DENISE

MINA

OSTATNIE TCHNIENIE

przełożył Maciej Świerkocki

Tytuł oryginału: The Last Breath

Copyright © Denise Mina 2007

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo W.A.B., 2010

Copyright © for the Polish translation by Wydawnictwo W.A.B., 2010

Wydanie I

Warszawa 2010

Dla Jill, Alana, Chrisa, Adrienne i oczywiście dla Jonah

Podziękowania

Jestem wdzięczna wszystkim, którzy pomogli mi ukończyć pracę nad tą książką: moje podziękowania zechcą więc przyjąć Edith, Marie i Monica za współpracę i wsparcie, Odie i Ferg za wskazówki stylistyczne i informacje na temat mody retro, Consies za to, co zwykle, a ponadto Louise, Amy i Sam. Dziękuję także Selinie Walker, która moim zdaniem jest geniuszem i której talent oraz wyczucie rytmu opowiadania wprawiają mnie nieustannie w podziw.

Rachel, Henry i Reagan – dziękuję za mój dom.

Ellie, Janey, Liza R., Karen D., Jules, Alison K., Becci, Chris C., Benny i Lorraine: wiem, gdzie mieszkacie, i kiedyś was dopadnę.

No i Stevo: tak, dobrze się obchodzę z twoimi bibelotami.

Rozdział pierwszy
Nagi

1990

Terry Hewitt nigdy jeszcze nie bał się tak strasznie jak w tej chwili. To właśnie nagość tak go przerażała. Został pozbawiony wszystkiego, dzięki czemu można by ustalić jego tożsamość; był nie do zidentyfikowania, przygotowany do złożenia do grobu.

Został kiedyś aresztowany w Chile. W Soweto widział, jak uduszono kobietę; obserwował też kiedyś zamieszki w Port-au-Prince, ale teraz leżał nagi w bagażniku rozklekotanego samochodu, zmierzającego w stronę ciemnych przedmieści Glasgow, i paraliżował go strach.

Pojękując, z podciągniętymi pod brodę kolanami, myślał, że jest całkowicie obnażony. Nie mógł się zakryć rękami, bo zostały skrępowane na plecach i nadgarstki puchły mu już od zbyt ciasnych więzów. Plastikowa płachta, na której leżał, parzyła mu ciało. Oddychał z trudem, bo na głowie miał szorstki płócienny kaptur, którego maleńkie włókienka dostawały się głęboko do gardła, przez co chwilami brakowało mu tchu.

Terry’ego bolały również mięśnie karku (od duszącego uścisku, wskutek którego stracił przytomność), a także nabiegłe krwią oczy.

Został zaatakowany od tyłu, gdy nieco podpity stał samotnie przed drzwiami własnego domu.

Do chwili napadu wieczór był udany, bo Terry świętował podpisanie umowy na album fotograficzny. Zaliczka od wydawcy ledwo pokryła wydatki własne jego i Kevina, ale wielka księga błyszczących zdjęć, z których każde miało zostać opatrzone jego tekstem, była kosztownym przedsięwzięciem wydawniczym. To Kevin Hatcher zaproponował, żeby zrealizowali cały czek na dwieście funtów, i poszli do kasyna. Włożyli najmniej wymięte garnitury, a i tak bali się, że ich nie wpuszczą.

Wyszło na to, że ubrali się nawet zbyt elegancko. Był czwartkowy wieczór, więc większość grających stanowili prawdziwi gracze, strojący się tylko na tyle, by wejść do środka. W większości nosili sfatygowane skórzane buty i marynarki pamiętające lepsze czasy. Wśród tych nałogowców siedziały w wypłowiałych jedwabnych strojach dwie Chinki o kamiennych, oświetlonych od dołu twarzach. Nie odrywały wzroku od dłoni krupiera i obstawiały bez namysłu. Nikt tu nie cieszył się z wygranej szerokim uśmiechem i radosnym okrzykiem, jak to robili Kevin i Terry. Nałogowi gracze kwitowali wygraną zniecierpliwionym gestem i ustawiali równiutko stosy żetonów, szukając następnej okazji do rozbicia banku.

A zatem Terry i Kevin ewidentnie nie należeli do bywalców kasyna. Terry pił whisky z coca-colą, a Kevin sączył lemoniadę. Przez pewien czas przegrywali, po czym wykazali się brakiem odwagi, przerywając grę po dużej wygranej. W sumie byli do przodu cztery funty. Kupili w barze wyschnięte hawańskie cygaro, wypalili je wspólnie i zostali jeszcze chwilę w kasynie, podpatrując, jak prawdziwi gracze z uwagą obserwują kolejne liczby i zaklinają los, żeby im sprzyjał.

Leżąc w bagażniku, Terry dokładnie przypomniał sobie tamte odgłosy. Stał ramię w ramię z Kevinem: krupierzy zgarniali stosy klekoczących żetonów do specjalnych kieszeni z czarnego aksamitu, niezdetonowani gracze stawiali swoje nowe grzechoczące nadzieje na zielonym stoliku, a koło ruletki wirowało, stukocząc – i wszystko to powtarzało się w regularnym rytmie przegranej.

Kevin wydał już kilka książek, ale dla Terry’ego był to debiut, pierwszy namacalny efekt długich lat pracy. Wreszcie postawi na półce coś własnego – książkę, po której grzbiecie będzie przebiegał palcami, kiedy zacznie tracić pewność siebie i ochotę do dalszego wykonywania swojego zawodu; książka będzie lepsza niż pudło z żółknącymi wycinkami z gazet.

Ciepły wieczór, spędzony z przyjacielem, uderzył Terry’emu do głowy. Kiedy stał przed wejściem na swoją posesję, chwiejąc się lekko na nogach i usiłując trafić kluczem w zamek, jedynym sygnałem, że coś jest nie w porządku, był zapach, a raczej cudzy oddech, śmierdzący stęchlizną i dymem, który nagle owionął jego lewe ucho. Potem Terry poczuł, że ktoś otacza jego szyję mocnym chwytem i uciska tętnicę. Zanim stracił przytomność, przed oczami migotały mu przez kilka chwil plamki białego światła.

Kiedy się ocknął, leżał w bagażniku. Nie wiedział, kto go porwał ani po co. Początkowo przyszło mu do głowy, że to Kevin – że może Kevin spłatał mu takiego kretyńskiego figla – ale Kevin za żadne skarby świata nie rozebrałby Terry’ego do naga. To, że był nagi, dowodziło, że sprawa jest poważna.

Zastanawiając się nad przyczyną ataku, odtwarzał w pamięci wieczór w kasynie: nie miał przy sobie pieniędzy, bo forsę trzymał Kevin. Ale nawet gdyby to Terry opiekował się ich wspólną kasą, porywacz miał przecież samochód, i to spory, sądząc po rozmiarach bagażnika, więc dwieście funtów było zapewne dla niego zbyt małą kwotą, by zabić dla niej człowieka.

Terry zaczął szukać w pamięci innych ewentualności. W ciągu ostatnich dwóch lat odwiedził Angolę, Liberię, Liban, Nowy Jork i Glasgow. Był jednak doświadczonym dziennikarzem, obserwatorem, który nie brał udziału w żadnych zadymach i nie interweniował nigdy po żadnej ze stron, choćby bardzo chciał. Doskonale zdawał sobie sprawę, że jego śmierć nie przyczyni się do rozwiązania żadnego światowego konfliktu.

Ktoś jednak chce go załatwić. I nikt nie przyjdzie mu z pomocą.

Terry przypomniał sobie piętnastoletniego jeńca wojennego, mrużącego oczy w palącym słońcu angolskiego południa, wycieńczonego chłopca o niemal przezroczystej twarzy i jasnobrązowych, pełnych strachu oczach. Wlókł się apatycznie piaszczystą leśną drogą na miejsce egzekucji, żeby oszczędzić zabójcom trudu usuwania jego ciała z podłogi, na której mogły pozostać jakieś ślady. Terry widział, jak chłopak przyklęka przed lufą; gdy wyleciała z niej kula, ofiara zerknęła rozpaczliwie za plecy oprawcy w nadziei, że opatrzność uratuje mu życie.

Kiedyś przeprowadził kilka wywiadów z ocalonymi z Zagłady Żydami i słyszał od nich, że więźniowie w ciężarówkach albo bydlęcych wagonach mieli ciągle nadzieję na ocalenie, chociaż wiedzieli, że jadą do obozów śmierci. Wiedzieli, ale mieli nadzieję, że nie stanie się nic złego, i czekali, co przyniesie przyszłość.

Terry wiedział, że mordercy zawsze żerują na tej nadziei. Nadzieja ofiary jest wspólniczką mordercy.

Nie pójdzie piaszczystą leśną drogą na miejsce egzekucji i nie uklęknie przed lufą karabinu. Odrzuci nadzieję, stawi czoło prawdzie, obmyśli plan ucieczki, a potem znajdzie odpowiedni moment, by go zrealizować.

Trzy razy odetchnął głęboko i wstrzymał oddech, żeby uspokoić bijące gwałtownie serce.

W samochodzie nikt się nie odzywał, nie grało radio ani żaden odtwarzacz. Widocznie napadł go tylko jeden człowiek – kierowca. Załóżmy, że porywacz działa sam.

Terry odegrał w myślach koniec podróży: samochód staje, samotny porywacz otwiera bagażnik, każe mu wysiąść, zamyka bagażnik (bo samochód z otwartym bagażnikiem zwracałby uwagę na poboczu i ktoś mógłby pomyśleć, że auto się zepsuło albo że kierowca potrzebuje pomocy), po czym prowadzi ofiarę tam, gdzie chce, by znaleziono zwłoki. A potem pada strzał.

Terry poczuł na skroni chłód lufy, usłyszał, jak jego ciało wali się na ziemię, i zobaczył unoszący się nad nim obłoczek suchego, czerwonego afrykańskiego pyłu. Zmusił się znów, żeby odetchnąć głęboko i uspokoić tętno.

Moment zatrzaśnięcia bagażnika – to będzie odpowiednia chwila. Tylko wtedy porywacz na chwilę spuści z niego wzrok. Jeśli Terry będzie mocno stał na nogach, cofnie się jak najdalej od samochodu, żeby mieć przed sobą porywacza zatrzaskującego klapę bagażnika. Zyskawszy w ten sposób trochę miejsca, będzie mógł całym ciężarem rzucić mu się na plecy, odepchnąć go albo przewrócić, runąć na niego i spróbować mu zrobić jak największą krzywdę. Mężczyzna nie będzie się spodziewał oporu, jeżeli Terry zachowa się najpierw ulegle, zacznie płakać, krzyczeć i błagać o życie.

Myślał o tym, jak niezdarnie wygramoli się z bagażnika, poczuje pod bosymi stopami zimny asfalt, a na lepkim, wilgotnym od potu ciele – nocne powietrze. Poruszył biodrami, wyobrażając sobie, że zatoczy się w tył na chwiejnych nogach, bo będzie udawał, że kręci mu się w głowie po podróży w bagażniku.

Samochód łagodnie skręcił; zmieniła się nawierzchnia i pod kołami słychać było teraz raczej chrzęst niż szum. Rozmiękły od upału za dnia asfalt, a w nim drobne kamyczki. Są prawie u celu podróży.

Przygotowując się do walki, Terry przypomniał sobie, dlaczego chce żyć, i od razu zobaczył jaśniejącą twarz Paddy Meehan; gładziła swoją długą szyję opuszkami palców i rumieniła się, słysząc komplementy na swój temat. Odkąd ją znał, a mieli zaledwie po kilkanaście lat, kiedy się poznali, Paddy była naiwnym niewiniątkiem. Nie miała pojęcia, jaka jest piękna. Poza tym była nieustraszona, bo nie poznała tego, czego należało się bać – czyli tego wszystkiego, co on, Terry, widział na własne oczy. Omijały ją głód, gniew i wojny domowe. Martwiła się o mamę i siostry, kłóciła z braćmi, ale cementowała nieliczną rodzinę kosztem swojego życia osobistego, w ogóle nie zdając sobie sprawy, że mogłaby postępować inaczej. Terry włóczył się po świecie i właściwie nigdzie nie miał domu, Paddy łączyły z jej maleńkim światem więzy tak osobiste, jak żyły i arterie.

Powoli zaczął się przesuwać głębiej, czując przenoszone przez karoserię drgania kół na nierównej nawierzchni. Samochód zwalniał. Moment zatrzaśnięcia bagażnika. Najwyżej trzy kroki, nie więcej. Udawaj przerażonego, rozpłacz się.

Przycisnął ucho do spodu bagażnika i usłyszał szum własnej gorącej krwi. Oblał się potem.

Samochód łagodnie zjechał na bok i stanął. Silnik zgasł. Terry usłyszał szept wiatru muskającego maskę i szmer wody. Rów melioracyjny. Skoro jest woda, będzie pewnie i rów. Właśnie tu miał zginąć.

Rozległ się trzask otwieranych drzwi od strony kierowcy. Ktoś postawił jedną nogę na kamienistym poboczu, a po chwili drugą. Ścierpły mu nogi, może od długiego siedzenia za kierownicą, może nie jest już młody. Tak czy inaczej, to sprzyjająca okoliczność.

Kroki; nie powolne, ale też nieśpieszne. Może facet się waha, choć raczej jest tylko zmęczony. Chrzęst kamyków, gdy staje za samochodem, przy bagażniku.

Brzęk kluczy, z których wybrany został jeden, potem tarcie blachy o blachę. Trzask zapadki zamka.

Klapa bagażnika uniosła się i Terry’ego oślepiło białoniebieskie światło księżyca, przebijające się przez tkaninę worka. Zamknął oczy. Zmusił się po chwili, żeby je otworzyć, i odetchnął głęboko, czując na nagim grzbiecie wzrok porywacza. Nie stawiaj mu się.

Zimna, wilgotna ręka chwyciła go pod ramię i szarpnęła, żeby się odwrócił.

– Wyłaź.

– Posłuchaj, nazywam się Terry Hewitt. To jakaś pomyłka. Jestem dziennikarzem.

– Wyłaź.

Terry podciągnął kolana jeszcze wyżej.

– Błagam, na miłość boską… – Na szczęście nie było widać jego twarzy, bo nigdy nie umiał kłamać. – Nie zabijaj mnie. Nie możesz mnie zabić. Na litość boską, jestem dziennikarzem.

Poczuł, jak mężczyzna wciska mu w szyję chłodną lufę pistoletu.

– Wyłaź, do kurwy nędzy…

Terry usiadł chwiejnie, uderzając głową o klapę bagażnika. Samochód zakołysał się pod jego ciężarem.

– Błagam, błagam, nie rób tego. Mam matkę… Jest bardzo stareńka.

Wciąż wciskając mocno lufę w jego tętnicę szyjną, porywacz nachylił się nad nim. Terry poczuł woń jego oddechu; wciąż czuć go było dymem, ale już nie stęchlizną, jak przed domem.

– Twoja mamusia i tatuś nie żyją od dziesięciu lat. Wychodź.

– Ty mnie znasz?

Cisza.

– Skąd?

Lufa wbiła się jeszcze mocniej w delikatną skórę na jego szyi.

– Wyłaź.

Zbity z tropu Terry kręcił się w bagażniku z gołym tyłkiem, aż wreszcie odwrócił się przodem do wyjścia i opuścił nogi na ziemię.

– Szybko.

– Przepraszam – Terry pociągnął suchym nosem. – Przepraszam. Jeżeli wyrządziłem ci jakąś krzywdę, to przepraszam.

– Wyłaź!

Terry stał zwrócony twarzą do porywacza. Wiedział, że człowieka, z którym stoi się twarzą w twarz, którego oddech czuje się na sobie, trudno jest zabić, dlatego nawet najbardziej zatwardziali mordercy każą się zwykle odwracać swoim ofiarom.

Namacał ostre kamienie najpierw jedną gołą stopą, potem drugą, i wstał. Jęcząc dla niepoznaki, zachwiał się, odzyskał równowagę i przesunął się o krok. Był o półtorej stopy od samochodu, czyli, jak mu się wydawało, już w odpowiedniej odległości, by skoczyć mężczyźnie na plecy.

Pistolet musnął jego szyję i cofnął się.

Pierś Terry’ego wypełniły zadowolenie i nadzieja. Zaczerpnął tchu – poczuł przypływ adrenaliny, palce świerzbiły go z niecierpliwości. Nasłuchiwał szurania i tego jednego jedynego kroku, który porywacz zrobi w stronę bagażnika.

Nie poczuł lufy na skroni, bo jej nie dotknęła. I nie usłyszał zimnego, metalicznego wystrzału, który rozdarł gęste nocne powietrze, przetaczając się echem po podmokłych polach.

Upadł, roztrącając na boki ostre, czarne kamyki.

Porywacz spuścił wzrok, zobaczył szybko rosnącą pod jutowym workiem kałużę krwi i przyglądał się, jak wsiąka w ziemię.

Uznał, że ofiara nie żyje; wsunął nogę pod biodro Terry’ego, po czym zepchnął nagie ciało do przydrożnego rowu.

Wpadło z pluskiem do ciurkającego powoli strumyczka. Muskularne ramię Terry’ego osunęło się na bok, a księżyc oświetlił na nim srebrzystą bliznę. Palce jego dłoni zgięły się instynktownie i prawie zacisnęły w pięść, a potem z wdziękiem otworzyły się z powrotem niczym kwiat.

Morderca sięgnął po papierosa, ale zreflektował się i opuścił rękę. Był zmęczony.

Ciepły letni wiatr łaskotał czubki traw nad brzegiem strumyczka. Dalej na ciemnym polu jakiś niewielki brązowy ptak wzbił się w powietrze z przeraźliwym krzykiem, zakołował i odleciał w kierunku żółtych świateł domku, stojącego na zboczu odległego wzgórza.

Mięśnie martwego Terry’ego rozluźniły się. Przez krótką chwilę jego białe udo blokowało strumyk niczym tama, zamieniając go w miniaturowe jeziorko, aż wreszcie woda znalazła ujście ponad jego kroczem i biodrem i już bez przeszkód kontynuowała bieg do morza.

Tak zaczął się długi powrót Terry’ego Hewitta do Matki Ziemi – a życie toczyło się dalej.

Rozdział drugi
Bezpieczny dom

Paddy wstała z fotela, skulona zrobiła krok w stronę odbiornika, przełączyła go na telewizję szkocką i usiadła z powrotem. Ciągle szły reklamy. Na twarzy Duba, który wyciągnął swoje długie, chude nogi na kanapce, wykwitł powolny, ciepły uśmiech.

– To dla mnie najmilsza chwila w całym zasranym tygodniu. Ten cudowny moment, zanim zabrzmi muzyka i zacznie się coś w rodzaju półgodzinnej kraksy samochodowej.

Wsunął rękę pod koszulkę, leniwie drapiąc się po brzuchu. Paddy udawała, że nie widzi jego sflaczałego brzucha i miękkiej poduchy piersi. Często musiała udawać.

– Jest coraz gorzej, nie? – powiedziała w stronę telewizora.

– Nie! – Dub podniósł palec, żeby ją poprawić. – Znacznie gorzej.

Uśmiechnęli się razem do ekranu, gdy rozległ się piskliwy i nerwowy przewodni motyw muzyczny, po którym pojawiła się czołówka programu George’a H. Burnsa sobotni kabaret retro. Oprawa graficzna została zerżnięta z Latającego Cyrku Monty Pythona, ale i tak należała do najbardziej oryginalnych elementów programu.

Oboje aż podskoczyli, słysząc pukanie do drzwi. Dub usiadł i wyciągnął szyję, usiłując zajrzeć do przedpokoju.

– To on?

– Wątpię – odparła Paddy, wstając i usiłując zachowywać się swobodnie. – Ale jeśli tak, postaraj się nie porzygać na jego widok.

Udawała, że nic ją nie obchodzi, czy gościem jest George Burns, ale kiedy znalazła się sama w przestronnym przedpokoju, obciągnęła piżamę, poprawiła włosy i dopiero potem otworzyła drzwi.

W progu stał młody mężczyzna o zaróżowionej twarzy, skrytej za soczewkami lennonówek. Długie, gęste włosy miał luźno związane na karku, ale tożsamość młodzieńca zdradzały przede wszystkim notes i długopis, które trzymał w pogotowiu.

– Witam. Przepraszam, że przeszkadzam, nazywam się Steven Curren…

Pamiętając o krzykliwych kolorach swoich ścian, a także o upaćkanych i rozdartych pudłach w przedpokoju, Paddy ledwo uchyliła drzwi, rozmawiali więc przez dwucalową szparę. To tylko pierwsza z setki podobnych „wizyt domowych”, powinna więc uzbroić się w cierpliwość.

– Dla kogo pracujesz?

– Dla „Sunday Mail” – odpowiedział dziennikarz z odcieniem dumy w głosie. – Kiedy wychodzi Callum Ogilvy? Czy zamieszka u pani?

Mówił z miękkim, eleganckim akcentem, edynburskim albo angielskim, pomyślała Paddy. Szkot wykształcony w Anglii.

– Synu – zniżyła głos, mając na względzie sąsiadów. – Spierdalaj z mojego domu.

– Ależ panno Meehan, przecież pani na pewno wie, kiedy Ogilvy zostanie zwolniony. Gdzie się zatrzyma? Czy przyjedzie po niego ten kierowca, Sean? Czy Callum zamieszka u niego?

Wiedział o tym i o owym, nie było to jednak nic, czego nie mógłby znaleźć w starych gazetach albo usłyszeć w redakcji. Czekała, aż zaatakuje ją czymś cięższym, nic takiego jednak nie nastąpiło.

– To wszystko, co chcesz wiedzieć?

Wzruszył ramionami.

– Tak.

– W takim razie twoja wizyta u mnie to gówno, a nie solidna dziennikarska robota – powiedziała Paddy. – Nie masz żadnego punktu zaczepienia. Czy w redakcji w ogóle wiedzą, że tu jesteś?

– McVie wie – wyjaśnił, spuszczając ze wstydem wzrok. – Powiedział, że muszę spróbować.

– McVie przysłał cię do mnie w sobotę wieczorem?

– Powiedział, że zawsze trzeba sprawdzać każdy trop.

Współczuła mu. Bardziej doświadczony dziennikarz mógłby jej rzucić rękawicę albo wymyślić jakiś podstęp, który sprowokowałby Paddy do puszczenia farby. Ona na przykład zawsze czekała, aż najpierw kilku innych dziennikarzy zadzwoni do drzwi i zostanie odesłanych do diabła, a potem robiła maślane oczy i udawała żółtodzioba, którego do wizyty domowej zmusił zły redaktor. Prosiła osobę, która otworzyła drzwi, żeby przynajmniej mogła postać trochę w progu, bo inaczej wyrzucą ją z gazety. Gospodarze często jej współczuli i zapraszali do środka. Tymczasem ten cały Curren zaczął dość bojowo, ale nie zostawił sobie żadnego asa w rękawie. Jeżeli tak dalej pójdzie, to jako dziennikarz zostanie zmiażdżony w Glasgow.

– Dopiero zaczynasz w tym zawodzie, co?

– Tak.

Sprawiał wrażenie szalenie przejętego.

– Od niedawna w Glasgow?

Rozpromienił się.

– Od tygodnia. Właśnie skończyłem staż. W prasowej stolicy świata.

Jest bojowy, ale szybko się rozkleja. To fatalna kombinacja cech w przypadku kogoś, kto często wtyka nos w sprawy bardzo zdenerwowanych ludzi.

– Może powinieneś spróbować być nieco bardziej agresywny – powiedziała, wyobrażając sobie, jak chłopak przemywa podbite oko w newsroomie „Daily Mail” i tłumaczy rechoczącym kolegom, jak do tego doszło. – Kiedy już staniesz w progu, spróbuj się wcisnąć do środka. Naubliżaj nawet gospodarzom, nie wiem, ale zrób coś, żeby sprawić wrażenie, że to ty tu rządzisz. Pod naporem delikatnych pytań nikt ci nie ustąpi.

Curren skwapliwie skinął głową.

– Naprawdę?

– Tak, z mieszkańcami Glasgow trzeba ostro, inaczej nic nie zdziałasz.

– Okej – zamruczał chłopak, spuszczając wzrok. Odetchnął głęboko, zebrał się na odwagę i zapytał: – Więc kiedy wychodzi Ogilvy?

– Lepiej. Znacznie lepiej.

Zrobił głupią minę i Paddy poczuła lekkie wyrzuty sumienia. W żółtym świetle klatki schodowej Curren wyglądał smarkato. Był zakłopotany i miał już dosyć, a ona stała w piżamie, bardzo z siebie zadowolona, i ciągle czuła w ustach wyrazisty smak owsianych ciasteczek.

Pozwoliła mu zrobić coś, co i tak by zrobił.

– Słuchaj, po prostu wracaj do redakcji i powiedz swojemu naczelnemu, że jestem straszną suką i nie udało ci się nic ze mnie wyciągnąć, chociaż się bardzo starałeś.

Jego oczy błysnęły niechęcią zza szkieł okularów.

– Powiem McViemu, że jest tłustą ciotą.

Paddy cmoknęła. Brutalne zniewagi w ich zawodzie były na porządku dziennym, ale nie lubiła, kiedy ktoś obrażał McViego z powodu jego orientacji seksualnej.

– Nie, nie mów mu nic takiego, bo wiesz, mógłby się stać trochę… – szukała właściwego słowa – …upierdliwy.

Uśmiechnął się szeroko. Miał ładne zęby.

– Upierdliwy? Czy to czasownik nieprzechodni? Używa się go chyba tylko w Glasgow…

– To przymiotnik, a nie czasownik. – Paddy nigdy nie słyszała o czasownikach nieprzechodnich, ale w dzisiejszych czasach nawet chłopcy od parzenia herbaty byli po jakichś studiach. – Mniejsza z tym, spierdalaj.

Zamknęła drzwi. Udzieliwszy chłopakowi tej nie całkiem dobrej rady, jeszcze raz poczuła wyrzuty sumienia i zawołała: – Szerokiej drogi.

– Dzięki – odpowiedział stłumionym głosem zza drzwi. – A swoją drogą, czytałem twój felieton o marihuanie. Genialny.

Zrobiło jej się trochę wstyd, bo tezę, że nikt nie wszczyna bójek w pubach po trawce i że alkohol nigdy nie zostanie zdelegalizowany, ponieważ przynosi zbyt duże dochody do budżetu, po prostu komuś podkradła.

– Dzięki – zwróciła się do drzwi. – Ale właściwie to był pomysł Billa Hicksa. Wykorzystałam go, nie podając źródła.

– I dobrze zrobiłaś – odpowiedziały jej drzwi.

Ten chłopak wysoko zajdzie.

Usłyszała, jak stawia nogę na pierwszym stopniu – i dalej nasłuchiwała echa jego kroków, aż wreszcie zszedł na dół i wyszedł z klatki. Potem zatrzasnęły się za nim drzwi.

Miała szczęście. Największa sprawa kryminalna ostatnich dwudziestu lat nie tyle spadła jej z nieba, ile wyrosła u jej boku. Dziewięć lat wcześniej Callum Ogilvy i jeszcze jeden chłopiec zostali uznani za winnych brutalnego morderstwa na młodszym od nich berbeciu. W tamtym czasie Paddy, młoda i głodna sukcesu reporterka, była zaręczona z kuzynem Calluma, Seanem. Dzięki przeprowadzonemu przez nią dziennikarskiemu śledztwu ludzie, którzy skłonili chłopców do popełnienia zbrodni, zostali zidentyfikowani i postawieni w stan oskarżenia. Calluma i Jamesa sądzono ostatecznie za współudział, a nie za morderstwo, dostali więc niższe wyroki. Nawet Paddy nie była pewna, czy wypuszczenie tych dwóch na wolność to dobry pomysł, ale nie było już żadnych podstaw prawnych, by trzymać ich dłużej w więzieniu.

Nie widziała Calluma, odkąd trafił za kraty. Niewiele o nim wiedziała, jeśli nie liczyć ocenzurowanych strzępów informacji, które przekazywał jej Sean po odwiedzinach u skazanego kuzyna, oraz ukazujących się od czasu do czasu doniesień prasowych na temat jego pobytu w zakładzie karnym. Sean chciał, żeby Paddy zrobiła duży wywiad z Callumem, kiedy opuści więzienie. Ponieważ ostatnie sześć lat sam przepracował w gazecie, dobrze wiedział, że szybko rozpocznie się polowanie na Calluma, którego dopadnie w końcu jakiś zapewne nieżyczliwy mu dziennikarz i opublikuje jego zdjęcie, odbierając mu w ten sposób resztki anonimowości. Większość dziennikarzy całowałaby Seana po rękach za możliwość przeprowadzenia rozmowy z Callumem, ale Paddy miała wątpliwości, czy powinna to zrobić; nie była w stanie zagwarantować, że tekst wypadnie dla niego przychylnie, a poza tym Callum i tak nie chciał z nikim gadać.

Zamarudziła chwilę w holu, przyglądając się pudłom pełnym płyt Duba i nędznemu wieszakowi, na którym wisiało jej ubranie robocze. Przestali się rozpakowywać już przed miesiącem i teraz zwracali uwagę na pudła tylko wtedy, kiedy patrzyli na nie z jakiejś niecodziennej perspektywy.

Mieszkanie było wysokie. Pierwsi wiktorianie poważnie traktowali problemy mieszkaniowe: budowali wielkie kamienice, w nich zaś mieszkania ze służbówkami oraz salonami, w których można było urządzać wielkie bale – a Lansdowne Crescent leżała w jednej z najstarszych dzielnic mieszkaniowych Glasgow, na West Endzie.

Zanim Paddy kupiła to mieszkanie, wynajmowali je studenci. Ściany w holu były wciąż purpurowe, ozdobione kanarkowożółtą lamówką pod sufitem, a wspaniale rzeźbiony gzyms pokrywała licząca sto pięćdziesiąt lat warstwa gęstej niczym pasta emulsji. Wszystkie trzy sypialnie pomalowano na kolory, które wzmagały dolegliwości na kacu, natomiast sufit w kuchni upstrzony był plamami nikotyny tak gęsto, że nie dało się stwierdzić, czy jest biały, czy raczej koloru jasnołososiowego.

Skończyła już dwadzieścia siedem lat, ale było to jej pierwsze własne mieszkanie, którego nie musiała dzielić z rodzicami. Dlatego ciągle snuła się po nim niczym dziewczynka dumna ze swojego wytęsknionego domku dla lalek.

Kiedy wróciła do salonu, Dub uśmiechnął się do niej głupkowato. Widząc okruszki na jego koszulce, domyśliła się, że podkradł jej parę ciasteczek.

– Kto to był?

– Młody dziennikarz z „Maila”. Pytał o Calluma Ogilvy’ego. No, a jak tam program w tym tygodniu?

– Rany boskie: jest jeszcze gorzej, niż myślałem.

– Niemożliwe.

Patrzyli, jak George H. Burns domaga się powitalnych owacji od publiczności i gniewnie przewraca oczami, wychodząc za kulisy. Kiedy podniosła się kurtyna, na scenie ukazał się spocony brzuchomówca, trzymający na kolanach krowę-pacynkę. Jej różowe wymiona drżały wyzywająco w świetle reflektorów.

Sobotni kabaret retro był programem tak dennym, że aż żal dupę ściskał. George H. Burns, konferansjer, głównie obrażał publiczność. Próbował zgadywać, skąd pochodzą widzowie, po czym opowiadał kawały o kutwach z Aberdeen i półgłówkach z Dundee. Jego dowcipy były przewidywalne, występy zaproszonych gości słabe, a muzykom gra przychodziła z wielkim trudem.

– Nawet kurtyna wygląda na zmęczoną – zauważył Dub.

Wyniki oglądalności były porażające: co tydzień liczba widzów spadała o połowę. Nie było w tym jednak właściwie nic śmiesznego: gdyby kabaretowa kariera Burnsa miała się wkrótce skończyć, przestałby płacić Paddy alimenty, nawet sporadycznie, a ona i tak już ledwo wiązała koniec z końcem.

Dub był menedżerem George’a, kiedy zgłosiła się do nich telewizja z propozycją produkowania tego programu. Poradził Burnsowi, żeby się nie zgodził, bo będzie to najgorsze gówno na świecie, a chciwy i uparty Burns zwolnił wtedy człowieka, który już niemal uczynił z niego gwiazdę, i przyjął na jego miejsce innego menedżera, noszącego połyskliwe garnitury i nieumiejącego rozmawiać z kobietą bez gapienia się na jej cycki. Dziś nawet Burns wiedział, że program jest do luftu. Wściekał się, obwiniał producenta, autorów, narzekał na poziom zaproszonych gości, ale problem tkwił w pomyśle: tak zwany kabaret potrzebował odrodzenia, bo umierał, a umierał, ponieważ był bezładny i nudny, jak to, co oglądali na ekranie. Co gorsza dla George’a, wejście w komercję sprawiło, że odsunęli się od niego wszyscy koledzy z tak zwanej alternatywnej sceny kabaretowej, która właściwie nie była już wcale alternatywna, ale tylko ona im pozostała, nie licząc występów gościnnych u innych kabareciarzy i w klubach robotniczych.

– Matko Boska – zamruczała Paddy, opadając na fotel. – Skąd oni biorą tych ludzi? Atmosfera za kulisami pewnie przypomina autokar do Lourdes.

– A to niby wszystko zawodowcy. Dinozaury. Albo raczej mikrozaury. Dzieciozaury.

Dub leżał z szerokim uśmiechem, wcisnąwszy w szyję podbródek, na którym można było znaleźć jedyną fałdę tłuszczu na całym jego ciele, chociaż mierzył sześć stóp i dwa cale wzrostu. Był jej współlokatorem już od dwóch miesięcy, wiedziała więc, ile je. Zawsze miała nadzieję, że ludzie szczupli kłamią, że to nieprawda, że udaje im się zachować smukłą figurę, chociaż pochłaniają olbrzymie posiłki, ale Dub przed obiadem jadał kanapki z masłem orzechowym, a w ciągu dnia potrafił skonsumować kilka paczek herbatników, lecz był ciągle chudy jak szczapa. Siadając, Paddy wyczuła ciężką oponę tłuszczu na swoim wystającym brzuchu. To jawna niesprawiedliwość.

Z głębi przedpokoju znów dobiegło echo powolnego pukania do drzwi i Paddy westchnęła, wstając.

– Powiedz mu, żeby spadał – odezwał się Dub.

Ale był to nieco inny odgłos niż poprzednio – nie brzmiał jak energiczne, fałszywie przyjazne stukanie dziennikarza.

– Przecież kazałam mu spierdalać – wytarła ręce o spodnie od piżamy. – Dosłownie przed chwilą.

Kiedy przechodziła okrakiem nad jakimś kartonem, wciąż było słychać to rytmiczne, regularne pukanie w drewnianą płytę. Powolne i poważne. W sercu Paddy wezbrał nagle niepokój.

Zawahała się, kładąc rękę na klamce. Może to jakiś zabłąkany pijak, który zgubił drogę, albo kolejny dziennikarz z poważnej gazety, chcący się dowiedzieć, kiedy zostanie zwolniony Callum Ogilvy. Albo George Burns w ataku depresji. Albo Terry Hewitt, kurwa jego mać. Boże, błagam! Oby to nie był Terry.

Zamknęła drzwi na łańcuch, mając nadzieję, że jego brzęk stworzy złudzenie, że to zapora mocniejsza niż w rzeczywistości, po czym nieznacznie uchyliła drzwi.

Na progu stało dwoje nieznanych jej policjantów, mężczyzna i kobieta, ramię przy ramieniu, w pełnym umundurowaniu. Oboje zmierzyli ją ponurym wzrokiem.

Paddy zatrzasnęła im drzwi przed nosem.

Kiedy została sama w przedpokoju, ugięły się pod nią kolana. W swojej pracy towarzyszyła policji na tyle często, żeby dobrze wiedzieć, jak wygląda tak zwana wizyta śmierci, czyli powiadomienie o zgonie kogoś bliskiego: otóż niespodziewanie i o dziwnych porach zjawia się wtedy zawsze dwoje mundurowych z kamiennymi twarzami.

Gdy pracowała jeszcze w redakcji nocnej, często uczestniczyła w takich wizytach i udawała współczucie razem z gliniarzami, ale nigdy nie przyszło jej do głowy, że kiedyś przyjdą do niej. W ich towarzystwie zachowywała powagę w trakcie rozmowy, ale potem, w radiowozie, śmiała się z ich dowcipów, drwiąc z tego, jak ubrani byli ich rozmówcy albo z wystroju wnętrza, z hierarchii rodzinnej w danym domu i z kulisów zdarzenia: z żon, które znajdowano martwe w łóżkach kochanków, z wypadków samochodowych, spowodowanych pod wpływem alkoholu, a kiedyś nabijała się nawet z żonatego faceta, którego znaleziono martwego w damskiej przymierzalni w domu towarowym, gdzie przymierzał pasy do pończoch. Policjanci śmiali się jednak z tego wszystkiego nie dlatego, że to było śmieszne – wręcz przeciwnie.

Umarł ktoś jej bliski. Widocznie gwałtowną śmiercią, bo inaczej zadzwoniliby do niej ze szpitala, i co więcej, umarł samotnie, ponieważ w innym wypadku zatelefonowałby do niej ktoś z rodziny. Wszystko wskazywało na Mary Ann.

– Dub? – Jej głos zabrzmiał piskliwie i załamał się. – Mógłbyś tu przyjść na chwilę?

Dub się nie śpieszył, a kiedy stanął w drzwiach, był ciągle odwrócony w stronę telewizora.

– O co chodzi?

– Przed drzwiami stoi dwoje gliniarzy. Myślę, że coś się stało.

Oboje spojrzeli niespokojnie na drzwi, usiłując znaleźć odpowiedź na nurtujące ich pytanie w grubej warstwie żółtej farby, pokrywającej drewno.

Dub podszedł i stanął tuż przy niej, za blisko. Był nawet bardziej zdenerwowany od niej.

– A może ktoś poskarżył się na hałasy? Może to jakaś pomyłka? Czy ten dziennikarz, ten gówniarz, nie hałasował, wychodząc?

Paddy zasłoniła ręką usta.

– Boję się, że chodzi o Mary Ann.

– No to ich wpuść. – Dub wyciągnął rękę, zdjął łańcuch i szeroko otworzył drzwi.

Policjant był wielki jak szafa, tęgi i szeroki w barach. Na podwójnym podbródku funkcjonariusza kładł się niebieski cień, a jego pierś wznosiła się ciężko po wspinaczce po schodach. Policjantka była blondynką; miała włosy tak mocno ściągnięte do tyłu, że wyglądały jak namalowane. Przywodziła na myśl ptaka: miała spiczasty nos, oczy jak paciorki i cienkie usteczka. Funkcjonariuszka z zespołu do spraw kontaktów z rodzinami ofiar. Zawsze przysyłali jedną kobietę, żeby trzymała bliskich zmarłego za ręce, kiedy płakali.

Policjantka spróbowała się uśmiechnąć, ale uśmiech zastygł jej na ustach i nie była w stanie spojrzeć Paddy w oczy. Najwyraźniej nie odbyła jeszcze wielu takich wizyt i nie zdążyła nabrać chłodnej wprawy w patrzeniu cudzej rozpaczy prosto w twarz.

– Dzień dobry – otyły funkcjonariusz przejął inicjatywę. – Ja jestem konstabl Blane, a to konstabl Kilburnie. Czy panna Paddy Meehan?

Czekali na odpowiedź, ale Paddy stała jak sparaliżowana. Nie mogła nawet wciągnąć powietrza do płuc.

– Właściwie to wiem, że tak – Blane zwrócił się znów do Paddy z półuśmiechem. – Znam panią z gazet.

Paddy zrobiła to, co zawsze, kiedy zagadywał ją jakiś wielbiciel: uprzejmie obnażyła zęby i odruchowo wymamrotała: „dziękuję”.

Dub wysunął się do przodu.

– Czy chodzi o Mary Ann?

Blane puścił jego pytanie mimo uszu, postawił nogę na progu i patrzył wyłącznie na Paddy.

– Możemy wejść?

Cofnęła się, by wpuścić szurających nogami policjantów i śmierć do swojego domku dla lalek.

Ani Blane, ani Kilburnie nie patrzyli na Duba. Zwykle w podobnych sytuacjach inicjatywa należała do niego. Miał za sobą wiele lat występów kabaretowych i doskonale potrafił skupić na sobie uwagę publiczności nocnych klubów, złożonej zwykle z mniej czy bardziej podpitych widzów, ale tych dwoje policjantów traktowało go jak powietrze. Było to dosyć dziwne.

– Mój przyjaciel – powiedziała Paddy, wskazując go palcem.

Blane i Kilburnie popatrzyli po sobie znacząco. Blane odchrząknął.

– Możemy wejść trochę dalej?

Paddy miała nogi jak z waty; zachwiała się, krążąc wśród pudeł i wychodząc z przedpokoju. Zwolniła w drzwiach do salonu, a nawet przystanęła, jakby chciała w ten sposób bez końca opóźniać nadejście niewiadomego, ale Blane ujął ją pod łokieć, podtrzymując i ponaglając zarazem.

– Proszę usiąść.

Poprowadził Paddy przez drzwi ku kanapie. Zauważyła, że policjant zerka na George’a Burnsa, który w telewizji przykucnął właśnie na brzegu sceny, by pogawędzić z biuściastą kobietą z widowni.

– Burns – mruknął lekceważąco, jak gdyby miało to starczyć za cały komentarz.

Nim został kabareciarzem, Burns był policjantem. Wszyscy gliniarze w Glasgow mieli o nim coś do powiedzenia, na ogół niepochlebnego – na przykład, że w każdym komisariacie było zawsze co najmniej dziesięciu zabawniejszych facetów od niego albo że chodzili z nim do szkoły policyjnej i że już wtedy był chujkiem. Jednak opowiadali te anegdoty z lekko podekscytowanym uśmieszkiem, jakby chcieli się jednocześnie pochwalić, że znają kolesia, który występuje w tv.

Chcąc, żeby rozmawiali również z nim, Dub opadł na kanapę obok Paddy, wyciągając do niej rękę, ale drobnej i kościstej Kilburnie udało się wepchnąć między nich.

– Powiedzcie wreszcie, co się stało – powiedziała Paddy, wciągając głęboko powietrze do płuc i wstrzymując oddech, żeby przygotować się na cios.

Kilburnie wskazała głową Duba i otworzyła szerzej oczy.

– Może byłoby lepiej, gdybyśmy mogli porozmawiać tylko z panią.

– Mówcie.

– No więc… – Kilburnie zrobiła zakłopotaną minę. – Obawiam się, że mamy tragiczną wiadomość, panno Meehan.

– Co się stało?

– Otóż obawiam się, że wczoraj pod miastem znaleźliśmy ciało… W okolicach Port Glasgow… – policjantka ciągnęła swój monolog, który ułożyła w radiowozie.

Po policzkach Paddy spłynęły dwie duże łzy.

– Niech pani po prostu powie, co się stało.

Kilburnie spuściła wzrok, klepiąc się obiema rękami po kolanach i zbierając na odwagę.

– Terry Hewitt nie żyje. Obawiam się, że zginął od strzału w głowę. Przyjechalibyśmy wcześniej, ale nie miał przy sobie żadnych dokumentów, więc dopiero co ustaliliśmy, gdzie mieszkał, i przejrzeliśmy jego rzeczy osobiste…

Paddy wyprostowała się.

– Terry Hewitt?

Zbita z tropu Kilburnie rzuciła Blane’owi spojrzenie.

– Obawiam się, że nie żyje. Bardzo mi przykro.

Dub pochylił się naprzód.

– Terry Hewitt?

– Strzał w głowę… – Kilburnie posłała Blane’owi kolejne pełne niepokoju spojrzenie. – Obawiam się, że nie żyje.

Dub wyciągnął rękę ponad kolanami policjantki.

– Paddy? Zaczęłaś się z nim znów spotykać?

– Nie… – mruknęła. – Nie, od tamtego czasu… Nie. Nie widziałam go od tej historii w Fort William.

– Więc po co jej o tym mówicie?

Kilburnie zwróciła się do Duba.

– Bardzo mi przykro.

– Dlaczego mówi mi pani, że jest pani przykro?

Policjantka przeniosła wzrok z Duba na Paddy.

– Bo jest mi przykro, że musimy rozmawiać na ten temat przy pani małżonku.

– Ach tak… – Dub zmierzył spojrzeniem ich oboje i uśmiechnął się, słysząc to drobnomieszczańskie określenie. – Ależ nie. Jesteśmy tylko współlokatorami. Przyjaciółmi.

– Ja nie mam męża – odpowiedziała Paddy. – Czy Mary Ann jest cała i zdrowa?

– Kto to jest Mary Ann? – spytała Kilburnie.

– Moja siostra. Pracuje w jadłodajni dla ubogich. Jest zakonnicą. Kiedy powiedziała pani, że to się stało pod miastem, przyszło mi do głowy, że może ją porwano. Pomyślałam, że została zgwałcona… – Paddy zatkała sobie usta ręką, żeby przestać gadać.

Wiedziała, że Blane i Kilburnie powtórzą na komendzie każde słowo tej rozmowy – bo oto drugorzędna, prowincjonalna gwiazdka dziennikarstwa została niespodziewanie przyłapana w porozpruwanej piżamie. W pracy policyjnej zdarza się sporo „okienek” stwarzających okazję do plotek, więc policjanci opowiedzą, jak wyglądał purpurowo-żółty przedpokój, wspomną niebędącego jej małżonkiem współlokatora i nadmienią, że oboje oglądali w telewizji program Burnsa oraz że Paddy jadła na obiad kruche ciasteczka. No i że miała rozerwane spodnie od piżamy.

– Chodzi o to… – Kilburnie urwała. – Obawiam się, że musimy panią prosić, żeby zidentyfikowała pani ciało.

– Dlaczego ja? Na pewno znajdzie się ktoś, kto częściej się z nim spotykał. Nie widziałam Terry’ego od sześciu miesięcy.

– Wpisał panią w paszporcie jako osobę, którą należy zawiadomić w razie jakiegoś nieszczęścia. Znaleźliśmy dokument w jego mieszkaniu i dzięki temu trafiliśmy tutaj.

– Wpisał w paszporcie ten adres?

– Tak.

Dub przenosił spojrzenie z Kilburnie na Paddy i z powrotem, bo teraz, kiedy już mieli pewność, że Mary Ann jest bezpieczna, zaczął interesować się tą sprawą.

– Ale my się tu wprowadziliśmy dopiero dwa miesiące temu.

Paddy rozejrzała się po salonie, pomarańczowych ścianach i nędznych meblach, starannie wybieranych w sklepach ze starzyzną albo kupowanych na wyprzedażach. Terry nigdy tu nie był – nie przypuszczała nawet, że zna ten adres.

– Więc nie jest pani spokrewniona z Hewittem?

– Nie. Ojciec i matka Terry’ego od dawna już nie żyją. Nie wiem, czy poza nimi miał jeszcze jakąś rodzinę. Był dziennikarzem, korespondentem zagranicznym, dużo podróżował, więc brakowało mu także przyjaciół. Pewnie dlatego wpisał do tego paszportu moje nazwisko. Szczerze mówiąc, nie jestem tym zbytnio zdziwiona. Nie był szczęśliwym człowiekiem.

Wstała. Pomyślała, że powinna pojechać do „Daily News” i napisać informację o samobójstwie Terry’ego. Nie byłby to szczególnie ciekawy materiał, ale myśl o pracy przywracała jej spokój. Czuła, jak stalowy koniuszek długopisu przebija jej serce, jak rozluźniają się mięśnie, a krew krąży wolniej. Z notatnikiem w ręku mogłaby wskoczyć w ogień i nic by nie poczuła.

Policjantka też wstała i zastąpiła jej drogę.

– Chcielibyśmy, żeby pojechała pani z nami i obejrzała zwłoki. Jeśli można prosić.

– Tylko się przebiorę.

Kiedy wychodząc z pokoju, Paddy mijała Blane’a, ten popatrzył na nią i wypalił:

– Uwielbiam pani felietony. Zawsze zgadzam się z tym, co pani pisze. A pisze pani szybciej, niż ja myślę.

Paddy uprzejmie obnażyła zęby.

– Dziękuję – powiedziała.

Przekład: Maciej Świerkocki

Redakcja: Jarosław Skowroński

Korekta: Krystyna Kiszelewska, Małgorzata Denys

Redakcja techniczna: Izabela Gołaszewska

Projekt okładki: Przemek Dębowski, współpraca Piotr Grabowski

Na I stronie okładki wykorzystano: Tetra Images / Flash Press Media

Wydawnictwo W.A.B.

02-386 Warszawa, ul. Usypiskowa 5

tel./fax (22) 646 01 74, 646 01 75, 646 05 10, 646 05 11

wab@wab.com.pl

www.wab.com.pl

Skład i łamanie: Tekst – Małgorzata Krzywicka

Piaseczno, Żółkiewskiego 7a

ISBN 978-83-7414-796-5

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Wydawnictwo W.A.B.
i Ewa Krajewska / Virtualo Sp. z o.o.