Copyright © by Wojciech Burger

Copyright © for this edition by Walkowska Wydawnictwo / JEŻ

All rights reserved

Wszelkie prawa zastrzeżone

Fotografie przedwojenne: zbiory Romana Czejarka oraz archiwum Portalu Miłośników Dawnego Szczecina sedina.pl (udostępnione fotografie pochodzą z prywatnych kolekcji Patryka Ladycy, Pawła Olendrzyńskiego, Andrzeja Makaruka - Antykwariat Pomorski).

Fotografie współczesne: Autor oraz Arkadiusz Kozaczuk.

Korekta: Krystyna Pawlikowska

Konsultacja historyczna: Paweł Knap

Projekt okładki: Szymon Jeż, Adrian Łaskarzewski

Fotografie i fotomontaż na okładce: Arkadiusz Kozaczuk

Opracowanie graficzne i skład: Adrian Łaskarzewski

ISBN 978-83-61805-35-9

Wydanie II (e-book) 2012,

na podstawie wydania I, Szczecin 2009

Walkowska Wydawnictwo / JEŻ

ul. Falskiego 29/8, 70-733 Szczecin

www.walkowska.pl

Powieść ta jest fikcją. Zbieżność nazwisk postaci powieści z osobami żyjącymi bądź zmarłymi jest niezamierzona.

Ani, ukochanej córce, dedykuję

Wewnątrz każdego z nas są drzwi otwarte na cud.

Jonathan Carroll

Grudzień

01.

„Piękno rodzi się w bólu. Czasem w cierpieniu. Ten smutek jest jak ogień, który z brunatnej rudy wytapia srebrzystą stal”.

Przymknęła powieki. Słowa Kuby, kolegi z klasy z liceum, powróciły żałosnym echem. Kuba podkochiwał się w Darii, a w Kubie podkochiwała się Ilona. Już wtedy zauważyła, że niewiele spraw układa się prosto, wedle marzeń czy pragnień. Ile lat minęło od tamtego czasu? Dwadzieścia siedem?

Na głównym korytarzu szkoły przed gabinetem dyrektora zrobiła gwiazdę, podwójne salto i podwójny obrót w powietrzu; z radości, że to już koniec. Stłukła lampę wiszącą pod sufitem. Odłamki szkła rozcięły jej policzek, na szczęście niegroźnie, więc nie popsuły jej humoru. Nazywali ją Sreberko, bo wszędzie było jej pełno i nigdy nie rozdzielała włosa na czworo. Była lubiana, szczególnie przez kolegów. Uśmiechnięta, gotowa pomagać innym. Ktoś jej powiedział, że idealnie nadawałaby się na pielęgniarkę, lekarkę lub milicjantkę. Wtedy była jeszcze milicja. I ten ktoś wykrakał. Od dwudziestu lat łapała łobuzów, służąc w policji – rodzinna tradycja przejęta po ojcu i wujku.

Piękno rodzi się w bólu... Miała już dosyć. Męża. Przy nim zapomniała, czym jest piękno, ale dobrze się oswoiła z bólem psychicznym. Z rozkoszą utłukłaby drania gołymi rękami. Nie byłoby jej trudno, Krzysztof był wyjątkowo gamoniowaty, jeśli chodziło o fizyczną walkę wręcz. Na pewno nigdy się nie bił, nawet w młodości. Ona trzykrotnie się tłukła z chłopakami, bo brzydko mówili o jej koleżance. Jednemu złamała nos, drugiemu wybiła zęby..., dopiero ten trzeci jej przylał. Areną walki jej męża była sala sądowa, a jeszcze lepszym polem – strefa poza salą, kiedy dogadywał warunki ugody dla klientów. Nie miał moralności. Miał za to instynkt drapieżnego insekta zdolnego do krwiożerczej przebiegłości. Czym ją ujął? Co w nim widziała? Zaimponował intelektem, był dowcipny, elokwentny, zręcznie kręcił dziewczynami, a one to lubiły. Głupie ćmy. Była najgłupszą z nich, bo dała się poprowadzić do ołtarza. Kretynka...

Wyjęła broń z kabury, by upewnić się, że jest zabezpieczona. Sprawdziła komórkę, czy ma naładowaną baterię. I dokumenty oraz policyjną blachę potwierdzające, że jest funkcjonariuszem. Z sąsiedniego pokoju wyszedł jej mąż. Na ciemnym ekranie plazmowego telewizora zauważyła jego odbicie, jego wzrok. Krótkotrwałe, ale wymowne szacowanie jej wyglądu, nóg, bioder i reszty. Wciąż była atrakcyjna, przynajmniej raz w miesiącu dostawała jednoznaczne propozycje od kolegów z pracy lub nowo poznanych mężczyzn. To poprawiało jej humor, potwierdzało, że jeszcze nie jest stracona. Kobieta, bez względu na wiek, chce czuć męskie spojrzenia na sobie. Ona wciąż chciała. Ale pragnienie to nie dotyczyło spojrzenia męża.

– Zabierz ze mnie ten wzrok adwokata – rzekła z jawną niechęcią, zwracając się twarzą do Krzysztofa.

– Dlaczego określenie „adwokat” brzmi w twoich ustach jak obelga? – spytał rozczarowany.

– Ty mi to powiedz – minęła go obojętnie, rozsiewając zapach perfum. Z rozmysłem kupiła te, które lubił, aby go drażnić.

W samotności zjadła śniadanie i wypaliła papierosa nieodzownego przy kawie. Przerzuciła pobieżnie prasę dostarczoną z samego rana przez syna sąsiadów. Dominowały „igrzyska polityczne”.

– Nie będzie mnie do jutra, mam spotkanie w Poznaniu – Krzysztof stanął w progu jadalni i spojrzał na żonę.

– Pojutrze Wigilia. Gdzie zamierzasz ją spędzić? A właściwie powinnam spytać z kim?

– Myślałem, że spędzimy ją razem.

– Chyba żartujesz – żachnęła się, chowając naczynia do zmywarki. – Idę do mamy.

– To święta rodzinne...

– Nie należysz do mojej rodziny. Już nie należysz – rzuciła mu zdecydowane spojrzenie. – Nie dziw się, sam wybrałeś.

Spojrzał na zegarek. Bez słowa wycofał się do przedpokoju. Sięgnął do szafy po płaszcz.

– Skoro tak... nie czekaj na mnie z Wigilią. Wesołych świąt – wyszedł, zatrzaskując za sobą drzwi.

Nawet wychodząc, musiał ją zirytować, jakby nie mógł normalnie zamknąć drzwi. Od kilku tygodni odgrażał się, że wniesie pozew o rozwód. Już dawno powinien był to zrobić. Nie zamierzała mu przeszkadzać, ale to on musiał uczynić pierwszy ruch, przyznając się tym samym do osobistej porażki. Nie lubiła odpłacać złem, ale za wszystkie lata, kiedy ją maltretował psychicznie, miała ochotę się odgryźć.

Ciszę w mieszkaniu przerwał wysoki ton telefonu komórkowego.

– Teresa? – usłyszała po drugiej stronie głos Edzia, partnera z komendy. – Przejeżdżam niedaleko twojego domu. Wstąpić po ciebie?

– Co o tak wczesnej porze robisz na drugim końcu miasta? To nie twoja dzielnica.

– No wiesz... Spotkałem taką samotną marynarzową...

Chrząknęła wymownie.

– Cholera, zapomniałem, że z tobą się nie rozmawia o takich sprawach – urwał rozpoczęty wątek.

– Rozmawia, ale daj mi przynajmniej pięć minut oddechu. Sekundę temu wyszedł mój okupant.

– Wyzwolić cię? – roześmiał się.

– Siły wroga już opuściły moje terytorium – dostosowała się do żartu kolegi. – Czekam na dole.

Wyszła z mieszkania, kulturalnie zamykając drzwi.

02.

Zauważył ją na poboczu drogi. Stała obok samochodu, wymachując rękoma i błagając, aby przystanął. Zatrzymał się w odległości niespełna dwóch metrów od toyoty. Natychmiast podbiegła do niego z obawy, że rozmyśli się i odjedzie w ostatniej chwili.

– Proszę mi wybaczyć, że pana zatrzymuję, ale mój samochód... – urwała, spoglądając zdumiona na kierowcę. – Kuba?!

– Daria? – rozpoznał koleżankę z liceum.

– O Boże! Nie mogę uwierzyć, że to ty! – uradowana objęła go za szyję, kiedy wysiadł z nissana.

– Co się stało?

– Nie mam pojęcia – wzruszyła ramionami. – Jechał i nagle stanął.

Podeszli do toyoty Darii. Otworzył maskę silnika.

– Obawiam się, że ci nie pomogę. Wiem jedynie, gdzie wlewa się benzynę. Niedawno to odkryłem – dodał żartobliwie.

– Ja wiem, do której dziury leje się olej – uśmiechnęła się.

– Więc wiesz więcej niż ja – usiadł za kierownicą toyoty i przekręcił kluczyk w stacyjce. Usłyszał metaliczne pyknięcie. – Masz bezpieczniki?

– W domu. O, tak się je wdusza... – pokazała, co należy zrobić z bezpiecznikiem. – Pytasz mnie o coś, czego pewnie w życiu na oczy nie widziałam.

Ponownie pochylił się nad modułem pod maską, gdzie ukryto bezpieczniki.

– Mam takie – stwierdził, po czym poszedł do nissana i wrócił z małą skrzyneczką.

Wymienił przepalony bezpiecznik. Przekręcił kluczyk w stacyjce i toyota od razu odpaliła.

– Kuba, jesteś kochany! – ucałowała go w policzek. – Masz u mnie kawę.

– Co robisz na tym odludziu? – spojrzał na otaczający ich las, dając do zrozumienia, że miała dużo szczęścia, że tędy przejeżdżał.

– Jadę po choinkę. Pojutrze przecież Wigilia.

– To już nie sprzedają choinek w Szczecinie? Samowolne wycinanie ich w lesie jest karane...

Roześmiała się.

– Jadę do kuzyna, jest leśniczym. To taka nasza rodzinna tradycja. Od lat bierzemy choinki od niego; wcześniej braliśmy od jego ojca. Nigdy nie miałam innej choinki, tylko prosto z lasu, od wujka. Zawsze przyjeżdżałam z moim tatą. Byłam mała, kiedy zaczęłam z nim jeździć. W tym roku po raz pierwszy wybrałam się sama, bo tato trochę nie domaga, a tradycji musi się stać zadość.

– Dasz sobie radę?

– Dam – dotknęła ramienia Kuby. – Dziękuję za pomoc. Nawet nie wiesz, jak bardzo się cieszę, że cię spotkałam. Ile to już lat?

– Dwadzieścia...

– ...dwadzieścia siedem – wyliczyła szybko. – Co robisz w święta?

– Jak duża będzie choinka? – spytał, spoglądając na samochód Darii.

– Normalna, do sufitu... A dlaczego pytasz?

– Jak ją zabierzesz?

– Na bagaż... – urwała. – Ale ze mnie trąba, nie założyłam relingów! – tupnęła nogą, zła na siebie.

– Daleko do tej leśniczówki?

– Jeszcze dziesięć kilometrów.

– No to prowadź, pojadę za tobą. Do mojego samochodu na pewno się zmieści.

Popatrzyła na masywnego terenowego nissana w kolorze ciemnej szarości.

– Pobrudzisz siedzenia...

– Są rozkładane. Prowadź.

03.

Szef był wściekły, zawalili robotę. Od dwóch miesięcy razem z wydziałem do spraw narkotyków przygotowywali kocioł, do którego miała wpaść gruba ryba. Zakładali, że może to być druga postać w organizacji, którą operacyjnie ochrzcili „Lothar”, od imienia gangstera z Hamburga, od którego wszystko się zaczęło.

Inspektor Warski mało nie wyszedł z siebie, rzucając słowa pełne przekleństw. Na co dzień w kontaktach z podwładnymi niezmiernie rzadko używał „łaciny”, w zasadzie prawie wcale jej nie używał. Musieli mu podpaść na wszystkich możliwych płaszczyznach, aby wprawić go we wściekłość... jak dzisiaj.

– A gdzie wczoraj pani była, pani nadkomisarz Barbacka? – wzrok Warskiego padł wreszcie na Teresę, przetoczywszy się wcześniej po wszystkich. Już tylko ona mu pozostała bez połajania.

Zdziwiła się, że skupił gniew na niej, bo nie była powiązana z zawaloną akcją. Chciała mu odpowiedzieć na odczepnego, że zasiedziała się u kosmetyczki, ale czerwona jak u indora twarz szefa zadziałała niczym lampka ostrzegawcza: „uwaga, nie drażnić smoka, bo pożre!”.

– Miałam wolne. Pan inspektor o tym wie – odparła grzecznie, posłusznie, z zachowaniem oficjalnej formy, z poszanowaniem hierarchii.

– A szkoda, bo może doświadczenie pani nadkomisarz uratowałoby dupy tych partaczy! – powiódł ręką po grupie policjantów odpowiedzialnych za fiasko operacji.

Przemilczała uwagę Warskiego. Nie lubiła, kiedy wyciągano jej zasługi na szerokie forum, szczególnie w takich chwilach jak ta. Odbierała to jako psucie atmosfery w zespole; jednych przeciwstawiano drugim. W ciągu ostatnich miesięcy, od kiedy u władzy zmieniła się opcja polityczna, metoda stawiania jednych przeciw drugim przybrała cechy obowiązującej normy. Wierzyła, że Warski mimo wszystko jej nie uległ, a jego odzywka była jedynie uzewnętrznieniem silnego gniewu. Należała do starych – już dawno proponowano jej awans i dobrą pracę za biurkiem. Odmówiła. Naciskano na nią, a ona z uporem odmawiała. „Sama usiądę za biurkiem, jeśli nie zrobię pełnej ścieżki” – mawiała przy każdej próbie przeniesienia jej do papierkowej roboty. Ścieżką była akrobatyka: gwiazda, podwójne salto i przynajmniej jeden obrót w powietrzu. Podziwiano ją z tego powodu – niezwykłego wygimnastykowania mimo czterdziestu sześciu lat. Na strzelnicy też niewielu dotrzymywało jej pola.

Odprawa dobiegła końca. Warski zniknął za drzwiami gabinetu. Teresa wyjęła papierosa i zaciągnęła się dymem. Reszta funkcjonariuszy rozeszła się do zajęć, została tylko Beata.

– Gdzie spędzasz Wigilię? – spytała, dosiadając się do stolika Teresy.

– U mamy. Przyjeżdża mój brat z rodziną. Będzie fajnie – nadrabiała miną.

– A Krzysztof?

– Już mi zobojętniał – wzruszyła ramionami. – Przez tyle lat upokarzał mnie psychicznie, a ja głupia walczyłam o jego uczucie. Ale skończyło się. Niech sobie idzie do tej swojej... – uśmiechnęła się z politowaniem. – Nawet nie wiem, jak ma na imię ta jego kochanka.

– Faceci to dranie, zawsze zdradzali. Wiem to najlepiej, bo zdradzają ze mną – rzekła Beata.

Teresa wstała z miejsca i wygasiła papierosa w popielniczce.

– Wpadniesz do mnie dzisiaj wieczorem? – spytała koleżankę. – Jestem sama, wypijemy Krzysztofowi jego ulubione wino, to najdroższe.

– Z rozkoszą.

Fontanna z Amfitrytą (Felderhoffbrunnen)

04.

Zmierzchało, gdy dojechali pod dom Darii. Mieszkała na Warszewie w jednorodzinnym domu, w nowej zabudowie szeregowej.

Kuba wniósł choinkę do środka, do salonu.

– Będziesz potrafiła ją osadzić w stojaku? – spytał.

– Robię to od lat – uśmiechając się, pokazała dwa rzędy śnieżnobiałych zębów. Upływ czasu nie odebrał świeżości jej urodzie. Wciąż mogła się podobać. Na pewno podobała się mężczyznom. – Co robisz w święta? Może spotkalibyśmy się w drugi dzień? – zaproponowała.

– Przyjechałem do siostry. Nie wiem, co zaplanowała.

– Sam? Masz rodzinę?

– Jestem sam.

– Popatrz, jak niewiele o sobie wiemy... A kiedyś spotykaliśmy się codziennie i wiedzieliśmy o sobie wszystko.

– Kiedyś...

– Ja się rozwiodłam – zrobiła ruch ręką, wskazując na mieszkanie, jakby się tłumaczyła, dlaczego jest sama. – Mam córkę, Klaudię, ma dwadzieścia jeden lat. Studiuje prawo w Poznaniu. Przyjedzie dzisiaj wieczorem.

– Będziesz miała rodzinne święta.

– Jak zawsze – uśmiech dodawał jej uroku. – Powiedziałeś, że przyjechałeś do siostry... Nie mieszkasz w Szczecinie?

– Nie. Mieszkam w Warszawie.

– Od dawna?

– Od piętnastu lat.

– My naprawdę o sobie nic nie wiemy. Więc jak, spotkamy się? Jestem ci winna kawę. Wybawiłeś mnie z podwójnej opresji: zepsuty samochód i transport choinki.

– Zobaczę – wręczył Darii wizytówkę.

Było na niej jego imię i nazwisko, numer telefonu komórkowego i adres poczty elektronicznej.

– Jakub Genza... Tylko tyle? Nie dyrektor, nie prezes? – spytała żartobliwie.

– Nie.

– Ja nie mam przy sobie wizytówki, ale dam ci numer do siebie na... – wyjęła z torebki zdjęcie i zapisała na odwrocie dwa numery, stacjonarny i komórkowy. – Zostało mi jedno, bo wyrabiałam nowy dowód osobisty. Przynajmniej będziesz wiedział, do kogo są te numery.

– Oryginalnie.

– Widzisz, wizytówka lepsza od twojej.

– Zadzwonię.

– Będę czekała.

Podali sobie ręce na pożegnanie.

– Cieszę się, że cię spotkałam. Chciałabym ci życzyć czegoś niebanalnego, ale tak mało wiem o tobie...

– Wystarczy, że dobrze mi życzysz. Doceniam to.

– To był miły dzień.

– Jeszcze się nie skończył. Najprzyjemniejsza chwila przed tobą, przyjeżdża twoja córka.

Musiał pojechać w to miejsce, które pokochał w Szczecinie bardziej niż wszystkie inne, do parku Kasprowicza, do amfiteatru. Zadzwonił do siostry, że trochę się spóźni. Rozumiała go najlepiej. Wiedziała, jak bardzo tęsknił za ukochanym miastem. Przynajmniej zaczął częściej przyjeżdżać. „Wrócisz?” – spytała go któregoś razu. „Tam już nic mnie nie trzyma..., może” – odparł, dając jej nadzieję, że znów będzie go miała blisko siebie.

Zatrzymał samochód na ulicy Wyspiańskiego. Zapamiętanym z młodości skrótem pomiędzy posesjami wszedł do parku od strony basenu przeciwpożarowego. Było wilgotno, typowo po szczecińsku. Nawet za tym tęsknił, za aurą miasta – wietrzną, mglistą, wilgotną.

Mazowsze miało klimat kontynentalny. Nie lubił Mazowsza, płaskiego krajobrazu i tłoku na drogach. Samochodów pędzących do Warszawy jak mrówki do mrowiska. Szczytem komunikacyjnego warszawskiego zatwardzenia był Raszyn, rozjeżdżany w ciągu jednego dnia przez dziesiątki tysięcy samochodów z całej Polski. Komunikacyjna porażka.

Przy basenie przeciwpożarowym minął w lekkim oddaleniu dwie szare postaci; niespiesznie wracały do domu. Alejką doszedł do amfiteatru. Wokoło było pusto i cicho. Usiadł na ławce w najwyższym rzędzie, na wprost estrady. Wielki łuk z betonu wznoszący się wysoko nad sceną odcinał się jasną barwą od ciemnego tła parku. Przymknął powieki i wrócił wspomnieniami do cudownych chwil z przeszłości. Pośród tych wspomnień były też chwile spędzone z Darią. Spotkanie na drodze obudziło w nim tamte wspomnienia. Wtedy wiele dla niego znaczyła. Może powinien skorzystać z jej zaproszenia?

Spojrzał na zegarek, dochodziła siedemnasta. Najkrótsze dni w roku, od świąt zacznie dnia przybywać. Po raz ostatni skierował wzrok na scenę amfiteatru. Znów minął szarą, bezkształtną postać, która dokądś się spieszyła. Ludzie zatopieni w jesiennej szarówce. Latem o tej porze park tętnił życiem i był kolorowy, a on młodzieńczo zakochany. Kolejne wspomnienia z liceum...

Skręcił w stronę basenu przeciwpożarowego. Po lewej stronie na resztkach zeschłych liści leżała postać. Kuba pochylił się nad nią.

– Proszę pana – poruszył leżącego lekko za ramię. – Proszę pana! – uczynił to nieco mocniej.

Mężczyzna nie dawał oznak życia. Kuba przyłożył mu trzy palce do tętnicy szyjnej, ale nie wyczuł charakterystycznego pulsowania. Zadzwonił po pogotowie ratunkowe. Przyjechali bardzo szybko. Zespół karetki reanimacyjnej dokonał oględzin mężczyzny. Stwierdził zgon.

– Powiadomiliśmy policję. Powinien pan na nich zaczekać, mogą mieć pytania – rzekł lekarz do Kuby.

Pierwszy przyjechał radiowóz interwencyjny. Policjanci wylegitymowali Kubę i zebrali informacje o zdarzeniu – w jakich okolicznościach i o której godzinie znalazł denata. Na koniec spisali jego dane. Już chcieli zezwolić mu na odejście, gdy niespodziewanie przy basenie pojawiły się dwie funkcjonariuszki policji z komendy miasta. Były po cywilnemu, jedna z nich wydawała się Kubie znajoma.

– Sreberko? – spytał niepewnie, wpatrując się w tę atrakcyjniejszą szatynkę z krótko obciętymi włosami.

– Kuba? – na ustach Teresy rozlał się szeroki uśmiech. – Mój Boże, już dawno nikt mnie tak nie nazwał! – objęła kolegę za szyję, witając się z nim serdecznie. – To moja koleżanka, pracujemy razem – wskazała na towarzyszącą jej Beatę.

– Podkomisarz Lewicka.

– Co tu robisz? – spytała Kubę, wskazując jednocześnie na zwłoki.

– Chyba znalazłem się w niewłaściwym miejscu o niewłaściwej porze.

– To ty znalazłeś denata? – wzięła od mundurowego policjanta dokument sprawy i przejrzała pospiesznie. – Nie mogłeś gdzie indziej się wybrać na spacer, tylko tu? Będziemy teraz ciągać cię po komisariatach... – żartowała, uśmiechając się.

– Powiedziałem już wszystko – głową wskazał na spisane zeznanie. – Nawet tobie niczego więcej nie powiem.

– Nie znasz moich metod przesłuchania... Nie tacy twardziele pękali przy mnie, prawda, Beti?

Podkomisarz Lewicka, robiąc przesadnie poważną minę, potwierdziła słowa koleżanki. Oddając dokumenty, Teresa poleciła mundurowym zająć się zwłokami.

– Co robisz dzisiaj wieczorem? – wypaliła, celując palcem prosto w pierś Kuby. – Strasznie się cieszę, że cię spotkałam. Nie możemy tak tego zostawić. Musimy pogadać. Jedziemy do mnie na lampkę wina... Zabieramy cię ze sobą! – zadecydowała.

– Chętnie, ale innym razem. Siostra czeka na mnie, jestem już spóźniony.

– Cholera! Nie rób mi tego... A może go aresztujemy? – szukała potwierdzenia u podkomisarz Lewickiej.

– Niezły pomysł. Oskarżymy pana o... morderstwo.

– Świetnie, jesteś aresztowany! Motyw zabójstwa wydobędziemy z ciebie u mnie w domu.

Śmiali się we troje. Kuba wyjął wizytówkę i wręczył ją Teresie.

– Nie uwierzysz, ale dzisiaj daję ją drugiej osobie z naszej klasy.

– Komu jeszcze dałeś?

– Darii. Spotkałem ją przypadkiem na drodze.

– W życiu nie istnieją przypadki...

– ...tylko przeznaczenie – dokończył za Teresę.

– Pamiętasz, kto tak mawiał? – spytała.

– Romek.

– Dlatego musimy się spotkać – położyła koledze otwartą dłoń na piersi. – Koniecznie. Wiesz, nawet myślałam o tobie dziś rano. Chyba ściągnęłam cię myślami.

Rozeszli się, obiecując, że skontaktują się po świętach.

– Nie chwaliłaś się nigdy, że masz takich przystojnych kolegów – rzekła Beata, kiedy wsiadały do samochodu.

– Nie miałam u niego szans. Był po uszy zakochany w tej Darii, o której wspominał. Zresztą ja wtedy też na niego nie zwracałam uwagi – przyznała.

– Błąd, dzisiaj miałabyś inne życie. Widziałaś, jaką furą jeździ?

– Jak nic, upiję się w trupa – przekręciła kluczyk w stacyjce. – No, niezupełnie – myślami nawiązała do zdarzenia sprzed chwili. – Ale na pewno zdemolujemy zapasy alkoholu mojego męża i... ani jednego kieliszka nie wypijemy za jego zdrowie.

05.

Zadzwonił wieczorem pierwszego dnia świąt. Umówili się na następny dzień, na popołudnie. Przyjechał przed siedemnastą. Przywiózł Darii pachnącą świecę w szklanym kaganku.

– Skąd wiedziałeś, że lubię świeczki?

– Podpatrzyłem – spojrzeniem wskazał na salon, gdzie stało kilkanaście różnokolorowych świec.

Ustrojona w wielobarwne bombki i anielskie włosy choinka nadawała pomieszczeniu bożonarodzeniowy klimat.

Poznał córkę Darii, Klaudię. Wychodziła do koleżanki, gdy mijali się w przedsionku salonu. Wysoka blondynka z długimi włosami, o wyrazistych rysach, niepodobna do matki, niewysokiej brunetki, o słodkiej buzi i urodzie rozmarzonej nastolatki. Czas obchodził się z Darią nadzwyczaj miłosiernie, wyglądała o dziesięć lat młodziej, niż miała w istocie.

– Jest podobna do ojca – zauważyła, prowadząc Kubę w głąb salonu. – Zewnętrznie, bo charakter ma po mnie. Wiesz, co sobie wczoraj uświadomiłam? Że nasze dzieci dziś mają więcej lat niż my w czasach liceum. Masz dzieci?

– Nie.

– Przepraszam, że pytam, ale być samotnym nie oznacza od razu... – uśmiechnęła się.

– Nie oznacza – odpowiedział jej krótkim uśmiechem.

– Widujesz się czasami z ludźmi? – miała na myśli kolegów i koleżanki z klasy.

– Do przedwczoraj nie miałem okazji.

Opowiedział w skrócie o niezwykłym spotkaniu z Teresą Barbacką.

– Kiedyś spotkałam Iwonę i Wieśka. Wiesz, że są małżeństwem? Mają córkę, Magdę, rówieśnicę Klaudii.

– Klasowe małżeństwo z takim stażem, a dla mnie to nowość.

– Jest jeszcze jedno małżeństwo, Halina i Sławek też się pobrali.

– To akurat było do przewidzenia. Chodzili ze sobą.

– O Arturze zapewne wiesz, bo nie sposób go nie zauważać, choćby w telewizji.

– Nie sposób, jest posłem. Zawsze pchał się na afisz. To też było do przewidzenia, jak i to, że dla kariery będzie zmieniał przyjaciół. On chyba był już w trzech partiach.

– Czterech – sprostowała. – Wpierw w ZChN-ie, potem w AWS-ie, później przez chwilę w PO, a teraz jest w Samoobronie.

– Wreszcie znalazł miejsce dla siebie...

– Po głosie wnioskuję, że nie przepadasz za nim.

– Nie zmienił się, był irytujący i przemądrzały. Jako poseł jeszcze się rozwinął.

– W liceum nigdy nie byłeś uszczypliwy.

– Najwidoczniej dopadło mnie to z wiekiem.

Nalała mu kawy do filiżanki.

– Z mlekiem? – spytała.

– Chętnie – przystał.

– Nie pytasz, co u mnie, co robię?

– Sama mi powiesz.

– Racja, po to przecież się spotkaliśmy.

– Więc czym się zajmujesz?

– Jestem właścicielką salonu kosmetycznego. Skończyłam prawo administracyjne, ale po odejściu Kamila, mego męża, musiałam się zająć czymś bardziej dochodowym. Miałam na głowie małą Klaudię, spłatę kredytu na dom, no i życie. Skończyłam kurs kosmetyczny, bo ktoś mi zasugerował, że to się bardziej opłaca. Początkowo nie miałam kokosów, ale pracując u koleżanki, zdobyłam doświadczenie. Rodzice pożyczyli mi pieniądze i otworzyłam własny salon.

– Teraz pewnie już się opłaca?

– Teraz już tak. A co się działo w twoim życiu?

– Parę miesięcy po maturze wyjechałem do Anglii, do wujka mojego ojca. Pojechałem do pracy. Tam zastał mnie stan wojenny. Do Polski wróciłem w 1990 roku. To było nowe otwarcie, nowe wyzwanie. Razem z przyjacielem założyliśmy firmę reklamową, byliśmy pionierami na polskim rynku. Z Anglii przywiozłem praktyczne doświadczenie i solidne wykształcenie. Osiągnąłem sukces...

– Ale? – wyczuła, że to nie koniec.

– Od dwóch lat już nie jestem w reklamie. Sprzedałem udziały w firmie.

– Czym się zajmujesz dzisiaj?

– Chyba szukam nowego początku... – rzekł z lekką zadumą po chwili milczenia.

– A... rodzina? – zawahała się, jakby nie do końca pewna, czy może go o to spytać.

Pokręcił głową.

– Pamiętasz z liceum taką przerwę między lekcjami, chyba krótko przed maturą. Spytałeś nas, dziewczyn, czy przyszłybyśmy do ciebie do spowiedzi, gdybyś był księdzem?

– Pamiętam. Prawie wszystkie w jednej chwili krzyknęłyście, że nie, że nigdy w życiu.

– Ja bym przyszła...

– Więc przyszłybyście wszystkie. Jesteś ostatnia, która mi to mówi.

– Chcesz mi powiedzieć, że pozostałe dziewczyny oznajmiły ci to już wcześniej? – była zaskoczona.

– Przychodziły do mnie przez tydzień w tajemnicy przed resztą. Każda się zwierzała, że chętnie by przyszła, gdybym był księdzem.

– Skąd to pytanie?

– Wtedy myślałem o pójściu do seminarium.

– Żartujesz! – była zdumiona.

– Nie.

– Boże! – nie mogła ochłonąć. – Szokujesz mnie po tylu latach! W życiu bym nie pomyślała, że... Zwłaszcza po tym, co mi powiedziałeś... No wiesz – wstała z fotela i przeszła się krótko po salonie. – W ogóle cię nie znałam, nawet wtedy – powiedziała ze smutkiem w głosie.

– Co to by zmieniło, gdybyś wiedziała?

– Kuba... – podeszła do kolegi. – Wiesz... przyśniłeś mi się miesiąc temu. Ja rzadko miewam sny. A ten był tak sugestywny, jakby rzeczywisty. Kiedy cię zobaczyłam na drodze, nie mogłam uwierzyć, że to ty. Jakby sen wciąż trwał... Myślałam o tobie, o tym, co mi kiedyś powiedziałeś.

– To przeszłość...

– Nie dla mnie. Ona wróciła.

– Za sprawą snu?

– Nie. Myślałam o tobie wcześniej. Zadawałam sobie pytanie, dlaczego tak wobec ciebie postąpiłam.

– Nad czym tu się zastanawiać, nie kochałaś mnie.

– Nie znałam cię.

– Nie chciałaś mnie poznać.

– To prawda – przyznała ze skruchą. – Mądrzejemy z upływem lat. Szukałam księcia z bajki: musiał być wysoki, przystojny, dowcipny i... mieć książeczkę mieszkaniową – skończyła z sarkazmem. – Szukałam oczami, nie sercem.

– Dlaczego mi to mówisz?

– Jak często bawiliśmy się razem, wyjeżdżaliśmy nad morze, chodziliśmy na prywatki?

– Często.

– Byłeś moim dyżurnym partnerem. Zawsze miałeś dla mnie czas, nigdy nie powiedziałeś „nie”. O niektórych moich tajemnicach wiedziałeś więcej niż moje przyjaciółki. Miałeś prawo myśleć, że ja...

– Daria, to przeszłość. Nie warto wracać, niczego nie zmienisz.

– A ja nigdy tak naprawdę cię nie poznałam, choć miałam cię na wyciągnięcie ręki. Dlaczego? – spoglądała pytająco na kolegę.

Zapanowało milczenie.

– Bo ty nigdy niczego o sobie nie mówiłeś! – wyrzuciła mu w twarz, unosząc nieznacznie głos.

– Naprawdę chcesz rozmawiać właśnie o tym? Po to mnie zaprosiłaś do siebie po tylu latach?

– Nie. Nie wiem... Może... Zbudziłeś we mnie tyle emocji, tyle wspomnień. Nawet moja mama zauważyła podczas Wigilii, że jestem nieobecna myślami. Okłamałam ją, że pobolewa mnie głowa. A potem powiedziałam jej, że spotkałam cię na drodze, że pomogłeś mi z samochodem i choinką... Mama wysłuchała tego, a na koniec stwierdziła, że mówię o tobie za dużo, że to ty jesteś powodem mojego bólu głowy... Pamiętasz moich rodziców?

– Pamiętam.

– Nie pomyśl sobie, że chcę się usprawiedliwiać za przeszłość. Niczego nie zmienię, jak zauważyłeś, ale chcę o tym porozmawiać.

– Po co?

– By dać sobie szansę i móc cię poznać – odpowiedziała półszeptem. – Czuję upływ lat. Mam świadomość, że rzeczy piękne, radosne i beztroskie są już poza mną. Stałam się sentymentalna, szybko i często się wzruszam. Melodia sprzed lat w ułamku sekundy przenosi mnie w przeszłość. Wtedy przez moment jest mi przyjemnie. A po chwili wypełnia mnie smutek. Wpadam w dołek. Wiele bym dała, aby móc na jeden dzień cofnąć się do czasów młodości, dużo bym zmieniła. Milczysz... – zauważyła. – Nie miewasz podobnych myśli?

– Nie.

– Nie wierzę ci – pokręciła głową.

– Dla mnie najdalsza przeszłość to... czerwiec tego roku – odparł, nie spuszczając z niej wzroku.

– Co się wydarzyło w czerwcu tego roku?

– Nic – wzruszył ramionami.

– To dlaczego mówisz mi o czerwcu?

– Równie dobrze mógłbym powiedzieć „maj”. Ja nie patrzę wstecz. Przestałem.

Dopiła kawę. Wyszła do kuchni i wróciła z tacą z ciastem.

– Pięknie pachnie – zauważył.

– Wypieki mojej mamy.

– Pamiętam bułki z jagodami, robiła je zawsze w sobotę.

– Naprawdę? – było jej przyjemnie, że pamiętał.

– Odprowadzałem cię do domu, a twoja mama częstowała mnie jagodzianką.

– Niosłeś moją torbę z książkami. Mówiłeś mi, że nie powinnam dźwigać, bo jedno ramie będę miała niżej i wtedy żaden chłopak mnie nie zechce. Spójrz – stanęła wyprostowana. – Prawe ramię mam niżej.

– Widać, na studiach nie miałaś nikogo, kto nosiłby za ciebie torbę.

– Napijesz się jeszcze kawy? – spytała.

– Napiłbym się wina.

– Nie przyjechałeś samochodem?

– Przyjechałem taksówką.

– Oczywiście – podeszła do barku z alkoholem. – Otworzysz?

Wziął od Darii butelkę czerwonego wytrawnego torre muga, rocznik 1998.

– Sama kupowałaś?

– Dostałam w prezencie od znajomego.

– Bliski znajomy?

– Dosyć. Dlaczego pytasz?

– Znasz się na winach?

– Wcale. Nie używa się ich do maseczek kosmetycznych – dodała z przekąsem. – Dlaczego pytasz?

– To nie jest byle jakie wino, ale hiszpańskie z regionu Rioja. Jak na nasze warunki, dosyć drogie. Ten, kto ci je ofiarował, dobrze o tym wiedział. To wino jako prezent jest jak naręcze czerwonych róż.

– Źle trafił, nie poznałam się. Mógł przynieść róże. Ale ty się poznałeś.

– Taką miałem pracę.

– Picie wina?

Wyczuł w jej głosie niewinną zaczepkę.

– Przy okazji.

– Przy okazji... – zawiesiła głos, zachęcając do kontynuowania.

– ...rozmów biznesowych. Z czasem zaczyna się rozróżniać, co dobre, a co nie. Zapamiętuje się marki, zaczyna się żyć według wymiaru, pilnując, aby nieopatrznie nie zejść poniżej określonego poziomu.

– Określonego przez kogo?

– Przez podobnych do mnie.

– Wyczuwam ironię...

– Dobrze wyczuwasz.

– Nie lubisz tego, co robiłeś? – zgadywała.

– To sztuczny świat, pełen próżności, w którym sprzedaje się iluzję. Ludzie kochają iluzję, dlatego płacą za nią grube miliony. Myślę, że tak właśnie wygląda przedsionek piekła. W piekle nie ma kotłów i bulgoczącej smoły. Piekło jest w duszy, do której sami wlewamy czarną maź. A diabły chodzą w drogich garniturach i piją drogie wina... Minęło wiele lat, zanim to zrozumiałem.

– Duszą niespełnionego księdza? – upiła łyk wina z kieliszka. – Rzeczywiście jest pyszne. Więc mówisz, że jest drogie?

– Butelka kosztuje ponad trzysta złotych.

– Raz w życiu kupiłam wino za siedemdziesiąt złotych... i wydawało mi się, że strasznie zaszalałam. Naręcze czerwonych róż... – zamyśliła się na głos, odwołując się do porównania Kuby. – To pasowałoby do niego, do tego znajomego, od którego dostałam wino – wyjaśniła szybko. – Zawsze go podejrzewałam, że podkochuje się we mnie – uśmiechnęła się niewinnie.

– Podejrzewałaś?

– Myślisz, że miał to wypisane na czole?

– Myślę, że miał. Mężczyźni nie są skomplikowani, łatwo ich rozszyfrować.

– Ty nie miałeś napisane, niczego nie widziałam.

– Dlaczego rozstałaś się z mężem? – zmienił temat.

– To on rozstał się ze mną. Był taki, jakiego sobie wymarzyłam w liceum: wysoki, przystojny, dowcipny...

– ...książę z bajki z książeczką mieszkaniową? – po raz pierwszy pozwolił sobie na delikatną uszczypliwość.

– Był biseksem. Zostawił mnie dla Grześka.

– Jakiego Grześka?! – zamurowało go.

– Z naszej klasy.

– Zielińskiego?!

– Nie wiedziałeś, że Grzesiek jest homo?

– Nie.

– Połowa klasy o tym wiedziała.

– Widać należałem do tej gorzej poinformowanej... Niby skąd miałem wiedzieć, nigdy nie składał mi propozycji.

– Romkowi złożył.

– Mówisz poważnie?

– Byli na jakimś obozie harcerskim w Bieszczadach, wtedy uderzył do Romka.

– Nie chwalił się.

– Roman? Chwalił, ale nie przed wszystkimi. Powiedział Bogdanowi, Krzyśkowi i Mirkowi. Dziwne, że tobie nie powiedział, wydawało mi się, że stanowiliście paczkę.

– Jak twój mąż poznał Grześka?

– Przeze mnie, idiotkę. Ale wtedy jeszcze nie wiedziałam, że Kamil jest biseksem.

– Kiedy się dowiedziałaś?

Wypiła pół kieliszka jednym haustem.

– Gdy przyłapałam ich w łóżku – jej ciałem wstrząsnął lekki dreszcz. – Nalej mi jeszcze – podsunęła pusty kieliszek.

– Wybacz, chyba ruszyłem bolesny temat...

– Wtedy był potwornie bolesny, a dzisiaj jest już tylko niesmaczny.

– Nie wiedziałem. Przepraszam.

– Za co przepraszasz? Że miałam męża ciotę? Sama tego chciałam, mogłam wybrać lepiej – stuknęła kieliszkiem o kieliszek Kuby. – Po to się spotkaliśmy, aby sobie pogadać o nas. Ale ty nie chcesz mówić o sobie – zauważyła.

– Chyba nigdy nie potrafiłem, nie czułem potrzeby.

– Powiem ci, dlaczego potrafiłybyśmy przyjść do ciebie do spowiedzi. Bo umiałeś trzymać język za zębami. Dziewczyny z klasy to wiedziały. Szanowałyśmy cię za to. Spośród wszystkich chłopaków ciebie darzyłyśmy największym zaufaniem. Cholernie cię lubiłyśmy, wszystkie.

– Nie dałem powodu...

– Nie dałeś? – żachnęła się. – Już zapomniałeś, kto towarzyszył Ilonie u ginekologa, kiedy poszła usunąć ciążę? Zadzwoniła do ciebie, bo bała się jechać sama. Byłeś przy niej przez cały czas, opiekowałeś się nią. Zabrałeś ją potem do domu ciotki, która wyjechała do sanatorium, bo nie chciałeś, aby rodzice Ilony widzieli ją zaraz po zabiegu. Powiedziałeś im, że zabierasz ją na prywatkę do kuzyna. Myślałeś, że nikt o tym nie wiedział?

– Na pewno nie ode mnie.

– Oczywiście, że nie od ciebie. To Ilona opowiedziała nam o wszystkim. Ale nie powiedziała, kto był ojcem dziecka. Ty wiesz, tobie powiedziała. Kto nim był?

– Spytaj Ilonę.

– Kuba, minęło ponad ćwierć wieku. Jakie to teraz ma znaczenie?

– Chodzi o zaufanie.

Przypatrywała mu się.

– Czy to prawda, że ty i Lidka?

– Nic z tego nie wyszło. Nie było między nami chemii, jak mawia się teraz.

– Spotkałam Lidkę w zeszłym roku. Ma trójkę dzieci, marynarzowa... Pamiętasz nasze marzenia z „Zamkowej”? – wspomniała ostatnie po balu maturalnym spotkanie klasowe w lokalu w Zamku Książąt Pomorskich. – Lidka chciała być naukowcem. Była rewelacyjna z chemii, a skończyła jako żona przy mężu i matka przy dzieciach.

– Przynajmniej w jej małżeństwie jest... chemia – uśmiechnął się.

– Tylko Roman osiągnął, co sobie wymarzył. Jest wykładowcą na uniwersytecie. W marcu obronił habilitację. Za parę lat będzie profesorem.

– Jest historykiem?

– Początkowo był, teraz jest politologiem. Czasami pokazują go w telewizji. Nie mogłeś widzieć, bo występuje tylko w naszej, regionalnej. Prawdziwą klasę pokazał podczas debaty przedwyborczej. Obnażył wtedy prawdziwą naturę Artura i pokazał, że jest koniunkturalistą i brak mu kompetencji. A głupi ludzie i tak wybrali Artura na posła. Mógł się Roman nie trudzić.

– Pamiętam, że Artur chciał być pisarzem.

– Podobnie jak Wojtek. Pamiętasz Wojtka? Nie żyje. Dostał wylewu. Umarł we śnie.

– Wojtek nie żyje? – był zaskoczony.

– On realizował marzenia. Zostawił kilka powieści i dwa tomiki wierszy. Chciał wydać książki, dwie nawet wysłał do wydawnictwa... Zmarł tak młodo.

– Kiedy to się stało?

– Byłeś za granicą – podeszła do komody i wyjęła z szuflady zeszyt. Otworzyła go mniej więcej w połowie. – Mam coś od niego. Jakiś miesiąc po maturze przyszedł do mnie, do domu. Był przygnębiony, nie wyszło mu z dziewczyną. Szukał pocieszenia. Gadaliśmy do późna w nocy. Następnego dnia znalazłam w zeszycie jego zapiski. Musiał napisać, kiedy wyszłam do kuchni zrobić kanapki.

A teraz stop! Świat przymyka powieki. Na arenie świadomości gasną światła. Wkracza czarodziej ułudy, demaskator marzeń. Nocny dyżur zaczyna podświadomość piętnująca nasze sny zakazaną myślą. Przewracając się na drugi bok, przygniatamy ogon psotnikowi wpisującemu w nasz nocny film drobne świństewka. Serce spowalnia i gaśnie oddech – to dusza, która ćwiczy się przed wykonaniem desantu w nieśmiertelność w przyszłości.

Nagle czarodziej ułudy wyciąga nas na środek areny. Boimy się. Nasz krzyk nie może nas zbudzić. Szamoczemy się ze złem, które z nas wypełzło. Uciekamy przed nim w zaułek snu, ale zbudzony potwór za każdym razem nas odnajduje.

Zrywamy się z zastygłym krzykiem. Przerażeni spoglądamy w ciemność, która wciąż nam się jawi jako peleryna czarnoksiężnika. To tylko noc. Świt jeszcze nie podniósł powiek. Nocną ciszę wypełnia donośny stukot – nasze serce dodaje nam otuchy, uspokaja, że wciąż jest przy nas. Ludziach bez serca.

– Wojtek spoglądał na świat innymi oczami. Widział, że nie jesteśmy ugłaskani, jak nam się zdawało.

– Dlaczego zostawił to tobie?

– Spytałam go, ale nie pamiętał, aby cokolwiek napisał w moim zeszycie. Myślę, że on wpadał w takie transy... odlatywał jak po narkotykach.

– Brał?

– Nie, na pewno nie. Może tętniak tak na niego wpływał? – zamyśliła się. – Wracając do naszych marzeń, moim marzeniem było zostać szczęśliwą żoną i szczęśliwą matką. Podobnie jak Teresy. Siedziałyśmy w „Zamkowej” obok siebie i miałyśmy dokładnie takie samo marzenie. Banalne. Nawet ono nam nie wyszło. Teresa też ma przegrane małżeństwo. Ale ona nie ma dzieci.

– Spotykasz się z Teresą?

– Prowadzę salon kosmetyczny, przychodzą do mnie różne klientki. Świat wcale nie jest taki duży, jak nam się zdaje. Po czasie dowiedziałam się, że niektóre moje klientki i ja mamy wspólnych znajomych. Jestem więc osobą dobrze poinformowaną. Kiedyś kobiety chodziły pogadać do magla, dzisiaj chodzą do kosmetyczki. Ale to wciąż ta sama plotkarnia.

Uśmiechem skwitował jej uwagę.

– Młodość jest pełna kolorowych planów na przyszłość i jest ufna, wręcz zadufana. Kiedy zaczynają się psuć nasze ciała, psują się też nasze marzenia. Nie mogę sobie przypomnieć, o czym ty marzyłeś. Pamiętam, że Bogdan zapisywał te nasze marzenia na serwetkach. Mówił, że roześle je po upływie dziesięciu lat, abyśmy mogli je sobie porównać z rzeczywistością... – umilkła. – Ty jeden wtedy nie powiedziałeś, o czym marzyłeś! – przypomniała sobie, wytykając to Kubie. – Nigdy o sobie niczego nie mówiłeś! Byłeś jak... – szukała słów – jak studnia!

– Może nie miałem marzeń?

– Przestań. Każdy je ma. Zawsze.

– Bogdan przesłał marzenia, jak obiecał?

– Nie. Pewnie już dawno temu wyrzucił serwetki do śmieci. Nic nie zostało z naszych marzeń. Myślisz, że to byłby dobry pomysł spotkać się całą klasą po latach?

– Bo ja wiem? – wzruszył ramionami.

– A chciałbyś?

– Po co?

– Dla wspomnień, Kuba.

– Już ci powiedziałem, ja nie wspominam.

– Gdzie się podział ten czuły i wrażliwy chłopak, jakiego pamiętam sprzed lat? – oczy Darii wyrażały gorycz. – Chwilami odnoszę wrażenie, że stałeś się... zimny i cyniczny. Czy ten przedsionek piekła zmienił cię aż do tego stopnia?

– Byłem dalej, Daria – wstał z fotela i odstawił kieliszek na stolik. – Byłem na dnie samego piekła – wolnym krokiem ruszył do wyjścia.

– Kuba! – złapała go za łokieć, zatrzymując. – Wybacz.

Po raz pierwszy dostrzegła w jego oczach emocje. Ból. Ogromny.

– Jeśli wyjdziesz, będą to moje najfatalniejsze święta od wielu lat. Jeśli zostaniesz...

Był od niej wyższy o głowę, spoglądał na nią z góry.

– To chyba rzeczywiście nie przypadek, że jednego dnia spotykam ciebie i Teresę. Zorganizuj spotkanie naszej klasy. Przyjadę.

Wzięła go za rękę i zaprowadziła w stronę fotela, z którego tak gwałtownie się poderwał.

Wyszedł po dwudziestej pierwszej. W progu minął się z Klaudią. Dziewczyna uśmiechnęła się do niego. Uśmiech na pewno miała po matce.

Plac Hołdu Pruskiego (Am Königstor)

Table of Contents

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Dedykacja

Cytat

Rozdział 01. Grudzień

Rozdział 02.

Rozdział 03.

Rozdział 04.

Rozdział 05.