposażeniem – mówił gospodarz. – Lodówka. – Otworzył wnętrze ziejące lodową pustką. – Kuchnia gazowa. – Przekręcił kurek. Kobieta śledziła jego ruchy, kiwając głową. – To jest salonik, te szafy zostają.

Otworzył drzwi do szafy, a kobieta włożyła głowę do środka. Pociągnął ją, potykając się o półkę z książkami.

– A tam z boku przejście do sypialni. – Kobieta wsunęła się do wnęki, ale natychmiast wyszła, kręcąc głową. – Co się stało? – zapytał gospodarz. – Coś nie w porządku?

– Nie, nie – zaprzeczyła kobieta. – Ale ona tam kogoś ma – dodała szeptem.

Gospodarz wskazał na okna:

– Widok na ulicę.