Redaktor serii: Filip Modrzejewski

Redakcja: Elżbieta Ptaszyńska-Sadowska

Korekta: Małgorzata Kuśnierz, Małgorzata Denys, Katarzyna Humeniuk

Redakcja techniczna: Paulina Potrykus-Woźniak

Projekt okładki i stron tytułowych: Szymon Wójciak

na podstawie koncepcji graficznej Marka Goebla

Fotografia autora: © Beata Mes

Skład i łamanie: Tekst - Małgorzata Krzywicka,

Piaseczno, ul. Żółkiewskiego 7a

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

wab.com.pl

ISBN 978-83-7747-322-1

Copyright © by Wydawnictwo W.A.B., 2011

Wydanie I

Warszawa 2011

Konwersja do formatu MOBI: Virtualo Sp. z o.o.

virtualo.eu

O Autorze

Ryszard Ćwirlej (ur. 1964) -  autor powieści kryminalnych, pochodzi z Piły, mieszka na wsi niedaleko Poznania. Z wykształcenia malarz i socjolog, z zawodu dziennikarz, obecnie członek zarządu Radia Merkury.

Po ukończeniu studiów na Uniwersytecie Śląskim rozpoczął pracę w ośrodku TVP w Katowicach, a później przeniósł się do poznańskiej TVP, w której był wydawcą i reporterem programu „Telekurier".

W 2007 roku zadebiutował powieścią  Upiory spacerują nad Wartą,  osadzoną w realiach schyłkowego PRL-u. W 2008 roku ukazał się kolejny kryminał,  Trzynasty dzień tygodnia,  a ostatnio  Ręczna robota  (W.A.B. 2010). Teatr Polskiego Radia przygotował adaptację  Ręcznej roboty,  emitowaną przez rozgłośnie w całym kraju. Autor pracuje nad kontynuacją przygód milicjantów z Poznania.

ROZDZIAŁ I

FESTIWAL MUZYKI ROCKOWEJ JAROCIN ’88,

PIĄTEK, 5 SIERPNIA 1988

GODZINA 9.40

Gucio leżał na trawie i patrzył na bezchmurne niebo. Było jeszcze dość wcześnie, jednak słońce świeciło ostrym blaskiem, a żar lał się z góry strumieniami. Mimo to Gucio nie miał ochoty ruszyć się z miejsca, w którym zaległ jakieś pół godziny temu. Nie miał nic do roboty, więc postanowił na sam koniec imprezy, jeszcze przed wyjazdem do domu, trochę się opalić. Dlatego zdjął swoją skórzaną lotniczą kurtkę i czarną koszulkę z napisem „Republika”, zwinął to wszystko niedbale w kłębek i wcisnął sobie pod głowę. Spodni moro, przefarbowanych na czerwono, i ciężkich wojskowych butów nie ściągnął, bo nie starczyło mu już sił. Zresztą, jakby ściągnął, to teraz leżałby nago, bo nie miał pod spodem majtek. Te ostatnie, które mu zostały, podobnie jak trzy pary innych, wsadził gdzieś głęboko do plecaka. Trochę był zły na siebie, że nie wziął jeszcze kilku par dodatkowych na zmianę, ale przed wyjazdem liczył na to, że to, co zabierze, będzie można na miejscu jakoś przeprać. Szybko okazało się, że był w wielkim błędzie, bo Jarocin i tutejsze pole namiotowe to nie obóz harcerski. O praniu bielizny w tych warunkach nie było mowy. Zresztą na takie prozaiczne czynności i tak brakowało czasu. Na dobrą sprawę tu, na festiwalu w Jarocinie, na nic nie było czasu. Od kilku dni tylko zabawa, picie i podrywanie dziewczyn. Wszystko to wyczerpywało straszliwie, więc takie zwyczajne, codzienne czynności, jak mycie czy pranie, trzeba było odłożyć na później. Pierwszego dnia nawet dopchał się do umywalni. Stał prawie godzinę w kolejce i jak się okazało, zupełnie niepotrzebnie, bo kiedy już znalazł się pod prysznicem, woda się skończyła. Wrócił do namiotu brudny, a na domiar złego jego koledzy, nie czekając na powrót kompana, wypili wszystkie wina, które przywieźli ze sobą. Kupili je w Poznaniu, bo tam mieli przesiadkę. Dwie godziny oczekiwania na pociąg do Jarocina wykorzystali na kwerendę po okolicznych sklepach monopolowych. Na Głogowskiej, tuż koło Rynku Łazarskiego, udało im się natrafić na niewielki sklepik, w którym prócz wódki na kartki, a kartek oczywiście nie mieli, na półkach stały wina. Kupili więc dziesięć butelek, bo sklepowa dzieliła towar i sprzedawała tylko po dwa na głowę. Na szczęście nie chciała nawet dowodów osobistych, bo z okazaniem zielonej książeczki każdy z nich miałby kłopot. Wszyscy skończyli zaledwie po siedemnaście lat i chodzili jeszcze do szkoły średniej. No, ale jechali na najważniejszy w Polsce koncert muzyczny, dlatego chcieli koniecznie poczuć się jak dorośli. Samo palenie papierosów nie dodawało wieku. Potrzebny był jeszcze alkohol. Już w pociągu wypili pięć pierwszych win, no a te następne miały być na wieczór już pod namiotem. Tyle że wieczorem Gucio zniknął na dłużej w poszukiwaniu prysznica i spragnieni koledzy zaopiekowali się jego działką. Gdy wrócił, ponarzekał trochę, poprzeklinał, ale w sumie nawet nie żałował, bo po tej pierwszej butelce opróżnionej w pociągu było mu cały czas niedobrze. Wcześniej nigdy nie pił jaboli, jednak na takim wyjeździe nie wypadało nie tknąć wina. W końcu przyjechał tu z kumplami, którzy twierdzili, że niejedno mieli już na swoim koncie. Inicjacja dla Gucia okazała się potwornym przeżyciem. Pochłonął zawartość butelki w ekspresowym tempie i stwierdził w myślach, że ten jabol nie jest nawet taki najgorszy. Naprawdę najgorsze było nagłe bulgotanie w żołądku, skurcze, a później...

Ledwo zdążył dopchać się do okna, które jakaś litościwa ręka otworzyła w ostatniej chwili, dzięki czemu udało mu się zwrócić wszystko, co wypił, a nawet więcej.

Jeszcze teraz na samo wspomnienie smaku tego paskudztwa robiło mu się niedobrze. Przez to wino leżał w tej chwili sam przed namiotem, a jego kumple poszli do dziewczyn, które poznali wczoraj w nocy po koncercie. Okazało się, że został im spory zapas alkoholu, więc było po co iść. Pochwaliły się, że mają jabolki, toteż Guciowi zrobiło się od razu niedobrze i zrezygnował z wizyty. Teraz było mu trochę żal, bo Elka, taka brunetka z kręconymi włosami, w długiej hipisowskiej spódnicy i robionym na drutach swetrze, od razu wpadła mu w oko. Wczoraj rozmawiali ze sobą prawie godzinę. Ale co robić. Przecież nie pójdzie tam, żeby się zbłaźnić, gdyby mu się zebrało znowu na wymioty po pierwszym łyku.

Przymknął oczy, gdy promienie słońca wpełzły mu na twarz. Nie miał ciemnych okularów, bo ukradli mu je jeszcze w pociągu, więc teraz zaczął się zastanawiać, czym zasłonić oczy. Nagle poczuł, że jakiś cień odgrodził go od jasnego światła. Otworzył powieki. Elka stała nad nim z głupią miną. Gucio natychmiast podniósł się i usiadł po turecku. Wczoraj, gdy jej koleżanki poszły na stadion na koncert T. Love, ona została z nim przy bramie. Nie mógł się zdecydować, czy iść za swoimi kumplami, którzy wybrali amfiteatr i kapelę Zielone Żabki, czy też posłuchać Chłopców z Placu Broni z Łyszkiewiczem. W końcu, namówiony przez dziewczynę, ruszył za nią przez stadionową bramę akurat wtedy, gdy grali piosenkę  O, Ela.  Pomyślał nawet przez chwilę, że to jakiś znak, idzie z Elą, a oni tam śpiewają  O, Ela...  Tylko że nie wiedział, jaki to może być znak i co może znaczyć. No i gdy tak się zastanawiał, Elka zgubiła mu się gdzieś w tłumie i już jej tej nocy nie widział, mimo że szukał wytrwale przez kilka godzin. W końcu zrezygnowany wrócił nad ranem do namiotu, wcisnął się w śpiwór i położył obok Bzyka, kolegi, z którym dzielił niewielką przestrzeń jedynki bez tropiku.

- Wczoraj nie mogłam cię znaleźć, gdzieś przepadłeś jak kamień w wodę - powiedziała, siadając przed nim i poprawiając kosmyk włosów, który opadł jej na czoło.

- Ja przepadłem? To ty, Ela, straciłaś przyjaciela - zacytował słowa przeboju, który, jak mu się zdawało, idealnie pasował do tej sytuacji. - Jeszcze w bramie szedłem za tobą, a potem nawet nie zauważyłem, jak cię tłum zassał.

- To mogłeś mnie dziś odnaleźć, jak twoi kolesie przyszli do nas. Tam teraz jest niezła imprezka.

- Wiesz co - spojrzał nieco zawstydzony na czubki swoich brudnych butów - chciałem przyjść, ale trochę później. Nie lubię jaboli, a przy chłopakach byłoby głupio nie wypić...

- Ja też nie lubię tego świństwa - ucieszyła się wyraźnie Elka. - I pomyślałam, że jak ty tutaj tak sobie siedzisz sam, to co ja mam tam z nimi się integrować, wolę z tobą.

Gucio momentalnie zrobił się czerwony jak burak. Zawstydziło go to nagłe wyznanie. Elka bardzo mu się podobała, ale żeby zaraz się integrować? Zresztą nie bardzo wiedział, co to mogłoby oznaczać, bo on jak dotąd nie integrował się jeszcze z żadną dziewczyną. Nietrudno było zauważyć zmieszanie na jego twarzy, a Elka wyglądała raczej na bystrą laskę.

- Mówiłeś, że grasz na gitarze, to myślałam, że może mi coś zagrasz, j ak już przyszłam...

- Pewnie - ucieszył się Gucio. - Tylko muszę iść zabrać pudło od pacjentów z tego czerwonego namiotu, bo pożyczali wczoraj od nas. - Wskazał ręką dużą czwórkę z przegiętym masztem. Musiała się tam odbywać wczoraj niezła zabawa, bo część namiotu zawaliła się, a ocalała reszta pochylała się jak stare drzewo nad drogą.

Gucio poderwał się z ziemi i otrzepał spodnie, do których przylgnęły źdźbła trawy. Nie patrząc na Elkę, pobiegł zabłoconą, rozdeptaną przez tysiące nóg drogą, przecinającą całe ogromne pole namiotowe.

Miał nadzieję, że zastanie tych od gitary w środku albo przynajmniej choć jednego z nich. Na zewnątrz było pusto, nie licząc oczywiście całego stosu pustych półlitrowych butelek po piwie Lech, pustych opakowań po papierosach popularnych i zalegających wszędzie petów. Gdy zbliżył się do namiotu, poczuł ostry zapach moczu.

Co za świnie, pomyślał z odrazą. Jak można być takim brudnym gnojem, żeby szczać przed własnym namiotem.

Wejście było zamknięte na zamek błyskawiczny. Zapukał więc w aluminiową rurkę, ale odpowiedziała mu cisza.

Albo śpią, albo nikogo nie ma, doszedł do wniosku, gdy ponowne walnięcie ręką w płachtę nie przyniosło rezultatu. - Zabieram pudło z tego chlewa i spadam - powiedział głośno, mając nadzieję, że ktoś go usłyszy.

Nachylił się nieco, chwycił za suwak i szarpnął do góry. Czerwony materiał rozsunął się na boki. Uderzył go silny, obrzydliwy zaduch, którego jedynym rozpoznawalnym elementem był smród uryny.

- Ja pierdolę - zaklął Gucio, który niemal nigdy nie przeklinał - jak tu w tym syfie znaleźć gitarę? - Ale nie miał wyjścia, musiał spróbować. Tam przecież czekała na niego Elka. Głęboko wciągnął powietrze i na czworakach wpełzł do środka. Pod prawą ścianką, na dmuchanym niebieskim materacu, znalazł tylko jakieś skłębione brudne ubrania. Po lewej był drugi brązowy materac, na którym ktoś leżał. Spod śpiwora wystawała jedynie drobna stopa, która zsunęła się na zalaną jakąś cieczą brudną podłogę. Reszta ciała była niewidoczna. Gucio potrząsnął więc gołą stopą, mając nadzieję, że śpiący poderwie się natychmiast. Zdziwił się, gdy nie nastąpiła żadna reakcja. Chwycił więc skraj śpiwora i szarpnął. Smród buchnął ze zdwojoną mocą, jednak na ten odór chłopak niemal nie zwrócił uwagi, ponieważ zaskoczyło go to, co zobaczył. Pod śpiworem leżała dziewczyna, i to zupełnie naga, na dodatek jej skóra miała jakiś dziwny szary kolor. Szeroko otwarte oczy były kompletnie nieruchome, a matowe spojrzenie wydawało się utkwione w twarzy Gucia.

Uciekł od tego spojrzenia, przesuwając wzrok niżej, na drobne piersi, potem na brzuch i dalej, na podbrzusze...

Po chwili wrócił jednak do twarzy, bo coś go zdziwiło, a wcześniej nie zwrócił na to uwagi. Przysunął się bliżej i odsłonił całą głowę dziewczyny. Teraz widział to dokładnie. Włosy były całe sklejone krwią, a skroń dziwnie wklęsła. Gdy przyjrzał się uważniej, zobaczył, że w samym środku tego wklęśnięcia zieje otwór, z którego wystaje coś jasnego, twardego, a głębiej śliskiego i czerwonego...

Wygląda jak otwarta puszka z paprykarzem szczecińskim, zdążył jeszcze pomyśleć.

- Guciu, co ty tam robisz? - zawołała z zewnątrz Elka, która najwyraźniej nie mogąc się go doczekać, poszła za nim do czerwonego namiotu.

Ale Gucio już tego nie usłyszał, bo nagle zasłabł i padł zemdlony na brudną podłogę.

GODZINA 9.55

Od strony stadionu miejskiego, poprzez pole namiotowe, niosły się dudniące, rytmiczne dźwięki perkusji. Już od samego rana scena przygotowywała się do wieczornego koncertu finałowego, który miał zakończyć festiwal. Na razie brzdąkały tam kapele, które już miały pewność, że nie wystąpią wieczorem. Grał chyba jakiś zespół heavymetalowy, bo charakterystyczne basowe dźwięki orały powietrze niczym czołgi T-54 asfalt w noc wprowadzenia stanu wojennego. Wokalista piskliwym głosem wyśpiewywał swoją pogardę dla całego świata:

Nienawidzę was

Jestem synem ciemności

Nienawidzę was

Połamię wam kości

Nienawidzę ludzi

Jestem synem piekła

Nienawidzę ludzi

Nienawiść jest wściekła

Nagle przez ten muzyczny zgiełk przebił się histeryczny krzyk:

- Milicja, milicja! - ktoś wołał, wyrywając z zadumy zatopionego w myślach Mariusza Blaszkowskiego, który siedział przed namiotem na złożonym w leżak dmuchanym materacu i opalał się.

Znowu się dzieciaki wygłupiają, uśmiechnął się, pomyślawszy o tych wszystkich zwariowanych miłośnikach rocka, których kilkanaście tysięcy przyjechało do Jarocina. Mariusz też tu przyjechał, ale wcale nie po to, by słuchać muzyki.

Owszem, lubił młodzieżowe kapele i chętnie skorzystał z karnetu na koncerty, ale nie to było powodem jego obecności na festiwalu. On znalazł się tu służbowo. Kilka tygodni temu w szkole oficerskiej w Szczytnie, do której dostał się w zeszłym roku, szef jego kompanii, sierżant Ogórkiewicz, zwany przez wszystkich Ogórkiem, zebrał kilkunastu chłopaków w jednej z sal wykładowych i oznajmił, że na początku sierpnia dostaną coś w rodzaju dodatkowego urlopu. W sierpniu normalnie powinni już być w szkole po wakacjach, ale tym razem najlepszym i wyróżniającym się studentom przydzielono zabezpieczenie operacyjne festiwalu w Jarocinie. Wszyscy mieli pojechać tam jak normalni uczestnicy imprezy, czyli przebrani w cywilne ciuchy i z namiotami, by wtopić się w tłum. Z tym wtopieniem się dowództwo trochę przesadziło, bo wyposażyło wszystkich w jednakowe namioty, pochodzące chyba jeszcze z lat pięćdziesiątych zielone dwójki bez tropiku ze sznurowanymi wejściami. Do tego dostali wojskowe śpiwory, materace z nadrukiem MSW i jednakowe menażki. Przy takim kamuflażu każdy na kilometr wyczułby w nich gliniarzy, a oni mieli przecież sprawiać wrażenie młodych ludzi zainteresowanych tylko muzyką. Dlatego Mariusz postanowił wyekwipować się we własnym zakresie.

Pojechał więc do Piły do rodziców. Ostatnio bywał u nich bardzo rzadko, bo urlopy najczęściej spędzał w Poznaniu ze swoją dziewczyną. Dlatego te dwa dni w Pile były dla jego rodziców prawdziwym świętem. Matka natychmiast zniknęła w kuchni, by przygotować różne smakołyki na przyjazd Mariusza, a ojciec wziął w pracy dzień wolny, by móc się nim nacieszyć. To dzięki niemu syn trafił do milicji. On był milicjantem już ponad dwadzieścia lat. Wcześniej, jeszcze przed wojną, jego ojciec pracował w Policji Państwowej w miejscowości Wysoka pod Piłą. Po wojnie oczywiście nie mógł nawet marzyć, by przyjęto go do MO, ale to on właśnie zaszczepił synowi szacunek do munduru i miłość do tej profesji. Co prawda dzisiejsza milicja niewiele ma wspólnego z tą przedwojenną, ale Wiktor Blaszkowski, zapatrzony w ojca, wstąpił na służbę, bo chciał być taki jak on i swoim przykładem przekonać ludzi o tym, że w milicji są też przyzwoici funkcjonariusze. Podobnie myślał jego syn Mariusz. Choć ojciec nie bardzo chciał, żeby chłopak poszedł w jego ślady, on postawił na swoim. Nie pomagały argumenty, że teraz, po stanie wojennym, do milicji idzie najgorsza swołocz i ten zawód już nigdy nie będzie cieszył się w kraju dobrą opinią. Mariusz uważał, że tym bardziej trzeba tam być, by od środka zmieniać to, co jest złe, a nie patrzeć z boku i wieszać psy na wszystkich w niebieskich mundurach.

Trzypokojowe mieszkanie, w którym się wychował, znajdowało się w dziesięciopiętrowym bloku przy placu PPR, w centrum miasta. Z okna jego pokoju na dziewiątym piętrze widać było niemal całą panoramę południowej części Piły. Mariusz lubił patrzeć na te miejskie zakamarki, osiedla na peryferiach i ciemne ściany lasów ograniczających zurbanizowaną przestrzeń. Wieczorami, gdy zasypiał w swoim łóżku, wsłuchiwał się w odgłosy pociągów i lokomotyw przetaczanych w pobliskich ZNTK. Tego osobliwego hałasu najbardziej brakowało mu w szkole w Szczytnie. Tam nocą w internacie panowała całkowita cisza, zakłócana tylko od czasu do czasu równymi krokami pełniącego służbę nocną podoficera.

Gdy zasypiał wieczorem, wsłuchując się w dawno niesłyszany miarowy rytm wystukiwany przez koła pociągu, do jego pokoju wszedł ojciec. Usiadł na brzegu łóżka, a Mariusz poderwał się i zapalił lampkę stojącą tuż obok na biurku.

- Wiesz, trochę się martwię o Asię - zaczął bez owijania w bawełnę. Taki już był, konkretny, zawsze zmierzał wprost do celu. Jeśli mówił, że z Asią, młodszą siostrą Mariusza, są jakieś problemy, to rzeczywiście musiało być coś poważnego.

- Co z nią? - zaniepokoił się, spoglądając na poważną twarz ojca.

- Nie chciałem wcześniej mówić, przy mamie. Wiesz, jaka ona jest. Zaraz zaczęłyby się płacze. Bo ona też to widzi i pewnie jeszcze bardziej ode mnie się martwi. No bo z Asią to ostatnio jakoś nie możemy się dogadać.

- No wiesz, jest coraz starsza, po wakacjach będzie już w maturalnej klasie. Może poczuła się dorosła...

- Chyba właśnie tak jest. I chyba za bardzo czuje tę dorosłość. Wraca późno do domu, a wszystkie nasze uwagi zbywa i mówi, że to jest czepianie się jej, bo przecież ona nic złego nie robi, tylko spotyka się ze swoim towarzystwem ze szkoły i razem gdzieś chodzą. No a teraz, zanim pojechała na obóz, powiedziała nam, że jak wróci, to jedzie z koleżankami i kolegami z klasy do Jarocina, na festiwal... A my nie wiemy z mamą, co mamy zrobić, bo ona nawet nas nie zapytała, czy może jechać na ten festiwal, tylko powiedziała, że jedzie, i już, no a wiesz, jakie towarzystwo tam bywa...

- Tato, ja wam jeszcze nie powiedziałem, po co przyjechałem do domu. Muszę zabrać swój sprzęt biwakowy, bo jadę właśnie do Jarocina...

Ojciec spojrzał na niego zdziwiony i podrapał się po łysiejącej głowie. Zdziwiło go to oświadczenie syna, bo nigdy dotąd nie przejawiał większego zainteresowania muzyką. Owszem, słuchał tak jak wszyscy młodzi ludzie radia, nawet nagrywał piosenki na swoim kasetowym grundigu, ale żeby wybrać się na koncert, to raczej było do niego niepodobne.

Widząc zdziwioną minę ojca, Mariusz uśmiechnął się.