Powieści cyklu

Oblicza Victorii Bergman:

Obłęd
Trauma
Katharsis

Pamięci tych, którzy wybaczyli

Osoby

Victoria Bergman i Sofia Zetterlund

W młodości Victoria Bergman padła ofiarą przemocy seksualnej ze strony ojca, przez co rozwinęło się u niej wielostronne zaburzenie dysocjacyjne tożsamości. Kiedy skończyła osiemnaście lat, zmieniła imię i nazwisko, a jej nowe dane osobowe zostały utajnione. Teraz nazywa się Sofia Zetterlund, jest psychologiem i prowadzi prywatną praktykę. Jej mężem był Lars Magnus Pettersson. Sofia była terapeutką Samuela Baiego, który kiedyś walczył jako dziecko-żołnierz w Sierra Leone. Przed dwoma miesiącami ktoś go zamordował. Victoria/Sofia nadal cierpi na zaburzenia psychiczne.

Jeanette Kihlberg

Komisarz policji kryminalnej w Sztokholmie. Prowadzi śledztwa w sprawach o zabójstwo. Jest w trakcie rozwodu z Åkem Kihlbergiem, artystą malarzem, z którym ma syna Johana. Zwróciła się do Sofii Zetterlund o sporządzenie profilu sprawcy. Obie kobiety łączy związek uczuciowy.

Jens Hurtig

Policjant, asystent Jeanette. Z pochodzenia jest Lapończykiem, urodził się w miejscowości Kvikkjokk w Laponii.

Madeleine Silfverberg

Biologiczna córka Victorii Bergman. Wychowywała się w rodzinie zastępczej. Jej nowymi rodzicami byli Per-Ola Silfverberg i jego żona Charlotte.

Ulrika Wendin

Dawna pacjentka Sofii Zetterlund. Ofiara zbiorowego gwałtu. Przed ośmiu laty czterech mężczyzn zgwałciło ją w hotelu. Miała wtedy czternaście lat. Na przesłuchaniu zeznała, że jednym ze sprawców gwałtu, który ci nagrali kamerą, był Karl Lundström. Sprawę umorzono.

Ivo Andrić

Lekarz medycyny sądowej w Instytucie Patologii w Solnie. Do Szwecji przyjechał w połowie lat 90. jako uchodźca z targanej wojnami Jugosławii. Z pochodzenia Bośniak.

Martin

Chłopiec, który był bliski Victorii Bergman w okresie jej dzieciństwa i wczesnego dorastania. Utopił się w niejasnych okolicznościach w wieku dziewięciu lat. Do nieszczęścia doszło, gdy był razem z Victorią w wesołym miasteczku w Uppsali.

Bengt i Birgitta Bergmanowie

Rodzice Victorii. Zginęli w pożarze domu przed dwoma miesiącami.

Sofia Zetterlund 2 (starsza)

Psycholog, która badała Victorię pod koniec lat 80. i pomogła jej zdobyć nową utajnioną tożsamość. Obecnie mieszka w domu spokojnej starości w Midsommarkransen.

Kenneth von Kwist

Prokurator oskarżający w sprawach prowadzonych przez Jeanette Kihlberg. Dobry przyjaciel, a zarazem adwokat Vigga Dürera i dawnego komendanta policji Gerta Berglinda, który zmarł przed dziesięcioma laty.

Dennis Billing

Komendant policji, który objął to stanowisko po Berglindzie.

Nils Åhlund i Jimmy Schwarz

Asystenci Jeanette Kihlberg.

Lars Mikkelsen

Szef ekipy dochodzeniowej w Centralnym Urzędzie Śledczym w sekcji zajmującej się przestępstwami na tle seksualnym wobec dzieci. Przed laty, jako świeżo upieczony policjant, brał udział w śledztwie, po którym Victoria Bergman stała się Sofią Zetterlund.

Hannah Östlund i Jessica Friberg

W internacie szkolnym w Sigtunie dzieliły pokój z Victorią Bergman. Wszystkie trzy zostały poddane w szkole poniżającym otrzęsinom. Östlund i Friberg są poszukiwane za zamordowanie Fredriki Grünewald, Pera-Oli Silfverberga, Reginy Ceder i Jonathana Cedera.

Karl Lundström

Nie żyje, został zamordowany. Wcześniej oskarżony o posiadanie pornografii dziecięcej i seksualne wykorzystywanie swojej córki Linnei. Po śmierci Linnei, która popełniła samobójstwo, żona Lundströma, Annette, jest jedynym żyjącym członkiem ich rodziny. Karl i Annette są kuzynami. Dorastali w miejscowości Polcirkeln w Laponii i podejrzewano ich o przynależność do laestadiańskiej sekty działającej na tamtych terenach w latach 80.

Per-Ola Silfverberg (Peo, zwany także „Szwedem”)

Nie żyje, został zamordowany. Ojciec Madeleine z rodziny zastępczej. Jego żoną jest Charlotte, z domu Hansson. Przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą wspólnie z Viggiem Dürerem.

Fredrika Grünewald

Absolwentka szkoły w Sigtunie. Zamordowana.

Regina i Jonathan Ceder

Regina – absolwentka szkoły w Sigtunie. Zamordowana, podobnie jak jej syn Jonathan.

Viggo Dürer

Adwokat Bengta Bergmana, Karla Lundströma i Pera-Oli Silfverberga. Kiedy Victoria była nastolatką, mieszkała przez pewien czas na terenie jego posiadłości w Struerze na Jutlandii.

Now I Wanna Sniff Some Glue

Ramones

Dawniej

Lato nie zacznie się samo,

Więc muszę mu pomóc przyjść.

Wypowiem tajne zaklęcie,

Niech rośnie kwiatek i liść.

Niech kwitną wszystkie kwiaty,

Pastwisko zielone dla krów.

A ja wyczaruję lato

I śnieg cały zniknie znów.[1]

Na plaży byli tylko oni i stado mew.

Madeleine zdążyła się już przyzwyczaić do krzyku ptaków i szumu fal, ale denerwowały ją trzaski wydawane przez duży niebieski parawan z cienkiego plastiku chroniący ich przed wiatrem. Nie mogła przez to zasnąć.

Leży na brzuchu wystawiona na prażące słońce. Głowę owinęła dużym ręcznikiem, lecz zostawiła w nim wąską szparę, przez którą leżąc na boku, może obserwować wszystko wokół.

Dziesięć klocków Lego.

Córkę Karla i Annette, która beztrosko bawi się na skraju plaży.

Są nadzy z wyjątkiem tego świniopasa, który powiedział, że ma egzemę i nie może się wystawiać na słońce. Stoi przy wodzie i pilnuje córki. Razem z nim jest jego pies, wielki rottweiler, któremu nie do końca ufa, podobnie jak innym psom. Stoi przywiązany do drewnianej tyczki wbitej w piasek.

Madeleine dotyka językiem zęba. Chyba nigdy nie przestanie krwawić. Całe szczęście, że się nie rusza.

Obok niej siedzi jej przybrany ojciec. Jest opalony na brązowo, całe ciało ma pokryte drobnym jasnym meszkiem. Co jakiś czas przesuwa dłonią po jej plecach, a ona udaje, że śpi i niczego nie czuje.

Obok niego siedzi kobieta o imieniu Regina. Wciąż tylko mówi o dziecku, które kopie ją w brzuchu i chce wyjść na świat. To raczej nie będzie dziewczynka, bo brzuch ma ogromny, a poza tym prawie wcale nie przytyła. Jej zdaniem to wyraźny znak, iż urodzi się chłopiec.

Będzie miał na imię Jonathan. To hebrajskie słowo, które oznacza, że jest darem od Boga.

Oboje rozmawiają ze sobą bardzo cicho, prawie szeptem, ale z powodu hałasu wydawanego przez parawan trudno usłyszeć, o czym mówią. Mężczyzna pogłaskał ją z uśmiechem po brzuchu, a ona odwzajemniła uśmiech i powiedziała, że to przyjemne, że ma takie miękkie dłonie.

Piękna kobieta o twarzy modelki z długimi ciemnymi włosami. Tak właśnie chcą wyglądać kobiety.

Za to brzuch ma brzydki. Pępek wystaje na zewnątrz i przypomina czerwoną spuchniętą kulkę. Od pępka aż do podbrzusza biegnie pasemko ciemnych włosów. Tyle włosów Madeleine widziała wcześniej tylko u mężczyzn, dlatego nie ma ochoty znowu ich oglądać.

Odwraca głowę i patrzy w drugą stronę. Plaża jest tam zupełnie pusta, wszędzie tylko piasek, który ciągnie się aż do mostu i widocznej w oddali czerwono-białej latarni. Za to mew jest tu mnóstwo, być może dlatego, że któryś z kąpiących się wcześniej plażowiczów nie posprzątał po sobie resztek jedzenia.

– Widzę, że się obudziłaś.

Mężczyzna ma łagodny głos.

– Przewróć się teraz na plecy, bo się spalisz.

W milczeniu robi, co kazał, i zamyka oczy. Słyszy, jak mężczyzna potrząsa buteleczką z olejkiem do opalania. Najpierw dokładnie czyści jej ciało z piasku. Robi to z pewną delikatnością, której Madeleine nie rozumie. Zasłania twarz ręcznikiem, a on nie protestuje.

Mężczyzna ma ciepłe dłonie, dlatego sama już nie wie, co odczuwa. To miłe, a zarazem nieprzyjemne, przypomina ból zęba. Doświadcza czegoś w rodzaju łaskotania. Dotyka językiem podniebienia i czuje, że jest chropowaty. Aż się wzdryga. Tak samo drży, gdy ten człowiek dotyka ją dłońmi.

– Jesteś taka słodka – mówi mężczyzna.

Sama wie, że pod względem fizycznym jest lepiej rozwinięta od innych dziewczyn w jej wieku. Jest od nich dużo wyższa i rośnie jej biust. Wydaje jej się, że piersi ma jakby spuchnięte, jakby ją swędziały i rosły. Podobne swędzenie czuje w okolicy zęba, który wkrótce wypadnie. W jego miejsce urośnie nowy ząb. Będzie go mieć do końca życia.

Czasem jej się wydaje, że oszaleje od tego ciągłego swędzenia. Nawet kręgosłup ją swędzi. Niekiedy ma wrażenie, że rośnie zbyt szybko i końcówki kości uciskają otaczającą go tkankę.

Mężczyzna powiedział, że jej ciało wkrótce się zestarzeje, ale nie powinna się go wstydzić. Będzie ciągle rosło i za kilka lat zniekształci się od tego ciągłego rośnięcia. Pojawi się na nim pełno pęknięć i drobnych rys, bo im bardziej człowiek rośnie, tym bardziej jego skóra się rozciąga i po pewnym czasie zaczyna przypominać brzuch ciężarnej kobiety.

Dodał, że powinna polubić swoje ciało i że nabierze większej pewności siebie, jeśli w towarzystwie innych osób będzie częściej przebywać nago. Nazwał to „nagością społeczną”. Człowiek jest wtedy bliżej innych ludzi i akceptuje ich ze wszystkimi niedoskonałościami ciał. Bycie nagim daje poczucie bezpieczeństwa.

Nie wierzy mu, ale i tak uważa, że ma miłe dłonie, chociaż to, co jej robi, wcale jej się nie podoba.

W końcu przestał ją dotykać. Stało się to szybciej, niż myślała.

Jakiś kobiecy przytłumiony głos każe mu się położyć. Madeleine słyszy, jak jego łokcie wkręcają się w piasek.

– Leż... – szepcze do niej tym samym miękkim głosem.

Madeleine ostrożnie odwraca głowę. Przez szparę w ręczniku widzi, jak obok niego rozsiada się gruba Fredrika z uśmiechem na twarzy.

Przypomniały jej się klocki Lego. Plastikowe ludziki, z których można ułożyć co się tylko chce. Kiedy się je wrzuca do ognia, topią się, ale na ich twarzach nadal gości uśmiech.

Nie przestaje patrzeć nawet wtedy, gdy kobieta pochyla się nad jego brzuchem i otwiera usta.

Przez szparę w ręczniku obserwuje, jak głowa Fredriki porusza się w dół i w górę. Przed chwilą wyszła z wody, włosy ma przyklejone do policzków, cała jest mokra i zaczerwieniona.

Trochę dalej dostrzega kilka innych twarzy. Z piasku podnosi się policjant z wąsami i podchodzi do nich. Ciało ma owłosione i stare, brzuch prawie tak wielki jak u tej ciężarnej kobiety. On też jest zaczerwieniony, ale od słońca. Poniżej brzucha wszystko ma skurczone i pomarszczone.

Dla niej są tylko klockami Lego. Nie rozumie ich, lecz nie może oderwać od nich wzroku.

Pamięta, jak byli w Skagen i przybrany ojciec po raz pierwszy ją uderzył. Wtedy też tego nie rozumiała.

Poszli wtedy na plażę pełną ludzi, nie tak jak tutaj. Wszyscy mieli na sobie stroje kąpielowe. Teraz już sama nie wie, dlaczego nagle wstała i podeszła do mężczyzny, który siedział na kocu, pił kawę i palił papierosa. Był sam. Zdjęła z siebie strój, bo myślała, że mężczyzna chce ją widzieć nagą.

Tamten człowiek spojrzał na nią z krzywym uśmiechem i wypuścił dym, ale jej rodzice wpadli we wściekłość, a ojciec zaciągnął ją z powrotem za włosy. „Nie tutaj”, powiedział.

Ząb dalej ją swędzi. Trochę zmarzła, bo słońce zaszło.

Podchodzi do nich rottweiler świniopasa i zaczyna machać przyjaźnie ogonem. Język zwisa mu z pyska, pies sapie, jakby był zdyszany.

Ludzie patrzą na nią, a ona na nich. Nie ma się czego wstydzić.

Kobieta z jasnymi włosami bierze do ręki aparat fotograficzny. Jeden z tych, które robią zdjęcie i od razu je z siebie wyrzucają. Taki aparat nazywa się polaroid.

Parawan chroniący od wiatru znowu hałasuje. Kobieta pstryka jej zdjęcie. Słysząc ten dźwięk, Madeleine zamyka oczy.

I nagle wypada jej ząb.

Czuje chłód w pustym miejscu w dziąśle. Bawi się zębem w ustach i obserwuje, co dzieje się na plaży.

W ustach czuje swędzenie i smak krwi.

[1] Pierwsza zwrotka szwedzkiej piosenki dziecięcej pt. Idas sommarvisa. Jej głównym tematem jest nadchodzące lato. Słowa napisała Astrid Lindgren, muzykę Georg Riedel. Piosenka powstała w 1973 roku dla potrzeb jednego z filmów z serii o Emilu z Lönnebergi. W dzisiejszych czasach piosenka jest często śpiewana w Szwecji na zakończenie roku szkolnego (wszystkie przypisy pochodzą od tłumacza, chyba że zaznaczono inaczej).

Södermalm

Początek końca to niebieski samochód, który się pali na szczycie wzgórza Tantoberg.

Jeanette nawet się nie spodziewała, że płonący w samym centrum Södermalmu pojazd może się stać brakującym elementem układanki. Razem z Hurtigiem przejechali z dużą prędkością przez Hornstull, a gdy ich oczom ukazał się Tantoberg, pomyśleli, że wygląda jak wulkan.

Zanim na terenach rozciągających się między Ringvägen a Årstaviken powstał park, Tantoberg był wielkim wysypiskiem śmieci i miejscem grzebania ludzkich szczątków. Teraz na tym samym miejscu znowu jest złom i ludzkie szczątki.

Ogień widać z dużej części Sztokholmu. Płomienie, które biją w górę z płonącego samochodu, żywią się dodatkowo suchą brzozą stojącą nieopodal. W niebo unoszą się snopy iskier. Istnieje ryzyko, że ogień rozprzestrzeni się na osiedle domków jednorodzinnych, które stoją zaledwie kilkanaście metrów od tego miejsca.

W tym momencie Jeanette jeszcze nie wie, że to początek końca i że wszystko, co w ten czy inny sposób się ze sobą łączy, znajdzie wyjaśnienie. Na razie pozna tylko drobne elementy całej układanki.

Hannah Östlund i Jessica Friberg, jej koleżanka ze szkoły w Sigtunie, są podejrzane o popełnienie czterech zabójstw. Poszukuje ich policja, a prokurator Kenneth von Kwist przyznał, że zebrany materiał dowodowy prawdopodobnie pozwoli na postawienie obu kobietom konkretnych zarzutów.

Samochód, który właśnie pochłania ogień, jest zarejestrowany na nazwisko Hannah Östlund. Dlatego Jeanette musi się włączyć w tę sprawę.

Razem z Hurtigiem jadą ulicą Hornsgatan do Zinkensdamm i widzą dwa wozy strażackie zbliżające się z przeciwka z dużą prędkością. Hurtig zwalnia i przepuszcza je. Potem skręca w prawo w Ringvägen, mija plac do gry w bandy i wjeżdża do parku. Droga wije się na samą górę.

Na miejscu jest już grupa gapiów, którzy przyglądają się płonącemu samochodowi. Z obawy, że może eksplodować bak z paliwem, stoją w bezpiecznej odległości. Czy coś ich łączy? Być może to, że nie mogą udzielić ofiarom pomocy; albo zwykły wstyd, że brakuje im odwagi. Nie patrzą na siebie. Jeden z mężczyzn stoi ze spuszczoną głową, grzebie butem w piasku i wstydzi się, że nie jest bohaterem.

Jeanette wysiada z samochodu i czuje gorący duszący dym.

Wszędzie śmierdzi ropą, gumą i stopionym plastikiem.

Na przednich siedzeniach widać dwa martwe ciała, które pochłaniają śmiertelne płomienie.

Barnängen

Wieczorne niebo kąpie się w żółtym blasku bijącym od zanieczyszczonego powietrza. W centrum Sztokholmu gołym okiem widać tylko Gwiazdę Polarną. Sztuczne światło emitowane przez latarnie, rtęciówki i żarówki sprawia, że otwarta przestrzeń poniżej mostu Skanstullsbron jest ciemniejsza, niż gdyby miasto było całkiem zaciemnione, a gwiazdy na niebie stanowiły jedyne oświetlenie.

Pojedynczy przechodnie, którzy mijają most i zerkają w stronę Norra Hammarbyhamnen, widzą tylko światła i cienie, które ich oślepiają i zaciemniają widok.

Nie widzą pochylonej kobiety, która idzie starym nieczynnym torem kolejowym; nie widzą, że niesie na plecach czarny plastikowy worek, schodzi z torów i zatrzymuje się na skraju nabrzeża, a w końcu znika w cieniu mostu.

Nikt nie widzi, jak wrzuca worek do czarnej wody.

Jeziorem Hammarby płynie powoli barka, za którą leci stado mew. Kobieta stojąca na nabrzeżu zapala papierosa, jego czerwona końcówka żarzy się w mroku jak drobny punkcik. Przez chwilę stoi nieruchomo, po czym odwraca się, przechodzi przez tor kolejowy i zatrzymuje się przy samochodzie. Papieros ląduje na ziemi, w górę unosi się snop iskierek.

Kobieta otwiera drzwi i siada za kierownicą. Włącza silnik, wyjmuje ze schowka rolkę papieru. Po dwóch minutach gasi światło i samochód rusza.

Duży miejski dżip wyjeżdża z parkingu, a potem kieruje się na północ, biorąc za przewodnika Gwiazdę Polarną.

Kobieta prowadząca samochód rozpoznaje żółty blask nieba, który widziała już w innych miejscach.

Widzi to, czego nie widzą inni ludzie.

Przy nabrzeżu, koło starych torów kolejowych, widziała niewielkie skrzypiące samochody wyładowane martwymi ludźmi; na wodzie unosiła się fregata z wciągniętą na maszt radziecką flagą. Domyśliła się, że po wielu miesiącach ćwiczeń na Morzu Czarnym załoga choruje na szkorbut. Niebo nad Sewastopolem i Krymem musi być tak samo żółte jak niebo nad Sztokholmem. W cieniu pod mostami leżą ruiny zbombardowanych domów i stosy żużla wymieszanego z odpadami z fabryk produkujących pociski rakietowe.

Chłopca, który był w worku, spotkała ponad rok temu na stacji metra Babi Jar w Kijowie. Stacja nosi tę samą nazwę co obóz koncentracyjny, który Niemcy wybudowali w Babim Jarze w czasie wojny. Wielu z tych, których znała, systematycznie mordowali.

Tlenu.

Nadal czuje w ustach smak chłopca. Jest żółty i ulotny. Przypomina smak oleju rzepakowego, który zatruł światłem niebo i pola uprawne.

Tlenu. Już samo to słowo ocieka żółtym smakiem.

Świat jest podzielony na dwie części, ale tylko ona o tym wie. Istnieją dwa światy, które różnią się od siebie tak samo jak zdjęcie rentgenowskie od ludzkiego ciała.

Chłopiec w plastikowym worku przebywa teraz w obu tych światach. Kiedy go znajdą, będzie widać, jak wyglądał w wieku dziewięciu lat. Jego ciało przetrwa jak fotografia z przeszłości, zabalsamowane niczym starożytne dziecko-władca. Dziecko na wieczność.

Kobieta nadal kieruje się na północ. Obserwuje idących ulicami ludzi.

Zmysły ma niezwykle wyostrzone, wie, że nikt nie odważy się wtargnąć do jej wnętrza. Nikt nawet nie wie, jakie procesy w niej zachodzą. Widzi strach, który przez cały czas otacza ludzi. W atmosferze odbijają się ich złe myśli. Nikt jednak nie wie, co ona widzi w ludzkich twarzach.

Jej też nikt nie zauważa, bo cała jej powierzchowność jest nieskazitelnie dyskretna. Kobieta ma zdolność robienia się niewidzialną w pokoju pełnym ludzi, jej obraz nie zatrzymuje się na siatkówkach ich oczu. Ale zawsze istnieje w teraźniejszości, obserwuje otoczenie i rozumie je.

Nigdy nie zapomina ludzkich twarzy.

Chwilę wcześniej zauważyła samotną kobietę, która szła nabrzeżem w Norra Hammarbyhamnen. Była bardzo cienko ubrana i przez prawie pół godziny siedziała nad wodą. Kiedy w końcu wstała, żeby stamtąd odejść, światło latarni oświetliło jej twarz i wtedy ją poznała.

To była Victoria Bergman.

Kobieta jedzie przez pogrążony we śnie Sztokholm. Ludzie kryją się za żaluzjami i zasłonami mieszkań i domów, a ulice są zupełnie puste, chociaż to dopiero jedenasta wieczorem.

Myśli o oczach Victorii. Ostatni raz widziała ją przed dwudziestu laty. Jej oczy były wtedy płonące, prawie nieśmiertelne. Kryła się w nich niesłychana siła.

Przed chwilą dostrzegła w nich jakiś matowy niuans, coś w rodzaju zmęczenia, które objęło całą jej istotę. Znajomość ludzkich twarzy podpowiada jej, że Victoria Bergman nie żyje.

Vita Bergen

Sofia Zetterlund idzie ulicą Renstiernas Gata i patrzy na skalny blok wznoszący się po prawej stronie. Trzydzieści metrów pod ziemią, pod kościołem Świętej Zofii, zbudowano największą w Szwecji serwerownię.

Wygląda tu tak, jakby cała góra płonęła. W rzeczywistości jest to efekt, który powstaje w chwili, gdy powietrze wydobywające się z podziemnej hali zderza się z panującym na zewnątrz chłodem. Para ścieli się nad ulicą jak biała tafla, a porywy chłodnego wiatru roznoszą ją nad chropowatą powierzchnią kamiennego zbocza.

Nadmiar ciepła. Jakby coś się w środku gotowało.

Sofia wie, że napędzane ropą transformatory i generatory gwarantują, iż wszystkie dane komputerowe będące w posiadaniu szwedzkich władz przetrwają każdą katastrofę, nawet jeśli miasto zostanie zrównane z ziemią. Dotyczy to też jej danych osobowych, które są chronione przed niepowołanymi osobami. To dane Victorii Bergman.

Informacje, które w latach 90. wprowadzono do systemu komputerowego w szpitalu w Nacce, zostały potem skopiowane i umieszczone na serwerze pod parkiem Vita Bergen. Jest w nich zapisane całe jej życie, a ona nie może na to nic poradzić. Chyba że wysadzi całą tę górę w powietrze i ugasi ogień płonący pod ziemią.

Wchodzi w gęsty wilgotny dym i przez chwilę nic nie widzi.

Zaraz potem stoi przed drzwiami swojego mieszkania. Zerka na zegarek. Jest kwadrans po dziesiątej, co oznacza, że jej spacer trwał aż cztery i pół godziny.

Nie pamięta żadnych miejsc ani ulic. Nie umie sobie przypomnieć, o czym myślała podczas spaceru. To tak, jakby chciała przypomnieć sobie sen.

Jestem lunatyczką, myśli, wklepując kod domofonu.

Idzie po schodach i dopiero gdy słyszy uderzenia obcasów o stopnie, budzi się na dobre. Otrząsa płaszcz z deszczu, przeciąga dłonią po włosach i poprawia wilgotny sweter, a kiedy w końcu wkłada klucz do zamka, ze spaceru nie pamięta już niczego.

Nie pamięta, że siedziała w swoim biurze i wyobrażała sobie Södermalm jako labirynt, do którego wchodzi się przez jej gabinet na ulicy S:t Paulsgatan, a wychodzi przez jej mieszkanie w Vita Bergen.

Nie pamięta, że kwadrans później pożegnała się ze swoją sekretarką Ann-Britt Eriksson i wyszła na ulicę.

Nie pamięta, że przy pierwszym rozgałęzieniu labiryntu postanowiła skręcić w prawo, w ulicę Swedenborgsgatan, i skierować się w stronę Södra Station w nadziei, że znowu ujrzy kobietę, za którą wcześniej szła tą samą ulicą. Kobieta poruszała się znanym jej kołyszącym się chodem, miała siwe włosy zawiązane w elegancki węzeł, stopy skierowane na zewnątrz. Widziała ją już dwa razy.

Nie pamięta mężczyzny, którego spotkała w barze hotelu Clarion w Skanstull. Potem poszła z nim do jego pokoju. Nie pamięta, że się zdziwił, gdy już było po wszystkim, a ona nie chciała od niego pieniędzy. Nie pamięta, że biegła przez hotelowe lobby, że szła ulicą Ringvägen, skręciła w Katarina Bangata i znalazła się w Norra Hammarbyhamnen; że gapiła się na wodę, barki i magazyny na przeciwległym brzegu i po pewnym czasie wróciła na Ringvägen, która biegnie na północ i potem przechodzi w Renstiernas Gata, która z kolei ciągnie się poniżej stromych skalnych ścian Vita Bergen.

Nie pamięta, jak udało jej się wyjść z tego labiryntu i trafić do domu.

Ów labirynt to nie Södermalm, tylko mózg lunatyka, jego kanały, system sygnalizacyjny i nerwowy z niezliczoną ilością zwojów i skrętów, rozdroży i ślepych uliczek. Wędrówka ulicami o zmierzchu w lunatycznym śnie.

Klucz zacina się w zamku, przekręca go dwa razy w prawo i otwiera drzwi.

Udało jej się wyjść z labiryntu.

Patrzy na zegarek i marzy tylko o jednym: żeby zasnąć.

Zdejmuje płaszcz i wchodzi do salonu. Na stole leżą stosy papierów, segregatory i książki. To efekt jej pracy, profil sprawcy przygotowany dla Jeanette na potrzeby śledztwa w sprawie zamordowanych chłopców.

Żałosne, myśli, przeglądając z roztargnieniem kilka kartek. Jej wysiłek i tak spełzł na niczym. Skończyły z Jeanette w łóżku, a po nocy, którą spędziły w Gamla Enskede, Jeanette nie wróciła już do tej sprawy. Może to był zwykły pretekst, żeby się z nią spotkać?

Jest niezadowolona, bo praca jest niedokończona. Victoria jej nie pomoże, nie wywołuje w jej umyśle żadnych wspomnień.

O tym, że zabiła. Na pewno zamordowała Martina.

A pozostałych? Bezimienne dzieci i chłopca z Białorusi?

Zero wspomnień. Nic oprócz dręczącego ją poczucia winy.

Podchodzi do regału z książkami, za którym znajdują się drzwi do ukrytego pokoju. Unosi haczyk skobelka, pokój jest pusty. W środku są tylko resztki tego, co po niej zostało, na przykład zapach jej potu.

Gao Lian nigdy nie ćwiczył na rowerku treningowym ustawionym w lewym rogu pokoju, ale i tak od razu poczuła zapach jego potu. Otulił szczelnie jej włosy, plecy i ramiona.

Wiele razy objechała na tym rowerku Ziemię dookoła, wzmocniła swoje ciało, lecz nie posunęła się ani o centymetr dalej. Nic się nie wydarzyło. Drepta ciągle w miejscu.

Gao Lian z miejscowości Wuhan nie istnieje, ale i tak wypełnia sobą cały pokój. Jest na rysunkach, w wycinkach gazet, w notesie i na paragonie z apteki, na którym pierwsze litery właściwych pozycji zakreśliła w taki sposób, że utworzyły słowo GAO.

Gao Lian zjawił się w jej życiu, bo potrzebowała kogoś, w kim mogłaby skanalizować swoje poczucie winy. Zapłacić rachunek, bo jest to winna ludzkości.

Myślała, że te wszystkie teksty i wycinki z gazet o zamordowanych dzieciach odnoszą się do niej. Śledziła to, co się działo, a jednocześnie szukała wyjaśnień. W końcu je znalazła – w sobie.

Jej odkrycie nazywało się Gao Lian. Przyjechał z Wuhanu, a inspiracji jego osobowości należałoby poszukać w jej bliskim otoczeniu: w mieszkaniu.

Podchodzi do regału i sięga po starą książkę z rozerwanym grzbietem.

Gao Lian: „Osiem esejów na temat sztuki życia”.

Kupiła ją za trzydzieści koron na pchlim targu, prawie w ogóle do niej nie zaglądała, ale imię i nazwisko autora i tak przez cały czas widziała na zniszczonym grzbiecie. Książka stała na regale tuż obok skobla z haczykiem.

Odstawia ją na miejsce i idzie do kuchni. Na stole leży rozłożona gazeta.

Jest w niej artykuł o Wuhanie – stolicy chińskiej prowincji Hubei. Na załączonym zdjęciu widać ośmioboczną wieżę, tak zwaną pagodę. Składa gazetę i umieszcza ją na stole.

Co jeszcze?

Kopia raportu z Urzędu Imigracyjnego w sprawie dzieci bez dokumentów; raport na temat warunków adopcji dzieci w Azji Wschodniej; raport na temat handlu ludźmi wywożonymi z Chin do Europy Zachodniej.

Wie, dlaczego odkryła właśnie jego. Był substytutem jej wyrzutów sumienia i surogatem dziecka, którego nie dane jej było zachować. Wychowywanie Gao stało się wychowywaniem siebie, a izolacja miała na celu całkowite oczyszczenie jego zmysłów. Miał się stać silny na duszy i na ciele.

Niestety, w którymś momencie straciła nad nim kontrolę.

Nie stał się taki, jak sobie życzyła, dlatego w końcu przestał istnieć. Już w niego nie wierzy.

Wie, że w pokoju nikogo nie ma.

Gao Lian z Wuhanu nigdy nie istniał.

Wchodzi do środka, bierze do ręki zrolowane kartki z wieczornych gazet, rozwija je i kładzie na podłodze. Mumia znaleziona w krzakach. Makabryczne znalezisko w centrum Sztokholmu.

Czyta artykuł o zamordowanym Juriju Kryłowie, sierocie z Mołodeczna na Białorusi. Jego ciało znaleziono w Svartsjö. Interesują ją wszystkie szczegóły opisane w artykule: imię, nazwisko, miejsce.

Czy to ja go zabiłam?

Odwraca na drugą stronę stary materac. Podmuch powietrza rozrzuca po podłodze kartki papieru. Pyłki kurzu łaskoczą ją w nos.

Wyrwane kartki z niemieckiego wydania książki Zbarskiego o rosyjskich metodach balsamowania zwłok. Wydruki z Internetu. Podkreślenia i przypisy do dzieła Zbarskiego zapisane jej charakterem pisma. Szczegółowy opis balsamowania zwłok Lenina. Autor – profesor Worobiow z Instytutu Anatomii w Charkowie na Ukrainie.

I znowu jej charakter pisma na kilku kartkach w kratkę. Pełno na nich cyfr. Matematyczne wyliczenia dotyczące ilości zużytych chemikaliów w stosunku do masy ciała.

Na koniec kopia artykułu o prywatnej firmie, która w latach 90. zajmowała się balsamowaniem zamordowanych bossów rosyjskiej mafii. Niektórzy zostali otruci, inni zginęli na skutek wybuchu bomb w samochodach. Firma wystawiała zleceniodawcom faktury w zależności od tego, w jakim stanie znajdowały się dostarczone zwłoki.

Sofia odkłada artykuły i w tym samym momencie dzwoni telefon. Jeanette. Wstaje, żeby odebrać, i rozgląda się po pokoju.

Prawię całą podłogę pokrywa gruba warstwa papierów. A jaki z tego wszystkiego płynie sens? Gdzie jest odpowiedź na pytanie: „Dlaczego?”

Odpowiedź znajduje się tutaj.

Odbiera telefon.

Ludzkie myśli porwane na drobne strzępy papieru.

Mózg, który eksplodował.

Gamla Enskede

Codzienny mały byt... Jeanette zastanawia się nad swoim życiem, parkując samochód przed willą w Gamla Enskede. Brakuje jej tego, co proste i przewidywalne. Żeby po długim wyczerpującym dniu mogła się poczuć zadowolona, żeby mogła odłożyć na bok wszystkie problemy związane z wykonywanym zawodem, uwolnić się od wszystkich myśli o pracy.

Johan będzie dziś nocował u Åkego i Alexandry. Wchodząc do przedpokoju, od razu wyczuwa pustkę panującą w domu. Brak rodziny. Bez względu na to, jak bardzo Åke był przed rozwodem skupiony na samym sobie, brakuje jej ich wspólnych rozmów nad szklanką piwa przy kuchennym stole albo przekomarzania się podczas oglądania amerykańskich kryminałów. Nigdy nie umiała się powstrzymać od komentowania tego, co odbiegało w nich od rzeczywistości. Mimo wszystko czuli do siebie jeszcze jakąś miłość.

Teraz w kuchni panuje cisza, słychać tylko buczenie agregatu w lodówce i cichy szum wody w kaloryferach.

Na drzwiach lodówki wisi widokówka od rodziców. To pozdrowienia z wycieczki po Chinach. Nagle nachodzą ją wyrzuty sumienia, że o nich nie pamięta i od dawna nie poświęcała im zbyt wiele czasu. Głównie dlatego, że w ogóle za nimi nie tęskni.

Poza tym od kiedy Åke się wyprowadził, w domu inaczej pachnie. Z niechęcią przyznaje w myślach, że brakuje jej dusznego zapachu farb olejnych, oleju lnianego i terpentyny. Z drugiej strony odczuwa pewną radość, że nie musi przez cały czas uważać, by nie pobrudzić się grudką paryskiego błękitu, i że nie znajduje na ścianie kolejnej plamy w kolorze karmazynowej czerwieni. Mimo to myśli o tamtych czasach z pewnym rozrzewnieniem i na chwilę zapomina o niepokoju, który odczuwała z powodu trudnej sytuacji finansowej. Ten jego nieodpowiedzialny, nonszalancki stosunek do pieniędzy. W końcu jego sytuacja finansowa uległa znacznej poprawie i marzenie o tym, żeby żyć na własny rachunek, wreszcie się spełniło. Czy była zbyt niecierpliwa? Zbyt słaba, by w chwili gdy zaczął wątpić w swój talent, popchnąć go we właściwym kierunku? Całkiem możliwe, ale teraz to już nieważne. Ich małżeństwo przestało istnieć i nic z tego, co Åke teraz robi, nie zależy już od niej. Zresztą jest zapracowana i nie ma czasu się zastanawiać, czy mogła to wszystko rozegrać inaczej.

W tamtym spalonym samochodzie raczej na pewno zginęły Hannah Östlund i Jessica Friberg. Andrić próbuje właśnie potwierdzić jej podejrzenia.

Na początku będzie musiała zrobić przeszukanie w ich domach. Zabezpieczy dowody świadczące o ich winie, a potem razem z Hurtigiem przygotują raport dla von Kwista. Wcale nie uważa, że wykonała jakąś nadzwyczajną pracę. Podążała krętą drogą, aż w końcu dzięki doświadczeniu i odrobinie szczęścia rozwiązała sprawę.

Fredrika Grünewald, Per-Ola Silfverberg, Regina Ceder i jej syn, Jonathan – cała czwórka została zamordowana przez dwie żądne zemsty kobiety.

Folie à deux. Paranoja udzielona, zwana też obłędem udzielonym. Zjawisko to występuje prawie wyłącznie w rodzinie. Na przykład wtedy, gdy matka i córka żyją w izolacji od innych osób i obie cierpią na chorobę psychiczną. Według danych, które udało jej się zebrać, Hannah i Jessica nie były ze sobą spokrewnione, ale razem się wychowywały, chodziły do tej samej szkoły, a potem zdecydowały się na wspólne życie.

Obok ciała Grünewald ktoś położył żółte tulipany. W dniu, w którym zmarł Karl Lundström, w jego pokoju ktoś zostawił takie same kwiaty. Czy jego też zamordowały? Czemu nie? Lundström i Silfverberg byli pedofilami, wykorzystywali seksualnie swoje córki. Był może właśnie ten fakt łączy obie sprawy. Żółte tulipany i szkoła w Sigtunie to wspólny mianownik.

Jeanette zapala kuchenną lampę, podchodzi do lodówki i wyjmuje z niej ser i masło.

Zemsta. Jak to możliwe, że jej skutki są tak straszne?

Szukając w zamrażarce chleba tostowego, wraca myślami do Jonathana Cedera. Zabiły niewinnego chłopca. Nawet jeśli chodziło im o to, aby zadać jego matce jak największy ból, jeszcze zanim ją też zabiły, ich czyn jest dla Jeanette zupełnie niezrozumiały.

Wyjmuje chleb i wkłada dwie kromki do tostera.

Nie liczy na to, że znajdzie odpowiedzi na wszystkie pytania.

Powinna się nauczyć, że jeśli jako policjantka nie może na coś liczyć, musi się zadowolić tym, co ma. Wszystkiego nie zrozumie.

Siada przy stole i z roztargnieniem zaczyna przeglądać katalog Ikei. Może należałoby kupić nowe meble już teraz? To chyba nie taki głupi pomysł. Sprzedaż willi zajmie jej na pewno dużo czasu, a przecież nie chce, żeby coś jej ciągle przypominało o dawnym życiu. Czasem kiedy wchodzi do salonu, oczami wyobraźni widzi, jak Åke odpoczywa na ich zużytej kanapie. Kuchenny stół i krzesła kupili razem w second-handzie Emmaus koło Uppsali, gdy urodził się Johan. Wtedy wszystkie lampy i dywany należały do nich, a nie tylko do niej. Nawet regał na książki. Wszystko jest tu zaimpregnowane wspomnieniami z ich wspólnego życia.

Skwierczenie chleba w tosterze przypomina jej, że to urządzenie też kupili razem. Nagle dzwoni telefon.

Jeanette powtarza sobie w myślach, że jest zbyt sentymentalna. Zamyka katalog i podnosi słuchawkę.

To oczywiście Åke. Jakby wiedział, o czym przed chwilą rozmyślała.

– Cześć – rzuca krótko do słuchawki Jeanette.

– Cześć, jak się masz?

– Dobrze.

Puste frazesy. O czym mogą ze sobą jeszcze rozmawiać? Zostały im tylko konkretne sprawy.

– Co u Johana? – pyta Jeanette.

– U Johana? Wszystko w porządku... Właśnie śpi.

Zapada cisza i Jeanette zaczyna się niecierpliwić.

– To ty do mnie dzwonisz, więc domyślam się, że czegoś chcesz. Znowu jakiś kłopot z Johanem?

Åke chrząka niepewnie.

– Chciałbym go zabrać na najbliższy weekend do Londynu. Na mecz piłkarski. Pojedziemy tylko we dwójkę. Chciałbym być dla niego ojcem, jakby...

Ojcem? Po tylu latach?

– Okej – odpowiada Jeanette. – A on się na to zgadza?

Åke wybucha przytłumionym śmiechem.

– Jasne. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości. To derby Londynu.

Jeanette uświadamia sobie nagle, że w odpowiedzi na jego śmiech sama też się uśmiecha.

– Super. Na pewno dobrze mu to zrobi. Alexandra z wami nie jedzie?

Przez chwilę panuje milczenie. Jeanette nadal patrzy na toster. Wystają z niego dwie kromki chleba w kolorze złotobrązowym.

– Zorganizowała nową wystawę i sprzedała trochę moich obrazów. Zgadnij, kto je kupił.

– „Taniec z gwiazdami”? – rzuca spontanicznie Jeanette.

– Nie żartuj... Kupiła je policja dla aresztu w Kronobergu – odpowiada ze śmiechem Åke. – To prawie twoje miejsce pracy. Alexandra zostaje w Sztokholmie. Zamierza sprzedać więcej obrazów. Rozumiesz... interes musi się kręcić.

– Rozumiem... Gratuluję. Fajnie, że idzie ci tak dobrze.

Jeanette słyszy, jak Åke po raz drugi przełyka głośno ślinę.

– A co u twoich rodziców? – pyta nagle Åke.

Jeanette od razu rozpoznaje sposób, w jaki Åke zawsze zmienia temat rozmowy.

– Nadal podróżują po Japonii?

Jeanette uśmiecha się na myśl o tym, jak bardzo Åke nie znosi jej ojca.

– Są w Chinach i wrócą za dwa albo trzy tygodnie.

W słuchawce znowu zapada cisza, która utrzymuje się przez dłuższą chwilę. Jeanette myśli o ich dawnym wspólnym życiu, które w tym momencie wydaje jej się tak odległe.

– Wiesz... – mówi po chwili Åke. – Może miałabyś ochotę zjeść ze mną lunch, zanim wyjedziemy z Johanem?

Jeanette się waha.

– Lunch? Masz na to czas?

– Tak, dlatego pytam – odpowiada poirytowanym głosem Åke. – Może jutro?

– Lepiej pojutrze. Poza tym czekam na zgodę na przeszukanie mieszkania, więc potraktujmy to jako wstępny termin.

– Okej – mówi z westchnieniem Åke. – Daj znać, jak już będziesz wiedziała.

Åke się rozłącza, rozmowa jest skończona.

Jeanette wzdycha do słuchawki, wstaje od stołu i wyjmuje chleb z tostera. Źle, myśli, robiąc sobie kanapki. Źle dla Johana. Zero stabilizacji. Przypomina sobie komentarz Hurtiga, gdy jechali do Svavelsö. To tam Hannah i Jessica doprowadziły do tragedii, która dotknęła rodzinę Cederów. „W tym wieku każdy człowiek ma już poczucie proporcji”, powiedział Hurtig o nastolatkach. W przypadku obu kobiet była to najprawdziwsza prawda.

A Johan? Jej nastolatek. Najpierw przeżył ich rozwód, potem zaginął w wesołym miasteczku, a teraz ta ciągła wędrówka między nią, która prawie nie ma dla niego czasu, a Åkem i Alexandrą, którzy zachowują się jak nastolatki i nie potrafią nawet zaplanować niczego na dwa dni naprzód.

Połyka ostatni kawałek suchego zimnego chleba i wraca do telefonu. Musi z kimś porozmawiać, a jedyną osobą, która się do tego nadaje, jest Sofia Zetterlund.

Czeka, aż Sofia odbierze, i trzęsie się z zimna. Ciągnie od okna.

Niebo jest tego wieczoru rozjaśnione i roziskrzone gwiazdami. Zastanawia się, co takiego jest w ludziach, że tyle w nich zła. W tym momencie Sofia odbiera telefon.

– Tęsknię za tobą – mówi Sofia.

– Ja za tobą też – odpowiada Jeanette, czując, że znowu robi jej się ciepło. – Czuję się tu taka samotna.

Oddech Sofii jest tak blisko.

– Ja też. Chciałabym się z tobą spotkać.

Jeanette zamyka oczy i wyobraża sobie, że Sofia naprawdę jest w jej domu, leży na jej ramieniu, tuli się do niej i szepcze jej cicho do ucha.

– Przed chwilą się zdrzemnęłam – mówi Sofia. – Śniłaś mi się.

Jeanette nadal ma zamknięte oczy, opiera się o krzesło z uśmiechem.

– A co ci się śniło?

Sofia śmieje się cicho, prawie nieśmiało.

– Śniło mi się, że się topię, a ty mnie uratowałaś.

Instytut Patologii

Ivo Andrić zdejmuje z głowy bejsbolówkę i kładzie ją na wózku z nierdzewnej stali. Ciężkim krokiem ze zbolałą miną podchodzi do umywalki. Wyciska trochę mydła i dokładnie myje ręce, aż do łokci. Potem je wyciera, sięga do pojemnika koło lusterka i wyjmuje parę jednorazowych gumowych rękawiczek wysypanych w środku talkiem. Naciąga je na dłonie i podchodzi do dwóch wózków stojących na środku pokoju.

Leżą na nich dwa worki z ludzkimi zwłokami. W całym pomieszczeniu unosi się smród spalenizny i benzyny.

Patrzy na zegarek i już wie, że zostanie tu całą noc.

Jest dumny ze swoich kwalifikacji zawodowych. Ich doskonalenie zabrało mu wiele lat i wymagało od niego wielu poświęceń. Medycynę studiował na uniwersytecie w Sarajewie, praktykę odbywał w rodzinnym Prozorze. Właśnie tamten okres wspomina z sentymentem. W całym miasteczku tylko on zdobył wyższe wykształcenie, rodzice byli z niego niezwykle dumni. Dzięki zawodowi, który wykonywał, ich też traktowano z szacunkiem.

Miał nie tylko chłonny umysł, bo takich jak on było wielu, ale także wielkie ambicje. Poza tym umiał wykorzystać dany mu talent. Niewielu to potrafiło. Podczas gdy jego koledzy spotykali się na rynku, żeby palić papierosy i pić piwo, on siedział w domu i studiował angielskie podręczniki medycyny. Kiedy politycy zaczęli nawoływać do wojny, a na ulice wyszły wojskowe patrole, postanowił trzymać się od tego z daleka. Wprawdzie służbę wojskową zakończył z dobrym wynikiem, lecz niczym szczególnym się nie wyróżnił.

Kiedy Słowenia i Chorwacja postanowiły wystąpić z Jugosławii, w Bośni też zorganizowano w tej sprawie referendum. Zapytano mieszkańców, czy ich kraj powinien zrobić to samo. Kwestia ta podzieliła całe miasteczko i żyjące w nim rodziny. Okazało się, że porozumienie jest niemożliwe, a sąsiedzi, którzy wcześniej żyli w zgodzie, zaczęli się nagle wzajemnie nienawidzić. W końcu wojna dotarła także do Prozoru.

Patrzy na oba worki ze zwłokami i postanawia zacząć obdukcję od tego, w którym prawdopodobnie znajdują się zwęglone szczątki Jessiki Friberg. Zamek błyskawiczny trochę się zacina, więc musi użyć siły. Po chwili smród spalenizny staje się jeszcze bardziej intensywny.

Obdukcję zaczyna od pobrania próbek tkanki, żeby jak najszybciej ustalić tożsamość ofiary na podstawie DNA. Potem określi zawartość tlenku węgla we krwi. Być może uda mu się dzięki temu ustalić przyczynę śmierci.

Z rury wydechowej samochodu poprowadzono do środka wąż odkurzacza, przez który do wnętrza dostały się trujące gazy. Obie kobiety siedziały przypięte pasami bezpieczeństwa, więc wniosek z tego może być tylko jeden: wspólnie popełniły samobójstwo.

Kobieta, której szczątki właśnie bada, miała czterdzieści kilka lat i była w kwiecie wieku.

Zaciąga zamek, podchodzi do drugiego worka i otwiera go z głębokim westchnieniem. Tożsamość tej ofiary też jest chyba znana. Z dostarczonych mu danych wynika, że to Hannah Östlund. Na jej ciele jest pewien specyficzny znak.

Od razu zauważa charakterystyczne krwiaki, które na pewno nie powstały na skutek przemocy fizycznej. Kobieta zginęła w wyniku pożaru. Jej czaszka rozgrzała się do tak wysokiej temperatury, że aż krew się w niej zagotowała. Między czaszką a chroniącą mózg oponą Andrić odkrywa warstwę zakrzepłej krwi o grubości dwóch centymetrów. Ma różowy kolor i konsystencją przypomina grzyb.

Unosi prawą dłoń kobiety i znajduje dowody na potwierdzenie swoich przypuszczeń.

Rysopis się zgadza.

Ciało kobiety nadal jest ciepłe. U prawej dłoni brakuje palca serdecznego.

Vita Bergen

Niebo nad dachami domów jest jasne, lecz na ulicy Borgmästargatan przybrało barwę ciemnoszarą. Sofia odkłada słuchawkę i osuwa się na podłogę. Przed chwilą rozmawiała z Jeanette, ale już zapomniała o czym.

Jak przez mgłę przypomina sobie nieokreśloną tęsknotę za ciepłem, pamięta też czułości, które sobie wzajemnie prawiły.

Zastanawia się, dlaczego zawsze jest tak, że gdy za pomocą słów chce wyrazić to, co czuje, wszystko robi się takie skomplikowane. I dlaczego tak trudno jej się powstrzymać od kłamstw.

Zachciało jej się sikać, więc wstaje i idzie do toalety. Spuszcza majtki, siada na desce i nagle przypomina sobie, że tego samego wieczoru była w hotelu Clarion. Mężczyzna, którego tam poznała, zostawił resztki spermy na wewnętrznej części jej ud.

Cienka skorupa zaschniętej spermy utkwiła jej we włosach łonowych, więc podmywa się nad umywalką. Potem długo wyciera się ręcznikiem, a w końcu wchodzi do pokoju ukrytego za regałem. Kiedyś mieszkał tu Gao, teraz to tylko muzeum tułaczki Victorii Bergman przez życie. Prawdziwa odyseja. Nie znajdzie tu ani odpowiedzi, ani klucza, którym mogłaby otworzyć zamek w drzwiach prowadzących do przeszłości.

Przegląda papiery należące do Victorii, próbuje uporządkować jej rysunki, notatki, wycinki z gazet. Wie, co widzi, a zarazem w to wątpi.

Widzi życie, które kiedyś było jej życiem, a po rekonstrukcji znowu stanie się jakimś życiem. Życiem Victorii Bergman.

Wszystko, co przed nią leży, jest też historią upadku.

W wielu notatkach pojawia się imię, które z jednej strony brzmi zagadkowo, a z drugiej wywołuje w niej silne uczucia.

Madeleine.

Córka i siostra Victorii. Córka i siostra Sofii. Jej córka i siostra.

Madeleine to dziecko, które miała ze swoim ojcem Bengtem Bergmanem, znanym i cieszącym się uznaniem specjalistą zatrudnionym w SIDA. To on molestował Victorię przez cały okres jej dorastania. To przez niego stworzyła alternatywne osobowości.

Wszystko po to, żeby przetrwać i być w stanie żyć dalej.

Musiała oddać Madeleine do adopcji. Zabrali ją Per-Ola i Charlotte Silfverbergowie.

Wśród notatek dotyczących Madeleine jest też zdjęcie, które znalazła w kieszeni kurtki. Do dzisiaj nie wie, jak się tam znalazło.

Zrobiono je polaroidem i przedstawia dziewczynkę w wieku około dziesięciu lat. Stoi na plaży ubrana w biało-czerwoną sukienkę.

Sofia uważnie ogląda zdjęcie i jest przekonana, że przedstawia jej córkę. Rozpoznaje w dziewczynce własne rysy. Na jej twarzy maluje się zbolały wyraz. Sofia zaczyna czuć się nieswojo. Kim Madeleine jest teraz, jako dorosła kobieta?

Bierze jedną z kartek i czyta o Martinie. Chłopiec zaginął podczas wizyty w wesołym miasteczku. Potem znaleziono go w rzece. Utopionego. Uderzyła go kamieniem w głowę, a potem wrzuciła do wody. Policja uznała to za nieszczęśliwy wypadek, ale od tamtej pory żyje z poczuciem winy, które sprowadził na nią tamten czyn.

Przypomina sobie także wizytę w wesołym miasteczku, gdy zaginął Johan, syn Jeanette. To, co się tam wtedy stało, przypominało to, co przydarzyło się Martinowi. Mimo to jest pewna, że nigdy nie chciała Johana skrzywdzić. Albo zgubił się sam, albo uprowadził go ktoś inny, kto się potem rozmyślił, dzięki czemu Johan się później odnalazł. Nic mu się nie stało.

W całym stosie papierów nie ma słowa o Johanie.

Przypomina sobie, jak razem z nim siedziała w gondoli na wieży swobodnego spadania. Potem w jej głowie zapanował chaos. Kolejny obraz: razem z Johanem siedzi na ławce. Ale to już nie była ona. Może widziała wtedy Madeleine?

Kręci z powątpiewaniem głową. To nielogiczne. Dlaczego Madeleine miałaby się interesować Johanem?

Zbiera papiery, wkłada je razem ze zdjęciem do plastikowej teczki i rysuje na niej dużą literę „M”. Czuje, że jeszcze do niej wróci.

Dalej grzebie wśród kartek zawierających jej wspomnienia. Jedną odkłada na bok i sięga po drugą. Patrzy na nią, czyta i przypomina sobie, co myślała w chwili, gdy pisała te słowa. Żyła wtedy w oparach leków i alkoholu, uginała się pod ciężarem niemiłych wspomnień. Ukrywała pod skórą cząstki siebie.

Przez wiele lat jakoś to funkcjonowało.

Skóra ma w najcieńszym miejscu grubość jednej piątej milimetra, mimo to stanowi nieprzeniknioną barierę oddzielającą to, co znajduje się pod nią, od tego, co jest na zewnątrz. Stanowi granicę między rzeczywistością a irracjonalnym chaosem. Nagle jej wspomnienia przestają być niewyraźne, robią się jasne i przejrzyste. Nie wie jednak, jak długo ta chwila potrwa.

Czyta dziennik Victorii. Zawiera jej prywatne zapiski od dnia, gdy zaczęła uczęszczać do szkoły w Sigtunie. Dwa lata wypełnione mobbingiem, karami i psychicznymi torturami. Przez cały dziennik przewijają się słowa „zemsta” i „zadośćuczynienie”. Przypomina sobie, że marzyła wtedy o powrocie, że chciała całą szkołę wysadzić w powietrze. A teraz dwie z osób, o których czyta w dzienniku, nie żyją.

Wie, że Victoria nie miała z tymi zabójstwami nic wspólnego. Nic na to nie wskazuje. Dziennik obejmuje tylko lata szkolne. Można odnieść wrażenie, że gdy Victoria miała kilkanaście lat, przestała się interesować innymi dziewczynami w szkole.

Nie popełniła tych zbrodni, ale zrobiła coś innego.

Zamordowała swoich rodziców. Podpaliła rodzinny dom w Grisslinge na wyspie Värmdö, a potem siedziała w ukrytym pokoju i rysowała węglem na papierze płonący dom.

Przypomniał jej się Lars, jej były mąż. Nie czuje wobec niego takiej nienawiści, jaką odczuwała wobec rodziców. Lepszym określeniem jest bezgraniczne rozczarowanie. Na krótko nachodzą ją wątpliwości. Czy to możliwe, że jego też zabiła?

Na samą myśl o tym, że mogła to zrobić, ogarnia ją silne nieokreślone uczucie. Niestety, nie potrafi sobie przypomnieć przebiegu całego zdarzenia i już sama nie wie, czy rzeczywiście to zrobiła.

Wie za to, że do końca życia będzie się musiała mierzyć ze świadomością, że kogoś zabiła. I będzie musiała z tym żyć.

Judarskogen

W zachodnim Sztokholmie znajduje się pierwszy w mieście rezerwat przyrody. Jest wciśnięty między Ängby a Åkeshov.

Krajobraz tego terenu o powierzchni niecałych stu hektarów ukształtowały lodowiec i głazy narzutowe. Rośnie tam las, ale nie brakuje też otwartej przestrzeni. Jest nawet niewielkie jezioro. Ślady działalności lodowca są wyraźnie widoczne w postaci wielkich bloków skalnych oraz długiej na sto i wysokiej na sześć metrów zasypanej kamieniami moreny. Lodowiec najpierw wbił ziemię na głębokość tysiąca metrów, a następnie ją poorał i pokrył odłamkami kamieni, które oderwały się od góry.

W niektórych miejscach można się też natknąć na resztki muru. Nie jest on jednak efektem działania lodowca, tylko człowieka. Dawna tradycja głosi, że wznieśli go rosyjscy jeńcy wojenni, którzy najpierw zgromadzili stosy kamieni, a potem zbudowali z nich mur.

Jezioro w środku rezerwatu nazywa się Judarn. Etymologia tego słowa wywodzi się od szwedzkiego ljuda, co znaczy „brzmieć”, „dźwięczeć”. Nazwa nie ma nic wspólnego z dźwiękami wydawanymi przez wycieńczonych, wygłodniałych jeńców ani z krzykiem, który właśnie w tym momencie dobiega z lasu.

Młoda jasnowłosa kobieta ubrana w kurtkę w kolorze kobaltowego błękitu patrzy w rozgwieżdżone niebo nad drzewami. Widzi, jak płonie na nim tysiąc, a może nawet kilka tysięcy lodowych lub kamiennych kul.

Madeleine Silfverberg po raz drugi wykrzyczała całą swoją złość i wraca do samochodu zaparkowanego przy leśnej polanie koło jeziora.

Trzeci krzyk wydaje z siebie pięć minut później w samochodzie, przy prędkości prawie dziewięćdziesięciu kilometrów na godzinę.

Świat zamienia się w wycieraczki do szyb i asfalt, w setki niewyraźnych drzew widocznych kątem oka. Madeleine zamyka oczy i liczy do pięciu, wsłuchuje się w szum silnika i tarcie opon o asfalt. Kiedy znowu otwiera oczy, czuje, jak spływa na nią spokój.

Wszystko poszło zgodnie z planem.

Już wkrótce w domu w Fagerstrandzie zjawi się policja.

Obok dużego bukietu żółtych tulipanów, które położyła na kuchennym stole, znajdzie też serię zdjęć zrobionych polaroidem. To udokumentowany dowód zbrodni.

Jest na nich Karl Lundström, który leży w łóżku w szpitalu Karolinska. Jest też Per-Ola Silfverberg zaszlachtowany jak świnia w swoim eleganckim mieszkaniu.

Fredrika Grünewald w namiocie w podziemiach kościoła Świętego Jana; tłusta zapita twarz oślepiona błyskiem flesza.

Regina Ceder na podłodze kuchni zalana czarnoczerwoną krwią; zginęła od postrzału.

Brakuje tylko jednego zdjęcia, ale policja już je ma. Przedstawia syna Reginy, którego topi kobieta pozbawiona serdecznego palca u prawej dłoni.

Kiedy policjanci zejdą do piwnicy, zrozumieją, dlaczego w całym domu tak bardzo cuchnie.

Las nagle się kończy, zabudowa staje się coraz bardziej gęsta, więc Madeleine zwalnia. Wkrótce potem zatrzymuje się na skrzyżowaniu ulic Gubbkärsvägen i Drottningholmsvägen. Czeka, aż przejedzie kilka samochodów, bębni niecierpliwie dziewięcioma palcami po kierownicy.

Hannah Östlund musiała amputować sobie palec po tym, jak pogryzł ją pies.

Ona użyła do tego celu nożyc do cięcia śrub.

Madeleine skręca w Drottningholmsvägen. Rozmyśla o tych, którzy wkrótce zginą i którzy już zginęli, a także o tych, których z prawdziwą przyjemnością zabiłaby własnymi rękami.

Na przykład Bengta Bergmana, który był jej ojcem i dziadkiem.

Nie zdążyła tego zrobić, bo zginął w pożarze. Ale jej ognia nikt nie zagasi, bo pochłonie on innych. Najpierw kobietę, która kiedyś nazywała się jej matką. Potem tamtego świniarza. Zawarła z nim umowę i ma nadzieję, że on wykona swoją część.

Wie, że odezwie się we właściwym czasie. Wie, bo go zna, i to lepiej, niżby sobie życzyła. Niestety, nigdy nie miała wyboru.

Jadąc ulicą Drottningholmsvägen w stronę miasta, sięga po kubek z McDonalda. Zdejmuje pokrywkę i zanurza dłoń w kostkach lodu. Wyciąga garść chłodnych kostek, wkłada je do ust i zaczyna łapczywie ssać.

Nie ma nic czystszego od zamarzniętej wody. Cząsteczki zostają oczyszczone z ziemskiego brudu i stają się podatne na sygnały z kosmosu. Jeśli zje wystarczająco dużo lodu, woda roztopi się w jej organizmie i zmieni jego cechy. Wyostrzy jej umysł.

Dawniej

Napełnię strumienie wodą,

Niech szumią i płyną w dal.

Sprowadzę stada jaskółek,

Niech łapią muszki wśród fal.

Listkami okryję drzewa,

Dla ptaków zbuduję sto gniazd.

Niebo rozświetlę zorzą,

Rozsypię na nim rój gwiazd.[2]

Uśmiecha się do lusterka, przeciąga palcem po górnej krawędzi zęba i liczy przerwy. Jedna, dwie, trzy, cztery. To samo robi z dolnym rzędem. Jedna, dwie.

Ostrożnie porusza obluzowanym zębem. Niedługo wypadnie, jeśli nie teraz, to wieczorem.

Zamyka usta i porusza nimi kilka razy, jakby coś ssała. Czuje smak krwi i rwanie.

Zębowa Wróżka przyniosła jej pięćset koron. Po jednej setce za każdy ząb, który ona włożyła pod poduszkę. Pieniądze schowała w swoim tajnym pudełku, które stoi pod łóżkiem. Nikt o nim nie wie. Jest w nim już sześćset dwadzieścia siedem koron, wliczając te, które wzięła od świniarza. Spędziła u niego całe lato. Przybrani rodzice odwiedzili ją już trzy razy. Z nieznanego powodu wypadanie zębów zbiega się zawsze z ich wizytą.

Nigdy nie zwraca się do nich, używając słów „mamo” i „tato”, ponieważ nie są jej prawdziwymi rodzicami. Silfverbergów też tak nie nazywa, bo gdyby to zrobiła, mogliby sobie pomyśleć, że ich szanuje. Rozmawiała z nimi kilka razy i zawsze mówiła do nich po imieniu. Prawie się już do tego przyzwyczaili.

Tym razem przywieźli swoich szwedzkich przyjaciół i dwie jasnowłose kobiety. Są chyba prawniczkami, tak jak świniarz.

Z wyglądu przypominały anioły, ale zachowywały się bardzo dziwnie, jakby stały po jej stronie. Każdego wieczoru, gdy wszystko miało się zacząć, robiły takie miny, jakby miały jakieś wątpliwości. A przecież nie były tak jak ona stale zamknięte na klucz, mogły się swobodnie poruszać, chodzić dokąd tylko chciały. I właśnie dlatego były takie dziwne. Zawsze wracały.

Kiedyś jednej z nich pies odgryzł palec u ręki. Mimo to stale go rozpieszczała, i to też było dziwne.

Jej pokój był najmniejszy w całym domu i cuchnęło w nim stęchlizną. Stały tam skrzypiące łóżko i stara szafa na ubrania śmierdząca naftaliną. Okno wychodziło na podwórze. Żeby się nie nudziła, dali jej kilka flamastrów, pożółkły papier maszynowy i pudełko z klockami Lego.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

[2] Druga zwrotka piosenki Idas sommarvisa.

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Jezioro Klara Sjö

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Fagerstrand

Dostępne w wersji pełnej

Hotel Sjöfart

Dostępne w wersji pełnej

Fagerstrand

Dostępne w wersji pełnej

Instytut Patologii

Dostępne w wersji pełnej

Fagerstrand

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Swedenborgsgatan

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Tvålpalatset

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Glasbruksgränd

Dostępne w wersji pełnej

Skanstull

Dostępne w wersji pełnej

Hundudden

Dostępne w wersji pełnej

Skanstull

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

M/S Cinderella

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Vita Bergen

Dostępne w wersji pełnej

Johan Printz Väg

Dostępne w wersji pełnej

Jezioro Klara Sjö

Dostępne w wersji pełnej

Droga numer 22

Dostępne w wersji pełnej

Vita Bergen

Dostępne w wersji pełnej

Dzielnica Vasastan

Dostępne w wersji pełnej

Gamla Enskede

Dostępne w wersji pełnej

Obserwatorium astronomiczne

Dostępne w wersji pełnej

Stacja T-Centralen

Dostępne w wersji pełnej

Mariaberget

Dostępne w wersji pełnej

Bergsgatan

Dostępne w wersji pełnej

Tvålpalatset

Dostępne w wersji pełnej

Bondegatan

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Harvest Home

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Wollmar Yxkullsgatan

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Gamla Enskede

Dostępne w wersji pełnej

Lodowy bar

Dostępne w wersji pełnej

Långholmen

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Gamla Enskede

Dostępne w wersji pełnej

Barnängen

Dostępne w wersji pełnej

Vita Bergen

Dostępne w wersji pełnej

Instytut Patologii

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Szpital w Rosenlundzie

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Dom Spokojnej Starości „Słonecznik”

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Johan Prinz Väg

Dostępne w wersji pełnej

Dom Spokojnej Starości „Słonecznik”

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Centralny Urząd Śledczy (CUŚ)

Dostępne w wersji pełnej

Dom Spokojnej Starości „Słonecznik”

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Szpital w Rosenlundzie

Dostępne w wersji pełnej

Dom Spokojnej Starości „Słonecznik”

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Centralny Urząd Śledczy

Dostępne w wersji pełnej

X2000

Dostępne w wersji pełnej

Centralny Urząd Śledczy

Dostępne w wersji pełnej

Ulica Tysta Gatan

Dostępne w wersji pełnej

Hundudden

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Hundudden

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Dawniej

Dostępne w wersji pełnej

Hundudden

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Arlanda

Dostępne w wersji pełnej

Martin

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Kijów

Dostępne w wersji pełnej

Gdzieś

Dostępne w wersji pełnej

Laponia

Dostępne w wersji pełnej

Vita Bergen

Dostępne w wersji pełnej

Laponia

Dostępne w wersji pełnej

Vita Bergen

Dostępne w wersji pełnej

Kijów

Dostępne w wersji pełnej

Dala-Floda

Dostępne w wersji pełnej

Babi Jar

Dostępne w wersji pełnej

Dala-Floda

Dostępne w wersji pełnej

Sobór Sofijski w Kijowie

Dostępne w wersji pełnej

Komenda policji w Kronobergu

Dostępne w wersji pełnej

Później

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału:

PYTHIANS ANVISNINGAR

Copyright © Erik Axl Sund 2012

Published by agreement with Salomonsson Agency

Copyright © 2014 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2014 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Bożena Sęk

Korekta: Barbara Meisner, Joanna Rodkiewicz

ISBN: 978-83-7999-101-3

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2014

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl