Tytuł oryginału:

RASPUTIN'S SHADOW

Copyright © Raymond Khoury, 2013

Copyright © 2015 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2015 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Mariusz Kulan

Korekta: Anna Just, Iwona Wyrwisz

ISBN: 978-83-7999-252-2

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2015

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Motto

- Prolog

- 1

- 2

- 3

- 4

- 5

- 6

- 7

- 8

- 9

- 10

- 11

- 12

- 13

- 14

- 15

- 16

- 17

- 18

- 19

- 20

- 21

- 22

- 23

- 24

- 25

- 26

- 27

- 28

- 29

- 30

- 31

- 32

- 33

- 34

- 35

- 36

- 37

- 38

- 39

- 40

- 41

- 42

- 43

- 44

- 45

- 46

- 47

- 48

- 49

- 50

- 51

- 52

- 53

- 54

- 55

- 56

- 57

- 58

- 59

- 60

- 61

- 62

- 63

- 64

- 65

- 66

- 67

- 68

- 69

- 70

- 71

- 72

- 73

- 74

- 75

- Posłowie

- Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Mojej cudownej Mii – tęsknię za Tobą i życzę Ci,
żeby Twoja nowa przygoda zaowocowała
wieloma wspaniałymi dniami

Najbardziej transcendentalnym osiągnięciem człowieka byłby podbój jego własnego mózgu.

SANTIAGO RAMÓN Y CAJAL (1852–1934),
NEUROBIOLOG I LAUREAT NAGRODY NOBLA

PROLOG

URAL, IMPERIUM ROSYJSKIE

ROK 1916

Od ścian kopalni miedzi odbił się przeszywający uszy gwizd i Maksym Nikołajew poczuł dziwne uszczypnięcie w czaszce.

Odłożył oskard, który trzymał w potężnych rękach, a kiedy ocierał czoło, ból nagle zelżał. Wziął głęboki wdech, wypełniając i tak już zniszczone płuca kolejną dawką toksycznego pyłu. Zresztą nie przejmował się tym, właściwie nawet już tego nie zauważał. W tej chwili myślał tylko o porannej przerwie; zbawiennej, zważywszy, że jego dzień pracy zaczął się o piątej.

Ostatnie echo gwizdu rozeszło się w powietrzu obok niego, ucichły też odgłosy oskardów i Maksym usłyszał w oddali szum rzeki Miass, której nurt przebiegał tuż przy wejściu do kopalni. Przypomniały mu się czasy, gdy był jeszcze chłopcem, a stryj zabierał go na pływanie do odludnego zakątka na obrzeżach Oziorska, z dala od gęstego, ohydnego dymu, który dwadzieścia cztery godziny na dobę buchał z zakładów hutniczych.

Pamiętał zapach sosen, tak wysokich, że wydawały się sięgać nieba. Tęsknił za spokojem, jaki tam zawsze panował.

Tęsknił za czystym niebem, a jeszcze bardziej za czystym powietrzem.

Z tunelu dobiegł czyjś donośny głos.

– Hej, Maka, zbieraj dupsko i chodź tutaj! Gramy o cnotę córki Piotra!

Maksym miał ochotę przewrócić oczami, częściowo z powodu zdrobnienia, którego nie cierpiał, a częściowo ogólnie pod adresem głupoty Wasilija, ale jako że ten krzepki sukinsyn obrażał się z byle powodu, Maksym uśmiechnął się tylko do grupy mężczyzn, zarzucił oskard na szerokie, umięśnione plecy i ruszył niespiesznie w stronę trzech pozostałych mudaków, którzy zajmowali już swoje zwykłe miejsca.

Usiadł obok nieszczęsnego Piotra, przystawiwszy swoje krzesło do ściany. Maksym tylko raz widział na własne oczy jego córkę, i choć faktycznie była uderzająco piękna, nie miał wątpliwości, że mogła liczyć na więcej i nigdy nie wybrałaby któregokolwiek z otaczających go żałosnych nieudaczników, ryjących głęboko w bebechach ziemi za bardziej niż nędzną dniówkę.

Maksym wyłowił niewielką piersiówkę – drobne wykroczenie – i pociągnął z niej potężny łyk. Wytarł usta brudnym rękawem.

– No dobra, zagrajmy – powiedział do Wasilija. W sumie dlaczego miał nie skorzystać z okazji, by wyciągnąć trochę forsy od tego napastliwego idioty.

Rozpoczął Stanisław, najbardziej żałosny z całej czwórki, potem ciągnął Piotr, a za nim Maksym. Następnie przyszła kolej na Wasilija. Walnął pięścią w dopiero co odwróconą damę kier, od czego zachybotał się drewniany stolik, przy którym siedzieli, po czym odchylił się z knajackim uśmiechem wymalowanym na twarzy.

Maksym nawet nie drgnął. Myślami odpłynął gdzieś daleko. Znowu poczuł coś dziwnego w głowie; coś jak łaskotanie, gdzieś głęboko w mózgu. Z jakiegoś powodu zaczął roztrząsać, jak bardzo nienawidzi gry w oczko. Wszyscy udawali, że chodzi w niej o umiejętności, podczas gdy tak naprawdę sprowadzała się wyłącznie do szczęścia. Zdecydowanie wolał duraka, który stanowił jej przeciwieństwo: wydawało się, że wystarczał łut szczęścia, gdy tak naprawdę o wyniku decydowały umiejętności. Grał w duraka od dwudziestu siedmiu lat i jeszcze nigdy nie zdarzyło mu się, by został na końcu z kartami. Pewnie dlatego ta pijawka Wasilij zawsze wymawiał się od gry z nim.

– No dalej, Maka! – przebił się nagle przez jego ponure myśli ochrypły głos Wasilija. – Wyciągaj kartę, zanim wszyscy obrócimy się w kamień!

Maksym spojrzał na nich i zorientował się, że pierwsze dwie karty odwrócił zupełnie bezwiednie, nawet nie rzuciwszy na nie okiem.

Stanisław wyciągnął siódemkę trefl, co niespodziewanie wyeliminowało go z rozgrywki po zaledwie trzech kartach. Piotr odwrócił dwójkę pik, co zwiększało jego wynik do dziewiętnastu. Spojrzał nerwowo na Wasilija, który jednak siedział z kamienną twarzą. Sukinsyn prowadził. W dodatku był naprawdę paskudnym popaprańcem. Wasilij gestem kazał Maksymowi pospieszyć się, pewnie po to, by odwrócić trójkę i wygrać stertę monet leżących na środku stołu.

Maksym nie miał zamiaru dać mu wygrać. Nie tego dnia. Nie tu, nie tym razem. Gdy jednak miał już przewrócić kartę, poczuł nagle, że od tyłu czaszki pełznie mu w górę przeszywający ból. Nie trwało to dłużej niż pojedynczy oddech. Potrząsnął głową, zamknął oczy i otworzył je znowu. Cokolwiek to było, ustąpiło.

Podejrzał od spodu kartę, a potem popatrzył na Wasilija. Ta żylasta menda szczerzyła do niego zęby i nagle Maksym zdał sobie sprawę, że facet kantuje. Nie wiedział dlaczego, ale był tego całkowicie pewien.

Nie tylko oszukiwał, ale patrzył na niego jakby… jakby go nienawidził. A nawet więcej. Ział nienawiścią. Pogardzał nim.

Jakby chciał go zabić.

I wtedy Maksym zdał sobie sprawę, że nienawidzi Wasilija jeszcze bardziej. Poczuł wściekłe rwanie w żyłach na czaszce i zmusił się, by odwrócić kartę. Patrzył, jak Wasilij opuszcza wzrok i spogląda na nią. Piątka karo. Maksym również odpadł. Wasilij parsknął złośliwym śmiechem i odwrócił kartę. Czwórka kier. Za dużo. Wygrał.

– Do tatusia, moi lubimyje – powiedział zadowolony z siebie Wasilij, sięgając po wygraną. – Cztery kiery, wy frajery!

Maksym rzucił się, by złapać Wasilija za rękę, ale nie zdążył, bo nagle Stanisław odwrócił się od stolika, zgiął w pół i zwymiotował, oblewając zawartością żołądka buty kanciarzy.

– Fuj! Stanisław, skurwysynu… – Wasilij odskoczył od womitującego, ale niespodziewanie jemu również twarz wykręcił grymas bólu. Spadł z drewnianej skrzyni, na której siedział, po czym ścisnąwszy oburącz głowę, kopnął w stolik, rozrzucając w powietrzu karty.

Piotr zerwał się na nogi, dysząc ciężko z oburzenia.

– Cztery?! Jakie cztery?! Nie widziałem czwórki, parszywy łgarzu!

Maksym przeniósł szybko wzrok na Stanisława, któremu oczy nabiegły krwią, tak jakby siła wymiotów wyssała mu ją z całej twarzy. Teraz już wiedział, wiedział na pewno, że i on oszukiwał. Wszyscy oszukiwali, wieprze jedne. Chcieli go oskubać – a potem pobić.

Wasilijowi nagle zachciało się chyba potwierdzić podejrzenia Maksyma, bo zaczął się śmiać. I nie był to zwyczajny śmiech; raczej demoniczny, gardłowy rechot, wprost przesączony pogardą, szyderstwem i – Maksym był już tego pewien – nienawiścią.

Spojrzał na niego, nie będąc w stanie oderwać nóg od podłoża kopalni; czując, że zalewa go pot, i nie wiedząc, co zrobić…

Patrzył, jak Wasilij zrobił krok w jego kierunku – naprawdę nie wyglądał najlepiej – ale nagle oszust otworzył szeroko oczy i stanął jak wryty.

Piotr właśnie wbił Wasilijowi w głowę oskard Maksyma.

Maksym odskoczył gwałtownie, gdy Wasilij padał u jego stóp na ziemię, a z jego czaszki wytryskiwała fontanna krwi. W tej samej chwili znowu poczuł ból głowy, ostrzejszy niż przedtem. W jednej sekundzie ogarnęło go przerażenie. Będzie następny. Bez cienia wątpliwości.

Zabiją go, chyba że on zabije ich pierwszy.

Nigdy w życiu nie był niczego tak pewien.

Z najróżniejszych zakamarków kopalni zaczęły dobiegać wściekłe wrzaski, tymczasem on rzucił się na Piotra, podbijając mu rękę, chwytając oskard i rozpaczliwie usiłując mu go wyrwać. W przytłumionym świetle pojedynczej latarni zobaczył Stanisława, który zdążył już się pozbierać i również zamierzał chwycić jego oskard. Świat zawirował i rozmazał się w niewyraźną plamę zaciśniętych pięści, krzyków oraz ciosów narzędziem i pięścią, aż wreszcie Maksym poczuł w dłoniach coś ciepłego, co aż prosiło, by ścisnąć to oburącz i nie wypuszczać, aż dłonie spotkają mu się gdzieś w pół drogi. Kiedy odzyskał wzrok, zobaczył przed sobą zakrwawioną, bezoką, siniejącą twarz biednego Piotra, któremu właśnie skręcił kark.

Nagle wszędzie wokół rozległy się wrzaski i odgłosy metalu, z chrzęstem rozłupującego ludzkie mięso i kości.

Maksym uśmiechnął się i nabrał powietrza w płuca. Nigdy jeszcze nie słyszał niczego równie pięknego. Nagle coś błysnęło mu w kącie oka.

Odchylił się i umknął toporowi, który świsnął mu przed szyją. Poczuł na twarzy podmuch powietrza. Dźgnął napastnika pięścią w żebro, a potem jeszcze raz. Coś chrupnęło. Stanął za plecami jęczącego mężczyzny, zacisnął mu ramię na gardle – był to Popow, kierownik zmiany, który przez cały czas, gdy Maksym tam pracował, nigdy nawet nie podniósł na niego głosu – i zaczął go dusić.

Popow padł na ziemię jak worek buraków.

Maksym wyrwał martwemu mężczyźnie z dłoni topór i natychmiast wbił go w twarz Stanisława, który zamierzył się na niego oskardem i był już w pół drogi do jego piersi. Maksym próbował zrobić unik, ale nie zdążył i oskard wyrwał mu z boku kawał mięsa.

Stanisław zatoczył się i upadł na ziemię z toporem wystającym z twarzy.

Maksym uklęknął ciężko, a potem przewrócił się, obiema dłońmi przytrzymując rozerwane mięśnie, próbując zacisnąć z powrotem brzegi otwartej rany.

Leżał, wijąc się i skręcając z bólu, z dłońmi śliskimi od własnej krwi, a jego wzrok powędrował w stronę kopalnianego szybu. W ciemności ledwie dostrzegał sylwetki innych mudaków kotłujących się w tunelach, z furią okładających się nawzajem oskardami.

Patrzył na swoją ranę. Przez palce przeciekała mu krew, spływała na ziemię i mieszała się z tłustym brudem kopalnianego podłoża. Nie odrywał od niej wzroku. Wokół rozbrzmiewały agonalne okrzyki; minuty mijały jedna za drugą; jego umysł ogarniało otępienie, a strumień zdezorientowanych myśli płynął spiralnie niczym wir wodny – aż nagle powietrze gdzieś z tyłu zadrżało od huku potężnej eksplozji.

Ściany poruszyły się i opadł na niego deszcz pyłu oraz odprysków skał.

Po chwili rozległy się jeszcze trzy wybuchy, wyrywając latarnie z podłoża i pogrążając i tak już czarne tunele w całkowitym mroku.

Przez chwilę wokół panowała śmiertelna cisza – a potem dobiegła skądś orzeźwiająca bryza oraz intensywny, narastający szum.

Szum, który zamienił się w ryk.

Maksym spróbował przebić się wzrokiem przez ciemność. Nawet nie zobaczył potężnej fali wody, która uderzyła w niego z siłą kowadła i porwała ze sobą. W tych ostatnich sekundach, kiedy był jeszcze przytomny, w ciągu tych paru krótkich chwil, zanim woda wypełniła mu płuca, a rwący prąd trzasnął nim o ścianę tunelu, przedśmiertne myśli Maksyma Nikołajewa uczepiły się czasów dzieciństwa; rozmarzył się, jak dobrze by było znaleźć się znowu w wodach rzeki jego młodości.

Stojąc u wylotu tunelu przy detonatorze, człowiek nauki słuchał, jak w górach powoli na powrót zalega cisza. Dygotał na całym ciele, lecz nie z zimna. Za to jego towarzysz był nienaturalnie spokojny i pogodny. Przez co naukowiec zaczął dygotać jeszcze mocniej.

Odbyli razem długą podróż z dalekiej samotni syberyjskiego monastyru aż do tego równie zapomnianego przez Boga miejsca. Podróż, która rozpoczęła się wiele lat temu obietnicą wielkich czynów, zaprowadziła ich jednak na te barbarzyńskie, przestępcze tereny. Człowiek nauki nie do końca rozumiał, jak to się stało, że dotarli do punktu bez powrotu; jak to wszystko zdegenerowało się i przerodziło w masowe morderstwo. A kiedy patrzył na swojego towarzysza, ogarniał go lęk, że to dopiero początek.

– Co my narobiliśmy? – jęknął cicho, drżąc ze strachu nawet wtedy, gdy słowa te wymykały mu się spomiędzy warg.

Jego towarzysz odwrócił się do niego. Jak na człowieka o takiej władzy i wpływach, człowieka, który został bliskim przyjacielem i powiernikiem cara i carycy, był ubrany dosyć niezwykle. Stary zatłuszczony płaszcz, postrzępiony przy mankietach. Workowate spodnie, wiszące nisko z tyłu niczym noszone przez Turków szarawary. Brudne chłopskie buciory. No i ta dzika, zmierzwiona broda, te tłuste włosy z przedziałkiem na środku jak u kelnera w tawernie. Rzecz jasna człowiek nauki zdawał sobie sprawę, że to poza; starannie przemyślane przebranie. Wizerunek pieczołowicie wypracowany na potrzeby genialnego planu, którego człowiek nauki był wykonawcą i współautorem. Kostium, który miał wyrażać pokorę i skromność prawdziwego Bożego męża. Prosty strój, nieodciągający uwagi interlokutora od hipnotycznego, stalowoniebieskiego spojrzenia przywdzianego weń człeka.

Spojrzenie demona.

– Co narobiliśmy? – powtórzył jego towarzysz swoim osobliwym, prostym, niemal prostackim głosem. – Powiem ci, co narobiliśmy, przyjacielu. Ty i ja… Właśnie przynieśliśmy naszemu ludowi zbawienie.

Jak zawsze w jego towarzystwie, człowiek nauki poczuł, że ogarnia go paraliżujące poczucie słabości. Mógł tylko stać w miejscu i kiwać głową. Lecz kiedy zaczął pojmować, co właśnie zrobili, po jego duszy rozlał się nagle dławiący mrok, a on sam wybiegł myślami w przyszłość, zastanawiając się, jakie to potworności czekają ich jeszcze; potworności, których nie był w stanie nawet sobie wyobrazić w tamtym ustronnym monastyrze, gdzie po raz pierwszy zobaczył owego tajemniczego chłopa. Gdzie mężczyzna ów sprowadził go znad krawędzi, zademonstrował mu siłę swego cudownego daru oraz opowiedział o swych wędrówkach po zapomnianych, ukrytych głęboko w kniei klasztorach oraz o tym, w co nauczył się w nich wierzyć. Gdzie mistyka jego przeszywającego wzroku po raz pierwszy objawiła mu wieść o nadejściu „prawdziwego cara”, sprawiedliwego władcy, zbawiciela ludu, który urodził się jako zwykły chłop. Zbawcy Świętej Rusi.

Przez krótką chwilę człowiek nauki zastanawiał się, czy kiedykolwiek zdoła się wyswobodzić spod wpływu swego mistrza i umknąć przed szaleństwem, które bez wątpienia mieli rozpętać. Myśl ta wyparowała jednak z jego głowy tak szybko, jak się w niej pojawiła; stłumiona, zanim jeszcze zaczęła nabierać konkretniejszego kształtu.

O ile wiedział, nikt jeszcze niczego nie odmówił Grigorijowi Jefimowiczowi Rasputinowi.

I wiedział doskonale, był tego tak pewien, że aż przyprawiało go to o dreszcz, iż Opatrzność nie obdarzyła go wystarczająco silną wolą, by to on miał być pierwszy.

1

QUEENS, NOWY JORK

CZASY WSPÓŁCZESNE

Nie smakowała mu wódka, już nie, a ostatni kieliszek wypalił mu gardło niczym kwas, co jednak nie powstrzymało go od zamówienia kolejnego.

Leo Sokołow miał za sobą parszywy dzień.

Paskudny dzień, który nastąpił po wielu parszywych dniach.

Oderwawszy na chwilę oczy od przymocowanego do ściany telewizora, gestem poprosił barmana o dolewkę, po czym wlepił z powrotem wzrok w ekran, w materiał nadawany na żywo z Moskwy. Narastała w nim gorycz, gdy patrzył, jak kamera robi zbliżenie na opuszczaną do grobu trumnę.

„Ostatni z nas” – lamentował w myślach. „Ostatni… i najlepszy”.

„Ostatni z rodziny, którą osobiście zniszczyłem”.

Ekran podzielił się na dwie części, by przekazać inny materiał, nadawany z placu Maneżowego, gdzie tysiące demonstrantów protestowało pod murami i wieżami Kremla. Pod samym nosem tych, którzy zamordowali tego dzielnego, szlachetnego – wspaniałego człowieka.

„Możecie sobie do woli krzyczeć i wrzeszczeć” – myślał, gotując się z wściekłości. „Co ich to obchodzi? To, co mu zrobili, zrobią znowu, i będą to robili każdemu, kto ośmieli się powiedzieć słowo przeciw nim. Nie obchodzi ich, ilu zabiją. Dla nich jesteśmy zwykłym…” Przypomniał sobie natchnione słowa mężczyzny.

„Jesteśmy zwykłym bydłem”.

Ogarnął go bezgraniczny smutek, bo na ekranie pojawiło się zbliżenie pogrążonej w żałobie wdowy, całej w czerni, która ze wszystkich sił starała się zachować resztki godności i patrzeć wyzywająco, mimo że wiedziała – Sokołow był tego pewien – iż wszelkie myśli o oporze zostaną jej szybko i bezlitośnie wybite z głowy.

Zacisnął palce wokół kieliszka.

W odróżnieniu od pozostałych liderów opozycji mężczyzna, którego szczątki właśnie grzebano, nie był egocentrykiem pożądającym władzy czy też znudzonym oligarchą chcącym dorzucić kolejne trofeum do swej pozłacanej kolekcji. Ilja Szyslenko nie był pełnym nostalgii komunistą, opętanym mesjanizmem ekologiem czy obłąkanym lewicowym radykałem. Był zwykłym, zaniepokojonym obywatelem; prawnikiem, który postanowił naprawić swój kraj. A jeśli nie naprawić, to uczynić choć odrobinę lepszym. Człowiekiem napędzanym przez chęć walki z tymi, którzy dzierżyli władzę; tymi, których publicznie nazwał partią łgarzy i złodziei – to określenie silnie zakorzeniło się w umysłach opozycjonistów walczących z rządem. Przekonanych, że należy walczyć z szalejącą w kraju korupcją i złodziejstwem; że trzeba pozbyć się tych, co ukradli kraj tym, których przez dziesięciolecia trzymali w niewoli; tych, którzy rządzili nim teraz za pomocą pozłacanego ostrza, a nie żelaznej pięści; tych, którzy rabowali jego ogromne bogactwa i upychali swoje miliardy w bankach Londynu i Zurychu. Ryzykującym własne życie, by obdarzyć swych współobywateli godnością i wolnością, jakimi cieszy się wielu ich sąsiadów w Europie i na całym świecie.

Jak dumny był Sokołow, gdy po raz pierwszy przeczytał o nim w gazecie. Widok tego charyzmatycznego młodzieńca fetowanego w kanałach informacyjnych tchnął nowe życie w jego zmęczone, sześćdziesięciotrzyletnie płuca, podobnie jak lektura publikowanych w „New York Timesie” jego pełnych komplementów profili, słuchanie jego porywających przemówień na YouTube, oglądanie w telewizji, jak liczba uczestników organizowanych przez niego marszów protestacyjnych ciągle się zwiększa, aż wreszcie wydarzyło się coś zupełnie niebywałego, dziesiątki tysięcy wściekłych, doprowadzonych do ostateczności Rosjan w różnym wieku i o różnym statusie materialnym, dzielnie opierając się siarczystemu mrozowi i oddziałom policji, zaczęły gromadzić się na placu Bołotnym i w całej stolicy, by słuchać jego słów, wykrzykiwać wyrazy poparcia i żądać, by przestano ich wreszcie traktować jak bezmyślnych pańszczyźnianych chłopów.

Tak jakby samo słuchanie jego słów nie było wystarczająco upajającym uczuciem, jakby sam widok tłumów w ojczyźnie nie wystarczał, by przyspieszyć rytm bicia jego serca, jego entuzjazm dodatkowo zwiększało to, iż ten inspirujący tłumy lider, ten wyjątkowy i dzielny człowiek, ten wybawiciel, był ni mniej, ni więcej tylko synem rodzonego brata Leo. Jego bratankiem i nie licząc jego samego, ostatnim żyjącym członkiem jego rodziny.

Rodziny, którą osobiście niemalże unicestwił.

Na ekranie telewizora pojawiło się nagranie ostatniego przemówienia jego bratanka i Sokołow poczuł nagle, że to dla niego zbyt wiele. Wpatrując się w powściągliwą mimikę młodego człowieka oraz emanującą z niego zaraźliwą energię, nie był w stanie nie myśleć o tym, jak nieszczęśnik musiał się zmienić po aresztowaniu; o potwornościach, jakie musiały go spotkać. Jak po wielekroć od chwili, kiedy dotarła do niego wiadomość o śmierci bratanka, nie mógł się powstrzymać i wyobrażał sobie, jak ten piękny, obiecujący młody człowiek zostaje wrzucony do ciemnej dziury w więzieniu Lefortowo, w mdłym, pomalowanym na ohydny musztardowy kolor budynku tuż za centrum Moskwy, w którym przetrzymywano więźniów politycznych jeszcze za cara. Znał doskonale jego paskudne dzieje; wiedział, jak umieszczonych tam dysydentów zmiękczano, karmiąc na siłę przez nozdrza. Wiedział o tamtejszych lochach i „celach wydobywczych” ze ścianami pomalowanymi na czarno i pojedynczymi dwudziestowatowymi żarówkami świecącymi dwadzieścia cztery godziny na dobę oraz o ciągłych, mogących przyprawić o obłęd, wibracjach rozchodzących się z sąsiedniego instytutu hydrodynamiki z taką siłą, że nie można było postawić na stole filiżanki, żeby nie rozlała się jej zawartość. Wiedział również o ogromnej maszynce do mięsa, przez którą przepuszczano ciała ofiar, zanim spłukano je do miejskiej kanalizacji. Więziony był tam Aleksander Sołżenicyn, a także jego imiennik, były agent KGB Litwinienko, któremu dokooptowano palącego jak smok współwięźnia i kapusia – drobny, choć doskonale przemyślany prezent od dawnych pracodawców pamiętających, że nie był w stanie wytrzymać papierosowego dymu – zanim za pomocą nafaszerowanej polonem herbaty zamordowano go w Londynie, dokąd uciekł po zwolnieniu z paki.

Bratanka Sokołowa nie zabito w aż tak wyrafinowany sposób. Lecz Sokołow zdawał sobie sprawę, że jego śmierć bez wątpienia była o wiele bardziej bolesna.

Bez wątpienia.

Zacisnął powieki, usiłując nie dopuścić do świadomości strasznych obrazów tego, co, jak przypuszczał, mu tam zrobili – na próżno, bo obrazy te uparcie wracały. Wiedział, do czego byli zdolni ci ludzie; wiedział doskonale, znał wszystkie makabryczne szczegóły; wiedział też, że nie oszczędzili jego bratankowi niczego, ponieważ decyzja została podjęta na samej górze, ponieważ musieli pozbyć się ciernia tkwiącego w ich boku, ponieważ chcieli dać przykład takim jak on.

Na ekranie pojawił się inny materiał, tym razem nadawany z miejsca położonego znacznie bliżej podupadłego baru w Astorii, w którym garbił się nad kieliszkiem Sokołow. Ludzie demonstrowali na Manhattanie, przed rosyjskim konsulatem. Były ich setki; machali transparentami, potrząsali pięściami, przyozdabiali bramy przyległych budynków bukietami kwiatów i wieńcami – a wszystko to na oczach licznych nowojorczyków i istnej hordy reporterów.

Nastąpiło cięcie i ekran wypełnił widok kolejnych, podobnych demonstracji, odbywających się przed rosyjskimi ambasadami i konsulatami na całym świecie. Potem autorzy relacji wrócili na Manhattan.

Sokołow tępym wzrokiem wpatrywał się w telewizor. Po chwili uregulował rachunek i zataczając się, wyszedł z baru, mgliście tylko świadomy, gdzie się znajduje, ale całkowicie pewien, gdzie być w tej chwili powinien.

Jakimś cudem dotarł z Queens na Manhattan, a potem na Wschodnią Dziewięćdziesiątą Pierwszą Ulicę, gdzie potężny, hałaśliwy tłum napierał na policyjne barierki. W piersi wzbierał mu gniew, podsycany zapałem otaczających go ludzi, do których wkrótce dołączył, przepchnąwszy się w sam środek zbiegowiska, by wymachując w powietrzu pięścią, skandować donośnie ze wszystkimi: „Łżecy, ubijcy!” (Kłamcy, mordercy!) i: „Pozor!” (Hańba!).

Wkrótce stał już na czele tłumu, tuż przy barierce, która odgradzała zgromadzonych od bramy konsulatu. Śpiewano coraz głośniej, a pięści boksowały powietrze coraz energiczniej. Efekt w połączeniu z alkoholem krążącym w jego żyłach przypominał halucynacje. Jego umysł krążył przez chwilę po bezdrożach, by w końcu skupić się na niezwykle kuszącym obrazie; fantazji na temat zemsty, która przeniknęła go niczym płomień. Rozpaliła go od środka, a Leo podsycał ten ogień, pozwalał mu narastać, aż wreszcie obraz pochłonął go niczym piekielne ognie.

Jego znużony, zamglony wzrok wypatrzył dwóch mężczyzn stojących przy wejściu do konsulatu. Przyglądali się tłumowi, a po krótkiej wymianie zdań schronili się za drzwiami.

Sokołow nie mógł się powstrzymać.

– Właśnie tak! Uciekacie i chowacie się, bezbożne świnie! – zawołał pod ich adresem. – Wasz czas się kończy, słyszycie? Wasz czas się kończy, was wszystkich, i zapłacicie nam! Zapłacicie za wszystko, co do kopiejki! – Zaczął walić miarowo pięścią w barierkę, a po policzkach ciurkiem płynęły mu łzy. – Myślicie, że z nami skończyliście? Myślicie, że skończyliście z Szyslenkami? Nie tak szybko, sukinsyny! Załatwimy was! Dorwiemy was! Jeszcze was dopadniemy!

Całą następną godzinę spędził, wydzierając się ile sił w zmęczonych płucach i boksując powietrze równie znużonymi, słabymi pięściami. W końcu wyczerpany, z pochyloną głową wyruszył w powrotną drogę. Dotarł do metra, a potem do mieszkania w Astorii, gdzie czekała na niego jego żona Dafne, zakochana w nim do nieprzytomności.

Nie zdawał sobie, rzecz jasna, sprawy; nie miał pojęcia, choć przecież powinien był wiedzieć – pewnie by się domyślił, gdyby nie ostatnie cztery kieliszki wódki – że oni też go obserwowali. Obserwowali i uważnie słuchali, jak zawsze, a zwłaszcza w czasach takich jak te, w trakcie zgromadzeń takich jak te, gdy tłum niepożądanych osób można zarejestrować na taśmie, przeanalizować i skatalogować, a wszelkiej maści krzykaczy dodać do wszystkich złowieszczych list. Kamery monitoringu zamontowane na murach i na dachu konsulatu pracowały pełną parą, podobnie jak mikrofony kierunkowe oraz, co gorsza, tajni agenci Federacji błąkający się w tłumie, udający demonstrantów i naśladujący ich wściekłe okrzyki oraz gesty, uważnie przy tym przyglądający się otaczającym ich twarzom i wyłuskujący z tłumu tych, którzy zasługiwali na to, by przyjrzeć się im jeszcze bliżej.

Sokołow nie wiedział o tym, chociaż powinien był wiedzieć.

Trzy dni później przyszli po niego.

2

FEDERAL PLAZA, MANHATTAN

Wiem, że nazywa się ich kretami, ale ten facet naprawdę skrył się pod ziemią. Albo zniknął jak duch.

Ścigałem go od paru miesięcy, od tamtego dnia w Parku Narodowym Sekwoi, który spędziłem w domku Hanka Corlissa. Dnia, w którym Corliss palnął sobie w łeb tuż po tym, jak powiedział mi, kto mu pomógł zrobić pranie mózgu mojemu synkowi Aleksowi.

Mojemu czteroletniemu synkowi.

Trzeba być wyjątkowo paskudnym przedstawicielem rodzaju ludzkiego, żeby się do czegoś takiego posunąć. Z Corlissa został tylko cień, przyznaję. Wrak człowieka. Przeszedł przez prawdziwe piekło, koszmar, kiedy jakieś pięć lat temu prowadził w południowej Kalifornii i w Meksyku operację DEA. Byłem tam wtedy, służąc w połączonych siłach FBI i DEA. Ścigaliśmy Raoula Navarra, barbarzyńskiego meksykańskiego barona narkotykowego znanego jako El Brujo – „Czarodziej” – i wszystko się raptem popieprzyło. Na mnie też odcisnęło to piętno, ale to, co zrobili tamtej nocy Corlissowi – nie można tego nazwać nawet barbarzyństwem.

Na obrzydliwy pomysł wykorzystania mojego syna wpadł Corliss, któremu z żądzy zemsty pomieszało się w głowie. Zanim nafaszerowali biedaka kulami, zmusili go, by patrzył na śmierć własnej córki. To cud, że przeżył. Może to właśnie pragnienie zemsty dodało mu sił. Kiedy się teraz nad tym zastanawiam, zadaję sobie pytanie, czy sam nie zrobiłbym tego co on. Czy i mnie nie ogarnęłaby obsesja, gdyby spotkało mnie coś takiego. Mam nadzieję, że nie, ale kto wie? W czasach takich jak te bardzo łatwo jest zapomnieć, co to takiego rozsądek i moralność.

Tak czy inaczej Corliss zapłacił najwyższą cenę za swoje występki, ale zdeprawowany psychol, który wykonał za niego brudną robotę i namieszał mojemu synkowi w głowie – niejaki Reed Corrigan, agent CIA – ciągle był na wolności. Nawet jak na ich, szpiegów, standardy, gość był wyjątkowo pokręconym sadystą. I moim obowiązkiem jako agenta federalnego było zadbać o to, by jego zboczenie nikomu już nie zrujnowało życia. Mogłem to osiągnąć w najprostszy sposób, a mianowicie dusząc faceta gołymi rękami. Bardzo powoli.

Jasne, coś takiego nie bardzo mieści się w procedurach Biura.

Problem polegał jednak przede wszystkim na tym, że nie mogłem popaprańca znaleźć. Sprawy nie ułatwiał też fakt, że to nie mój poprzedni szef, Tom Janssen, siedział teraz w gabinecie na dwudziestym piątym piętrze Federal Plaza, gapiąc się na mnie zza biurka.

Na Janssena mógłbym liczyć.

Ten facet – Ron Gallo, nowy zastępca dyrektora biura terenowego FBI w Nowym Jorku – no cóż, powiedzmy, że „czuły” przydomek Fiut, jakim podwładni obdarzali tego urzędnika, idealnie do niego pasował.

– Musisz odpuścić, Reilly – nalegał mój nowy szef. – Daj sobie spokój. Rób, co do ciebie należy.

– Mam robić, co do mnie należy? – odburknąłem. – Po tym, co się stało? – Udało mi się powstrzymać i nie wygarnąłem mu w twarz tego, co naprawdę chciałem. Dodałem więc tylko: – A ty co byś zrobił na moim miejscu?

Gallo teatralnie wciągnął powietrze w płuca, po czym obdarzywszy mnie pełnym desperacji spojrzeniem, powoli wypuścił je nosem.

– Daj sobie spokój. Dorwałeś Navarra. Corliss nie żyje. Sprawa jest zamknięta. Tracisz tylko czas – swój i nasz. Jeżeli Agencja nie chce, żeby ktoś odszukał ich człowieka, to go nie znajdziesz. A zresztą, przypuśćmy nawet, że ci się uda – co wtedy? Jak mu udowodnisz, że brał w tym udział, skoro Corliss już nic nie powie?

Nie podobała mi się jego protekcjonalna, wystudiowana mina, ale musiałem niechętnie przyznać, że Fiut miał rację. Nie dysponowałem prawie żadnymi dowodami. Jasne, Corliss przyznał się, że zlecił robotę Corriganowi. Ale Corliss faktycznie był martwy. Co oznaczało, że nawet jeśli uda mi się przełamać zmowę milczenia CIA i położyć łapska na tym zboku, pod względem prawnym rzecz sprowadzi się do moich słów przeciw jego.

– Wracaj do roboty – usłyszałem polecenie. – Do tego, za co ci płacimy. Chyba nie narzekasz na nadmiar wolnego czasu, co?

Uderzyłem mocno dwoma palcami w blat jego biurka.

– Nie zostawię tak tego.

Mój szef wzruszył tylko ramionami.

– Jak tam chcesz. W sumie co mnie obchodzi, co robisz po godzinach.

Dokładnie tak, jak to określiłem: przydomek idealnie do niego pasował.

Wyszedłem z jego gabinetu mocno zdołowany. Była prawie jedenasta, a ja nie jadłem śniadania, postanowiłem więc łyknąć trochę powietrza i zagryźć smutki kanapką, i zapić kawą z mojej ulubionej restauracyjki na czterech kołach. Październikowy poranek był rześki, bezchmurny i na Dolnym Manhattanie odświeżająca bryza pogwizdywała w otaczających mnie betonowych wąwozach. Dziesięć minut później siedziałem na ławeczce przed ratuszem z roladką z bekonem i fontiną w jednej ręce, parującym kubkiem w drugiej oraz całym szeregiem pozostawionych bez odpowiedzi pytań w głowie.

Prawdę mówiąc, nie bardzo przejmowałem się komplikacjami natury prawnej. Najpierw musiałem go znaleźć, jego oraz psychiatrę lub psychiatrów, którzy namieszali Aleksowi w głowie. Nie chodziło tylko o sprawiedliwość i – przyznaję – zemstę. Chodziło o Aleksa.

Tego ranka jak co tydzień od powrotu z Kalifornii wraz z Tess zabraliśmy małego do dziecięcego psychiatry. Lekarka, Stacey Ross, była naprawę dobra. Pomogła Kim, córce Tess, która przeżyła traumę kilka lat wcześniej, gdy miała zaledwie dziesięć lat. Znalazły się w samym środku krwawej strzelaniny w Met. Policjantowi stojącemu przed muzeum odrąbano mieczem głowę. To wtedy poznałem Tess, tego właśnie wieczoru, tuż po jatce. Pracując z Kim, Stacey dokonywała cudów. Teraz też ich potrzebowaliśmy, ale lekarka musiała najpierw wiedzieć, co tamci zrobili Aleksowi, żeby to porządnie odkręcić. Na razie wiedziała tyle co my – niczego przed nią nie ukrywałem – ale to nie wystarczało. Pod jej opieką Alex robił postępy, co dodawało nam otuchy. Ale koszmary i napady lęku ciągle go nawiedzały. Najgorsze jednak, że głupoty, które wtłoczyli mu do mózgu na mój temat – wmówili mu na przykład, że jego ojciec jest wyrachowanym zabójcą, zresztą nie ograniczyli się do tego – ciągle się w nim czaiły. Widziałem to czasem w jego oczach, kiedy na mnie patrzył. Wahanie, niepewność. Strach. Moje własne dziecko, syn, o którego istnieniu do niedawna nie miałem pojęcia, o którym dowiedziałem się zaledwie parę krótkich miesięcy temu, spoglądający na mnie w ten sposób, choćby przez sekundę, kiedy chętnie oddałbym za niego życie…

Za każdym razem myślałem, że umrę.

Musiałem znaleźć tych ludzi i wyciągnąć od nich, co mu dokładnie zrobili i jak sprawić, by o tym zapomniał. Wiedziałem jednak, że to nie będzie łatwe, zwłaszcza bez pomocy kawalerii w postaci środków pozostających do dyspozycji Biura. W żadnej z potężnych baz danych, do których wrzucałem nazwisko Corrigana – publicznych, komercyjnych, kryminalnych czy rządowych – nie trafiłem na profil pasujący do popaprańca, którego szukałem. Właściwie figurowało w nich niewielu Reedów Corriganów, a tych, których system wynalazł, bez problemu udało mi się prześwietlić i wykreślić. Wszystkich z wyjątkiem jednego. Okazało się, że jednym z trzech dyrektorów korporacji o nazwie Devon Holdings jest właśnie niejaki Reed Corrigan. Jako adres firma podawała skrytkę pocztową w Middletown w stanie Delaware. Na tym właściwie kończyły się informacje. Wyśledziłem jednak, że na początku lat dziewięćdziesiątych korporacja wynajęła kilka samolotów typu Beechcraft King Air oraz niewielkiego learjeta. Kiedy przyjrzałem się jej bliżej, szybko stało się jasne, że dwaj pozostali menadżerowie, figurujący w rejestrze obok Corrigana, to także duchy, w dodatku dosyć nieporadnie sprokurowane – numery ubezpieczenia społecznego nadano im w tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym dziewiątym roku, dosyć późno jak na facetów, którzy już dwa lata później pełnili funkcje dyrektorów w firmie. Devon na kilometr czuć było lipną spółką. Po krótkim śledztwie krok po kroku dotarłem – cóż za niespodzianka! – do CIA.

Demaskowanie tego rodzaju fasadowych korporacji nie było dla mnie zbyt wielkim wyzwaniem. My też z nich korzystaliśmy, jak zresztą wszystkie agencje, włączając w to CIA. Służyły jako wygodne narzędzie budowania fałszywych tożsamości dla agentów oraz równie użyteczna przykrywka dla tajnych operacji, takich jak czarterowanie i wynajmowanie samolotów w celu przewiezienia podejrzanych o terroryzm albo agentów, których trzeba było przerzucić przez granicę, z czym zresztą w tym konkretnym przypadku miałem przypuszczalnie do czynienia. Mój tajemniczy agent używał pewnie fałszywej tożsamości, pracując przy operacji, w której wykorzystano spółkę Devon, i wszystko wskazywało na to, że dawno temu porzucił przykrywkę, co, rzecz jasna, było standardową procedurą w wypadku ukończenia lub przerwania takiej czy innej misji.

Żadnego nazwiska. Żadnej twarzy.

Duch.

W ogóle mnie to nie dziwiło. Corliss wydusił z siebie to nazwisko bardzo niechętnie i nagle uzmysłowiłem sobie, że okazał się zawodowcem do samego końca; nie ujawnił prawdziwego nazwiska kumpla. Nie miał powodu, żeby go spalić, zwłaszcza że facet ruszył mu na ratunek. I choć ta fałszywka była dla mnie zaledwie ochłapem, to dla mojego ducha mogła się okazać o wiele bardziej treściwym ostrzeżeniem, że ktoś go szuka. Jak tylko zacząłem węszyć wokół Corrigana, gdzieś tam, w jakiejś serwerowni w piwnicy w Langley, bez wątpienia zapaliła się czerwona lampka i facet został zaalarmowany, dowiedział się o wszystkim – i o mnie. Musiałem więc teraz założyć, że ma nade mną przewagę: zdaje sobie sprawę, że go ścigam, podczas gdy ja nie wiem o nim nic a nic.

Wyrazy uznania dla Hanka Corlissa za pośmiertne pokazanie mi środkowego palca!

Zacząłem się zastanawiać, skąd Corliss mógł znać fałszywe nazwisko Corrigana i jak to się stało, że wykrztusił je z siebie pod presją, gdy dorwałem go w jego domku. Musiał je znać bardzo dobrze. Przyszło mi do głowy, że mógł faceta znać tylko pod tym imieniem. Jedno z dwojga: albo kojarzył go wyłącznie jako Reeda Corrigana, co oznaczało, że spotkali się w podejrzanych okolicznościach, gdy mój duch używał przykrywki i nie czuł potrzeby wyjawiania Corlissowi prawdziwego nazwiska; albo też – i wydawało się to bardziej prawdopodobne, zważywszy, że to Corrigana Corliss poprosił o pomoc w nieoficjalnej, brudnej sprawie – znał wprawdzie jego prawdziwą tożsamość, ale obaj pracowali ze sobą w ramach jakiejś misji, operacji specjalnej, która zbliżyła ich do siebie i w czasie której facet używał nazwiska Corrigan.

Tak czy inaczej potrzebowałem pomocy, by uzyskać dostęp do archiwum operacji CIA, do którego chłopacy wpuszczają obcych nader niechętnie, najczęściej dopiero przymuszeni przez komisje śledcze Kongresu, a i w tym wypadku nie dałbym złamanego grosza za szczerość ich intencji. Musiałem znaleźć sposób, żeby dorwać się do ich akt, a właściwie nie wiedziałem nawet, gdzie zacząć szukać, bo dysponowałem tylko tropem prowadzącym do Devon Holdings oraz jeszcze jednym drobiazgiem, o jakim wspomniał Corliss: że, jak to ujął, „w tamtych czasach” Corrigan pracował nad programem MK-ULTRA. Oczywiście coś mi się obiło o uszy na ten temat – jak zresztą wszystkim. Jednak po Meksyku wiedziałem o nim o wiele więcej, a to, czego się dowiedziałem, wkurzyło mnie jeszcze bardziej.

MK-ULTRA było kryptonimem tajnego i całkowicie nielegalnego programu CIA z początku lat pięćdziesiątych. Chodziło o kontrolowanie umysłu. Wszystko opierało się na założeniu, że skoro komuchy robią to naszym jeńcom wojennym – coś w stylu Przeżyliśmy wojnę Johna Frankenheimera – to dlaczego my nie mielibyśmy tego robić im. Problem polegał na tym, że nie dysponując w okolicy Langley nadmiarem sowieckich czy chińskich jeńców, wspaniali i szlachetni naukowcy zatrudnieni w Biurze Wywiadu Naukowego Agencji postanowili poeksperymentować na tym, co znajdowało się pod ręką: amerykańskich i kanadyjskich ochotnikach. Sęk w tym, że nie do końca byli oni ochotnikami. Zwerbowano po prostu zwykłych cywili i żołnierzy, grupkę niczego niepodejrzewających pracowników rządowych, sporo pacjentów chorych psychicznie i trochę nieszczęsnych roboli – plus jakieś dziwki i kilku żółtków – którzy nie mieli pojęcia, co tak naprawdę z nimi wyczyniano.

W paru przypadkach lekarze i pielęgniarki aplikujący leki nie wiedzieli, dla kogo w rzeczywistości pracują. Tych kilku, których wypowiedzi przedostały się do opinii publicznej, twierdziło, że według ich przełożonych manipulacje snem, deprywacja sensoryczna, narkotyki, elektrowstrząsy, lobotomia, stosowanie implantów mózgowych oraz innych eksperymentalnych terapii, jakim poddawano pacjentów w pomieszczeniach nazywanych pieszczotliwie „klatkami” albo „pokoikami zombiaków” – wszystko to miało na celu wyłącznie dobro badanych.

Kilkoro tych niczego nieświadomych pacjentów popełniło później samobójstwo.

Przypuszczam, że znakomitości świata medycyny, które przeprowadzały owe eksperymenty, musiały zrobić sobie wagary akurat wtedy, kiedy wykładano przysięgę Hipokratesa. Albo też goście byli zbyt zafascynowani nazistowskimi gwiazdami nauki, które udało się nam przekabacić po wojnie w celu zainicjowania programu, by zadawać zbyt wiele pytań.

Wróg mojego wroga – może w ten sposób usprawiedliwiali to we własnym sumieniu. Ale mniejsza z tym. To już historia. A przynajmniej tak mi się wydawało. Do momentu, gdy zdałem sobie sprawę, że niektórzy z tych ludzi nadal brylują w towarzystwie, ponieważ nikt nigdy się nie pofatygował, żeby aresztować któregokolwiek z nich za to, co zrobili.

Któregokolwiek.

A był ich legion.

Program MK-ULTRA obejmował ponad sto pięćdziesiąt tajnych projektów prowadzonych na dziesiątkach uniwersytetów i innych instytucji naukowych w całym kraju. Jakby całe to bagno, do którego postanowiłem dać się wciągnąć, nie było wystarczająco mętne, sprawę jeszcze bardziej komplikował fakt, że akta MK-ULTRA zostały dawno temu zniszczone, na długo przedtem, zanim cyfrowe ślady czy działalność WikiLeaks znacznie utrudniły całkowite wymazywanie materiałów. W tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym trzecim roku, kiedy dyrektor CIA Richard Helms polecił zniszczyć dokumentację całej sprawy, było to wykonalne. Ocalała tylko sterta teczek – z banalnego powodu: przechowywano je w niewłaściwym miejscu. Niedawno akta te zostały odtajnione i spędziłem sporo czasu na uważnym ich przeglądaniu. Nigdzie jednak nie trafiłem na ślad mojej nieuchwytnej kanalii.

A skoro mowa o kanaliach, to coraz bardziej wyglądało na to, że mimo wszystko zastosuję się do polecenia Galla, ponieważ właściwie nie bardzo wiedziałem, co robić. Oprócz włamania się do serwerowni CIA po to, by wisząc pod sufitem w błyszczącym czarnym kocim kostiumiku à la Tom Cruise, zhakować ich bazy danych, przychodził mi do głowy tylko jeden pomysł, tyle że niezbyt mądry, a nawet zupełnie głupi. I w dodatku nielegalny. Wpadłem na to parę tygodni wcześniej późno w nocy, po paru piwach, w chwili, gdy zżerał mnie gniew niełatwy do pokonania, ten właśnie, który ogarniał mnie zawsze na myśl o tym, co tamci zrobili.

Wpatrując się w park i w nieprzerwany strumień przechodniów, uśpionych poczuciem bezpieczeństwa i zajętych przyziemnymi sprawami, nagle zacząłem znów krążyć wokół tego myślami; zastanawiać się, czy tak naprawdę w ogóle mam jakiś wybór, czy właściwie nie podjąłem już decyzji; odkrywać w sobie niespodziewanie perwersyjną radość z analizowania, jak bym to rozegrał i w jaki sposób mógłbym uniknąć konsekwencji. W tym właśnie momencie z knucia sprytnej, choć wysoce nieroztropnej intrygi wyrwał mnie dźwięk komórki.

Aniołem stróżem okazał się mój partner Nick Aparo. Zapytał, gdzie jestem, i przekazał mi polecenie służbowe. Kazano nam natychmiast jechać do Queens. Ktoś w Astorii postanowił urządzić sobie bungee jumping z okna na piątym piętrze. Tyle że zapomniał o linie.

Wrzuciłem papierek po kanapce do kubła i ruszyłem z powrotem do biura.

Pomyślałem, że przyda mi się odrobina rozrywki.

3

– Jak poszło z Gallem?

Prowadził Aparo. Pędziliśmy jego białym dodge’em chargerem na sygnale. Zbliżaliśmy się drogą FDR do tunelu Midtown-Queens.

– Zły temat – odparłem, nie patrząc na partnera.

Wzruszył ramionami.

– Poważnie, Sean… Jak długo masz zamiar to ciągnąć?

– Że co? – wkurzyłem się. – Ty też?

– Tylko bez nerwów! – zaprotestował. – Jestem po twojej stronie. Całkowicie. Ale sam przyznasz, że stoimy trochę pod ścianą.

– Zawsze jest jakiś sposób.

– Jasne, że jest. Ja też jakoś w końcu poderwę tę z cycami jak melony z zajęć z cyclingu.

– Czekaj, na co teraz chodzisz? Na cycling?

Poklepał się po brzuszysku.

– Stary, w dwa tygodnie zrzuciłem cztery kilo. Damy nie przepadają za sadełkiem.

Nic tak nie działa facetowi na figurę jak świeży rozwód.

– Dopiero teraz to odkryłeś?

– Daję tylko przykład – sprecyzował. – Laska pewnie wolałaby być porwana i sprzedana na targu niewolników w Sudanie, niż spędzić ze mną noc. Ale czy tylko dlatego mam się poddać? Jasne, że nie. Sposób zawsze się znajdzie. Poza tym obaj wiemy, jak bardzo jestem gotów się poniżyć w beznadziejnej walce o zaliczenie numerka. Sęk w tym, jak daleko ty chcesz się posunąć.

Sam zadawałem sobie to pytanie.

Wkrótce dotarliśmy do Astorii. Na miejscu panował chaos, czego zresztą można się było spodziewać. Choćbyśmy uważali nowojorczyków za nie wiem jak zblazowanych, choćby nie wiem jak zarzekali się, że widzieli już wszystko, śmierć na oczach tłumu ciągle gromadziła komplet na widowni.

A na scenie królowała pięciopiętrowa ceglana przedwojenna kamienica przy zadrzewionej uliczce odchodzącej od Trzydziestej Pierwszej. Teren został już odgrodzony, co natychmiast wywołało korki, w których kierowcy trąbili na siebie nawzajem i obrzucali się rozczarowująco mało pomysłowymi wyzwiskami. Aparo, wspomagając się błyskami koguta, jakimś cudem zdołał przebić się przez to kłębowisko i pomanewrowawszy wprawnie przy chodniku, zaparkował zaledwie kwartał dalej. Ruszyliśmy przed siebie, mijając kilka telewizyjnych wozów transmisyjnych oraz samochodów policji i machnąwszy odznakami, przedostaliśmy się za taśmę do miejsca, w którym nasza ofiara spotkała się z przeznaczeniem. Okazał się nim chodnik tuż przed budynkiem, którego fasada zadziwiała finezyjnie rzeźbionymi szczegółami, szpecona za to zygzakami schodów pożarowych czy widocznymi tu i ówdzie pod oknami panelami klimatyzatorów.

Technicy rozbili nad ciałem sporych rozmiarów namiot, który miał zabezpieczyć dowody przed naruszeniem – przypadkowym bądź nie – oraz przed kaprysami pogody, a jednocześnie zapewniał nam odrobinę prywatności. Sądząc z liczby osób wyglądających przez okna, czekało nas sporo roboty: przepytywanie sąsiadów, zbieranie fotek zrobionych komórką czy nagrań wideo. Mnóstwo przepytywania i zbierania, ponieważ jak wynikało z przekazanych nam wstępnych informacji, już pierwsi gliniarze, którzy dotarli na miejsce, ustalili szybko, że denat, zanim dał nura w stronę chodnika, wypadł przez zamknięte okno.

Samobójcy zwykle je wcześniej otwierają.

Na kolejne pytanie – po co wezwano nas do domniemanego morderstwa w Queens, które przecież podpadało pod miejscowy wydział zabójstw – szybko uzyskałem odpowiedź. Ofiarą był dyplomata.

Rosyjski dyplomata.

Podchodząc do kamienicy, spojrzałem w górę i zobaczyłem kilku facetów wychylających się z okien na ostatnim piętrze budynku, bezpośrednio nad namiotem. Domyśliłem się, że to właśnie miejscowi. Dziesięć do jednego, że nie są zachwyceni na nasz widok. Wszystko wskazywało też na to, że ofiara frunąc w stronę chodnika, jakimś cudem ominęła gałęzie drzew, co nie najlepiej wróżyło, jeśli chodzi o stan zwłok.

Weszliśmy z Aparo do namiotu. W środku zastaliśmy kilku techników zajętych robieniem zdjęć, pobieraniem próbek i innymi lamerskimi czynnościami, które zazwyczaj wykonują. Zapytałem o koronera. Był ciągle na miejscu, czekając na zielone światło, żeby zabrać ciało do swojego pozbawionego okien legowiska. Szybko wystąpił z szeregu jajogłowych. Nie znaliśmy się, podałem więc swoje personalia. On nazywał się Lucas Harding i miał podobnie irytująco swobodny sposób bycia jak wszyscy patolodzy na tej planecie.

Od razu zaprosił nas do swojego królestwa. Wsunęliśmy na buty papierowe kapcie, wciągnęliśmy na ręce obowiązkowe gumowe rękawice i ruszyliśmy za nim.

Widok nie należał do przyjemnych.

Co zresztą raczej nie dziwiło w przypadku ciała, które rozbiło się o betonowy chodnik, pokonawszy uprzednio dzielące je od niego pięć pięter.

Widziałem przedtem tylko jednego trupa, który spadł z podobnej wysokości, i chociaż w swoim życiu naprawdę napatrzyłem się na krew i flaki, akurat tego widoku nigdy nie zapomnę. Zazwyczaj nie zwracamy uwagi na niesłychaną kruchość naszego ciała, nic jednak nie jest w stanie uzmysłowić nam jej z większą brutalnością niż czyjeś zwłoki rozsmarowane w ten sposób na chodniku.

Chociaż czaszka była tak zmiażdżona, że przypominała zgniecioną przez jakiegoś gigantycznego bachora plastelinową kulę, ciągle można było rozpoznać, że należała do białego dorosłego mężczyzny o ciemnych, krótko ściętych włosach, około trzydziestki i w niezłej formie – w każdym razie przed upadkiem. Miał na sobie ciemnoniebieski garnitur, podziurawiony w paru miejscach – poniżej lewego łokcia i obok prawego ramienia – przez potrzaskane kości, które przebiły się przez materiał. Jedna, całkiem spora, kałuża krwi zebrała się wokół głowy, druga na lewo od ciała, skąd spływała strużką po lekko pochyłym chodniku do szerokiej szczeliny w betonie. Najbardziej makabryczny widok stanowiła jednak szczęka. Wyglądało to tak, jakby wzięła na siebie bezpośrednie uderzenie i została wyszarpnięta ze stawów – zwisała z boku niczym przerośnięty pasek, który odczepił się od wojskowego hełmu.

Musieliśmy też omijać kawałki szkła rozrzucone wokół ciała.

Harding zauważył, że na nie zerkam.

– Owszem, szkło pasuje do tego, co czytamy z ciała – wyjaśnił. – Rozkład rąk sugeruje, że wyciągnął je, żeby zamortyzować upadek. To oczywiście bezcelowe, ale nie da się zwalczyć odruchu. Potwierdza jednak, że kiedy upadał, żył i był świadomy. Pozycja, w której wylądował, w relacji do krawędzi budynku również potwierdza przyjętą wersję. Samobójcy najczęściej skaczą prosto w dół. Nikt nie robi tego z entuzjazmem; nie przypomina to skoku z trampoliny. Zwykle wykonują tylko krok poza gzyms, ale gdyby tak było w tym przypadku, spodziewałbym się ciała kilkadziesiąt centymetrów bliżej budynku, a nie tam, gdzie je znaleźliśmy. Ten facet wyleciał z okna z impetem. Gdyby chodnik nie był tutaj tak szeroki, wylądowałby na czyimś samochodzie.

– Udało się go zidentyfikować? – spytałem.

Harding potwierdził skinieniem głowy.

– Gliniarze, którzy byli tu pierwsi, znaleźli jego portfel. Niech pan zaczeka, mam tutaj dane. – Przerzucił do tyłu stronę w notatniku i znalazł właściwy wpis. – Nazywał się Fiodor Jakowlew. Mamy potwierdzenie jego tożsamości. Rosyjski konsulat przysłał przedstawiciela.

– Znał go osobiście?

– Znała – poprawił go Harding.

– Ustaliliście czas zgonu? – spytał Aparo.

– Tak, ósma dwadzieścia, plus minus dwie minuty – rzekł koroner. – Prawie że trafił w dwoje przechodniów. To oni zadzwonili na policję.

Zerknąłem na zegarek i domyśliłem się, do czego zmierza Aparo. Była prawie jedenasta. Nasz denat zginął jakieś dwie i pół godziny temu. Co oznaczało, że jeśli to było morderstwo – a w obecnej chwili wszystko na to wskazywało – to dotarliśmy na miejsce stanowczo zbyt późno, a zatem już na wstępie znaleźliśmy się na straconej pozycji.

Rozejrzałem się, po czym zadałem kluczowe w tego rodzaju sytuacji pytanie.

– Czy ktoś znalazł przy nim komórkę? Albo gdzieś obok?

Koroner wykrzywił usta w dziwnym grymasie.

– Nie, przynajmniej nigdzie przy nim. Nikt nam też niczego nie przekazał.

Niedobrze. Na szczęście mieliśmy swoje sposoby na to, żeby odzyskać zawartość jego telefonu. Wystarczyło zdobyć numer. Tylko czy Rosjanie go nam podadzą, co było raczej mało prawdopodobne, zważywszy, że gość był dyplomatą.

– Musimy mieć całkowitą pewność, że teren został dokładnie przeszukany i że nic mu nie wypadło.

– Każę jeszcze raz przeczesać okolicę.

Pożegnawszy się z koronerem, wyszliśmy z namiotu i ruszyliśmy w stronę kamienicy.

Kiedy wchodziliśmy do środka, zauważyłem, że przy frontowych drzwiach jest domofon, ale nie zamontowano tam kamery. Hol był podniszczony, za to wysprzątany. Na ścianie na prawo wisiały skrzynki na listy, z których część opatrzono nazwiskami, a pozostałe jedynie numerami mieszkań. Naszym celem było 6E. Odpowiadająca mu skrzynka należała do tych drugich.

Wjechaliśmy rozklekotaną windą na ostatnie piętro. Gdy tylko wysiedliśmy, przywitał nas umundurowany policjant. Z korytarza drzwi prowadziły do trzech mieszkań; numer 6E widniał na tych najbardziej na lewo. Przypuszczałem, że najbliżsi sąsiedzi zostali już przepytani, choć biorąc pod uwagę porę dnia, niektórzy z nich mogli być w pracy.

Weszliśmy do mieszkania. Było ciemne i miało posmak zwietrzałej elegancji. Jak w wielu przedwojennych lokalach, zwracało w nim uwagę staroświeckie, gustowne wykończenie – parkiet, wysokie sufity, zwieńczone łukami drzwi, listwy w misternie rzeźbione korony… Próżno szukać czegoś takiego w nowszych budynkach. Wnętrze – ciemne drewno, kwiatowo-koronkowe wzorki z bogatymi zdobieniami – a nawet zapach natychmiast kazały człowiekowi cofnąć się pamięcią do dawnych dziejów. Mieszkańcy najwyraźniej wynajmowali je od wielu lat. Zdjęcie w ramkach na stoliku w korytarzu idealnie korespondowało z aurą całości. Widniała na nim uśmiechnięta para, oboje pod siedemdziesiątkę, pozująca przed jakimś potężnym łukiem skalnym z rodzaju tych, które ogląda się w parkach narodowych na zachodzie. Mężczyzną z fotografii – niskim, o okrągłej twarzy i z rzadką kępką siwych włosów wokół łysego czubka głowy – z całą pewnością nie był denat z dołu. Na ścianie wisiały trzy stare ikony: klasyczne wizerunki Marii i Dzieciątka Jezus na niezbyt dużych popękanych deskach.

Na stoliku, w miejscu, gdzie zazwyczaj trzyma się pocztę, leżał jakiś kobiecy magazyn. Zauważyłem nazwisko na przezroczystej foliowej kopercie – Dafne Sokołow.

Korytarz prowadził do salonu, w którym trzech mężczyzn – dwóch w garniturach i jeden w mundurze – i kobieta stało i rozmawiało przy wychodzącym na ulicę oknie. Od razu było widać, że w pokoju doszło do jakiejś szarpaniny; świadczyły o tym zniszczony szklany stolik, rozbity wazon i kwiaty rozrzucone na dywanie.

Przedstawiwszy się krótko jako Neal Giordano i Dick Adams, mężczyźni w garniturach poinformowali nas, że są detektywami ze sto czternastego posterunku. Mundurowy nazywał się Andy Zombanakis i pracował w tym samym komisariacie. Cała trójka wyglądała na podminowanych, czemu nie należało się dziwić, zważywszy, że pewnie kazano im czekać na nas w mieszkaniu i przekazać nam śledztwo, które uważali za swoje. Zachowywali się tak, jakbyśmy z Aparo wtarabanili im się na randkę. Co zresztą również można było łatwo zrozumieć, biorąc pod uwagę, z kim rozmawiali.

Kobieta, która wyglądała trochę jak z innej bajki, przedstawiła się jako Larisa Czołmiczewa. Reprezentowała rosyjski konsulat i była skończoną pięknością. Siedmiocentymetrowe szpilki zrównywały jej wzrost z moim, jej szczupłe ciało obfitowało we wszelkie właściwe krągłości, które nęcąco szczelnie wypełniały jej szyte na miarę granatową spódnicę i żakiet oraz białą koszulę, miała też najbardziej olśniewające usta i błękitne oczy, jakie widziałem w życiu, całość zaś wieńczyły perfekcyjnie uczesane jasnokasztanowe włosy, skłaniające się zresztą bardziej ku ognistej czerwieni niż statecznemu brązowi. Spojrzałem ukradkiem na mojego świeżo rozwiedzionego partnera i przed oczyma niemalże stanęły mi kosmate migawki, jakie z całą pewnością właśnie formowały się w jego lubieżnej wyobraźni. Zważywszy na sytuację, trudno się dziwić. W takim towarzystwie każdemu mężczyźnie zrobiłoby się miękko w kolanach.

Na szczęście mnie samemu udało się pozostać dżentelmenem.

– Przykro mi – powiedziałem. – Znała go pani?

– Właściwie nie bardzo – odparła. – Spotkaliśmy się parę razy na różnych oficjalnych przyjęciach, ale w pracy rzadko się widywaliśmy.

Mówiła z ledwie wyczuwalnym słowiańskim akcentem. Przez co jej głos wydawał się jeszcze bardziej seksowny.

Skup się!

– Kim był denat?

– Nazywał się Fiodor Jakowlew. Pracował jako trzeci sekretarz w naszym konsulacie. W Wydziale Spraw Morskich.

Wydział Spraw Morskich. Pierwsze słyszę.

– A pani? – zapytałem. – Mówiła pani, że nie widywaliście się w pracy.

Wyciągnęła z wewnętrznej kieszeni żakietu wizytówkę i wręczyła mi ją. Przeczytałem na głos widniejące pod nazwiskiem stanowisko.

– Radca do Spraw Publicznych.

No cóż, przynajmniej nie „attaché”.

Pozwoliłem, by słowa wisiały przez chwilę w powietrzu, po czym podniosłem wzrok znad wizytówki i spojrzeliśmy sobie w oczy. Uśmiechnąłem się leciutko, ale znacząco. Prawdopodobnie od razu domyśliła się, o co ją podejrzewam, ale najwyraźniej w ogóle nie zbiło jej to z tropu. Wiele razy tańczyłem już tego walca – z chińskimi, francuskimi czy izraelskimi „dyplomatami”. Jednak największymi mistrzami, prawdziwymi królami tego akurat parkietu bez wątpienia byli Rosjanie.

To tyle, jeśli chodzi o szpiegów.

4

Nawet jeśli mur berliński i Imperium Zła były już reliktami przeszłości, to ciągle bawiliśmy się w te same stare gierki.

Rosja nie nazywała się już Związkiem Radzieckim, herszci KGB i ich kamraci ze świata przestępczego nie władali teraz „narodem”, ale bezpośrednio rządzili państwem, a komunizm leżał w płytkim grobie, na którym dzika i wypaczona tamtejsza wersja kapitalizmu tańczyła skoczną kalinkę. Nie oznaczało to jednak, że staliśmy się nagle przyjaciółmi. Choć nie było już między nami różnic ideologicznych, nienawidziliśmy się zupełnie tak samo jak dawniej i zarówno my, jak i oni marnowaliśmy mnóstwo czasu i środków na szpiegowanie się nawzajem.

My mieliśmy szpiegów tam, a oni tutaj. Głównie chodziło o tych wysyłanych przez Rosjan jak za starych dobrych czasów: niektórzy przybywali na placówkę pod „oficjalną przykrywką”, co oznaczało, że dostawali jakąś nudną robotę w ambasadzie lub konsulacie, zazwyczaj jako attaché albo radcy; inni, ci bardziej skłonni do brawury, pod przykrywkami „nieoficjalnymi”, jako „nielegałowie”, czyli osoby pozbawione rządowego parasola ochronnego, w wypadku zatrzymania niemogące się zasłonić immunitetem dyplomatycznym. Biorąc więc pod uwagę to, że za szpiegostwo groziły dosyć wysokie kary – na przykład kara śmierci – ci drudzy ryzykowali o wiele bardziej niż ci pierwsi.

Był jeszcze zupełnie nowy chów – „agenci penetrujący”, jak Anna Chapman i jej niewydarzona świta lalusiów, których kilka lat temu namierzyliśmy i wydaliliśmy z kraju. Media miały niezły ubaw, roztrząsając, jakie to zagrożenie dla bezpieczeństwa naszego wspaniałego narodu mógł stanowić ten wypindrzony rudzielec i grupka jego uzależnionych od Facebooka fanów. Prawda wyglądała jednak tak, że rosyjskim szpiegiem w naszych szeregach mogła być na przykład absolwentka Uniwersytetu Nowojorskiego, zaczynająca gdzieś karierę jako stażystka, następnie wplątująca się w romans z jakąś szyszką pracującą w jednej z branż interesujących Kreml – finansowej, przemysłowej, politycznej, telewizyjnej i tak dalej – i ostatecznie lądująca na wygodnej posadzie w którejś z ważnych instytucji, skąd byłaby w stanie wysyłać do ojczyzny cenne poufne informacje.

Nie chodziło już o to, żeby pokonać przeciwnika militarnie. Wszystko kręciło się teraz wokół pieniędzy i uzyskania przewagi ekonomicznej. A jeżeli atak terrorystyczny czy wojna w innym kraju mogły przy okazji nas zdekoncentrować, osłabić lub doprowadzić do bankructwa jako społeczeństwo – to tym lepiej.

Mieliśmy na dole martwego trzeciego sekretarza i na górze panią radcę jako pomoc w śledztwie.

Faktycznie, jak w starych dobrych czasach. Tyle że gorzej.

Odwróciłem się i rozejrzałem po pokoju. Stała w nim sofa w kwiecisty wzorek, dosyć zużyta, oraz dwa fotele po obu jej stronach. Naprzeciw zobaczyłem wielki stary telewizor, a wzdłuż bocznych ścian regały. Były zawalone książkami, pomiędzy którymi ukrywała się wieża stereo, również z poprzedniej epoki, podłączona do potężnych kolumn postawionych na najwyższych półkach. Umeblowanie uzupełniał rozbity szklany stolik, który zauważyłem już wcześniej. Ogromne okno wychodziło na ulicę. Z jego drewnianej ramy straszyły ostre kawałki szkła.

– No to na czym właściwie stoimy? – zapytałem policjantów, wskazawszy na otaczający nas bałagan. – Udało się już coś ustalić? Rozumiem, że to nie jest mieszkanie Jakowlewa?

– Nie – odparł Giordano, po czym wręczył mi oprawione w ramkę zdjęcie. Była na nim ta sama para co na fotografii w korytarzu, tyle że tym razem pozowała w jakimś słonecznym kraju. Pewnie wakacyjna fotka. – To Leonid Sokołow i jego żona Dafne. Mieszkają tutaj.

– Więc gdzie są teraz?

– Chyba widać, że ich nie ma, nie? – wtrącił się Adams.

Ton jego głosu był nieszczególnie przyjazny. Z jednej strony miałem to gdzieś. Z drugiej jednak nie chciało mi się tracić czasu na szczenięce fochy w ramach sporu o jurysdykcję. Zbyt często oglądałem to w kiepskich filmach, żeby znosić to dodatkowo w realu.

– Sokołow uczy we Flushing High – dołączył do nas Giordano. – Dziś rano nie pojawił się w pracy.

– A jego żona?

– Jest pielęgniarką w Szpitalu Góra Synaj. Miała właśnie nocną zmianę, wyszła z pracy o siódmej.

– Po niej też ani śladu? – upewnił się Aparo.

Giordano pokręcił głową.

– Nie. Rozejrzeliśmy się po mieszkaniu. W łazience szczoteczki do zębów, w łóżku ktoś spał, okulary do czytania na nocnym stoliku. W szafie w korytarzu jest schowanych kilka walizek; dokładnie tam, gdzie należałoby się ich spodziewać. Nie wygląda na to, że zrobili sobie wycieczkę. W dodatku w tosterze są ciągle dwie kromki chleba.

To już było bardzo dziwne.

– Niespodziewana wizyta? Wtargnięcie? – zapytałem.

Wzruszył ramionami.

– Może.

Skinąłem głową i omijając resztki stolika na dywanie, podszedłem do okna. Spojrzałem w dół. Bezpośrednio pod nami stał namiot. Przeniosłem wzrok na drugą stronę ulicy. Miałem nadzieję, że wznosi się tam budynek podobny do tego, w którym przebywałem. Być może któryś z jego mieszkańców coś widział. Niestety, ciągnął się tam tylko rząd parterowych pawilonów ze sklepami. Sokołowowie i ich sąsiedzi mieli wspaniały widok. My nieco gorszy.

– Ktoś słyszał albo widział coś użytecznego? Sąsiedzi, przechodnie na ulicy?

– Wysłaliśmy mundurowych i detektywów, żeby wysondowali wszystkich w okolicy – poinformował Zombanakis – ale na razie nic to nie dało.

Spojrzałem na Larisę.

– Po co Jakowlew tutaj przyszedł? Co tu robił?

– Nie wiem. Rozmawiałam z pierwszym sekretarzem Wydziału Spraw Morskich, jego bezpośrednim przełożonym. Z tego, co wie, Jakowlew nie miał tutaj żadnych służbowych spraw do załatwienia.

– A czy znał Sokołowów?

– Nic nam o tym nie wiadomo – odparła. – Ale musimy porozmawiać z jego znajomymi.

– Był żonaty? – wtrącił się Aparo. – Może ma jakichś krewnych, z którymi powinniśmy pogadać?

– Był kawalerem – wyjaśniła. – A jego krewni są w Rosji.

– Dziewczyna? – nie ustępował mój partner. – Chłopak? Sponsor?

No tak, istny z niego król taktu. Dyskretnie zgromiłem go wzrokiem, na co on jak zwykle odpowiedział obłudnie zdziwionym spojrzeniem typu: „No co?”.

Larisa nawet nie drgnęła.

– W każdym razie nikim takim się nie chwalił – odparła beznamiętnym tonem. – Proszę posłuchać, wszystko to wydarzyło się zaledwie parę godzin temu i cały konsulat jest w szoku. Wkrótce uda nam się zdobyć więcej informacji. Proszę mi wierzyć, zależy nam na wyjaśnieniu tego co najmniej tak samo jak wam.

Skinąłem głową i jeszcze raz spojrzałem na fotografię. Leo i Dafne Sokołow. Sympatyczni starsi państwo, na oko zupełnie nieszkodliwi. Tacy, których każdy z nas życzyłby sobie mieć za sąsiadów. Tyle że najwyraźniej coś z nimi było nie tak. Co do tego nie miałem wątpliwości. Nie sądziłem jednak, by cokolwiek mogło wyniknąć z naciskania Larisy. Nawet gdyby coś wiedziała, i tak zatrzymałaby to dla siebie.

Mimo to postanowiłem zapytać; tak tylko, gwoli formalności:

– A Sokołowowie? Czy powinniśmy coś o nich wiedzieć? Mieli dzieci?

Nigdzie nie widziałem zdjęć dzieci albo wnuków.

– Wygląda na to, że nie, ale nie mamy pewności – odparł Giordano.

– Czy interesowaliście się nimi z jakiegoś powodu? – zapytałem Larisę.

– Nie. Zresztą trudno, żeby tak było. Jak pan pewnie zdaje sobie sprawę, w tym mieście żyją setki tysięcy Rosjan. Nie przyglądamy się im bardziej, niż to konieczne. A oni kontaktują się z nami tylko wtedy, gdy pojawia się jakiś problem.

– I jak rozumiem, tak właśnie było w wypadku Sokołowów, w każdym razie do dzisiejszego poranka.

Wzruszyła ramionami i potwierdziła skinieniem głowy.

– Na to wygląda.

– Czy był jakiś powód, dla którego ktoś chciałby na nich napaść? – spytałem.

Spojrzała na mnie ze zdziwieniem.

– Dlaczego pan tak sądzi?

– No cóż, mogło dojść tutaj do konfrontacji i jedno z Sokołowów ostatecznie wypchnęło Jakowlewa przez okno. Chociaż z tego, co widziałem, facet był w niezłej formie i trudno mi sobie wyobrazić, że Leo albo Dafne pokonali go w fizycznej walce.

– Chyba że któreś z nich miało czarny pas w karate, o czym nie wiemy – wtrącił swoje trzy grosze Aparo, raczej mało konstruktywnie.

– Jasne, zawsze istnieje taka możliwość – przyznałem tylko trochę sarkastycznym tonem.

– Mogli mu też podać narkotyki – dodał.

– Koroner powinien to ustalić, prawda? – zasugerowała Larisa.

– Owszem, otrzymamy pełen raport toksykologiczny na temat ofiary. Ale równie dobrze Sokołowowie mogli nie mieć z tym nic wspólnego. A może popadli w tarapaty i zwrócili się do Jakowlewa o pomoc? Może byli znajomymi, a on pojawił się tutaj w nieodpowiednim momencie, przeszkodził im w czymś i za to wypchnęli go z okna? – Odwróciłem się do policjantów. – Tak czy inaczej Jakowlew z całą pewnością przyszedł tutaj, wywiązała się bójka i ostatecznie on wylądował na chodniku, a oni zniknęli. Kluczem do sprawy są Sokołowowie, więc musimy ich odnaleźć. Czy co do tego wszyscy się zgadzamy?

– Faktycznie, mamy szczęście, że trafiliśmy na prawdziwych zawodowców – powiedział kwaśno Adams. – My nadajemy się tylko do brudnej roboty.

Zignorowałem jego uwagę.

– Czy był wystawiony za nimi list gończy? – zapytałem.

Wiem, że brzmi to trochę dziwnie. Nie samo określenie. Pomysł. List gończy wystawiony na parę sześćdziesięcioparolatków, którzy sprawiają wrażenie zupełnie nieszkodliwych obywateli? Im dłużej jednak o tym myślałem, tym większej nabierałem pewności, że wpadli w poważne tarapaty. Trzeba ich było znaleźć.

Tymczasem Adams zrobił teatralnie zmartwioną minę, tak jakby łamał sobie nad czymś głowę, po czym nagle rozpromienił się, jakby doznał olśnienia, i zawołał:

– Psiakość, dlaczego sami na to nie wpadliśmy? – Odwrócił się do swojego partnera i wskazał kciukiem na nas. – Patrz i się ucz. Ci federalni są niesamowici. Naprawdę szacun.

Wyraźnie próbował mnie sprowokować, żebym dostarczył mu pretekstu do zaognienia sytuacji. Sądząc ze zgnębionego wyrazu twarzy jego partnera, robił to nie po raz pierwszy. Nie miałem jednak zamiaru złapać się na tę przynętę. Za to Aparo, który stał trochę z boku, przeglądając zawartość półek, natychmiast się odwrócił, ale zgromiłem go wzrokiem, rozkazując niemo, żeby nie dał się wyprowadzić z równowagi.

– W porządku – powiedziałem. – Zanim znajdziemy Sokołowów, musimy odpowiedzieć na więcej niż parę pytań. Zacznijmy od samego początku. W jaki sposób Jakowlew się tutaj dostał? Przyjechał samochodem, autobusem, metrem, a może taksówką? Czy ktoś go widział? Był sam? – Spojrzałem znacząco na detektywów. Nie zareagowali. – Czy ktoś oprócz niego był już wtedy w mieszkaniu, a jeżeli tak, to skąd się tu wziął? Poza tym co się stało z komórką Jakowlewa? Tutaj też jej nie znaleźliście, prawda?

Adams pokręcił głową.

– Na dole nie ma po niej śladu, a przecież musiał mieć telefon – wyjaśniłem. – Kto jeszcze był tutaj? Bo najwyraźniej ktoś był. Sokołowowie? Ktoś inny? Tak czy inaczej, kiedy i którędy wyszli? Czy w budynku jest tylne wejście, a może jeszcze jakieś? Czy ktoś ich widział? Czy mieli samochód, a jeżeli tak, to gdzie jest teraz? – Przerwałem, czekając, aż przetrawią ten strumień pytań. – Mamy więc przed sobą kupę roboty – dodałem po chwili, spojrzawszy na Adamsa – a wy albo przestajecie pajacować i poudawacie przez chwilę, że lubicie swoich kumpli z Federal Plaza, przez co wszyscy zrobimy coś pożytecznego, albo kończycie marnować nasz czas i zbieracie dupy w troki, a my zajmiemy się swoją robotą. Wybór należy do was. Ale zdecydujcie się szybko, tu i teraz.

Giordano spojrzał na Adamsa.

– Zostajemy – powiedział. – I cieszymy się, że możemy pomóc. Ale pod warunkiem, że będziecie nas informowali o wszystkim, czego się dowiecie. Obustronna współpraca.

– Jasna sprawa.

– A aresztowania dokonamy wspólnie – dodał.

– Żaden problem. Chociaż jeżeli wylądujemy nagle na drugim końcu świata, może to być trochę trudne.

Aparo zachichotał.

– W jego wypadku przeważnie tak to się właśnie kończy – powiedział, mając na myśli mnie.

Popatrzyłem na Adamsa, który wymienił spojrzenia z Giordanem.

Po chwili, zmarszczywszy brwi, skinął niechętnie głową.

– Dobra. Niech będzie.

– Słuchajcie – rozładował napięcie Aparo – czy to tutaj było już otwarte, kiedy weszliście?

Odwróciliśmy się wszyscy, żeby zobaczyć, o co mu chodzi.

Wskazywał na wieżę stereo. Podszedłem, żeby przyjrzeć się jej uważniej.

Składało się na nią kilka staroświeckich, czarnych, nieporęcznych modułów – wzmacniacz, tuner, magnetofon kasetowy i odtwarzacz CD. Magnetofon miał dwie kieszenie, ale to odtwarzacz CD przyciągnął wzrok Aparo. Był to swego czasu nowoczesny model, w którym można było zmieścić aż pięć płyt na szufladzie wielkości płyty gramofonowej. Ta wysuwała się po wciśnięciu klawisza „Eject”, umożliwiając ułożenie kolejnych dysków we właściwych miejscach na obracającym się talerzu. Obecnie była właśnie wysunięta. Przyjrzałem się jej. Leżały na niej cztery płyty CD. Najdalsze miejsce – to, w którym znajduje się pierwsza płyta do odtwarzania po wciśnięciu „Play” – było puste.

Co było dosyć dziwne. Choć trudno stwierdzić, czy miało jakiekolwiek znaczenie.

Aparo z kpiącym uśmiechem na ustach przyglądał się tytułom płyt.

– Nieźle. Sama klasyka i opera. A biorąc pod uwagę rozmiar tych głośników… Sąsiedzi muszą naszych staruszków uwielbiać.

Spojrzeliśmy wszyscy na niego zmęczonym wzrokiem.

Wzruszył ramionami.

– No co, tylko mówię.

– A co z dziennikarzami? – zapytał Giordano. – Czekają na oświadczenie.

Zastanawiałem się przez chwilę, po czym wręczyłem mu fotografię w ramce.

– Daj im to. Powiedz, że chcemy porozmawiać z Sokołowami, że tragedia wydarzyła się w ich mieszkaniu, ale że ich przy tym nie było. Dobierz tak słowa i ton głosu, żeby nikt nie pomyślał, że uważamy ich za podejrzanych. To musi być całkowicie jasne. Może nam się poszczęści i ktoś się z nami skontaktuje.

Giordano skinął głową.

– Zajmę się tym.

Przyjrzałem się jeszcze raz pokojowi.

Po pierwsze, rosyjski dyplomata został wyrzucony przez okno po dłuższej lub krótszej bójce; po drugie, zaginęła para staruszków.

Raczej nie warto ogłaszać pomarańczowego alarmu. A właściwie nawet beżowego.

Prawdę powiedziawszy, w ogóle nie kręciła mnie ta sprawa. Chodziło w końcu o zwykłe morderstwo, czyli coś, co idealnie wpisywało się w obowiązki miejscowego wydziału zabójstw, przynajmniej na początkowym etapie śledztwa. Nawet taki wrzód na dupie jak Adams poradziłby sobie z nim bez większego problemu. Jedynym powodem, dla którego wezwano na miejsce Aparo i mnie, był rodzaj paszportu, jaki znaleziono przy truposzu. Tak jakbyśmy nie mieli na głowie poważniejszych problemów – zwłaszcza ja, który nie byłem w stanie przestać myśleć o moim szpiegu. Niestety, nie mogliśmy się od tego wymigać. Poza tym gdzieś w tyle głowy jakiś natrętny głosik powtarzał mi raz za razem, że Sokołowowie potrzebują pomocy. A życie nauczyło mnie, że nie można lekceważyć szóstego zmysłu.

Musieliśmy ich znaleźć. I to szybko.

5

HRABSTWO DARE, KAROLINA PÓŁNOCNA

Telefon zadzwonił, gdy Gordon Roos wracał właśnie z przedpołudniowego spaceru po plaży. Uwielbiał wydmy Outer Banks. Bryza wiejąca bez przerwy od oceanu, powietrze o słonym smaku działające zbawiennie na jego zatoki, otwarty krajobraz ciągnący się aż po horyzont – odpowiadało mu to o wiele bardziej niż penthouse w Falls Church w Wirginii, w którym mieszkał, zanim odszedł z Firmy na emeryturę. Przebywał teraz wprawdzie trochę dalej od centrum wydarzeń, ale ciągle na tyle blisko, by wkroczyć do akcji, gdy szykowało się coś pikantnego.

Coś takiego jak to.

Sprawdził identyfikator rozmówcy na swojej komórce szyfrowanej 1024-bitowym kluczem RSA, choć właściwie zanim jeszcze zerknął na ekran, i tak wiedział, kto dzwoni. Niewiele osób dysponowało tym numerem, bo nie dosyć, że Gordon Roos był emerytowanym agentem CIA, to w dodatku w żadnym razie nie można go było nazwać człowiekiem towarzyskim. Kilku zmęczonych, wypróbowanych starych kumpli wystarczało mu aż nadto, gdy potrzebował towarzystwa. Czego zresztą należało się spodziewać po kimś, kto przez większość życia w ramach służby ojczyźnie prowadził pod przykrywką niebezpieczne operacje. Nie żeby tęsknił za rozrywkami. Gordon Roos nigdy nie miał cierpliwości do pogawędek o niczym i bankietów, w przeciwieństwie do swojej żony, która ostatecznie doszła do wniosku, że nie może bez nich żyć.

Odebrał, jak zwykle nie odzywając się ani słowem.

Jego rozmówca znał jednak jego obyczaje.

– Z naszymi rosyjskimi przyjaciółmi właśnie skontaktowało się dwóch bandziorów niańczących żonę Sokołowa – powiedział. – Jeden z nich czekał na ich człowieka przed mieszkaniem i nagle zobaczył, jak daje nura w powietrzu. Wpadł w panikę i odjechał. To wtedy ich powiadomili.

Roos nadal szedł przed siebie leniwym krokiem.

– Gdzie są teraz?

– Pilnują jej w jakiejś dziurze. W motelu w Queens, niedaleko lotniska Kennedy’ego. Należy do Rosjan. Ci z ambasady czekają na instrukcje z Moskwy, co robić w nowej sytuacji, kiedy w każdej chwili może się pojawić Sokołow. – Zamilkł na chwilę, po czym dodał: – Może czas najwyższy wkroczyć do akcji i ją od nich przejąć. Mielibyśmy przewagę nad Sokołowem.

Roos rozważał tę propozycję przez całe cztery sekundy.

– Nie. Zostawimy ją. Niech oni to rozegrają. Sokołow najwyraźniej nie stracił jeszcze do końca jaj. Dopóki mają jego żonę, możemy liczyć na to, że da się zwabić. Nawet jeżeli nie pojawi się w hotelu, to przynęta wypłoszy go z ukrycia. Lepiej nie kołyszmy dodatkowo łodzią, bo go przestraszymy. Musimy tylko być gotowi wkroczyć do akcji od razu, kiedy się pojawi.

– W porządku. Zorganizuję ekipę.

– Nieoficjalnie, oczywiście.

– Jasne.

– Świetnie. O wszystkim mnie informuj. W dzień i w nocy.

– Załatwione, stary.

Roos się rozłączył.

Idąc w stronę swojego domu wyłaniającego się zza szarpanej wiatrem piaszczystej wydmy, cofnął się myślami do dawnych czasów, do momentu, kiedy wszystko to się zaczęło, wiele lat temu. Do pierwszej, nieoczekiwanej próby nawiązania kontaktu podjętej przez Rosjanina. Do ekscytacji, jaka wtedy wszystkich ogarnęła. Drobiazgowo opracowanego planu. Zielonego światła. Adrenaliny, której zastrzyk poczuł, uruchamiając operację.

Dreszczyku podniecenia na myśl o spotkaniu po raz pierwszy w życiu Rosjanina.

A potem kutas wbił mu sztylet w plecy.

Pieprzony Rusek. Przez niego jego obiecująco rozwijająca się kariera utknęła na długo w miejscu. Żeby tylko utknęła. O mało nie wyleciał z Agencji! Udało mu się jednak otrząsnąć z klęski i poniżenia. Wyprostował wszystko i zrehabilitował się, wieńcząc sukcesem parę innych ważnych projektów – a teraz nagle, ponad trzydzieści lat później, znowu siadali do tej samej partyjki.

Uśmiechnął się w duchu na myśl o tym, co mogły przynieść najbliższe dni. Być może, po tylu latach, koniec końców wyjdzie na swoje. Teraz, kiedy działał na własną rękę, dysponował o wiele większymi możliwościami. „Niezależny kontrahent”. Była to melodia przyszłości, która wieściła niewyobrażalne niegdyś perspektywy. A wystarczyło teraz po nie sięgnąć.

Sokołow może się okazać cenną zdobyczą. Zdobyczą, która po spieniężeniu zapewni mu o wiele bardziej satysfakcjonującą emeryturę. Za żadne skarby nie może dopuścić, by wymknęła mu się z rąk po raz drugi.

6

LONDYN, ANGLIA

Mniej więcej w tym samym czasie sześć i pół tysiąca kilometrów dalej na wschód inny mężczyzna otrzymał mniej więcej te same informacje w podobnej rozmowie telefonicznej, tyle że jego rozmówca znajdował się jeszcze ponad dwa tysiące kilometrów dalej na wschód.

W Moskwie.

W Centrali, ściśle mówiąc.

Centralą nazywano obszerny betonowy budynek w kształcie krzyża, wzniesiony w samym środku ogromnego lasu na południowy zachód od miasta.

W Centrali mieściła się siedziba SWR, następczyni osławionego I Zarządu Głównego KGB. Oficjalnie do jej zadań należało zbieranie informacji wywiadowczych za granicą oraz kontrwywiad. Nieoficjalnie – wszelkie działania, które uznano za konieczne dla zabezpieczenia interesów Mateczki Rosji.

Wszelkie.

A gdy pojawiało się jakieś szczególnie trudne zadanie, jego wykonanie powierzano najczęściej komuś z supertajnego wydziału Zasłon, elitarnej jednostki wydzielonej ze Specnazu, rosyjskich sił specjalnych, której członkowie słynęli w branży ze sprawności fizycznej oraz opanowania technik militarnych i wywiadowczych.

A gdy Zasłon dostawał naprawdę nietypowe zlecenie, trafiało ono zwykle do Walentina Budanowa.

Wiedziało o tym bardzo niewiele osób. Z tego prostego powodu, że bardzo niewiele osób wiedziało, że Budanow w ogóle istnieje. Wiedza ta nie była zresztą nikomu do niczego potrzebna. Budanow pracował sam. W cieniu, z którego wyłaniał się tylko wtedy, gdy potrzebował kluczowych informacji albo wsparcia operacyjnego; zwykle w tym wypadku kontaktował się z którymś z wyższych urzędników ambasady albo innym agentem SWR, którzy otrzymywali wówczas polecenie, by dostarczyć mu wszystko, czego sobie zażyczy. A kiedy już się z owego cienia wyłaniał, to, oczywiście, nigdy jako Budanow. Podobnie jak inni agenci SWR podróżował, używając jednej z wielu fałszywych tożsamości. Mówił również płynnie w kilku językach – wyszło, że w siedmiu, kiedy ostatnio je policzył – potrafił też tak się maskować, by przemknąć niezauważenie przez wszelkie kontrole. A przy tych rzadkich okazjach, kiedy musiał wyjść z ukrycia, nigdy nie ujawniał się ani pod nazwiskiem Budanow, ani tym, którego w danym momencie używał.

Był zawsze Kościejem, a jego kryptonim wywoływał paniczny strach w każdym, kto go usłyszał. Zaczerpnął go ze starej słowiańskiej baśni.

Kościej nieśmiertelny.

Kościej przebywał właśnie w Londynie. W ciągu ostatniej dekady spędził mnóstwo czasu w brytyjskiej stolicy. To tam szukali bezpiecznego schronienia wrogowie Kremla. Tam też moskiewskie szyszki i ich kamraci lokowali swoje nielegalnie zdobyte zyski – miliardy inwestowali w fundusze hedgingowe, luksusowe rezydencje i papiery wartościowe. Chodziło o to, że w Londynie nie tylko fantastycznie się mieszkało i imprezowało, ale dało się tam też bezpiecznie i skutecznie ukryć gigantyczne fortuny. Gdyby nagle stare przyjaźnie zaczęły szwankować, ich właściciele mieli tam być nieosiągalni dla tych, którzy w ojczyźnie pozostawali u żłobu.

Nikt jednak nie był do końca nieosiągalny. Nawet w Londynie. A właściwie nigdzie. Zwłaszcza jeśli zlecenie otrzymał Kościej.

Przebywał w Londynie od sześciu dni, przygotowując się do zdjęcia analityka brytyjskiej Centrali Łączności Rządowej, jedenaście lat wcześniej pozyskanego przez Moskwę, który jednak, jak podejrzewała SWR, został przewerbowany przez angielskie służby wywiadowcze. Wtedy zadzwoniła jego kodowana komórka.

Generał kazał mu porzucić obecne zadanie i natychmiast lecieć do Nowego Jorku.

W e-mailu, w folderze roboczym Gmailowego konta założonego wyłącznie do tej operacji, znajdował się również zaszyfrowany plik.

Plik, który Kościej ściągnął i przeczytał natychmiast po zakończeniu rozmowy.

Plik, który wprawił Kościeja w głębokie zdumienie.

Analityk otrzymał dar od losu. Mógł sobie pożyć jeszcze trochę.

Kościej musiał zdążyć na samolot.

7

Reszta dnia nie przyniosła żadnych sensacji. Ślęczeliśmy nad sprawą Jakowlewa, ale na razie niewiele udało nam się wskórać.

Wizyty w szkole, w której uczył Sokołow, oraz w szpitalu, gdzie pracowała jego żona, nie wzbogaciły nas o żadne tropy. Jeśli chodzi o tę pierwszą, to po prostu nie przyszedł do pracy, co już wiedzieliśmy. Dyrektor obiecał, że popyta pracowników, czy nie zauważyli ostatnio w zachowaniu Sokołowa czegoś podejrzanego, ale z tego, co się orientował, Rosjanin nie zmienił się ani na jotę: był sumienny, uprzejmy, lubiany przez uczniów, po prostu sympatyczny facet. Wszystko wskazywało na to, że nie miał rodziny, którą należałoby powiadomić albo którą moglibyśmy przesłuchać. Za to Dafne Sokołow miała siostrę – Renę. Kiedy dotarliśmy do Delphi Opticians, jej salonu optycznego przy Steinway, wiedziała już o wszystkim i łagodnie mówiąc, była bardzo zaniepokojona. Po rozwodzie wróciła do panieńskiego nazwiska, Karakatsani. Zresztą nie musiała się nawet przedstawiać, bo natychmiast rozpoznaliśmy w niej Greczynkę z pochodzenia.

Spróbowaliśmy ją z Aparo jako tako uspokoić, wyjaśniając, że na razie nie zakładamy przestępstwa – małe kłamstewko, wiem – i zapewniając, że robimy wszystko, żeby znaleźć Sokołowów i sprowadzić ich z powrotem całych i zdrowych. W końcu doszła do siebie, dzięki czemu udało mi się zadać jej parę istotnych pytań.

– Powiedz mi, Reno, twoja siostra i Leo… Czy między nimi wszystko w porządku?

– Oczywiście – odparła gardłowym, głębokim głosem. – Dafne i Leo… Właściwie nigdy się nawet nie kłócili. Po prostu jak w bajce. On kocha ją nad życie, a ona jego. Są jak para nastolatków, co jest nawet trochę dziwne, zwłaszcza w dzisiejszych czasach i w ich wieku. – Wzruszyła rozbrajająco ramionami. – Szczęściarze, co?

– Jak długo są razem?

Przewróciła oczami.

– Od zawsze.

– To znaczy?

Rena zastanowiła się.

– Policzmy. Pobrali się – poszperała w pamięci – jakoś tak w osiemdziesiątym trzecim. Leo nie znał jeszcze miasta, właściwie dopiero co przyjechał. Mieszkał tutaj zaledwie od roku albo dwóch. Nie mówił zbyt dobrze po angielsku, i kiedy nam go przedstawiła, zareagowaliśmy jakoś tak: „To twój facet? Chyba żartujesz”. To znaczy, miły był z niego gość, ale pracował na zmywaku w egipskiej restauracji przy Atlantic Avenue. Moi rodzice, świeć Panie nad ich duszami, mieli większe aspiracje, jeśli chodzi o swoją córkę. Ja zresztą też. Chodziłam wtedy z E.F. Huttonem – nawet nie chcę o nim wspominać. A Leo… Parszywa robota, brak perspektyw i problem z piciem. A pił, wierzcie mi, ostro. W rosyjskim stylu. Miał poważny problem. Chociaż w ogóle nie był agresywny. Żadnych awantur. Po prostu nieszczęśliwy, to było widać jak na dłoni. Smutny, bardzo smutny. Ale trudno ciągle tym tłumaczyć to, że ktoś bez przerwy chodzi nawalony. I Dafne dobrze o tym wiedziała. Mimo to coś w nim dostrzegła i powiedziała: „Wiecie co? To on. Jest dobrym człowiekiem. Przekonacie się”. Najśmieszniejsze, że miała rację. – Rena przerwała i nagle spochmurniała. – Gdzie oni są? Co się dzieje? Czego mi nie mówicie?

– Sami niewiele wiemy, po prostu próbujemy ich odnaleźć – zapewniłem, zresztą zgodnie z prawdą. – Ale wróćmy jeszcze na chwilę do Leo. Więc pracował na zmywaku? Jak to się stało, że uczy teraz we Flushing High?

– Sama do końca nie jestem pewna. Z tego, co pamiętam, zaraz jak się poznaliśmy, pomyślałam, że jest naprawdę inteligentny. Nawet po pijaku. Na zmywak – zdecydowanie zbyt inteligentny. Od razu było widać. Ale naprawdę źle mówił po angielsku, poza tym był strasznie zamknięty w sobie. I wtedy uwolniła go od butelki, pobrali się, a wkrótce potem wywalono go z restauracji. Zdaje się, że kuzyn właściciela potrzebował roboty. Leo znalazł więc sobie fuchę woźnego w szkole. Dla nas wszystkich to był niezły obciach. Ale nagle zaczął dawać tu i tam prywatne lekcje, przez co zdobył trochę ekstrakasy. Bóg wie, jak mu się to udało. A potem wieści się rozeszły i dostawał coraz więcej zleceń, zdobył nauczycielskie kwalifikacje i wylądował na etacie nauczyciela. Od tego czasu niewiele się zmieniło.

Widziałem, że w głowie Aparo kiełkuje jakaś celna uwaga w stylu Buntownika z wyboru, postanowiłem ją więc uprzedzić, zadając kolejne pytanie.

– I żadnych większych kłótni? Nic, co by cię zaniepokoiło? Co tłumaczyłoby, że nagle ni stąd, ni zowąd postanowili rzucić wszystko i wyjechać?

Rena zmarszczyła czoło, próbując sobie cokolwiek przypomnieć.

– Raczej nie. To znaczy, no wiesz, zawsze wydawało mi się trochę dziwne, że nigdy nie poznaliśmy nikogo z rodziny Leo. Nigdy też o niej nie mówił. Dafne powiedziała, że wszyscy mieszkają w Rosji, a kiedyś przecież nie było e-maili i Skype’a. Tak czy inaczej Leo jest trochę małomówny. Typ samotnika. Co zresztą Dafne raczej nie przeszkadzało. W naszej rodzinie ona też była uważana za milczka. – Rena złagodniała, a na jej twarzy pojawił się słodko-gorzki uśmiech. – Ona była całym jego życiem.

Skinąłem głową i moje myśli znowu zaczęły krążyć wokół Sokołowów. Nie sądziłem, by Rena cokolwiek przede mną ukrywała, co oznaczało, że jeśli się w coś wpakowali, to nie wspomnieli jej o tym ani słowem. Należało zatem popytać gdzie indziej.

I wtedy powiedziała coś, co skojarzyło mi się mocno z moimi własnymi problemami.

– Chyba tylko raz ich związek przeszedł cięższą próbę. Chcieli mieć dziecko, ale im nie wychodziło. Byli wstrząśnięci, kiedy dowiedzieli się, że nie mogą ich mieć. Ale z czasem ich smutek z tego powodu jakoś się rozwiał. Uczniowie Leo zajęli miejsce dzieci.

Skinąłem głową, nie mówiąc nic. Tess i ja przeszliśmy przez to samo. Ten sam koszmar, dzięki czemu wiedziałem doskonale, jakie to może być trudne. Ostatecznie musieliśmy się zmierzyć z takim samym rozczarowaniem, które niemalże zmusiło nas do rozstania, i dopiero parę miesięcy temu spotkało nas to szczęście, że niespodziewanie pojawił się mój mały Alex i wypełnił tę pustkę. Wiedziałem dobrze, przez co przeszli Sokołowowie. W zupełności wyjaśniało to brak zdjęć dzieci w mieszkaniu.

– Naprawdę nic więcej nie przychodzi mi do głowy – dodała Rena. – Może jeszcze, że miał świra na punkcie Jankesów. Nie chciałbyś się znaleźć obok Leo w dniu, kiedy przegrają mecz. – Uśmiechnęła się ponownie, co jednak nie przesłoniło wyrazu niepokoju w jej oczach. – Wiem, o czym teraz myślicie. Kłopoty finansowe, przecież wszyscy je mamy w tych czasach. Może hazard. Przypuszczam, że w waszej robocie ciągle się z tym spotykacie. Ale w tym wypadku naprawdę nie chodzi o to. Nie w wypadku Leo. To przeuroczy mężczyzna i bardzo odpowiedzialny. Jak by to powiedzieć, przywiązany do wartości. Żyje w bajkowym świecie. Na przykład jeśli chodzi o Rosję – z całego serca kocha swoją ojczyznę. Niby wszyscy tak mamy, ale on nie stracił tej miłości nawet po tylu latach, nawet przy tej odległości. Wszystkie te nadzieje po upadku muru berlińskiego, obrócone potem w gruzy, wszyscy ci gangsterzy, złodzieje na świeczniku… Naprawdę go to smuciło. Fałszowanie wyborów… Obchodziło go to, rozumiecie? Na przykład sprawa tego aktywisty, który został zamordowany w zeszłym tygodniu, pamiętacie?

– Ilji Szyslenki? – zapytał Aparo.

Spojrzałem na niego z mieszaniną zdumienia i podziwu w oczach. W odpowiedzi mrugnął do mnie, że niby jest z siebie dumny.

– Właśnie. Leo był tym załamany. – Wzruszyła ze smutkiem ramionami. – Dafne mówiła mi, że poszedł nawet pod ich ambasadę i dołączył do demonstrantów. Twierdziła, że nigdy go takim nie widziała. Był naprawdę przybity. I wypił parę kieliszków wódki – według niej o jeden za dużo – czego przez ostatnie lata nie robił. Rozumiecie, o czym mówię? Całkowicie uczciwy człowiek. – Zamilkła, ale po chwili dodała: – Musicie ich znaleźć, proszę.

Wyszliśmy z salonu Reny, wiedząc niewiele więcej niż wtedy, gdy do niego wchodziliśmy. Pozostało nam wrócić do szkoły oraz szpitala i popytać wśród kolegów Leo i Dafne, czy nie przypominają sobie jeszcze jakichś szczegółów dotyczących zaginionej pary. Trzeba było też sprawdzić nagrania z monitoringu w szpitalu, upewnić się, że nikt podejrzany nie kręcił się wokół Dafne, zwłaszcza kiedy wychodziła z pracy. Oprócz tego warto było przejrzeć, co zarejestrowały kamery sklepowe i w bankomatach w pobliżu kamienicy, w której mieszkali Sokołowowie, oraz może jeszcze zdjęcia i nagrania wideo z komórek przechodniów, świadków upadku Jakowlewa.

Nie wiedziałem, co jeszcze poza tym możemy zrobić. W każdym razie do momentu, kiedy pojawią się jakieś nowe informacje albo Sokołowowie postanowią się do nas zgłosić. Wróciliśmy więc z Aparo do Federal Plaza. Miałem jeszcze do odfajkowania parę drobiazgów w związku z innymi sprawami, nad którymi pracowałem, a potem chciałem pojechać wreszcie do domu i nadrobić stracony czas z Tess, Kim i Aleksem. No i jeszcze raz przemyśleć plan, któremu coraz trudniej było mi się oprzeć.