Anna Kańtoch

TAJEMNICA DIABELSKIEGO KRĘGU

Copyright © by Anna Kańtoch, MMXIII

Warszawa MMXIII

Nina miała osiem lat, gdy z nieba spadły anioły.

Lepiła z bratem na podwórku bałwana, ona toczyła śnieżną kulę, a Szymek w czerwonym szaliczku i czapce nasuniętej niemal na oczy biegał w kółko i bardziej przeszkadzał, niż pomagał – ale w końcu czego można się spodziewać po trzylatku? Nadciągał wczesny zimowy zmierzch, było mroźnie i jakoś tak dziwnie cicho, jakby nie znajdowali się w środku miasta, tylko gdzieś na odludziu. Zupełnie jakby się miało stać coś ważnego, opowiadała potem koleżankom Nina, choć nie była pewna, czy tej dziwnej ciszy sama sobie przypadkiem nie wymyśliła. Ale faktem jest, że na podwórku nikogo innego nie było, wszystkie pozostałe dzieci odstraszyło zimno. Siedziały pewnie pochowane w swoich mieszkaniach, w kamienicach, które tłoczyły się wokół podwórza, tworząc coś w rodzaju głębokiej, choć obszernej studni. Na murach wciąż widać było ślady po pociskach z czasów niedawnej wojny, przez co budynki wydawały się jeszcze bardziej ponure, lecz Nina i Szymek nie zwracali na to uwagi – mieszkali tu od dawna, Szymek właściwie od urodzenia, i zdążyli się przyzwyczaić.

Zmęczona dziewczynka przystanęła na chwilę, przetarła spocone czoło pod gryzącą wełnianą czapką i spojrzała w górę, żeby się przekonać, czy śnieg przypadkiem nie będzie dziś wieczorem padał. Jednak niebo było czyste, bez najmniejszej nawet chmurki. Zaczynało już ciemnieć przed nocą i miało teraz odcień niebieskiego, który Ninie kojarzył się z kolorem wody w głębokim, bardzo zimnym jeziorze.

Dziewczynka zamrugała, na niebie pojawił się jasny punkt.

– Patrz, pierwsza gwiazda – powiedziała do Szymka. A potem: – O rany, ona chyba leci w naszą stronę.

Punkt rósł w oczach i zbliżał się do ziemi, ciągnąc za sobą świetlistą smugę. Nina była mała podczas wojny, niewiele starsza niż Szymek obecnie, ale pamiętała dni, kiedy na miasta spadały niemieckie bomby – i teraz cały strach wrócił. Wiedziała, że powinna uciekać, złapać brata za rękę i pociągnąć go do domu, ale nie potrafiła się ruszyć.

Punkt nie był już punktem, tylko obłym, wąskim kształtem, który mknął w stronę podwórka jak ognisty pocisk. W ślad za nim niebo przecinał szlak powoli rozwiewającego się dymu. Nina odruchowo zatkała uszy, słysząc wizg rozdzieranego powietrza, od jaskrawości płomieni bolały ją oczy. Nad miastem pojawiły się także inne, ognisto-dymne smugi, ale dziewczynka nie zwracała na nie uwagi. Najważniejsza była ta, która za chwilę spadnie na jej dom i zamieni go w gruzy, jak wtedy, jak w czasie wojny.

A ona wciąż nie mogła ruszyć się z miejsca. Wystraszony Szymek przywarł do jej boku i patrzył w niebo z otwartą buzią. Nina czuła już falę gorąca, którą pchał przed sobą płonący pocisk.

Wtedy obły kształt wyhamował i zawisł na chwilę w powietrzu, rozkładając oślepiająco jasne, jak utkane z ognia skrzydła.

Szymek krzyknął z zachwytu.

Gdy anioł miękko wylądował na podwórku, śnieg wokół jego bosych stóp stopił się z sykiem.

Rozdział pierwszy, w którym Nina zostaje wybrana przez anioła i rusza w podróż – lecz nic w tej podróży nie wygląda tak, jak powinno.

Pięć lat później Nina szła polną drogą, przeklinając anioły. Był sierpień i upał nieźle dawał się we znaki. Spocona, brudna i nieszczęśliwa dziewczyna niosła walizkę, w której dawno temu zepsuł się zamek i która teraz obwiązana była kawałkiem konopnego sznurka. O tę odrapaną walizkę wybuchła przed wyjazdem straszna awantura. Nina krzyczała, że nie wsiądzie do pociągu z czymś takim, jej matka natomiast tłumaczyła, że nie mają pieniędzy na kupno nowej walizki. Ostatecznie stanęło na tym, że Nina w ramach rekompensaty dostanie uszytą przez ciotkę krawcową sukienkę. Miała ją teraz na sobie, choć błękitny atłas zdecydowanie nie nadawał się do podróży. Dziewczyna potrafiła się uprzeć, gdy jej na czymś zależało, a matka najwyraźniej czuła się winna z powodu walizki, bo nie protestowała.

Cała ta awantura wydawała się tak odległa i mało ważna. Jakby bagaż i strój miały jakiekolwiek znaczenie.

Nina rzuciła walizkę i usiadła na skraju pylistej drogi. W pończosze na lewej nodze widniała dziura, falbanka sukienki była rozdarta. Wstążka, którą matka związała jej warkocz, dawno się zgubiła i teraz rozpuszczone ciemne włosy grzały jak narzucony na ramiona płaszcz.

Zeszłą noc Nina spędziła na polu w stogu siana, gdzie obudziła się rano zziębnięta, spragniona i głodna. Kilka godzin później zamiast zimna dokuczał jej upał, a o głodzie zdążyła zapomnieć. Najbardziej męczył ją w tej chwili brak czegoś do picia – miała wrażenie, że spuchnięty język ledwo mieści się w ustach, jej gardło było suche i szorstkie jak kora drzewa. Idąc drogą, ssała słodkie końcówki traw, ale to tylko podrażniało podniebienie. Obiecywała sobie, że jeśli tylko zobaczy jakąś chałupę, pójdzie tam i poprosi o szklankę wody, ale tchórzyła za każdym razem, gdy mijała z rzadka rozrzucone wiejskie obejścia. Jeszcze trochę wytrzymam, powtarzała w myślach; pragnienie wciąż przegrywało ze strachem przed pytaniami, na które Nina nie chciała odpowiadać. Ciekawe tylko, jak długo? Przecież dwukrotnie zdążyła już zgubić drogę, a i w tej chwili wcale nie była pewna, czy idzie we właściwym kierunku.

Rozpłakałaby się, gdyby ostatnio nie robiła tego tak często, że zabrakło jej łez.

Ponad dwanaście godzin spóźnienia, myślała. Czy milicja już jej szuka? I co właściwie ma teraz począć?

A wszystko zaczęło się, rzecz jasna, od anioła.

Sąsiadka przyszła do ich mieszkania późnym wieczorem, gdy Nina leżała już w łóżku. Dziewczyna udawała, że śpi, ale w rzeczywistości pilnie nasłuchiwała przez uchylone drzwi.

– To trzeci taki przypadek – mówiła sąsiadka. – Ciało znaleźli na poboczu drogi. Podobno… – Tu ściszyła głos tak, że Nina wychwyciła tylko kilka słów: „potwornie okaleczony”, „męczyli go” i powtórzone dwa razy „nieludzkie”.

– Bóg powinien pokarać takich niegodziwców – odparła matka Niny twardym głosem. – Mam nadzieję, że przynajmniej nasz anioł jest bezpieczny…

„Nasz”, czyli z naszej kamienicy, dopowiedziała sobie Nina. Skrzydlaty mieszkał po sąsiedzku od dwóch tygodni, ale jak dotąd ani dziewczyna, ani jej matka go nie widziały. Na wizytę u anioła trzeba było długo czekać, kolejka państwa Pankowiczów wypadała dopiero w przyszłym miesiącu.

– Jest u Michalaków – oznajmiła sąsiadka. – Ale chyba trzeba będzie go przenieść. Kowalik z dołu zaczyna się czegoś domyślać.

Matka odpowiedziała coś tak cicho, że Nina nie usłyszała. Kobiety szeptały teraz do siebie, a w ich głosach wyczuwało się napięcie.

Dziewczyna leżała z otwartymi oczami, wpatrzona w ciemność. Wiedziała oczywiście, że ludzie ukrywają u siebie anioły, choć nikt jej tego wyraźnie nie powiedział. Dorośli nie ufali dzieciom, zwłaszcza tym młodszym, które beztrosko mogły zdradzić tajemnicę w szkole albo w innym miejscu. Jednak Nina skończyła już trzynaście lat i rodzice w jej obecności nie pilnowali się aż tak bardzo. Być może nawet matka zabierze ją ze sobą, gdy przyjdzie kolej na ich rodzinę?

Zaufane domy dla skrzydlatych znajdowali najczęściej miejscowi proboszcze, ale ludzie sami też wymieniali się informacjami, u kogo jest bardziej, a u kogo mniej bezpiecznie. Nina na własne oczy widziała karteczki z adresami przechodzące z rąk do rąk pod koniec mszy i słyszała szepty milknące gwałtownie, gdy do zbitej pod kościołem grupki podchodził ktoś niepowołany.

Bo anioły należało chronić. ONI mogli przyjść w każdej chwili i je zabrać. O tym, co dzieje się później, dorośli w obecności dzieci już w ogóle nie chcieli mówić, ale Nina i tak wiedziała.

ONI zamykali skrzydlatych w ciemnych celach, bili ich pałkami albo kolbami karabinów, przypalali papierosami i polewali lodowatą wodą.

W dodatku ONI razem z aniołami zabierali też ukrywające je rodziny.

ONI to UB, tajne służby komunistów, którzy rządzili krajem i nie lubili ani Boga, ani skrzydlatych. Właściwie to twierdzili, że Boga nie ma, a anioły nie są prawdziwymi aniołami, tylko przysłanymi przez Watykan tajnymi agentami, których zadaniem jest buntować ludzi przeciw jedynemu słusznemu systemowi, jakim jest komunizm. Niektórzy uczniowie w szkole Niny w to wierzyli, ale Nina nie. Ona przecież widziała anioła na własne oczy.

Żaden człowiek nie mógłby sfrunąć z nieba na skrzydłach i wyglądać przy tym tak, jak wyglądały anioły.

Przewróciła się niespokojnie na łóżku. Czasem chciała, żeby jej rodzice wzięli do siebie któregoś ze skrzydlatych. Mogłaby wtedy pokazać, jak bardzo jest dorosła, odpowiedzialna i dzielna. Wyobrażała sobie, że ONI podjeżdżają o świcie pod dom czarnym samochodem (to zawsze był czarny samochód), wchodzą do sieni, łomocząc o posadzkę ciężkimi wojskowymi butami, i walą w drzwi, a potem zabierają Ninę w ciemne, ponure miejsce i tam pytają o anioła. Milczałaby, oczywiście, z pogardą znosząc wrzaski i bicie. Nie pisnęłaby ani słowa, a kiedy wróciłaby do domu, matka i ojciec byliby z niej tak bardzo dumni.

Tyle że przecież wcale nie miała pewności, że właśnie tak by się zachowała, prawda?

Co gorsza, nie miała też pewności, że W OGÓLE by do domu wróciła. Ludzie, których zabrało UB, najczęściej po prostu znikali, jakby nigdy ich nie było.

Dobiegające z kuchni głosy szemrały monotonnie. Nina zamknęła oczy, ale nie mogła zasnąć. Jak zawsze wspomnienie o aniele wywołało w niej poczucie winy. Czy pamiętała dziś o wieczornej modlitwie? Tak, na szczęście tak, choć wczoraj znowu pokłóciła się z matką, a kilka dni wcześniej okłamała ją, mówiąc, że idzie do kościoła, podczas gdy tak naprawdę wybrała się z koleżanką do kina.

Westchnęła.

Przed pięcioma laty, kiedy skrzydlaci spadli z nieba, wszystko wydawało się proste. Ludzie w przybyciu aniołów widzieli znak od Boga i zapowiedź końca świata. Nina pamiętała, jak codziennie przed szkołą biegła na pierwszą poranną mszę (na popołudniowe nie mogła chodzić, bo wtedy kościół był pełny, a ona w tłumie od razu traciła oddech i mdlała). Czuła się wtedy, o rany, prawie jak święci z opowieści, taka pobożna i dobra. Zupełnie serio miała czasem wrażenie, że lada moment rozstąpią się chmury, i ona, Nina, zostanie żywcem uniesiona do nieba. NAPRAWDĘ starała się przestrzegać wszystkich przykazań. Podobnie uczniowie z jej szkoły – z wyjątkiem, oczywiście, dzieci komunistów, które wierzyły w agentów Watykanu. Potem, trzy miesiące po przybyciu aniołów, w Warszawie ludzie wyszli na ulice z krzyżami w rękach, a komuniści zaczęli do nich strzelać. Było mnóstwo ofiar i choć w gazetach pisano tylko o „stłumionych rozruchach”, wszyscy i tak wiedzieli, że kilkudziesięciu warszawiaków zginęło, bo uwierzyło w anioły. Nina płakała, gdy się o tym dowiedziała, i przez pewien czas była jeszcze bardziej pobożna, ale później… cóż, czas mijał, koniec świata jakoś nie nadchodził, a pierwsze wrażenie wywołane przez spotkanie z aniołem zbladło i pewnego dnia przyszedł moment, kiedy Nina zapomniała wieczorem się pomodlić. Jak ona się wtedy bała! Kuliła się pod kołdrą i czekała na diabły, które wyskoczą spod ziemi i za karę zabiorą ją do piekła. Jednak nic takiego się nie wydarzyło i za drugim razem, kiedy znowu zapomniała o modlitwie, strach był mniejszy, później przestała chodzić tak często na msze (szczerze mówiąc, zawsze ją nudziły), a jeszcze później po raz pierwszy pokłóciła się z matką… Teraz Nina niewiele miała wspólnego z dziewczynką, która niegdyś wstawała bladym świtem i biegła do kościoła. Od czasu do czasu tylko zdarzały jej się wyrzuty sumienia. Wtedy obiecywała sobie, że będzie lepsza – od przyszłego tygodnia albo od początku miesiąca, albo na święta. Zawsze odkładała to na potem i zawsze znajdowała dla swojego lenistwa usprawiedliwienie. Nie było w tym nic dziwnego – podobnie zachowywała się większość szkolnych kolegów i koleżanek Niny, z wyjątkiem może tych, którzy na co dzień mieszkali z aniołami. Ci wciąż byli bardzo pobożni, a dziewczyna poznawała ich po specyficznych rozmodlonych spojrzeniach.

Przez jakiś czas wyobrażała sobie, że jej rodzice biorą do siebie anioła, a ona zdobywa jego sympatię… Mogłaby pokazać mu swoje ulubione albumy z europejskim malarstwem, opowiadać o szkole albo po prostu siedzieć z nim w ciszy. Wiedziała jednak, że to mało prawdopodobne. Księża ufali matce Niny, ale nie jej ojcu, który dawniej, jeszcze przed wojną, należał do partii komunistycznej. Co prawda, nawrócił się, kiedy skrzydlaci spadli z nieba, ale dziewczyna miała wrażenie, że z czasem jego wiara osłabła. Teraz nie sprzeciwiał się żonie chyba tylko dla świętego spokoju – bo w domu Niny to matka wszystkim rządziła. Ojciec rzadko się odzywał, czasem jednak, gdy ktoś mówił o aniołach, dziewczyna chwytała jego pełne ironii spojrzenie, a raz podsłuchała urywek rozmowy rodziców. „To nie mogą być ludzie”, powiedziała matka, „mają przecież skrzydła”. „Gęsi też mają skrzydła”, burknął na to ojciec.

Nina poprosiła w myślach o wybaczenie dla taty niedowiarka i już miała zapaść w sen, ukołysana przyjemnymi myślami o aniele, kiedy otrzeźwił ją dźwięk jej własnego imienia.

– Nina? Moja Nina?

Wyskoczyła z łóżka i podkradła się do uchylonych drzwi. Jeśli patrzyło się pod odpowiednim kątem, można było z pokoju zobaczyć kawałek kuchni – akurat ten, gdzie teraz przy stole siedziała matka Niny. Jak zawsze miała ściągniętą zmartwieniem twarz z charakterystyczną zmarszczką rysującą się pomiędzy brwiami. Czasem zdarzało jej się niepewnie uśmiechać, ale Nina nie pamiętała, żeby kiedyś była naprawdę wesoła.

Sąsiadka powiedziała coś, czego dziewczyna nie usłyszała. Matka pokręciła głową.

– Ale ona przecież śpi…

Domyślając się, że o niej mowa, Nina szybko wróciła do łóżka. Chwilę później drzwi pokoju otworzyły się szerzej i ciemna sylwetka przysłoniła padające z korytarza światło.

– Ninuś, kochanie, śpisz?

– Tak, mamo – odpowiedziała bez sensu, po czym dodała pośpiesznie: – To znaczy, właśnie się obudziłam.

– W takim razie ubierz się, musimy gdzieś pójść.

– Jest środek nocy – zaprotestowała tylko dla porządku. Wychodzenie o tak późnej porze, jako coś niezwykłego, całkiem jej się podobało.

– Wiem, ale on nie chce czekać. Może zresztą ma rację, może tak będzie bezpieczniej. Wystarczy, że włożysz buty i sweter na piżamę. To tylko dwie klatki, ale na zewnątrz jest chłodno.

Było lato i nawet nocą temperatura nie spadała poniżej dwudziestu stopni, lecz Nina posłusznie sięgnęła po sweter. Głupio byłoby wyjść z domu w samej piżamie. Bose stopy wsunęła w buty, nie kłopocząc się wiązaniem sznurówek. Czuła się dziwnie, była podekscytowana i jednocześnie trochę wystraszona.

– Idziemy zobaczyć się z aniołem, prawda? – Zapomniała o udawaniu, że spała.

– Tak, dziecko. On chce z tobą porozmawiać.

Nina wstała, podniosła walizkę i zdeterminowana ruszyła w drogę. Energii starczyło jej na kilkanaście pierwszych kroków, potem zwolniła i znów wlokła się w upalnej ciszy, którą mąciło tylko bzyczenie krążących nad polem pszenicy owadów. Oddałaby duszę za szklankę wody i możliwość wyciągnięcia się w pociągu, który wygodnie dowiózłby ją na miejsce.

Już niedaleko, powtarzała pod nosem, choć tak naprawdę nie wiedziała, czy stacja jest daleko, czy blisko. Poczucie odległości straciła jakiś czas temu i teraz mogła mieć jedynie nadzieję, że idzie we właściwym kierunku.

Już niedaleko.

Za jej plecami w ciszę wdarł się turkot wozu.

Nina przystanęła. Tak, niewątpliwie słyszała zbliżający się wóz, to charakterystyczne skrzypienie kół i powolne człapanie podążających wiejską drogą koni. Jej pierwszym odruchem było skoczyć w pszenicę i ukryć się, ale zaraz pomyślała, że jeśli chce, żeby ktoś ją podwiózł na stację, to właśnie ma jedyną okazję. Na tym bezludziu druga się nie trafi.

Otrzepała więc sukienkę z kurzu i suchych źdźbeł, przeczesała też włosy. Starała się wyglądać porządnie i zwyczajnie, jakby nie było nic dziwnego w trzynastolatce, która wlecze się po pustkowiu ubrana w elegancką, choć brudną sukienkę i z przedwojenną walizką w ręku.

Zza zakrętu wyłonił się wyładowany drewnem wóz. Powoził nim zarośnięty mężczyzna, który mimo upału miał na sobie ciepłą kufajkę, a na nogach niemożliwie ubłocone gumiaki.

– Hej, panienko – powiedział, zwalniając. – Dokąd to?

– Do Laskowic – odparła Nina.

– Nie jest panienka trochę za młoda, żeby jeździć sama?

– Mam piętnaście lat – skłamała z całym przekonaniem, na jakie było ją stać. – Zresztą to niedaleko, jadę tylko parę stacji. Brat miał mnie odprowadzić i zanieść walizkę, ale musiał się zająć koniem, który okulał.

Modliła się w duchu, żeby człowiek w kufajce nie zapytał, gdzie mieszka – na wsi wszyscy się znali i trudno byłoby wymyślić wiarygodną odpowiedź. Na szczęście mężczyzna nie był zbyt dociekliwy. Może ciekawości pozbawiła go otwarta butelka piwa, którą ściskał między kolanami.

– W porządku, niech panienka wskakuje.

Gdy wdrapała się na kozioł, woźnica zaciął konie i zaraz pociągnął z flaszki.

– Ale na piwo jest panienka chyba za młoda, co?

– Wcale nie, chętnie się napiję. – W myślach dodała: błagam. Jej gardło ścisnęło się w oczekiwaniu.

Podał jej nieotwartą butelkę. Nina walczyła przez chwilę z opornym korkiem, nim wreszcie przyłożyła szyjkę do ust. Zakrztusiła się, gdy pienisty płyn wypełnił jej gardło, bąbelki poszły nosem. Ulga była tak wielka, że dopiero przy kolejnym łyku poczuła, jak obrzydliwie smakuje piwo.

– Ej, nie tak szybko, bo się panienka spije i z wozu mi spadnie!

Opróżniła butelkę do połowy, a resztę z powrotem zatkała korkiem zawieszonym na cienkim druciku. Od alkoholu i upału zaczął ją morzyć sen. Kiwała się na koźle, na wpół śpiąca, budząc się od czasu do czasu gwałtownie, gdy wóz podskakiwał na wertepach.

Woźnica śmierdział potem, który wydobywał się spod jego ciepłej kufajki, nad końskimi bokami polatywały z bzyczeniem wielkie muchy. Nina zdążyła jeszcze pomyśleć, że nie przepada za wsią…

Anioł czekał na nich w mieszkaniu państwa Michalaków. Wyglądał dziwnie, gdy tak siedział w fotelu na tle poniemieckiej szafy i tapety w różyczki. Jak egzotyczny kwiat wyrosły w przydomowym ogródku, uznała Nina. Bo anioł oczywiście zachwycał urodą. Wyglądał trochę jak młody Rafael z Autoportretu (Nina, wielbicielka malarstwa, lubiła takie porównania): włosy spływały mu na ramiona ciemnymi falami, czarne oczy kontrastowały z bielą cery, a cała jego twarz tchnęła słodyczą i łagodnym smutkiem. Jednocześnie wydawał się jakby… zbyt doskonały i w tej doskonałości bardzo obcy. Brakowało mu ciepła, jakie dają ludziom ich drobne wady. Był piękny, owszem, lecz było to piękno, które można podziwiać, ale nie pokochać.

Dziewczyna wystraszyła się – nie wolno tak myśleć; jak coś podobnego w ogóle mogło przyjść jej do głowy? Spojrzała na skrzydlatego przelotnie i zaraz spuściła wzrok. Zdążyła jednak zauważyć, że jest ubrany w długą białą szatę. Gdyby zobaczyła w czymś takim człowieka, uznałaby zapewne, że to koszula nocna, ale ponieważ miała do czynienia bądź co bądź z wysłannikiem Niebios, doszła do wniosku, że szata brzmi lepiej.

Myśl o koszuli nocnej wyrzuciła czym prędzej z umysłu.

– Podejdź bliżej, dziecko.

Nina zawahała się, ale stojąca za jej plecami matka pchnęła dziewczynę do przodu.

– Nazywasz się Nina, prawda? Urodzona dwunastego kwietnia tysiąc dziewięćset czterdziestego roku w Stanisławowie?

– Tak. – Zastanawiała się, gdzie anioł ma skrzydła. Za plecami, zwinięte przy oparciu fotela? To chyba byłoby niezbyt wygodne… Nina słyszała kiedyś od koleżanki, że są one jakby mniej materialne od reszty ciała, zbudowane z innej substancji i widać je tylko czasami, gdy skrzydlaty tego chce. Pewnie to było wytłumaczenie. I ciekawe, jakiej płci jest anioł? Nie sposób było tego poznać ani po głosie, ani po twarzy. Równie dobrze można by go wziąć za kobietę o nieco męskim typie urody, jak i za zniewieściałego chłopaka.

O rany, znowu myślała o czymś niestosownym. Co z nią było nie tak?

– Jesteś dobrym dzieckiem? I bardzo kochasz Boga? – pytał anioł, a Nina w duchu jeszcze bardziej się zawstydziła. I wciąż nie potrafiła unieść głowy. Matka położyła dłonie na jej ramionach i ścisnęła, jakby ponaglając córkę.

– Ja… eee… tak, oczywiście.

Uścisk matczynych dłoni zelżał nieco.

– W takim razie mam dla ciebie niespodziankę. Pojedziesz do miejscowości Markoty nad pięknym jeziorem, zamieszkasz w starym klasztorze i spędzisz tam jakiś czas, bawiąc się i wypoczywając. Potraktuj to jako wakacje. Chciałabyś pojechać na wakacje, prawda?

– Pewnie. – Nina starała się myśleć o czymś odpowiednio wzniosłym i godnym sytuacji, ale jedyne, co jej przychodziło do głowy, to pytanie, czy dałoby się wymyślić jakiś sprytny sposób, by anioł wreszcie użył konkretnej formy gramatycznej: męskiej albo żeńskiej. I dlaczego właściwie ona miałaby jechać na wakacje?

Ostatnie pytanie zadała na głos i natychmiast poczuła, że dłonie matki znów się zaciskają.

– Dobrych dzieci jest mnóstwo – sprecyzowała Nina, zapominając zaprotestować przeciwko nazywaniu jej dzieckiem. – Czy to znaczy, że wszystkie tam pojadą? Do jednego klasztoru? Jak się tam zmieszczą? A dobry to bardzo niejasne określenie. – Narastającą frustrację matki wyczuwała niemal namacalnie, ale gdy już się rozpędziła, nie potrafiła przestać mówić. – Dobry w jakim sensie? Grzeczny? Miły? Szlachetny? Coś innego? Tak czy inaczej, ja nie zasługuję na taką nagrodę – dodała uczciwie i ze stosowną pokorą, postanawiając w duchu, że teraz już NA PEWNO się zmieni i postara się być lepsza. Nie od przyszłego tygodnia, ale od jutra. Kiedy tylko się obudzi, pójdzie do kościoła, nie będzie się wykręcać od zmywania talerzy, dokuczać młodszemu bratu ani wyobrażać sobie, że szkolny woźny jest amerykańskim szpiegiem, i śledzić go na przerwach. I żadnego zastanawiania się nad płcią skrzydlatego czy jego koszulą nocną (ciekawe, czy odpruł koronki…).

Miała wrażenie, że oczy anioła przewiercają ją na wylot, dostrzegając wszystkie drobne grzeszki.

– Jakie mądre dziecko. – Roześmiał się. Powinno go to uczynić ludzkim, ale w jakiś sposób sprawiło, że wyglądał jeszcze bardziej obco. – I jakie skromne. Ależ oczywiście, że zasługujesz. My potrafimy to ocenić najlepiej. Po prostu zaufaj nam i nie zadawaj więcej pytań. Niech to rzeczywiście będzie niespodzianka. Zapewniam, że okaże się przyjemna, a w Markotach nie spotka cię nic złego.

– Oczywiście, że nie – wtrąciła gorliwie matka Niny. – Mojej córce z pewnością nic takiego nie przyszłoby do głowy. Proszę jej wybaczyć, to naprawdę dobre dziecko, tylko czasem bywa… – urwała, a Nina wiedziała, że ostatnie słowo miało brzmieć „przemądrzała”. A może „uparta”?

– To naprawdę dobre dziecko – powtórzyła kobieta. – Ja i moja córka jesteśmy bardzo wdzięczne za twoją łaskę. To wielki zaszczyt. Zrobimy dokładnie tak, jak sobie życzysz i nie będziemy o nic pytać.

Wtedy Nina po raz pierwszy w życiu poczuła, że się za matkę wstydzi. Nikt przed nikim nie powinien się tak płaszczyć. Nawet człowiek przed aniołem.

– No, jesteśmy na miejscu. – Gdy chłop ściągnął koniom wodze, Nina ocknęła się gwałtownie. Głowę miała ciężką, a w ustach całą Saharę. Łakomie spojrzała na butelkę, ale reszta piwa tymczasem zdążyła zniknąć.

– Zeskakuj, panienko – pogonił ją woźnica.

Nina nie tyle zeskoczyła, co zsunęła się z kozła bez większego wdzięku. Była niewyspana, spragniona, a do tego otumaniona upałem. I miała dość. Szarpnęła ze złością walizkę, omal nie odrywając jej ucha.

Dopiero kiedy chłop odjechał, rozejrzała się wokół. Laskowice okazały się niewielką miejscowością, w której nic się chyba nie zmieniło od czasów przedwojennych. Domy stojące wzdłuż dziurawej, zapaskudzonej końskimi odchodami ulicy były niskie i zaniedbane; wyróżniał się spośród nich jedynie sporych rozmiarów piętrowy budynek, który wyglądał na dworzec. Nina odetchnęła z ulgą – przynajmniej ten problem odpadał.

Problemem pozostało to, że ludzie się na nią gapili.

Uświadomiła sobie, jak wygląda: rozczochrana po nocy spędzonej na polu, ze źdźbłami siana we włosach i oderwaną falbanką od sukienki. Niezbyt trzeźwy chłop mógł nie zwrócić uwagi na jej wygląd, ale tutaj niewątpliwie przyciągała spojrzenia.

Czym prędzej schroniła się w malutkim sklepiku, gdzie kupiła bułkę drożdżową i butelkę oranżady. Zjadła, ignorując zaciekawione spojrzenia sprzedawczyni, a potem, dokładnie w chwili, gdy kobieta otwierała usta, żeby zadać pytanie, zebrała się na odwagę i wyszła z powrotem na ulicę.

W dworcowej toalecie umyła się, uczesała i przebrała w starą, ale za to czystą kraciastą sukienkę. Dziurawe pończochy zdjęła i wyrzuciła, półbuty zmieniła na sandały. Nim wyszła, obejrzała się porządnie w pękniętym lustrze.

Wyglądała teraz o niebo lepiej.

W poczekalni wisiał olbrzymi rozkład jazdy z czarnymi cyframi i literami wymalowanymi na białej metalowej tablicy. Nina odszukała właściwy pociąg – najbliższy odjeżdżał dopiero po czternastej, co oznaczało parę godzin czekania. Zerknęła do portfela i z przerażeniem stwierdziła, że ma mniej pieniędzy, niż jej się wydawało. A w dodatku jeszcze kupiła bułkę i oranżadę… Trudno, teraz i tak nic na to nie poradzi.

Podeszła do kasy.

– Ile kosztuje bilet do Markotów?

– Dwadzieścia złotych – odparła kobieta obojętnie.

Pod dziewczyną ugięły się nogi.

– A na bilet do której stacji starczyłoby mi pięć?

Tym razem na odpowiedź musiała czekać znacznie dłużej.

– Do Smętowa.

– Niech będzie Smętowo. – Nina wyraźnie czuła, że jej sprytny plan niezwracania na siebie uwagi właśnie wziął w łeb. Smętowo, dobra nazwa. Odpowiadała jej obecnemu nastrojowi.

Odeszła od kasy, odprowadzana podejrzliwym spojrzeniem, ściskając w spoconej dłoni mały kartonik i kilkadziesiąt groszy reszty. Odrobina rozsądku, która jeszcze jej została, powstrzymała dziewczynę przed tym, żeby zacząć biec. Jednak nie zmieniło to faktu, że i tak absolutnie wszyscy na dworcu patrzyli w jej stronę. A przynajmniej takie miała wrażenie. Spuściła głowę, usiłując zasłonić twarz włosami, i zaraz została za to ukarana, bo wychodząc z dworca, przeciągnęła walizkę po stopach mężczyzny, z którym mijała się w drzwiach. Wymamrotała przeprosiny, a mężczyzna burknął coś o niewychowanej młodzieży.

To zdecydowanie nie był dobry dzień. Choć z drugiej strony i tak wypadał lepiej niż wczorajszy.

O wczorajszym Nina nie chciała myśleć.

Ale i tak myślała.

Przez kilka dni poprzedzających wyjazd Niny jej matka wyglądała na prawie szczęśliwą. Nie śmiała się – nawet spotkanie z aniołami tego nie dokonało, ale jej smutna twarz jakby jaśniała wewnętrznym blaskiem. Nina czuła, że okrucieństwem byłoby tę radość mącić, i dlatego nie wspominała o swoich wątpliwościach.

Na przykład o niedającym jej spokoju pytaniu, dlaczego właśnie ona. Gdy anioł powiedział, że zasługuje na nagrodę, uwierzyła mu i poczuła się dumna, ale potem im dłużej myślała, tym mniej miało to sensu. Uczyła się dobrze, owszem, była też – no, w większości przypadków – grzeczna i posłuszna. Co z tego? Nastolatków mądrzejszych i milszych niż ona znalazłyby się tysiące. Dlaczego anioły wybrały właśnie ją? Kiedyś Nina może i była naprawdę dobrym, pobożnym dzieckiem, ale teraz… teraz już nie, myślała, wspominając sprzeczki z matką, zmyślane historyjki i godziny spędzone w kościele na rozważaniach, czy dałoby się gdzieś kupić powieść przygodową tak malutką, że zmieściłaby się w okładkę książeczki do nabożeństwa.

I czemu nie wolno jej było zadawać żadnych pytań? Po co tajemnice, jeśli to rzeczywiście miały być tylko wakacje?

Nina przeżyła te kilka dni jak w transie. Dręczona na przemian ciekawością i wątpliwościami na niczym się nie potrafiła skupić. Wszystko leciało jej z rąk. Wreszcie nadszedł wyczekiwany wtorek i upiornie wczesną porą znalazła się w przedziale pociągu. Była przyjemnie podekscytowana, a w nowej błękitnej sukience czuła się bardzo ładna i bardzo dorosła. O walizkowej awanturze zdążyła już zapomnieć. Miała kupiony wcześniej w Orbisie bilet, a na drogę wielki termos z herbatą oraz stos kanapek z żółtym serem i pomidorem. Matka do znudzenia powtarzała jej rzeczy, o których dziewczyna doskonale wiedziała.

Że pociąg planowo powinien być na miejscu krótko po osiemnastej, co oznaczało jedenaście godzin podróży, w czasie której Ninie nie wolno rozmawiać z nieznajomymi ani robić „innych głupstw”.

Że na stacji w Markotach ktoś będzie na nią czekał z samochodem.

Że jeśli zabraknie jej pieniędzy na bilet powrotny, ma natychmiast zadepeszować do domu.

Że matka rozmawiała już z konduktorem, który obiecał mieć na młodą pasażerkę oko, i jeśli tylko Nina będzie miała kłopoty, powinna się do niego zwrócić o pomoc.

A przede wszystkim, że Ninie absolutnie nie wolno nikomu zdradzić, dokąd i po co jedzie (na to ostatnie dziewczyna odparła, że jak miałaby zdradzić, po co jedzie, skoro sama tego nie wie, ale matka pominęła jej uwagę milczeniem).

Wreszcie pociąg ruszył z peronu wrocławskiego dworca. Nina wrzuciła walizkę na siatkę i usadowiła się wygodnie. To był pociąg dalekobieżny, więc zamiast twardych ławek miał obite gąbką siedzenia. Przez jakiś czas patrzyła na przemykający za oknem krajobraz, potem wyjęła książkę i zagłębiła się w trzecim tomie przygód hrabiego Monte Christo.

Konduktor, który obiecał od czasu do czasu do niej zaglądać, nie zjawił się ani razu, co przyjęła z radością. Tym bardziej mogła poczuć się jak dorosła. Była pewna, że nie potrzebuje żadnej opieki i doskonale poradzi sobie sama.

Ponieważ do odjazdu pociągu zostało kilka godzin, nie chciała siedzieć na dworcu – zwłaszcza że kobieta w kasie mogła uznać Ninę za uciekinierkę i zawiadomić milicję. Kręciła się więc po Laskowicach, taszcząc ze sobą ciężką walizkę, bo za każdym razem, gdy zatrzymywała się na dłużej w jednym miejscu, miała wrażenie, że ludzie zaczynają dziwnie na nią patrzeć. W rezultacie trochę czasu spędziła w niewielkim parku, czytając na ławce książkę, a trochę nad jeziorem, gdzie moczyła obolałe stopy w wodzie. Potem obejrzała zniszczony pod koniec wojny pałac.

Cały czas dręczyły ją wspomnienia.

Wszystko zaczęło się od anioła, ale tak naprawdę dopiero gdy do przedziału wszedł Sławek, nieszczęścia zaczęły sypać się jak groch z rozerwanego worka.

Oczywiście z początku Nina nie wiedziała wcale, że to Sławek. Najpierw był to dla niej tylko bardzo przystojny chłopak, który wsiadł w Lesznie. Nawet w przybrudzonych spodniach, dziurawej koszulce i z plecakiem w ręku wyglądał, jakby przed chwilą zszedł z filmowego ekranu. Był piękny jak anioł, tylko że nie było w nim tej dziwnej obcości. Wręcz przeciwnie, mimo niesamowitej urody wydawał się, no cóż… po prostu bardzo sympatyczny.

– Mogę się dosiąść? – Błyskając w uśmiechu białymi zębami, wskazał miejsce obok Niny, która, onieśmielona, skinęła głową.

– Co czytasz?

Mama wprawdzie jej mówiła, żeby z nikim nie rozmawiała, ale przecież głupio tak siedzieć i się nie odzywać…

– Hrabiego Monte Christo – odparła po chwili walki z samą sobą.

– O, nie znam tego.

– Naprawdę? – Odrobina poczucia wyższości pozwoliła Ninie pokonać onieśmielenie.

– Naprawdę. Jestem Sławek – przedstawił się.

– Nina.

– Dokąd jedziesz?

Jeszcze bardziej głupio byłoby teraz odmówić odpowiedzi…

– Do Markotów – odrzekła. – Do rodziny na wakacje.

– Niesamowite. Ja też. To znaczy – Sławek znowu pokazał w uśmiechu zęby – nie miałem na myśli, że jadę do rodziny, ale że do Markotów.

– Po co? – wyrwało się Ninie, zanim uprzytomniła sobie, że to niegrzecznie tak wypytywać.

– Takie tam sprawy. – Machnął ręką, a ona nie dociekała. Skoro nie chce mówić, to nie. Najważniejsze, że przez resztę drogi będzie miała dobre towarzystwo.

Dziesięć minut przed odjazdem pociągu Nina wróciła na dworzec. Na peronie drugim była tylko jedna ławka, zajęta przez grubą kobietę, która między nogami trzymała pękatą torbę. Nina usiadła obok na tyle daleko, że nieznajoma nie zwróciła na nią uwagi, a jednocześnie wystarczająco blisko, by ktoś przechodzący obok mógł pomyśleć, że to matka i córka czekające na pociąg.

Przemknęło jej przez głowę, czy aby nie przesadza, ale zaraz skarciła się w myślach – lepszy zbytek ostrożności niż jej brak.

Na peron wszedł milicjant.

Nina zesztywniała. Nie mogłaby się teraz ruszyć, nawet gdyby chciała – strach całkiem ją sparaliżował. Spojrzenie wbiła we własne stopy, a potem skuliła się odruchowo. Niejasno zdawała sobie sprawę, że powinna zachowywać się naturalnie, robić coś, co robią nudzące się na dworcu trzynastolatki, ale kłopot w tym, że nie wiedziała, co to właściwie miałoby być. Gapienie się w dal, czytanie czegoś, obgryzanie paznokci? W głowie miała kompletną pustkę. Tak czy inaczej, nie powinna garbić się i spuszczać wzroku. Jednak z drugiej strony, gdyby milicjant zobaczył przerażenie w jej oczach, z pewnością by się nią zainteresował.

Miała wrażenie, że nad jej głową wisi wielki znak z napisem: Patrz tutaj.

Milicjant przeszedł leniwie przez peron i zniknął w przejściu podziemnym. Nina odetchnęła, dopiero teraz uświadamiając sobie, że ze zdenerwowania trzęsą się jej kolana.

Liczyła czas do przyjazdu pociągu i broniła się przed wspomnieniami. A przynajmniej próbowała się bronić, ale one i tak napływały niepowstrzymane jak wzbierająca po deszczu woda.

Przed dziesiątą poranny chłód zniknął już zupełnie i w przedziale zrobiło się tak duszno, że pasażerowie pootwierali okna. Jechali odtąd w przeciągu, który mierzwił włosy i dmuchał w twarze, przynosząc ze sobą letni zapach trawy i lasu. Nina od czasu do czasu zdejmowała buty i stawała na siedzeniu, by wyjrzeć na zewnątrz. Pęd powietrza zatykał jej wtedy oddech, a drobinki sadzy w każdej chwili mogły wpaść do zmrużonych oczu, ale i tak patrzyła: na pola, które przesuwały się przed nią jak różnobarwne wzory na makatce, i siwą smugę dymu wijącą się na tle błękitnego nieba.

To były najpiękniejsze chwile podróży. Sławek pokazywał jej magiczne sztuczki, a ona na próżno próbowała nadążyć wzrokiem za jego nieprawdopodobnie szybkimi, zręcznymi palcami. Opowiadał także swoje przygody, których miał tyle, że można by obdzielić kilka osób. Był sierotą – rodziców stracił w czasie wojny, a że żadnych innych krewnych nie miał, wychowywał się w państwowych sierocińcach. Z ostatniego uciekł, gdy skończył czternaście lat, i odtąd włóczył się po Polsce. Przez jakiś czas pracował nad morzem jako rybak, potem pojechał w Bieszczady, gdzie zatrudnił się przy wyrębie lasu. Miał z tego niewielkie pieniądze, dzięki którym żył.

– Powiedziałeś im, że masz skończone osiemnaście lat? – Ninie nie mieściło się w głowie, że można być niewiele starszym od niej i pracować jak dorosły.

– Nie. – Sławek znowu wyszczerzył zęby. – Nie mówili ci rodzice, że brzydko jest kłamać? Powiedziałem tylko, że mogę i chcę pracować, co było prawdą.

– A dokumenty?

– Nie mam dokumentów. – Kolejny uśmiech. – Tak się jakoś złożyło, że zgubiłem te, które mi dali w domu dziecka, a o następne się zatroszczę, jak skończę osiemnastkę.

– I nikt nie chciał od ciebie jakiegoś dowodu albo coś?

– Nie, widać mam taką szczerą twarz.

Ninę właściwie to nie dziwiło. Sławek sprawiał wrażenie znacznie starszego, niż był w rzeczywistości. I nie chodziło tylko o wygląd, ale przede wszystkim o zachowanie. Był pewny siebie i mówił tak, że człowiek odruchowo mu wierzył. Gdyby któregoś dnia strzeliło mu do głowy przedstawić się jako Marsjanin, minęłaby pewnie dłuższa chwila, nim ktokolwiek zakwestionowałby jego słowa.

W ramach rewanżu Nina opowiedziała mu treść Hrabiego Monte Christo, zmyślając finał, którego nie zdążyła doczytać. Gdy zbliżała się do końca, pociąg wtoczył się na dworzec w Poznaniu.

A potem stał tam i stał. Ludzie zdążyli wysiąść i wsiąść, Nina odesłała Dantesa na zasłużony odpoczynek w ramionach wiernej Hayde, a oni wciąż tkwili na dworcu w letnim upale, który przy braku ruchu coraz bardziej dawał się we znaki.

Na peronie jasnowłosy chłopak jadł lody. Po chwili nadciągnęła dziewczynka niosąca dwa rożki: dla siebie i małej siostrzyczki. Ninie zaświtała pewna myśl.

– Jak długo będziemy tu stać? – zapytała przechodzącego pod oknem konduktora.

– Jeszcze z dziesięć minut. Czekamy na pociąg ze Szczecina.

– Wyskoczę i kupię nam lody, co ty na to? – zwróciła się do Sławka. – Gdzieś tu musi być budka.

– Nie zdążysz – zaniepokoił się chłopak.

– Zdążę. Jeśli będzie kolejka, po prostu wrócę.

Wyskoczyła na nagrzany słońcem peron i pognała w stronę budynku dworca. Zręcznie lawirując pomiędzy ludźmi, bagażami i wózkami z płaczącymi dziećmi, przebiegła przez halę główną, po czym dopadła przeszklonych drzwi, nad którymi wisiała tablica WYJŚCIE DO MIASTA. Budka powinna być za nimi, jednak problem polegał na tym, że jej nie było. Co gorsza, indagowani przechodnie nie mieli pojęcia, gdzie tu można kupić lody. Jakby los sprzysiągł się przeciwko dziewczynie. A czas uciekał, odmierzany wskazówkami wielkiego dworcowego zegara.

Nim znalazła wreszcie budkę, minęły trzy minuty. I kolejne, stracone na bieg przez halę główną. Nina była już spóźniona. Niewiele, może kilkadziesiąt sekund, lecz to wystarczyło. Pędząc podziemnym przejściem, usłyszała gwizd, a gdy pokonała schody, zobaczyła już tylko tył pociągu, który oddalał się, z każdą chwilą nabierając prędkości. Peron był pusty, jakby wymieciony do czysta. Stał na nim jedynie Sławek, który w jednej ręce trzymał swój plecak, a w drugiej walizkę Niny.

Pociąg wtoczył się na stację punktualnie, sapiąc i wypuszczając z komina kłęby pary. Dziewczyna od razu wcisnęła się w najdalszy kąt przedziału. Razem z nią jechała wybierająca się na wakacje rodzina. Dzieci śmiały się i wyglądały przez okno, dorośli jedli kanapki, popijając je herbatą z termosu. Od zapachu gotowanych jajek Nina znów zrobiła się głodna. Potem, w ostatniej chwili przed odjazdem, do pociągu wpadła hałaśliwa grupa młodzieży w harcerskich mundurach i z wielkimi plecakami. Nie byli wiele starsi od Niny.

Mogłabym też pojechać na obóz, pomyślała. Albo na kolonie, albo z rodzicami na wieś czy nad morze. Wszystko jedno. Mogłabym mieć normalne wakacje.

W szybie odbijała się jej twarz z ustami wykrzywionymi jak do płaczu, ale Nina zamrugała i udało jej się opanować łzy. Nie chciała, by ludzie w pociągu na nią patrzyli lub, co gorsza, próbowali pocieszać. Poza tym wiedziała, że rozpacz w niczym już teraz nie pomoże.

Przymknęła oczy. Do Smętowa była bezpieczna, a potem… potem się zobaczy. Nie miała siły w tej chwili nad tym myśleć.

W przedziale było gorąco, rozgrzany materiał tapicerki na siedzeniach niemal parzył skórę. Jeden z harcerzy zaczął grać na gitarze, koła pociągu stukotały w monotonnym rytmie…

– Matka mnie zabije – powiedziała Nina, gapiąc się ponuro na plakat oznajmiający „Wykuwamy podstawy socjalizmu. Plan 6-letni”. Lody, na które straciła ochotę, topniały w słońcu, spływając jej po ręce. Skrzywiła się, wyrzuciła je i sięgnęła po chusteczkę, którą otarła dłonie. Sławek objął dziewczynę pocieszającym gestem. Mógł odjechać, nie musiał wysiadać, a jednak to zrobił i – co więcej – wcale nie wydawał się wściekły. Nina wolałaby chyba, żeby był zły, bo teraz poczucie winy przygniatało ją, jakby ktoś wrzucił jej na plecy kotwicę. Poczucie winy i złość na samą siebie. Jak mogła być taką idiotką?

– Macie w domu telefon?

– Nie, ale sąsiedzi mają – ożywiła się.

– W takim razie spróbuj zadzwonić, może jakimś cudem ci się uda, a ja pójdę sprawdzić, czy jest jakieś sensowne połączenie do Markotów.

Skinęła głową i powlokła się szukać budki. Znalazła ją niemal od razu, ale w słuchawce monotonny głos powtarzał tylko „międzymiastowa, proszę czekać”. Nina próbowała kilka razy, wrzucając do automatu kolejne monety, aż wreszcie wygonił ją niecierpliwy syk starszej pani, która czekała w kolejce.

– Jest połączenie, nawet całkiem niezłe – oznajmił Sławek, wróciwszy. – Przez Bydgoszcz. Na miejscu będziemy koło dziewiątej wieczorem. To tylko trzy godziny później.

– Tobie łatwo mówić, o ciebie nikt się nie martwi – burknęła Nina.

– Chciałbym, żeby ktoś się o mnie martwił, uwierz – odparł tak poważnie, że dziewczynie od razu zrobiło się głupio. I chyba przesadzała. Jej pociąg planowo miał być w Markotach po osiemnastej, a o tej porze urzędy pocztowe są już zamknięte, więc ci, którzy na nią czekają, mogliby wysłać depeszę najwcześniej jutro rano. Do tego czasu Nina dawno zdąży dotrzeć na miejsce.

Wtedy jeszcze wierzyła, że wszystko będzie w porządku. I kiedy minęła już pierwsza złość i rozpacz, uznała nawet, że to całkiem niezła przygoda.

Uczucie to towarzyszyło jej, gdy kupowali bilety, a potem czekali na pociąg, popijając oranżadę. I później, gdy jechali do Bydgoszczy i tam się przesiadali. Prawie do Laskowic. Wtedy pech znowu dał o sobie znać, tym razem znacznie bardziej.

– Bilety do kontroli.

Nina otworzyła oczy. Ile spała? Z pewnością niedługo, nie mogli przecież minąć Smętowa…

A jeśli?

Jeden rzut oka przez okno uświadomił jej, że musiało być późno, bo światło miało już charakterystyczną dla nadciągającego wieczoru czerwonawą barwę.

– Bilety proszę. – Tym razem głos rozległ się bliżej.

Zrobiło jej się słabo. W przedziale nie było jedzącej kanapki rodziny. Naprzeciwko niej siedział starszy mężczyzna ubrany z przedwojenną elegancją. W ręku ściskał ozdobną gałkę laski, a dziewczynie przyglądał się z wyraźną ciekawością.

– Minęliśmy Smętowo? – zapytała.

– Dawno temu. Przespała panienka stację?

– Niech to diabli! – wrzasnęła. Odzyskała nagle siły i złapała walizkę. Nie zważając na ścigające ją pełne protestu okrzyki ludzi, których biła bagażem po kolanach, pognała w stronę drzwi. Z siłą, o jaką sama siebie by nie podejrzewała, szarpnęła blokującą je wajchę, a potem cisnęła walizkę na zewnątrz. Pęd zimnego powietrza rozwiewał jej włosy, łoskot pociągu był teraz znacznie głośniejszy. Odgłos żelaza uderzającego o żelazo, monotonne tu-dum, tu-dum, które wdzierało się do głowy, tłumiąc myśli.

Wiedziała, że jeśli nie zrobi tego od razu, zabraknie jej odwagi.

Pociąg zwalniał na szerokim łuku zakrętu, ale i tak jak na gust Niny jechał zdecydowanie zbyt szybko. Omiotła spojrzeniem obłoki na niesamowicie wysokim, odległym niebie i zieleń pól raźno umykającą w dal. Trwało to może pół sekundy.

Zamknęła oczy i z desperacją skoczyła.

W ciemności świat fiknął koziołka, a Nina wyciągnęła ręce. Uderzenie o nasyp pozbawiło ją tchu, zapiekła zdzierana z dłoni i kolan skóra, a kiedy dziewczyna zsuwała się po kamienistym zboczu, sukienka podjechała jej do pasa. Odruchowo zatkała uszy, podczas gdy reszta składu z łomotem przetaczała się nad jej głową.

Potem ostrożnie wstała.

Pociąg niknął w oddali, a Nina była cała. Chyba. W skórę na kolanach powbijały się drobinki żwiru, ręce miała otarte do krwi. Ale mogła chodzić, wdrapała się więc, trochę tylko kulejąc, z powrotem na nasyp i rozejrzała się.

Była to ponura, niegościnna okolica. To, co Nina wzięła za zielone pola, było w rzeczywistości zdradliwie bagnistymi łąkami, nad którymi krążyły roje komarów. Rachityczne brzozy i olchy wyglądały w tym krajobrazie dziwnie nieswojo, skulone nad okami zarosłej rzęsą wody i powykręcane przez wiatr w dziwaczne kształty. W chłodnym, przedwieczornym już powietrzu unosiła się woń gnijących roślin, a pod szarym jak ołów niebem Nina poczuła się bardzo mała i bardzo samotna. Jak okiem sięgnąć, nie było widać żadnej ludzkiej siedziby.

Wróciła po walizkę, bo ostatecznie co innego mogła zrobić?

Na wpół bała się, że znajdzie swoje ubrania rozwłóczone po poboczu, a na wpół cieszyła ją taka perspektywa – może wtedy matka kupiłaby jej nową walizkę? Jednak przeklęty bagaż okazał się odporny jak kasa pancerna – leżał grzecznie pod nasypem, cały i nawet nieodrapany. Nina podniosła go, syknąwszy z bólu, gdy zacisnęła poranioną dłoń na rączce, i powędrowała wzdłuż torów.

Nie miała pojęcia, gdzie jest.

Ani jak daleko do Markotów.

I czy zdoła dotrzeć tam przed zmrokiem.

I przede wszystkim nie miała pojęcia, co zrobi, jeśli się jej nie uda. Nie mogła przecież spędzić kolejnej nocy na dworze. Nie tutaj, gdzie do wyboru miała spanie wśród bagien albo na torach.

Pocieszał ją tylko fakt, że słońce wisiało nisko nad horyzontem, a to znaczyło, że jeśli pociąg nie miał spóźnienia, powinna być blisko celu. Poza tym sen w przedziale na coś się przydał – Nina odzyskała przynajmniej siły i szła teraz szybkim krokiem, nucąc dla dodania sobie odwagi. Skóra zdarta z dłoni wciąż paskudnie piekła, a wspomnienia towarzyszyły dziewczynie jak złe duchy.

Sławek podniósł gazetę, którą ktoś zostawił w przedziale, i zagłębił się w lekturze.

– Prasa kłamie – powiedziała Nina przekornie.

– Wiem. – Chłopak pokazał w przelotnym uśmiechu białe jak śnieg zęby. – Ale możesz czytać między wierszami, jeśli tylko wiesz jak.

– I co wyczytałeś?

Nachmurzył się.

– Zginął kolejny anioł. Znaleźli go na poboczu drogi gdzieś pod Zakopanem. Podobno wyglądał strasznie – tylko po twarzy można było jeszcze poznać, że to nie jest człowiek.

– Wiem. – Nina potaknęła z mądrą miną, przypominając sobie podsłuchany fragment rozmowy. – Zabiło go UB.

– Nie byłbym tego taki pewien. Kiedy ktoś wpadnie w ręce UB, po prostu znika. Oni nie porzucają ciał na poboczu.

– Komu innemu mogłoby zależeć na śmierci anioła?

– To jest dobre pytanie. – Sławek złożył gazetę.

Nina przypomniała sobie później tę rozmowę, jednak w tamtej chwili poczuła tylko gwałtowny przypływ żalu i oburzenia – jej matka miała rację, Bóg powinien ukarać niegodziwców, którzy robią takie rzeczy. Obiecała też sobie w duchu, że będzie się starać, aby anioły mogły być z niej dumne. Do tej pory nie bardzo jej wychodziło, ale to się zmieni.

Sławek, chcąc najwyraźniej odciągnąć uwagę towarzyszki od ponurych myśli, zaczął opowiadać dykteryjki o zwyczajach beskidzkich górali. Nagle urwał w połowie puenty. Nina przez chwilę czekała na dalszy ciąg, a ponieważ chłopak milczał, zmarszczyła zdziwiona brwi.

– Dobrze się czujesz?

Sławek patrzył na nią, ale zdawał się jej nie widzieć. Zbladł i nagle jego piękna twarz skurczyła się ze strachu.

– Musimy zatrzymać pociąg – powiedział.

– Co? – Była to jedyna odpowiedź, na jaką zdobyła się Nina.

– Tam jest człowiek. Zaraz skoczy na tory.

Wstał i energicznie zaczął przeciskać się przez grupę młodych ludzi, którzy zajmowali większą część przedziału. Nina podążyła za nim, powodowana nie tyle jakąkolwiek rozsądną myślą, ile troską i strachem, że zostanie sama.

Sławek dopadł konduktora i zaczął coś mu klarować, lecz nagle jakby zmienił zdanie. Porzucił zdumionego mężczyznę i przepychał się dalej, zbierając sypiące się na jego głowę przekleństwa. Był zdeterminowany i niesamowicie zwinny, ale nawet ktoś taki nic nie mógł poradzić na zagradzający mu drogę tłum. Nina próbowała iść za nim, choć było jej znacznie trudniej się przeciskać. Mimo otwartych okien miała wrażenie, że zaraz się udusi, brodacz z plecakiem zasłaniał jej widok, a wisząca na stelażu łyżka omal nie wybiła dziewczynie oka.

Zaraz zemdleję, pomyślała, z trudem chwytając oddech. Nienawidziła tłumu i ciasnych pomieszczeń. Wreszcie w desperacji użyła łokci i przepchnęła się do przodu. W tym momencie konduktor złapał ją za ramię.

– Ty dokąd? Powariowaliście? Następna, co…

– Proszę mnie puścić! – wrzasnęła. – Człowiek chce skoczyć na tory! Trzeba zatrzymać pociąg!

I pociąg zaczął hamować. Gwałtownie, ze świdrującym w uszach piskiem żelaza trącego o żelazo.

Nina poleciała do przodu, wprost na rozłożysty brzuch konduktora, który cudem utrzymał równowagę. Inni nie mieli tyle szczęścia. Ludzie przewracali się jak kostki domina, z siatek spadały bagaże. Cały przedział rozbrzmiewał krzykami bólu i przerażenia. A kiedy pociąg wreszcie stanął i przeraźliwy pisk urwał się jak ucięty nożem, nagła nienaturalna cisza zdawała się jeszcze bardziej wypełniać uszy.

W tej ciszy rozległy się przekleństwa ludzi, którzy zbierali się z podłogi, pojękiwania i gwałtowny płacz dziecka.

Nina wykorzystała okazję, żeby wymknąć się konduktorowi i odnaleźć Sławka. Siedział niedaleko drzwi z twarzą ukrytą w dłoniach. Nina kucnęła obok.

– Ty zatrzymałeś pociąg?

Pokręcił głową.

– Nawet nie zdążyłem się dostać do hamulca bezpieczeństwa. To motorniczy musiał zahamować, kiedy tamten człowiek skoczył na tory. Spóźniłem się.

– Skąd wiesz? Może jednak przeżył. – Nina miała wielką ochotę zapytać, skąd Sławek w ogóle wiedział, że ktoś zamierza skoczyć na tory, ale to chyba nie był najlepszy moment. Chłopak wciąż na nią nie patrzył i zgarbiony wyglądał, jakby go przygniotło wielkie nieszczęście.

– Jest za późno – powtórzył z uporem i wreszcie oderwał dłonie od twarzy. Po czole spływała mu strużka krwi.

– Sławek! Jesteś ranny.

– To nic. – Pomacał głowę, po czym zdegustowany obejrzał pokryte lepką czerwienią palce. – Spadła na mnie jakaś walizka.

– Nie jakaś walizka, tylko maszyna do pisania. – Nina rzuciła okiem na leżące obok kolan chłopaka kanciaste pudło. Przedwojenna olympia. Jej matka miała w domu taki sam model. – One są ciężkie. Na pewno dobrze się czujesz?

– Najwyżej będę miał porządnego guza. – Wstał i rzeczywiście wyglądało na to, że nic mu nie jest. – Chodź, musimy wracać. Zostawiłaś nasze bagaże bez opieki.

– A… tamten człowiek?

– Dla niego już nic nie możemy zrobić. – Sławek w oczach miał tyle smutku, że Nina nadal nie miała serca dręczyć go swoją ciekawością.

Tymczasem w pociągu ludzie z ust do ust przekazywali sobie pytania i odpowiedzi. Nina słyszała urywki zdań: „…samobójca na torach…” i „…trzeba czekać…”, „…nie wiadomo, jak długo”, a wreszcie: „wezwać milicję…”.

Zamarła, z wrażenia zabrakło jej tchu. Jak mogła o tym nie pomyśleć? Oczywiście, że skoro pod kołami zginął człowiek, maszynista będzie musiał wezwać milicję, która zacznie wypytywać ludzi w pociągu. Nie, pewnie nie wszystkich, Nina powściągnęła rozszalałą wyobraźnię, podsuwającą jej wizję zbiorowego przesłuchania. Ale przynajmniej tych, którzy mogli coś widzieć… A konduktor na pewno przypomni sobie, że pewna nastolatka krzyczała: „Zatrzymać pociąg!” jeszcze przed tym, jak samobójca skoczył na tory.

Matka przed wyjazdem ostrzegała Ninę, żeby nie robiła głupstw. Cóż, było już za późno, dziewczyna właśnie popełniła błąd, i to największy z możliwych – zwróciła na siebie uwagę innych ludzi.

Spojrzała na Sławka.

– Ja… muszę wysiąść – oznajmiła. – Przepraszam, ale… Po prostu muszę, w porządku? Ty możesz zostać. – Nie miała pojęcia, co Sławek zdążył powiedzieć konduktorowi, ale zakładała, że nie było to nic aż tak dziwacznego jak słowa Niny. Chłopak sprawiał wrażenie kogoś, kto nawet w chwilach zdenerwowania myśli rozsądnie. – Poradzę sobie – dodała heroicznie.

– Idę z tobą. – Sławek wziął swój plecak i walizkę Niny. Niedokończona krzyżówka, którą rozwiązywał, spadła na podłogę. – Masz rację, nie możemy tu zostać.

Czyżby jemu też się zdarzało zrobić głupstwo?

Przepchnęli się do wyjścia. Nina, która dotarła do drzwi jako pierwsza, chwyciła blokującą je wajchę i spróbowała ją przekręcić, jednak oporne żelazo ani drgnęło. Sławek odsunął dziewczynę i otworzył drzwi z taką łatwością, jakby usuwał stojące mu na drodze puste kartonowe pudło.

– Hej, dokąd to? – wrzasnął za nimi starszy mężczyzna. – Nie słyszeliście? Na milicję trzeba czekać!

Sławek wyrzucił bagaże na zewnątrz, wyskoczył, a potem odwrócił się i podał rękę Ninie.

– Zostać mi w pociągu! – pieklił się mężczyzna. – Każdy by chciał sobie wysiąść!

– Szybciej!

Gnali przez łąkę w stronę odległej linii lasu. Cienie były już dłuższe, w powietrzu wyczuwało się przedwieczorny chłód. Nina pomyślała, że mniej więcej o tej porze powinna wysiąść na dworcu w Markotach. Na dalsze rozważania nie miała czasu, bo Sławek narzucił tempo, od którego paliło ją w płucach, a w boku odezwała się kolka. Choć i tak odniosła wrażenie, że chłopak celowo zwalnia, by nie zostawić jej z tyłu. Gdyby był sam, biegłby pewnie znacznie szybciej.

– Już jesteśmy bezpieczni – powiedział, gdy drzewa przesłoniły widok na stojący w polu pociąg. – Zatrzymaj się.

Nina klapnęła na leśną ściółkę. Igliwie było wilgotne, ale miała to gdzieś. Podciągnęła kolana pod brodę i otoczyła je ramionami. A potem wybuchnęła płaczem.

– I c… co… my… teraz… zrobimy? – Po biegu wciąż jeszcze nie odzyskała oddechu i w tej chwili spazmatycznie łapała powietrze.

Sławek usiadł obok i przytulił ją. Nina rozpaczliwie szlochała mu w koszulkę.

– Znam te tereny – powiedział, kiedy dziewczyna trochę się uspokoiła. – Możemy stąd dojść na stację w Laskowicach, która leży na naszej trasie. Tam złapiemy pociąg do Markotów. Albo nawet wsiądziemy do tego samego, kiedy już milicja skończy przesłuchania.

Nina pociągnęła nosem.

– Nie możemy wsiąść do tego samego. Ten konduktor mnie pozna. Ja… krzyczałam, że trzeba zatrzymać pociąg, bo ktoś chce skoczyć na tory. Przepraszam – dodała cicho.

– Przesadzasz. – Sławek lekko poczochrał jej włosy. – Nawet jeśli cię pozna, to co? Nie złapie cię przecież i nie zawlecze na najbliższy posterunek.

A jeśli tak? – pomyślała ponuro Nina, ale mimo to poczuła się podniesiona na duchu. Kiedy Sławek mówił, wszystko od razu wydawało się znacznie prostsze.

– Jak daleko stąd do Laskowic?

– Jakieś dwie godziny marszu.

Nina jęknęła.

– Gdy tam dojdziemy, będzie już zupełnie ciemno.

– I dlatego pora się zbierać. No dalej, wstawaj. Poniosę twoją walizkę.

Mrok wokół gęstniał, robiło się też coraz chłodniej. Zerwał się wiatr, który gnał po niebie skłębione chmury, marszczył rzęsę na wodzie i grzechotał liśćmi powykręcanych drzew. W dodatku zaczęło mżyć – drobne, wiszące w powietrzu krople lepiły się do twarzy i sprawiały, że świat jeszcze bardziej pociemniał.

Raz tylko Nina zobaczyła człowieka. Mężczyzna stał w maleńkiej łódce, odpychając się żerdzią od dna. Krzyknęła do niego, ale chyba jej nie usłyszał ani nawet nie zauważył.

Szła dalej. Przystanęła jedynie na chwilę, żeby wyjąć z walizki sweter i przeciwdeszczową foliową pelerynę.

Potem z wieczornej szarówki wynurzył się budynek stacji. Nina przyspieszyła kroku, ale zaraz zwolniła, rozczarowana. Na odrapanej tablicy widniała nazwa, która nic jej nie mówiła. W dodatku stacja wyglądała na opuszczoną, okna zabito deskami, a wejście zagradzała kupa wilgotnego gruzu. Nina obeszła go dookoła, ale prócz strzępów rozmokłych gazet i kilku zardzewiałych puszek nie znalazła śladu obecności ludzi.

Za to dalej w półmroku majaczyły ciepłe światełka domów. Wioska? Małe miasteczko? Nina miała wielką ochotę wybrać się tam i zapytać o drogę, a może nawet poprosić o podwiezienie. Albo o coś do jedzenia. Przez ten skok całkiem zapomniała o głodzie, ale teraz znów dawał jej się we znaki.

Stchórzyła jednak. Wolała nie myśleć o tym, co by się stało, gdyby w gęstniejącej ciemności zeszła z drogi i znalazła się na bagnach.

Wędrowała więc dalej wzdłuż torów. Na niebie pojawił się księżyc, który od czasu do czasu przesłaniały pędzące na zachód granatowe chmury. W takich momentach Nina bardziej wyczuwała drogę przed sobą niż ją widziała. Na szczęście podkłady kolejowe pod jej stopami były tak charakterystyczne, że nie sposób było ich z niczym pomylić. Kiedyś bała się ciemności – dawno temu, jeszcze w czasie wojny. Ale potem zapomniała, co znaczy prawdziwy mrok, tak jak zapomniała o zimnie, głodzie i przerażeniu. Jak szybko człowiek przyzwyczaja się do dobrego… Ostatnie lata przeżyła w mieście, gdzie nigdy nie było tak naprawdę ciemno – zawsze paliła się jakaś latarnia przed domem albo jaśniało światło w oknie czyjegoś mieszkania. Słychać też było dobrze znane dźwięki: podzwanianie tramwajów czy kłótnie u sąsiadów, którzy późno kładli się spać. Tu Ninie towarzyszył tylko wiatr i odgłos jej własnych kroków, brzmiący dziwnie głucho w pustce. Przestała nawet nucić. Wspomnienia wróciły i ogarnął ją pierwotny lęk człowieka samotnego wobec wychodzących po zmierzchu potworów. Krzewy szeleściły, jakby coś się przez nie przedzierało, poruszane wiatrem gałęzie rzucały niespokojne cienie. Nina szła coraz szybciej, strach dodawał jej skrzydeł.

Było już niemal zupełnie ciemno, gdy usłyszała za plecami gwizd nadjeżdżającego pociągu. Natychmiast skoczyła w bok, straciła równowagę i niezgrabnie, na czworakach, zsunęła się z nasypu. Lokomotywa i wagony minęły dziewczynę z dobrze znanym już łoskotem, blask padający z okien na chwilę wyłowił z ciemności jej skuloną sylwetkę.

A potem pociąg zaczął hamować.

Przed nimi był semafor.

Albo stacja.

Nina wdrapała się z powrotem na nasyp i zaczęła biec. Księżyc akurat wyjrzał zza chmur, ale i tak kilka razy potknęła się i omal nie przewróciła. Mimo to nie zamierzała zwolnić.

Jeśli to naprawdę stacja, może zdoła przy odrobinie szczęścia przejechać bez biletu resztę trasy.

Widziała już budynek, a nawet początek peronu, kiedy pociąg ruszył. Dziewczyna wrzasnęła z rozpaczą i cisnęła walizkę przed siebie.

– Niech to szlag! – zaklęła i rozpłakała się. Wtedy, rozmazując płynące po twarzy łzy, zauważyła wiszącą na budynku tablicę z wyraźnie wypisaną nazwą: Markoty. Była na miejscu.

Podniosła walizkę i ruszyła w stronę peronu. Na ławce w jasnej plamie światła siedziała tylko jedna osoba – chłopak mniej więcej w wieku Niny, który kończył właśnie jeść pączka. Całą koszulę miał obsypaną cukrem pudrem. Na widok dziewczyny wytrzeszczył oczy i pośpiesznie oblizał palce.

– To ciebie mam zawieźć do klasztoru? – zapytał i zanim zdążyła odpowiedzieć, dodał: – Masz szczęście, bo już chciałem się zbierać.

Projekt okładki i ilustracje Dominik Broniek

Redaktor prowadzący Piotr Kucharski

Redakcja Monika Paulińska

Korekta Ewa Grabowska, Marzena Kłos

Skład Plus 2 Witold Kuśmierczyk

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

00-372 Warszawa, ul. Foksal 17

tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54

biuro@gwfoksal.pl

ISBN 978-83-7881-200-5

Skład wersji elektronicznej Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Magdalena Wojtas / Virtualo Sp. z o.o.