Tytuł oryginału:

EL MAPA DEL CAOS

Copyright © 2014 Cronotilus, S.L.

Copyright © 2015 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2015 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Jolanta Olejniczak-Kulan

Korekta: Małgorzata Kryszkowska, Mariusz Kulan

ISBN: 978-83-7999-410-6

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2015

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Spis treści

- Dedykacja

- Przewodnik dla czytelnika

- Motta

- Część pierwsza

1. Prolog

2. I

3. II

4. III

5. IV

6. V

7. VI

8. VII

9. VIII

10. IX

- Część druga

1. X

2. XI

3. XII

4. XIII

5. XIV

6. XV

7. XVI

8. XVII

9. XVIII

10. XIX

11. XX

12. XXI

13. XXII

- Część trzecia

1. XXIII

2. XXIV

3. XXV

4. XXVI

5. XXVII

6. XXVIII

7. XXIX

8. XXX

9. XXXI

10. XXXII

11. XXXIII

12. XXXIV

13. XXXV

14. XXXVI

15. XXXVII

16. XXXVIII

17. XXXIX

18. XL

19. XLI

- Podziękowania

- Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Dla moich rodziców i ich dzieła,

które z każdym dniem ma więcej stron

PRZEWODNIK DLA CZYTELNIKA

Biorąc pod uwagę stopień skomplikowania spraw i relacji łączących liczne postacie zaludniające tę powieść, czuję się zobowiązany już na początku przedstawić życzliwemu czytelnikowi najważniejsze z nich. Moją powinnością jest jednak ostrzec go, że podana poniżej lista bohaterów może mu ujawnić niektóre wątki fabuły, zatem jeżeli ktoś woli zapuścić się w gąszcz stronic książki z opaską na oczach, doradzam, aby tę listę z elegancją pominął. Nie będzie to dla mnie żadną ujmą. Mniej odważnym czytelnikom prezentuję postacie w ścisłym porządku pojawiania się w książce. Jak następuje:

Wells Obserwator – wybitny biolog, alternatywna wersja pisarza H.G. Wellsa w jakimś innym świecie.

Jane Obserwatorka – żona Wellsa Obserwatora, kierowniczka projektów jego laboratorium, alternatywna wersja Amy Catherine Robbins w jakimś innym świecie.

Dodgson Obserwator – profesor matematyki, alternatywna wersja pisarza Lewisa Carrolla w jakimś innym świecie.

Newton – pies rasy border collie, wykorzystany przez Wellsa Obserwatora jako królik doświadczalny w eksperymentach.

Herbert George Wells – pisarz brytyjski, bardziej znany jako H.G. Wells, uważany za ojca fantastyki naukowej, autor wielu powieści, m.in. Wehikułu czasu, Wojny światów i Niewidzialnego człowieka. Jeśli przeczytaliście dwa poprzednie tomy tej trylogii, nie ma potrzeby dodawania niczego więcej, może z wyjątkiem tego, że w 1970 roku na jego cześć nazwano jeden z kraterów uderzeniowych na Księżycu.

Amy Catherine Robbins – żona pisarza H.G. Wellsa, przez męża pieszczotliwie nazywana Jane.

Cornelius Clayton – agent Wydziału Specjalnego Scotland Yardu, zajmującego się badaniem zjawisk nadprzyrodzonych. W swej pierwszej misji stracił prawą rękę i od tamtej pory posługuje się wymyślną protezą z drewna i metalu.

Angus Sinclair – kapitan Wydziału Specjalnego Scotland Yardu. Nie wiadomo, w jaki sposób stracił prawe oko, dlatego nie należy odrzucać możliwości, że depilował sobie brwi.

Valerie de Bompard – piękna francuska arystokratka, zamieszkała w przeklętej miejscowości Blackmoor, będąca przedmiotem miłosnego zainteresowania agenta Claytona.

Armand de Bompard – małżonek hrabiny de Bompard, naukowiec wyprzedzający swoje czasy.

Muscardinus avellanarius – mały rudy gryzoń, powszechnie nazywany orzesznicą, zamieszkujący zachodnią część Wielkiej Brytanii.

Lady Amber – słynne londyńskie medium, specjalistka w dziedzinie materializacji ektoplazmatycznych.

Sir Henry Blendell – architekt w służbie Jej Królewskiej Mości, projektant najwspanialszych w historii sekretnych przejść i mebli ze skrytkami, człowiek wielkiego moralnego formatu – do momentu, gdy się okaże, że jest wręcz przeciwnie.

Theodore Ramsey – wybitny chirurg, chemik i biolog, z upodobaniem strzelający palcami.

William Crookes – ceniony naukowiec i badacz zjawisk paranormalnych. Przede wszystkim znany z obrony medium Florence Cook, która porozumiewała się z duchem Katie King, córki legendarnego pirata Henry’ego Morgana.

Catherine Lansbury – staruszka o tajemniczej przeszłości, wdowa, miłośniczka spirytyzmu, wynalazczyni Mechanicznego Służącego, wielka amatorka ciasteczek Kempa.

Niewidzialny Człowiek – czarny charakter tej historii, bezwzględny zabójca, którego tożsamości, rzecz jasna, nie zamierzam ujawnić już na pierwszych stronach książki. Wystarczy powiedzieć, że znany jest jako M.

Clive Higgins – lekarz neurolog zajmujący się psychoanalizą i wszelkimi przypadłościami duszy.

Gilliam Murray – znany jako Pan Czasu, zanim sfingował własną śmierć w czwartym wymiarze. Od tamtej pory ukrywa się pod fałszywą tożsamością Montgomery’ego Gilmore’a; cierpi na lęk wysokości.

Emma Harlow – młoda dama z Nowego Jorku, narzeczona milionera Gilmore’a. Nie zna jego prawdziwej tożsamości i nie daje się zdobyć takimi strategiami, jakie skutkują w przypadku reszty kobiet.

Dorothy Harlow – ciotka Emmy, zgorzkniała stara panna, nieuchronnie skazana na śmierć w samotności.

Baskerville – stangret Gilmore’a, co najmniej osiemdziesięcioletni, wykazujący skrajną niechęć do psów.

Arthur Conan Doyle – szkocki lekarz i pisarz, zwolennik spirytyzmu, podobno obdarzony zdolnościami telepatycznymi, znany jako twórca postaci Sherlocka Holmesa, najsławniejszego detektywa świata.

Jean Leckie – ukochana Arthura Conan Doyle’a.

Egzekutor 2087V – cybernetyczny twór zaprogramowany do zabijania tych, którzy mogą przeskakiwać pomiędzy światami. Swą misję realizuje skutecznie, jednak z powodu wady fabrycznej nie potrafi uniknąć zalewającego go poczucia winy.

Cleeve – kamerdyner w rezydencji Undershaw. Nie znamy jego życia prywatnego.

Alfred Wood, alias Woodie – stoicki sekretarz Doyle’a, mający znakomitą rękę do krykieta oraz rzadko spotykany talent brzuchomówczy.

Wielki Ankoma, znany także jako Amoka lub Makoma – niezwykłe medium, człowiek wychowany w Afryce Południowej przez plemię Bantu, specjalizujący się w automatycznym pisaniu. Jego imię, jeśli się je wypowie poprawnie, oznacza ostatnie narodzone dziecko, zastrzegamy jednak, że jest to tłumaczenie przybliżone.

Alicja Liddell – sześcioletnia dziewczynka, jedna z córek dziekana Liddella. Jej prawdziwa postać posłużyła jako inspiracja do stworzenia głównej bohaterki powieści Alicja w Krainie Czarów.

Lewis Carroll – pseudonim brytyjskiego pisarza Charlesa Dodgsona, autora książek Alicja w Krainie Czarów i jej kontynuacji Po drugiej stronie lustra. Pod własnym imieniem i nazwiskiem Dodgson opublikował wiele artykułów i książek matematycznych, a był także uznanym fotografem, nieszkodliwym marzycielem i uroczym jąkałą. Choć wykładał w oksfordzkim Christ Church College, odmówił przyjęcia święceń kapłańskich. Powody nie są znane.

Elmer – kamerdyner Gilmore’a, szczęśliwie żonaty z Daisy, amatorką biszkoptów z jagodową konfiturą.

Eric Rücker Eddison – brytyjski pisarz znany głównie ze swego pierwszego dzieła, Wąż Uroboros, będącego hołdem dla mitów skandynawskich. Wielu badaczy uważa, że utwór ten otworzył drogę współczesnej literaturze fantasy.

Mapa chaosu – książka, w której zawarto zbawienie świata: tego i wszystkich, jakie można sobie wyobrazić. A także książka, którą właśnie zamierzacie przeczytać.

Nie wierzę w duchy, ale napawają mnie strachem.

Madame du Deffand

Gdybyśmy w jakiś sposób potrafili kontrolować

prawdopodobne możliwości, moglibyśmy dokonać

wyczynów nieodróżnialnych od magii.

Michio Kaku

Wszechświaty równoległe

Bóg wie, że śniłem, czuwałem i znów śniłem,

aż nie wiem zbyt dobrze, co jest snem, a co rzeczywistością.

Eric Rücker Eddison

Wąż Uroboros

CZĘŚĆ PIERWSZA

Naprzód, drogi Czytelniku, zapuść się w gąszcz stronic ostatniego tomu naszego melodramatu, w którym czekają cię przygody jeszcze bardziej niewiarygodnie niż w poprzednich!

Jeżeli podróże w czasie i marsjańskie inwazje nie poruszyły twojego serca wystarczająco silnymi emocjami, teraz możesz się zagłębić w świat duchów i innych potworów zrodzonych w ludzkim umyśle.

Może zechcesz dobrze się zastanowić, zanim przejdziesz do pierwszej strony, ale moją powinnością jest ostrzec cię, że jeśli się nie odważysz, nigdy nie poznasz tego, co kryje się po drugiej stronie znanej ci rzeczywistości.

PROLOG

Piętnaście minut dzieliło ich od rozpoczęcia debaty, kiedy dostrzegli Pałac Wiedzy rysujący się na złocistym płótnie zmierzchu. Obłożone płytkami kopuły imponującej budowli, wyróżniającej się dostojnie wśród szpiczastych dachów londyńskiego horyzontu, rozszczepiały ostatnie promienie zachodzącego słońca, zamieniając je w dziesiątki rozbłysków. Wokół gmachu niczym chmara owadów kołysały się pośród obłoków pękate sterowce, aerostatyczne barki, skrzydłowce i latające kabriolety. Właśnie w jednym z owych skrzydlatych powozów, które zbliżały się do budynku, majestatycznie szybując z wiatrem, podróżował wybitny biolog Herbert George Wells w towarzystwie swojej pięknej małżonki. Nie, wróć: swojej inteligentnej i przepięknej małżonki.

W pewnej chwili biolog spojrzał przez okno w dół. Na ulicach, które w postaci wąskich chodników biegły wśród smukłych wież hojnie ozdobionych witrażami i połączonych wiszącymi mostami, kłębił się podenerwowany tłum. Panowie w cylindrach i pelerynach rozprawiali z ożywieniem przez przytknięte do ust rękawiczkofony, damy przechadzały się ze swoimi mechanicznymi pieskami, dzieci uganiały się na elektrycznych hulajnogach, a w tym zalewie ludzi, z obliczoną elegancją omijając przechodniów, uwijały się automatyczne komary śpieszące dokądś pilnie ze swoimi zleceniami. Z wód Tamizy, które zachód słońca zabarwił na złoto, raz po raz wynurzały się małe „Nautilusy” wyprodukowane przez Zakłady Verne’a – jak składające ikrę ryby rozdymki wypuszczały swoich pasażerów na obu brzegach rzeki. Ale im bliżej South Kensington, gdzie wznosił się pałac, tym wyraźniej owa mrówcza krzątanina zdawała się przybierać jeden kierunek. Wszyscy wiedzieli, że tego wieczoru odbędzie się najważniejsza debata z licznych, jakie miały miejsce w Pałacu Wiedzy w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W tym momencie, jakby po to, żeby przypomnieć o tym pasażerom skrzydłowca, przeleciał tuż obok nich mechaniczny ptak, obwieszczając wydarzenie przesadnie napuszoną mową, a następnie poszybował w stronę najbliższego budynku, gdzie przysiadł na głowie kamiennego gargulca, aby tam kontynuować swą litanię.

W latającym powozie Wells westchnął, próbując się uspokoić, i wytarł sobie spocone dłonie o spodnie.

– Myślisz, że jemu też pocą się ręce? – spytał żonę.

– Oczywiście, Bertie. Podejmuje ryzyko tak samo jak ty. Poza tym nie powinniśmy zapominać, że jego problem sprawia…

– Jego problem? O, daj spokój, Jane! – przerwał jej mąż. – Od lat pracuje nad nim najlepszy logopeda w królestwie. Nie sądzę, byśmy nadal mieli uważać to za problem.

I jakby w ten sposób zamknął sprawę, rozparł się na siedzeniu i rozkojarzonym wzrokiem powiódł po rzędzie słonecznikowych domów stojących licznie w Hyde Parku i obracających się na swoich filarach w poszukiwaniu ostatnich promieni słońca. Nie chciał przyznać przed żoną, że jego rywal ma ten podstępny, zdradziecki problem – który, z drugiej strony, zamierzał wykorzystać, jeśli się to okaże potrzebne – ponieważ jeżeli to tamten wygra, jego klęska będzie podwójnie żałosna. Jednak Wells ani myślał przegrać. Czy panował nad swoim  m a ł y m  problemem, czy nie, był znacznie lepszym mówcą niż tamten staruszek. Jeżeli trafi mu się jeden z jego natchnionych wieczorów, pokona go bez wysiłku; wygra zresztą nawet i bez natchnienia. Obawiał się jedynie, że jego przeciwnik zyska sobie uznanie publiczności jednym z tych sylogizmów, którymi ma zwyczaj ozdabiać swe wywody, ufał jednak, że słuchacze nie dadzą się zaślepić pospolitymi słownymi fajerwerkami.

Biolog uśmiechnął się sam do siebie. Szczerze wierzył, że jego pokolenie jest najważniejsze z licznych, które do tej pory stąpały po Ziemi, jako że w przeciwieństwie do poprzednich miało w swych rękach przyszłość własnego gatunku. Decyzje, które podejmą, czy będą trafne, czy nie, odbiją się grzmiącym echem w nadchodzących stuleciach. Ten cel natchnął go szczęściem. A pomyślawszy o nim, Wells nie mógł ukryć entuzjazmu, którym napawało go to, że znalazł się w tak emocjonującym momencie dziejów ludzkości, gdy przesądza się jej ocalenie. Jeżeli wszystko pójdzie dobrze, tej nocy jego nazwisko być może stanie się nierozerwalną częścią historii.

– Jane, jeżeli chcę wygrać, to nie z powodu próżności – odezwał się nagle do żony. – Po prostu uważam, że moja teoria jest prawdziwa i nie możemy tracić czasu na udowadnianie jego tezy.

– Wiem, kochanie. A ty wiesz, że mogłabym ci zarzucić wiele rzeczy, ale na pewno nie próżność – skłamała. – Szkoda, że nie wystarcza środków na rozwinięcie obydwu projektów. Konieczność dokonania wyboru wiąże się z ryzykiem. Jeżeli się mylimy… – nie dokończyła zdania, a jej mąż też już niczego nie dodał.

Jeśli on ze swoją teorią wyjdzie z debaty zwycięsko, to znaczy, że się nie mylą. Tego był pewien. Chociaż czasami, zwłaszcza nocą, kiedy przez wielkie okno swego gabinetu patrzył na oświetloną metropolię, zadawał sobie pytanie, czy mimo tej całej pewności wszyscy nie są w błędzie; czy ten świat – w którym pogoń za Wiedzą dotyczy wszystkiego, kieruje wszystkim, jest wszystkim – czy to aby na pewno najlepszy świat, jaki mogli zbudować. W takich chwilach słabości, jak je potem nazywał w świetle dnia, rozważał, czy przypadkiem Niewiedza nie byłaby bardziej pożądana od Wiedzy. Może lepiej byłoby pozwolić, żeby przyroda i jej prawa pozostały ukryte w ciemnościach nocy, by nadal uważano, że przelot komety zwiastuje śmierć królów, a poza zasięgiem map mieszkają smoki… Lecz życiem ludzi rządzi Kościół Wiedzy, którego święta siedziba znajduje się w Londynie. To jedyna religia planety, wyznanie, w którym stopiły się filozofia, teologia, polityka i wszelkie nauki. Od momentu, kiedy powstała, popychała ludzi, aby rozszyfrowywali dzieła Stwórcy, starali się pojąć ich funkcjonowanie, dowiedzieli się, jak jest skonstruowany świat i jakiego rodzaju siły utrzymują go w spójności. Sprowokowała ich nawet, żeby rozwiązali zagadkę własnej egzystencji. Prowadzony przez jedyną religię człowiek sprawił, że dążenie do Wiedzy stało się wyłącznym powodem jego istnienia, a w swoim gorliwym zapale do rozpracowywania każdej urozmaicającej świat tajemnicy ostatecznie wciąż zaglądał za zasłonę. Być może teraz nie pozostaje nic innego, jak zapłacić cenę za tę śmiałość.

Przed wejściem do pałacu rozłożono czerwony dywan. Wzdłuż jego brzegów tłoczył się teraz rozkrzyczany tłum, wymachujący wszelkiego rodzaju transparentami, a tymczasem z tuzin policjantów starało się dopilnować, aby ferwor nie wymknął się spod kontroli. Katedralna budowla, odkąd ją wzniesiono, była sceną doniosłych debat. Dyskutowano tu nad skalą wszechświata, nad początkiem czasu czy istnieniem superatomu. Wszystkie owe rozprawy przeszły do legendy, ich wypowiedzi, zwody słowne i żarty przeniosły się do potocznego języka i stały częścią codzienności.

Skrzydłowiec okrążył wieże pałacu, odwlekając moment lądowania na wolnym skrawku ulicy, który w tym celu otoczono kordonem. Pająki sprzątające wypucowały pałacowe witraże na połysk, a mechaniczne pelikany połknęły śmieci z chodników, tak że ta część metropolii lśniła nieskazitelną czystością, którą wstyd byłoby splamić. Kiedy skrzydłowiec w końcu opuścił się na ziemię, zbliżył się do niego automatyczny komar w lokajskiej liberii i otworzył drzwiczki powozu. Wells, zanim wysiadł, rzucił żonie spojrzenie pełne determinacji i strachu, ona zaś odpowiedziała mu uspokajającym uśmiechem. Gdy biolog wyszedł z kabiny, tłum jednogłośnie wybuchnął radosną wrzawą. Wells usłyszał okrzyki dodające otuchy przemieszane z drwinami i gwizdami tych, którzy popierali jego przeciwnika. Pod ramię z Jane ruszył za automatem i przemierzył wąwóz, w jaki zamienił się czerwony dywan. Pozdrawiał przy tym ręką publiczność i silił się na spokojne zachowanie typowe dla kogoś, kto się uważa za znacznie lepszego od swojego rywala.

Przeszli przez portyk, na którym ogromne litery z żelaza i brązu głosiły: „Nauka bez religii jest kaleka. Ale religia bez nauki jest ślepa”. Wewnątrz automat poprowadził ich wąskim korytarzem do drzwi garderoby, po czym zaproponował damie, że ją zabierze do loży honorowej. To był moment rozstania. Jane przysunęła się do męża i poprawiła mu krawat.

– Spokojnie, Bertie. Pójdzie ci bardzo dobrze.

– Dziękuję, kochanie – wymamrotał.

Oboje zamknęli oczy i na kilka sekund zetknęli się łagodnie czołami, oddając wzajemnie cześć swoim umysłom. Po tym intymnym geście, którym pary przekazywały sobie to, co niezbędne, a zarazem deklarowały swoją wspólną podróż w drodze do Wiedzy, Jane utkwiła wzrok w mężu.

– Dużo szczęścia, kochany – rzekła, a potem wyrecytowała: – Chaos jest nieunikniony.

– Chaos jest nieunikniony – powtórzył gorliwie Wells.

Wolałby pożegnać się z żoną hasłem, którego używano w czasach jego rodziców: „Jesteśmy tym, co wiemy”, a które tak wiernie odzwierciedlało aspiracje ich świata. Ale odkąd odkryto fatalny los, jaki czeka wszechświat, Kościół narzucił wyznawcom to drugie motto, aby uświadomić ludności, że koniec jest bliski.

Po pożegnaniu Jane podążyła za automatem do swej loży. Patrząc, jak się oddala, Wells po raz kolejny zachwycił się cudowną kombinacją genów, która uformowała tę kobietę, drobną i piękną niczym figurka z porcelany miśnieńskiej, kombinacją, co do której nie potrafił się oprzeć i w swoim laboratorium po kryjomu próbował ją rozpracować, mimo że czuł, iż robi coś wielce nieprzyzwoitego, kiedy sprowadza swą żonę do abstrakcyjnego kłębka danych i wzorów. Zanim Jane zniknęła na końcu korytarza, posłała mu ostatni krzepiący uśmiech i naszło go nieoczekiwane pragnienie, by ją pocałować w usta. Natychmiast sam ofuknął się za tę myśl. Pocałunek, co to za pomysł? Ten gest od dawna był już przestarzały, od kiedy Kościół Wiedzy skreślił go jako bezproduktywny i destabilizujący. Biolog ze zniechęceniem powiedział sobie, że po debacie będzie musiał na spokojnie przeanalizować swoją reakcję. Od dzieciństwa Kościół namawiał ich, żeby analizowali wszystko, nie wyłączając własnych uczuć, mapowali się od środka i uczyli się powstrzymywać wszelkie emocje, jeśli nie dało się z nich zrobić użytku albo ich okiełznać. Miłość, pasja czy przyjaźń nie były zakazane. Miłość do książek lub pasja badawcza spotykały się z szerokim uznaniem, pod warunkiem że sprawował nad nimi kontrolę rozum. Ale miłość między osobami powinna się odbywać pod ścisłym nadzorem. Można się było poddać jej z całą swobodą – w istocie, Kościół zachęcał młodych ludzi, żeby szukali sobie pary w celu podtrzymania gatunku – ale codziennie należało poświęcać czas na analizę tego stanu. Trzeba się było dogłębnie zastanawiać nad swoimi ukrytymi motywami, rysować tabele ewolucji własnych doznań, zestawiać je z wynikami swojego partnera i regularnie przedkładać raporty o powstaniu, rozwoju i zmianach uczuć kapłanowi swojej parafii, który miał pomóc w wypreparowaniu owych zdradzieckich emocji i zrozumieniu ich, ponieważ tylko zrozumienie pozwala utrzymać wszystko pod kontrolą. Jednak żadne z tych uczuć nie przeżywało takiej wiwisekcji. Im lepiej były rozumiane, tym bardziej słabły.

Wells nie mógł wyjść z podziwu nad sposobem, w jaki Kościół Wiedzy rozwiązał tak niewygodną sprawę. Wymóg zrozumienia miłości był idealną szczepionką przeciw niej. Jakikolwiek zakaz tylko dodałby jej blasku, uczynił ją bardziej pożądaną, zdolną do wzniecania rebelii, wojen i aktów zemsty. Krótko mówiąc, zapoczątkowałby długi okres ciemności, który spowolniłby postęp. A co by się z nimi wówczas stało? Wells uważał, że nigdy nie znaleźliby się tu, gdzie są obecnie, gdyby pozwolili, by rządziły nimi uczucia. Na pewno nie zdołaliby zgromadzić całej tej Wiedzy, która może się okazać ich jedynym wybawieniem. Tak, był przekonany, że akt prawny nakazujący powściągnąć porywy duszy, wyzwolić się od uczuć, tak jak człowiek wyzwolił się od instynktów tysiące lat temu, stanowi klucz do przetrwania gatunku. Chociaż czasami, gdy patrzył na śpiącą Jane, nie mógł się oprzeć i kwestionował ten pomysł. Przyglądał się łagodnej rezygnacji malującej się na jej pięknej twarzy, nieskończonej delikatności ciała tymczasowo pozbawionego zachwycającej woli, która napełniała je życiem, i wątpił, czy droga do wybawienia pokrywa się z drogą do szczęścia.

Ruchem głowy odegnał od siebie te myśli i wszedł do swej garderoby – pokoiku, w którym miał spędzić ostatnie minuty dzielące go od wystąpienia na scenie. Wolał nie siadać w fotelu, stał więc wyczekująco na środku pomieszczenia. Drzwi naprzeciwko tych, przez które wszedł, prowadziły do amfiteatru. Przenikał przez nie rozgorączkowany ryk publiczności i głos słynnego prezentera Abrahama Freya. W tym momencie spiker witał różne obecne na widowni osobistości. Wkrótce wygłosi jego nazwisko, a on będzie musiał wyjść na scenę. Wells z niejakim smutkiem spojrzał na ścianę po lewej. Wiedział, że tam, po drugiej stronie, w sąsiedniej garderobie, znajduje się jego rywal i być może wsłuchuje się w okrzyki wypełniającej amfiteatr publiczności z taką samą udawaną determinacją jak on.

Wtem usłyszał swoje nazwisko i drzwi się otwarły, zachęcając go, by opuścił kryjówkę. Biolog zaczerpnął powietrza i zdecydowanym krokiem wyszedł na tylną część sceny. Widownia przywitała go gorącymi brawami. Dwie z kulistych nagrywarek, które kręciły się po amfiteatrze, podleciały do Wellsa i zaczęły wokół niego krążyć. Podniósł ręce i przywitał zebranych, a jednocześnie przywołał na usta swój najspokojniejszy uśmiech, wyobrażając sobie, jak powielają go ekrany komunikatorów w tysiącach domostw. Skierował się do swojej mównicy i położył dłonie na jej powierzchni, z której wystawał pręt wzmacniacza głosu. Jeden z reflektorów wiszących nad sceną skąpał jego wątłą postać w złotym świetle. Pięć czy sześć metrów od niego stała druga mównica, jeszcze pusta. Dziękując za aplauz, biolog skorzystał z okazji, by przyjrzeć się rzędom widowni, od której odgradzał go kanał orkiestrowy, gdzie mechaniczna orkiestra odgrywała nastrojową melodię. Muzyka tworzy porządek z chaosu – przypomniał sobie, co pewnego razu powiedział sławny skrzypek pobłogosławiony przez Kościół. Wśród publiczności dostrzegł transparenty i plakaty ze swoim zdjęciem i swoimi najbardziej znanymi hasłami. On również wyrzekł w życiu kilka zdań, które zyskały rozgłos albo go zyskają w przyszłości, gdy jego śmierć przyda im blasku. W górze, u szczytu widowni, pod ogromnym sztandarem z ośmioramienną gwiazdą – osiem strzał wychodzących z koła i przebijających się przez większy, koncentryczny okrąg – znajdowała się królowa Wiktoria: zasiadała na tronie na kółkach, którym ostatnio zwykle się przemieszczała. Obok mniej ozdobny tron zajmowała kardynał Violet Tucker, sprawująca najwyższą władzę w Kościele Wiedzy i przewodnicząca debacie. Po lewej tłoczyła się jej świta: hurma biskupów i diakonów o poważnych, cierpkich minach; wraz z panią kardynał tworzyli oni Komisję Budżetową. To ta wysuszona staruszka ubrana w czarną sutannę z guzikami ze złocistego jedwabiu – w kolorze Wiedzy – ostatecznie zadecyduje o jego losie. Wells zauważył, że pani kardynał trzyma w ręce kieliszek; jeśli wierzyć pogłoskom, zawiera on syrop zapobiegający powstawaniu nowotworów. Po bokach sceny mieściły się loże zarezerwowane dla władz i osobistości, wśród których dostrzegł francuskiego magnata Juliusza Verne’a, Clarę Shelley, bogatą dziedziczkę Zakładów Prometeusza, wiodących na rynku produkcji automatów, a także innych członków naukowej kurii. W loży honorowej zobaczył Jane. Rozmawiała z doktor Pleasance, małżonką jego rywala, piękną około czterdziestoletnią kobietą, która – tak samo jak Jane – piastowała funkcję kierowniczki projektów w laboratorium męża. Kilka metrów dalej siedziała reszta jego zespołu. Wszyscy dodawali mu otuchy uśmiechami. Na szczęście nie przynieśli z sobą królików doświadczalnych.

Na scenie, między mównicami a kanałem orkiestrowym, przechadzał się Abraham Frey w brązowym kasku, z którego z prawej strony wystawał wzmacniacz głosu, dzięki czemu prezenter miał wolne ręce i mógł wykonywać swoje charakterystyczne gesty. W tej chwili przedstawiał współzawodnika Wellsa. Wymieniał liczne dokonania jego długiego życia poświęconego Wiedzy. Gubiąc się w tym łańcuszku dat, Wells wyłowił tylko nazwę oksfordzkiego Knowledge Church College, gdzie jego przeciwnik udzielał swych słynnych lekcji matematyki i fizyki – uczelni, na której studiował on sam. Tam, konwersując pośród zabytkowych ścian i spacerując po przyległych aksamitnych łąkach, zbudowali ubogacającą więź opartą na relacji mistrz–uczeń. Później on wybrał biologię zamiast fizyki, lecz nadal regularnie się widywali, niezdolni do zerwania przyjaźni, którą obydwaj uznali za wystarczająco produktywną, by ją podtrzymywać. Żaden z nich dwóch nie podejrzewał, że z upływem lat los zamieni ich w przeciwników. Sytuację tę każdy z osobna przyjął z rozbawieniem, choć zarazem obaj walczyli dzielnie o swoje idee, zażarcie broniąc własnych poglądów w licznych debatach poprzedzających tę dzisiejszą, podczas której to Kościół zdecyduje, czyj projekt wydaje się lepiej nadawać do uratowania świata.

– A teraz, wasza wysokość, pani kardynał, przywódcy Kościoła Wiedzy Najwyższej, panie i panowie, powitajmy sławnego fizyka i matematyka Charlesa Lutwidge’a Dodgsona.

Zwolennicy Dodgsona, słysząc nazwisko swojego idola, zaczęli wiwatować. Otwarły się drzwiczki jego garderoby i wyszedł przez nie starszy, około sześćdziesięcioletni człowiek, po czym, witając się z publicznością, ruszył do swojej mównicy, podobnie jak kilka minut wcześniej Wells. Był wysoki i szczupły, białe włosy miał starannie uczesane, a jego twarz emanowała zanikającym pięknem wyczerpanego archanioła. Wells bezwiednie przyglądał mu się z niejakim współczuciem. Nie ulegało wątpliwości, że Charles wolałby spędzić to urocze złociste popołudnie na jednej ze swych zwyczajowych wycieczek łodzią po Tamizie, zamiast dyskutować publicznie nad sposobem uratowania świata ze swym byłym uczniem, żaden z nich nie mógł się jednak uchylać od ciążącej na nich odpowiedzialności. Obaj spięci, pozdrowili się nawzajem skinieniem głowy i pozostając przy swoich mównicach, czujnie wyczekiwali sygnału moderatora. Frey gestem, jakby gładził po grzbiecie powietrze, poprosił o ciszę.

– Panie i panowie! – zawołał barytonem, któremu zawdzięczał sławę. – Jak wszyscy wiemy, nasz drogi wszechświat kona. Umiera od milionów lat. Od swoich gwałtownych narodzin, kiedy wyłonił się z ognistego kataklizmu, nieustannie rozszerza się niepomiernie, ale także stygnie. I właśnie ów proces stygnięcia, sprzyjający życiu, będzie tym samym czynnikiem, który z upływem wieków ostatecznie je podetnie. – Przerwał na chwilę, włożył ręce do kieszeni surduta i zaczął chodzić po scenie ze wzrokiem wbitym w podłogę jak zamyślony, zatopiony w marzeniach spacerowicz. – Jako że kosmos podlega trzem zasadom termodynamiki, galaktyki rozdzielają się. Wszystko się starzeje. Wszystko się zużywa. Zbliża się koniec świata. Gwiazdy się wyczerpią, magiczne dziury ulotnią, temperatura spadnie blisko zera bezwzględnego. A ludzie, nie będąc w stanie kontynuować swego dzieła na zlodowaciałej scenie… wymrą. – Frey teatralnie westchnął z żalem, po czym zaczął w milczeniu potrząsać głową, igrając z zaciekawieniem słuchaczy, aż wreszcie ogłosił niemal gniewnie: – Ale my nie jesteśmy rośliną ani bezbronnym zwierzęciem, które musi się z rezygnacją poddać fatalnemu losowi. Jesteśmy Człowiekiem! Właśnie tak! Przyjąwszy do wiadomości straszliwe odkrycie, Człowiek zadał sobie pytanie, czy miałby szansę przetrwać to, co ma nastąpić, nie wyłączając śmierci samego wszechświata. A odpowiedź, panie i panowie, brzmiała: „Tak!”. Jednak człowiek nie powinien stawiać czoła chaosowi niczym samobójczy wojownik, sprzeciwiający się samej naturze, samemu światu… samemu Bogu. Nie, taki niedorzeczny popis brawury nie miałby najmniejszego sensu. Wystarczyłoby… uciec. Tak, wystarczyłoby wyemigrować do innego wszechświata. Ale czy to możliwe? Czy możemy zbiec z tego skazanego na śmierć wszechświata do innego, bardziej gościnnego, i tam zacząć od nowa? I jak to zrobić? Tablice we wszystkich laboratoriach naszego świata zapisano wzorami, które usiłują odkryć nadający się do tego świat. Lecz może nasze wybawienie zależy od jednego z dwóch wyjątkowych umysłów, które są tutaj z nami teraz.

Wells przyglądał się publiczności, która przemowę prezentera nagrodziła huczną owacją. Transparenty i plakaty kołysały się jak drzewa na wietrze. Podobnie jak on wszystkie te osoby urodziły się w świecie skazanym na śmierć i chociaż żadnej z nich nie dane będzie dożyć finału, który tak dosadnie opisał Frey, wiedział, że ich wnuki albo wnuki ich wnuków owszem, ujrzą tak zwany „dzień Chaosu”. Obliczenia szacunkowe mówiły o kilku pokoleniach, ponieważ ochłodzenie wszechświata postępowało szybciej, niż początkowo sądzono. Czy taką spuściznę chcieli zostawić swoim potomkom: zlodowaciały wszechświat, w którym niemożliwe jest życie? Nie, oczywiście, że nie. Bóg postawił im wyzwanie, a oni podnieśli rękawicę. Odkąd zaczął się posługiwać rozumem, matka w pierwszej kolejności powiedziała mu, że wszystko, co widzi – w tamtym momencie podwóreczko na tyłach domu w Bromley, a także skrawek nieba i drzewa widoczne ponad murem – będzie zniszczone, ponieważ świat nie został stworzony po to, żeby istniał wiecznie, choć Stwórca miłym gestem dał człowiekowi na tyle krótkie życie, by ten mógł się łudzić, że wszystko jest trwałe. I podobnie jak większość młodzieży ze swojego pokolenia, Wells pochłaniał książkę za książką, kompulsywnie pożerając wiedzę, zachęcany romantycznym zadaniem ratowania świata. Czy można sobie wyobrazić większe dokonanie? To, co było naiwnym marzeniem chłopca, tego wieczoru może się urzeczywistnić, ponieważ chłopiec ten jest teraz największym orędownikiem jednej z dwóch najważniejszych teorii dotyczących ocalenia ludzkości.

Zgodnie z tym, co wcześniej ustalono na drodze losowania, moderator przekazał głos Charlesowi, a ten, zanim zaczął przemawiać, pociągnął łyk wody. Dawny nauczyciel Wellsa nigdy nie był jednym z tych rozognionych młodzików tryskających energią i wigorem, podeszły wiek zaś zatarł jego rysy, nadając wątłej postaci bolesną kruchość. Teraz profesor wydawał się wręcz niezdolny do takich wyczynów jak przepędzenie głosem gęsi. Wreszcie odstawił szklaneczkę na pulpit, przywitał stosownie zebranych i rozpoczął swój wywód:

– Od czasu, gdy pojmujemy straszną wieść o tym, że wszystko, co kochamy, ma umrzeć, w powietrzu wisi pytanie: czy możemy wykorzystać naszą potężną naukę, by uciec z tego skazanego na zagładę świata i przenieść się do innego? Owszem, droga publiczności, zdecydowanie tak. A ja jestem tu dzisiaj po to, żeby wyjaśnić wam, jak to zrobić.

Charles mówił spokojnie, aby nie popaść w pasję, która utrudnia wypowiadanie się, jak zapewne doradził mu jego logopeda. Jeśli będzie kontynuował w tym duchu, jego wywód okaże się cokolwiek chłodny w porównaniu z przemową Wellsa, ponieważ ten mógł bez przeszkód wzniecić w swoich słowach tę teatralną zapalczywość, na którą tak łatwo reagują masy.

Coraz mocniej przekonany, że nie przegra tej debaty, Wells pozwolił, żeby staruszek przemawiał dalej, a sam czekał na dogodny moment, by mu przerwać.

– Jak wielu z was wie, tego wieczora, kiedy w tym samym miejscu po niewątpliwie pamiętnej debacie ustalono, że wszechświat umrze, zajmowałem się poszukiwaniem sposobu na wstrzyknięcie metanu do atmosfery Marsa. Zamierzałem na Czerwonej Planecie wytworzyć sztuczny efekt cieplarniany, a tym samym podnieść na niej temperaturę i doprowadzić do stopnienia lodu oraz powstania jezior i rzek, aby przygotować warunki dla naszej pierwszej pozaziemskiej kolonii, tak by w razie uderzenia w Ziemię meteorytu albo nastania nowej epoki lodowej mieć w pobliżu miejsce, gdzie moglibyśmy się schronić. Rzecz jasna, wiadomość o końcu świata zmieniła kierunek mych badań, a nawet mojego życia. Zapomniałem o Marsie, tak samo zdążającym do końca jak reszta świata, i jak każdy odpowiedzialny naukowiec poświęciłem się poszukiwaniu sposobu emigracji do jakiegoś młodszego uniwersum, nad którego głową nie wisi żaden miecz Damoklesa. Wszyscy wiemy, odkąd wielki Newton oświecił nasze umysły – publiczność wzniosła gromki okrzyk: „Cześć Newtonowi!” – że nasz wszechświat nie jest jedyny, stanowi zaledwie bańkę na nieskończonym oceanie, jak wykazały setki badań i eksperymentów przeprowadzonych w tej sprawie. Jakiekolwiek prawo czy równanie stojące w sprzeczności z tą prawdą jest skazane na wstyd i upokorzenie. Wiemy również, że w tym wieczystym oceanie bańki stale powstają i ulegają zniszczeniu. Ten fakt, choć jest to dla nas zła wiadomość, że znajdujemy się w jednej z dogorywających baniek, napawa nas nadzieją, ponieważ w tym samym momencie, gdy stoję i opowiadam o nich, bańki pączkują, dając początek nieskończonej liczbie wszechświatów. Gdzieś tam czeka na nas młody, jasno oświetlony świat, idealny, by jakaś pozbawiona ojczyzny cywilizacja uczyniła go swoim nowym domem. Jak się doń jednak dostać? Jak przeprowadzić coś, co bez wątpienia stanie się największym exodusem wszech czasów? Bardzo prosto: z wykorzystaniem tradycyjnej metody tworzenia tunelu, o czym wie nawet najmniej rozgarnięty więzień. Jak objaśniałem w moich licznych artykułach, wszechświat jest pełen magicznych dziur, które ze względu na swą nieskończenie silną grawitację pochłaniają wszystko, co się do nich zbliży. Cóż, może owe dziury są tam z jakiegoś powodu. Może to właśnie subtelna podpowiedź od Stwórcy, który w ten sposób wskazuje nam drogę ucieczki z jego własnej pułapki. Ale co znajduje się za tymi dziurami? Teorii na ten temat jest wiele, nieskończenie, jeśli mi pozwolicie na ten żarcik. Żywię jednak przekonanie, że w środku każdej z nich mieści się tunel prowadzący do kolejnej, identycznej dziury w innym wszechświecie. Nie jesteśmy jeszcze gotowi na podróż żadną z tych dziur, ponieważ niestety znajdują się one daleko od naszej planety i panują w nich zbyt niestabilne warunki. Nie stanowi to jednak problemu, jako że proponuję stworzyć sztuczną magiczną dziurę w moim laboratorium. Jestem pewien, że w kontrolowanych warunkach…

– Ale taka dziura byłaby za mała, drogi Charlesie – przerwał mu wreszcie Wells. – Nie wyobrażam sobie, jak cała ludzkość przechodzi przez nią gęsiego. Sam Stwórca by się znudził. Poza tym nie wiem, co sądzi nasza publiczność, ale ja nie chciałbym być połknięty, ani przez magiczną dziurę, ani przez nic innego. Wiesz równie dobrze jak ja, że te siły nas zmielą. Grawitacja będzie tak potężna, że nieuchronnie pociągnie nas do samego środka, gdzie zginiemy zmiażdżeni. – Zrobił teatralną pauzę, a potem dodał z sarkastyczną miną: – Właściwie jedyne, do czego posłuży twoja dziura, to pozbycie się dowodów zbrodni.

Żart ten, tysiąc razy przećwiczony przed lustrem, wywołał na widowni przewidziane chichoty. Dodgson jednak nie stracił rezonu.

– O, nie obawiaj się, George. Nie dojdzie do tego, jeżeli dziura się będzie obracać, jako że siła dośrodkowa zniesie siłę grawitacji. A jeśli się zapuścimy w dziurę, nie zostaniemy zgnieceni na śmierć, tylko wciągnięci do sąsiedniego wszechświata. Trzeba tylko zrównoważyć obie te siły, by nie dopuścić do uszkodzenia dziury. I, rzecz jasna, nie powinna przez nią przechodzić cała ludzkość. Wystarczy wysłać pewną liczbę automatów z zakodowaną w ich pamięci informacją genetyczną każdej jednostki z naszej planety. Kiedy będą już po drugiej stronie, zbudują laboratorium i wszczepią tę informację żywym komórkom, aby w pełni skopiować całą ludzkość.

– Na Kodeks Atlantycki! – udał oburzenie Wells, choć znał to rozwiązanie aż za dobrze. – Miejmy nadzieję, że te mechaniczne laleczki czegoś nie pomylą i nie skończymy wszyscy z żabimi głowami…

Wśród publiczności znowu rozległy się śmiechy i Wells zauważył, że Charles poruszył się nerwowo.

– W t-t-ten sposób ludzkość może przejść przez dziurę wielkości k-k-króliczej nory – próbował wyjaśnić.

– Wiem, wiem. Choć najpierw należy ją stworzyć, przyjacielu. – Wells gestem udał znudzenie. – Powiedz mi jednak, czy wszystko to nie wydaje ci się nieco skomplikowane? Nie byłoby lepiej, gdyby każdy z nas mógł przeskoczyć do tego innego świata samodzielnie?

– Dobrze, George, zrób to. Śmiało, przeskocz do tego innego świata i przynieś mi szklankę wody, bo moja się już skończyła – zadrwił Dodgson.

– Bardzo chciałbym ulżyć twojemu pragnieniu, Charles. Obawiam się jednak, że jeszcze nie mogę spełnić twej prośby. Aby przeskoczyć do innego wszechświata, potrzebuję funduszy od Komisji Budżetowej.

– Chcesz zatem powiedzieć, że dziś nie możesz przeskoczyć, lecz jutro może tak? – spytał profesor, patrząc nań z rozbawieniem.

Wells spoglądał na niego zmieszany.

– Tak, to właśnie chciałem rzec – odparł z ostrożnością.

– Wobec tego obawiam się, że nigdy tego nie zrobisz, mój drogi George’u, ponieważ nigdy nie znajdziemy się w „jutrze”, zawsze będziemy w „dzisiaj”.

Publiczność wybuchnęła śmiechem, słysząc grę słów, jaką na poczekaniu wymyślił Charles. Wells przeklął się za to, że tak łatwo wpadł w jego pułapkę, ale nie stracił ducha.

– Chciałem powiedzieć, że dokonam tego w dniu, w którym otrzymam środki od Komisji Budżetowej – odrzekł wolno, upewniwszy się, że ta wypowiedź nie zawiera żadnego słabego punktu, który dałby Charlesowi możliwość popisania się kolejną z jego słynnych gier słownych. – Jak wiesz, pracuję obecnie nad cudowną surowicą, wirusem nazwanym „kronotemią” na cześć eksperymentów z przeszłości, gdy ludzie renesansu wierzyli, że można podróżować w czasie. Po wstrzyknięciu do ciała wirus wejdzie w kontakt z naszą krwią i płynem mózgowym, powodując mutację genetyczną, która pozwoli nam przenieść się do innego wszechświata bez potrzeby rozkładania nas i ponownego składania przez jakieś automatyczne zabaweczki. Jestem o krok od udoskonalenia go, od zrównoważonego rozwiązania, które niemal niedostrzegalnie przemodeluje architekturę molekularną naszego umysłu, pozwalając nam widzieć to, czego nie widzimy obecnie. Jak bez wątpienia wie nasza niezwykle inteligentna publiczność, cała materia pochodzi z jednego i tego samego źródła, pierwotnej eksplozji, która stworzyła świat, toteż atomy naszego ciała są powiązane z jakimiś atomami z drugiego końca kosmosu. I jeśli jakaś cząsteczka drgająca na odległym krańcu naszego wszechświata może się z nami skomunikować, oznacza to, że istnieje sposób, byśmy mogli sięgnąć wzrokiem przez ową otchłań, zobaczyć, co jest za nią, i przeskoczyć do niej. Czy tego chcemy, czy nie, jesteśmy połączeni z innymi światami niewidzialną pępowiną. Musimy tylko wpaść na pomysł, jak można to połączenie przenieść z poziomu atomowego do naszej rzeczywistości makroskopowej.

Dyskusja toczyła się dalej przez resztę godziny wśród umiejętnie rzucanych żartów czy cierpkich i ciętych uwag wymierzonych w przeciwnika w celu ośmieszenia go lub pomieszania mu szyków. Matematyk denerwował się coraz bardziej, widząc, że jego były uczeń zdobywa sobie uznanie publiczności, a raz nawet stracił panowanie nad sobą. Biolog, przeciwnie, stale zachowywał spokój i uśmiechał się do siebie, obserwując, jak w miarę upływu czasu jego rywalowi ubywa cierpliwości, narasta w nim egzaltacja, a jąkanie sprawia, że objaśnienia wynalazków stają się wręcz niezrozumiałe. Wreszcie, kiedy do zakończenia debaty pozostały już tylko dwie minuty, Wells, świadom, że ktoś, kto zabrał głos, powinien podsumować swe słowa, wyłuszczył to, co sygnalizował już przedtem:

– Jedno ukłucie. Jedno maleńkie ukłucie, zastrzyk mojej surowicy i staniemy się nadludźmi, nadnaturalnymi istotami będącymi w stanie zamieszkać w jakimkolwiek wymiarze. Wasza Wysokość, proszę zawierzyć mojemu projektowi. Proszę pozwolić, abym przemienił ludzi w bogów, i zostawmy mego drogiego przeciwnika, by nadal bawił się swymi króliczymi norami.

Charles chciał odpowiedzieć, ale przeszkodził mu dzwon. Debata dobiegła końca. Wzmacniacze głosu schowały się w mównicach i było słychać tylko Freya rozwodzącego się nad intensywnością dyskusji oraz zachęcającego władze Kościoła Wiedzy do wydania werdyktu. Orkiestra znów zaczęła wygrywać nastrojową melodię, a tymczasem duchowni rozprawiali ze sobą szeptem wysoko na swoich miejscach. Jednak kardynał Tucker natychmiast podniosła się z pomocą swego pastorału i w sali znowu zapadła cisza.

– Po wysłuchaniu naszych dwóch kandydatów ubiegających się o fundusze na projekt „Zbawienie ludzkości” – wygłosiła swoim słabym głosem – podjęliśmy następującą decyzję: mimo godnej szacunku wiedzy profesora Dodgsona, uważamy, że odpowiedzialność za ratowanie nas wszystkich należy złożyć w ręce obiecującego biologa Herberta George’a Wellsa, któremu niniejszym z tego miejsca gratuluję. Niech Wiedza pana prowadzi, panie Wells. Chaos jest nieunikniony!

Wells poczuł się słabo, jakby miał zemdleć, gdy po ogłoszeniu werdyktu sala eksplodowała triumfalnym okrzykiem, a widownia zaczęła machać chorągiewkami z gwiazdą chaosu, tworząc z nich wzburzone morze. Podniósł ręce, w które właśnie złożono losy ludzkości, i pozdrowił rozgorączkowaną publiczność, a ona wśród wiwatów skandowała już jego nazwisko. Zobaczył Jane i cały swój zespół – bili brawo i ściskali się nawzajem w loży honorowej, podczas gdy żona Dodgsona nie ruszyła się z miejsca, tylko siedziała w fotelu z dłońmi splecionymi na podołku, nie zwracając uwagi na otaczający ją zgiełk. Utkwiła wzrok w mężu, który pochylił głowę w geście porażki. Wells pragnął go jakoś pocieszyć, ale taka postawa nie wydawała się temu sprzyjać. Na znak dany przez Freya zwrócił się w stronę prezentera i pozwolił, by ten podniósł jego prawą rękę, a tymczasem publiczność wywoływała jego nazwisko. Wśród wrzasku i zamieszania tylko on dosłyszał za swoimi plecami gniewne słowa Charlesa:

– Eppur si muove[1].

Zignorował go i uśmiechnął się szeroko, dając się wielbić widowni, która zaczęła opuszczać swe miejsca. Na scenę wspięła się grupa dziewcząt, z prośbą, by złożył autografy w podręcznikach do nauk ścisłych. Wells rozdawał podpisy uradowany, a równocześnie dostrzegł Jane, która utknęła w tłumie zgromadzonym przed sceną, chcąc go pozdrowić i przesłać mu znaczący uśmiech. Nie widział Charlesa, jak ten opuszczał mównicę ze spuszczoną głową i kierował się do drzwi swojej garderoby, ani też ogromnego typa, który się doń zbliżył, gdy zdołał się przepchnąć przez ludzi. Był zbyt zajęty – napawał się własnym triumfem, ponieważ niech sobie Charles mówi, co chce, ale to on będzie tym, który uratuje ludzkość. Tak już zostało przesądzone.

Wynalezienie magicznego eliksiru, który pozwoli człowiekowi uciec do sąsiedniego wszechświata bez konieczności wydłubywania tunelu, zajęło osiem miesięcy. Osiem miesięcy, podczas których on i Jane wraz z resztą zespołu pracowali dniem i nocą, właściwie mieszkając w zaawansowanym laboratorium urządzonym i wyposażonym dzięki funduszom przyznanym mu przez Komisję. Gdy wreszcie orzekli, że zsyntetyzowali wirusa, Wells poprosił żonę, by przyprowadziła Newtona, szczeniaka rasy border collie, którego nabyli trzy miesiące temu. Biolog postanowił, że to pies będzie miał zaszczyt stanięcia na czele exodusu zaplanowanego dla ludzkości, a nie żaden szczur, świnka morska czy małpa, ponieważ – mimo że to ostatnie zwierzę słynie z wyższej inteligencji – wszyscy wiedzą, że psy mają lepszy instynkt od pozostałych gatunków, jeśli chodzi o powrót do miejsca, które uważają za swój dom, i czasami potrafią w tym celu przebyć duże odległości. Oznaczało to, że jeżeli przeskok się uda, istnieje pewna, choć mała możliwość, iż pies przeskoczy następnie w przeciwnym kierunku, niejako po własnych śladach, a jeśli tak się stanie, będą mogli zbadać długofalowe skutki działania wirusa oraz wpływ tych przeskoków na organizm ssaka. Zdaniem Jane ufność, jaką jej mąż pokładał w rozpowszechnionej opinii o wierności psów, niewiele miała wspólnego z nauką. Jednak kiedy ujrzała szczeniaczka baraszkującego w boksie, jego wesołe ślepki i uroczą białą plamkę w kształcie serduszka na czole, jej obiekcje znikły. I tak mały Newton zjawił się w domostwie Wellsów z misją ulotnienia się po kilku miesiącach, a tymczasem nic mu nie przeszkadzało w odgrywaniu roli pupila.

Gdy Jane przybyła ze szczenięciem, Wells umieścił je na stole laboratoryjnym i nie bawiąc się w ceremonie, ukłuł go w grzbiet, by wstrzyknąć wirusa. Następnie zamknęli psa w przygotowanym w tym celu małym pomieszczeniu z przeszklonym oknem i cały zespół zorganizował się, aby czuwać przy nim na zmianę. Przypuszczali, że – jeśli się nie pomylili – wirus z krwią dostanie się do mózgu, gdzie wniknie w komórki jak przebijak i zostawi w nich nowe czynniki, one zaś w ten sposób wyostrzą wrażliwość jego mózgu, że – by to wyjaśnić najprościej – będzie mógł zobaczyć nić Ariadny łączącą tę część jego odosobnionego jestestwa z przeciwnym krańcem wszechświata.

Pełnili więc sześciogodzinne warty, siedząc przed pomieszczeniem, choć Jane wolałaby spędzać ten czas w środku, by bawić się z pieskiem i obsypywać go pieszczotami. Mąż ostrzegł ją, żeby się zbytnio nie przywiązywała do malucha, bo ten wcześniej czy później zniknie, a ona stwierdzi, że głaszcze dywan. Ale mijały dni, a niefortunna przepowiednia Wellsa nie sprawdzała się. Kiedy upłynął okres wyznaczony na dokonanie przeskoku, wkroczyli w margines czasu, w którym prawdopodobieństwo błędu rosło w postępie geometrycznym. Pewnego dnia Wells zrozumiał, że dalsze siedzenie przy oknie i oczekiwanie na zniknięcie psa jest bardziej kwestią wiary czy uporu niż czego innego, i ogłosił, że eksperyment się nie powiódł, a w ten sposób przywrócił życie pozostałym członkom zespołu.

W kolejnych tygodniach rozpatrywali krok po kroku każdą czynność, jaką wykonali przy fabrykowaniu wirusa. Tymczasem Newton, ułaskawiony i wypuszczony ze swojego zamknięcia, bawił się pod ich nogami bez najmniejszych objawów pogorszenia zdrowia, a zarazem bez najmniejszego zamiaru dokonania cudu, który wstrząsnąłby społeczeństwem. Jednakże na papierze wszystko wyglądało dobrze. Przeklęty wirus powinien zadziałać. Czemu eksperyment się nie powiódł? Próbowali zmodyfikować szczep, ale żadna z kolejnych odmian nie charakteryzowała się taką niezawodnością jak pierwsza. Wszystko wskazywało na to, że udało im się stworzyć właściwego wirusa, jedynego możliwego. Gdzie wobec tego popełnili błąd? Wells poszukiwał go rozpaczliwie, ogarnięty coraz większą obsesją znalezienia wady, a tymczasem ludzie z jego zespołu, w tym Jane, zaczynali rozumieć, że teoria, na której opierał się eksperyment, okazała się niepoprawna. Mimo to Wells nie był skłonny przyjąć tego do wiadomości i nawet rozsierdził się, gdy któryś z członków zespołu wysunął taką sugestię. Nie mógł sobie pozwolić na porażkę, dlatego niestrudzenie kontynuował dociekania, z dnia na dzień popadając w większą drażliwość, przez co wielu współpracowników opuściło jego ekipę. Jane patrzyła na pracującego w milczeniu męża, coraz bardziej wzburzonego i samotnego, i zastanawiała się, jak długo jeszcze nie będzie chciał przyznać, że zmarnował kościelne fundusze z winy błędnej teorii.

Pewnego ranka otrzymali od Charlesa zaproszenie na herbatę do jego domu w Oxfordzie. W ciągu ostatnich miesięcy wymienili ze sobą kilka listów, w których starszy profesor uprzejmie wyrażał zainteresowanie postępami badań, Wells jednak odpowiadał na to mętnie. Postanowił, że nie powie Dodgsonowi nic, póki nie zdoła zsyntetyzować wirusa, wstrzyknąć go Newtonowi i przekonać się, że to działa. Wówczas napisałby do swojego byłego nauczyciela albo zadzwonił rękawiczkofonem i zaprosił go do siebie, przyznając mu przywilej, by jako pierwszy naukowiec spoza jego zespołu zobaczył, że to on, Wells, znalazł sposób na ratowanie ludzkości. Ale Newton nie zniknął, jak powinien był, toteż zaplanowane zawiadomienie o sukcesie nie doszło do skutku. Dwa pełne frustracji miesiące później przyszło zaproszenie od profesora. Wells chciał je odrzucić, ponieważ nie był w nastroju do takiego spotkania – nie miał najmniejszej ochoty przyznawać przed Charlesem, że jego wirus nie spełnia oczekiwań – lecz Jane powiedziała mu, że może przydadzą mu się rady od starego przyjaciela. Ponadto Charles nadal mieszkał w Knowledge Church College – uczelni, na której studiował Wells. Może wspomnienia zamknięte w jej szacownych murach natchną go nowym zapałem, nie mówiąc już o tym, że będą się mogli przespacerować po pięknej okolicy; nie zawadzi zażyć odrobiny świeżego powietrza. Biolog przyjął więc zaproszenie bardziej po to, żeby nie dyskutować z własną żoną, niż dlatego żeby naprawdę uśmiechał mu się taki plan. Nie sprzeciwił się nawet, gdy Jane nalegała, aby zabrali psa – pozostawiany sam w domu, zwierzak miał zwyczaj dla rozrywki drzeć jakiś jasiek, książkę czy inny przedmiot przez nieuwagę zostawiony w zasięgu jego pyska.

I tak pewnego chłodnego styczniowego popołudnia skrzydłowiec wysadził ich dwoje oraz psa przed wejściem do kolegium, gdzie Charles czekał na nich, pozwalając, by śmigła latającego powozu zburzyły jego starannie ułożoną fryzurę.

Kiedy skrzydłowiec ponownie wzbił się w powietrze, Wells i Charles patrzyli na siebie przez kilka sekund w milczeniu, jak dwaj mężczyźni, którzy umówili się o świcie na pojedynek, po czym roześmiali się obaj. W końcu podeszli do siebie i uścisnęli się serdecznie, klepiąc się mocno po plecach, jakby się chcieli nawzajem rozgrzać.

– Bardzo mi przykro, że przegrałeś debatę, Charles – czuł się w obowiązku powiedzieć Wells, kiedy skończyli z poklepywaniem.

– Nie, wcale nie jest ci przykro – poprawił go Dodgson. – Tak samo jak mnie nie byłoby przykro, gdybyś to ty przegrał. Każdy z nas uważa, że ten drugi się myli, ale wystarcza mi, że twoim zdaniem mylę się błyskotliwie.

Wells z uśmiechem rozbawienia stwierdził, że słowa wciąż są żywiołem i chlubą jego byłego nauczyciela, a on jak dawniej potrafi zrobić z nimi, co zechce. Z drugiej strony najwyraźniej panował również nad swoim jąkaniem.

– W rzeczy samej, Charles – odrzekł. – Nie ująłbym tego lepiej.

Starszy pan następnie przywitał się nadzwyczaj serdecznie z Jane i przeprosił za swoją żonę, Pleasance, która w tej chwili miała zajęcia na uczelni. Jeśli uczniowie nie zatrzymają jej zbyt długo, może zdąży spotkać się z gośćmi, zanim się pożegnają.

– A co my tu mamy? – zagadnął, zwracając się do psa, który zaczął machać ogonem.

Zanim Wells zdążył odpowiedzieć, że to nieustające przypomnienie jego porażki, Jane rzekła:

– Na imię mu Newton, mieszka z nami od pięciu miesięcy.

Charles przyklęknął, pogłaskał łatkę zdobiącą psie czoło i skierował do psiaka kilka słów, które zdawał się rozumieć tylko Newton. Wymieniwszy poufałości z psem, profesor przeczesał sobie zmierzwione włosy rękami i poprowadził gości przez niewielki ogródek do swojego mieszkania, usytuowanego koło wieży katedralnej. W jednym z najbardziej przestronnych pokoi, którego ściany oklejono tapetą ozdobioną słonecznikami dużymi jak torty, automatyczny służący rozstawiał właśnie serwis herbaciany na wymyślnie rzeźbionym stoliku otoczonym czterema krzesłami chippendale’a. Usłyszawszy, jak wchodzą, automat odwrócił się, opuścił swoje metalowe ręce ku podłodze i ruszył ku grupie, podpierając się nimi, po czym przyjął pozycję właściwą hominidom i powitał przybyłych z teatralną rewerencją, zdejmując niewidoczny kapelusz.

– Widzę, Charles, że wciąż nie możesz się oprzeć i przeprogramowujesz swoje automaty – zauważył Wells.

– O, to mój sposób na to, by nadać im pewną osobowość. Nie mogę znieść nudnego programu fabrycznego – odpowiedział profesor z uśmiechem. Potem zwracając się do Mechanicznego Służącego, rzekł: – Bardzo dziękuję, Robercie Louisie. Nikt nie rozstawia tak filiżanek wokół cukiernicy jak ty.

Automat podziękował mu za komplement i wyglądał prawie jak zarumieniony – niewątpliwie kolejny wkład Dodgsona w jego oryginalny program. Wells z rozbawieniem potrząsnął głową, a tymczasem Robert Louis, trzaskając spawami kolan, zmierzał już ku swojemu miejscu przy drzwiach, gdzie stanął, czekając na nowe rozkazy. Służący automat Wellsa też był modelem R.L.6 Prometeusza, lecz biologowi nigdy nie przyszło do głowy, aby go ochrzcić imieniem nawiązującym do tych inicjałów, a tym bardziej otwierać mu czaszkę i za pomocą kilku regulacji nadać duszę cyrkowego akrobaty. Charlesowi zaś owszem, oczywiście. Starszy matematyk nie potrafił zaakceptować rzeczy takimi, jakimi są, musiał zmieniać ich wygląd i cechy charakterystyczne, i właśnie z tego powodu Wells cenił go bardziej od pozostałych swoich nauczycieli.

Podczas gdy profesor i Jane kończyli nakrywać do stołu, Wells skorzystał z okazji, by się rozejrzeć po pokoju. Najświeższe technologiczne nowinki – takie jak podgrzewacz żywności, rękawiczkopis, promiennik cieplny, a nawet na jednym stoliku kurzochłonna myszka z wnętrznościami na wierzchu, jakby Charles poddał ją wiwisekcji, a potem nie zwracał już na nią uwagi – współistniały tu z przedmiotami innego rodzaju, które dawały wgląd w bardziej ekstrawaganckie zakamarki duszy starego nauczyciela: garścią zabytkowych zabawek oraz stłoczoną na półkach regału kolekcją pozytywek. Wells podszedł do nich i pogładził niektóre, jakby były drzemiącymi kotami, choć nie odważył się ich otworzyć; nie chciał uwalniać ich muzyki ani maleńkiej tancerki, która być może spoczywa zamknięta we wnętrzu. W głębi pomieszczenia zaciągnięta gruba zasłona odgradzała wytworną część pokoju od terra incognita, gdzie mieściło się laboratorium profesora.

Wells przyglądał się ścianom ozdobionym wykonanymi przez samego Charlesa rysunkami ilustrującymi rozmaite książki z dziedziny logiki matematycznej, które napisał dla dzieci. Mimo ich wesołego charakteru Kościół – tak gorliwie nakładający na profesora kary za jego ekscentryczność – pobłogosławił te dzieła, ponieważ uznał, że pomagają dzieciom rozwijać inteligencję od małego. Mimo to, obawiając się, że wpłyną one na jego reputację naukowca, Charles z ostrożności opublikował je pod pseudonimem Lewis Carroll. Większość ich stronic napisał, siedząc oparty o drzewo na brzegu Tamizy w karmelowym świetle wiosennych dni, ponieważ profesor miał zwyczaj pływać po rzece łodzią, leniwie rozcinając powierzchnię wody wiosłami. Wells, kiedy był jego uczniem, nieraz miewał przywilej towarzyszenia mu w tych wycieczkach.

– Usiądź obok mnie – powiedział mu pewnego popołudnia – i wyobraź sobie coś, co nie ma najmniejszej wartości użytecznej.

– Coś bez wartości użytecznej? – powtórzył Wells, siadając przy pniu. – Obawiam się, że nie potrafię. Poza tym, jaki to miałoby mieć sens.

– O, większy, niż sądzisz. – Charles uśmiechnął się, a widząc, że jego uczeń nie pozbył się wątpliwości, dodał: – Mam coś, co ci może pomóc.

Wyjął z kieszeni marynarki barokowe porcelanowe puzdereczko na pigułki, którego wieczko otwierało się po zwolnieniu sprężynki jak w kieszonkowym zegarku. W środku znajdowała się kupka delikatnego złocistego proszku. Wells uniósł brwi.

– Czy to… elfi pyłek?

Ku jego zaskoczeniu Charles przytaknął. Wellsowi nigdy by nie przemknęło przez myśl, że jego nauczyciel zażywa tę substancję. Kościół zakazał tego ponad dziesięć lat temu, gdyż uznał, że negatywnie stymuluje ona ludzki umysł, zachęcając do snucia bezproduktywnych wyobrażeń.

– Weź sobie trochę i rób to, co ja – zachęcił go Charles, biorąc szczyptę i unosząc ją do nosa. Potem podsunął pudełeczko Wellsowi, ten się jednak zawahał. – O, daj spokój, George, śmiało. Myślisz może, że powód istnienia ludzkiego nosa to wąchanie kwiatków na łące?

Wells wziął odrobinę proszku, przytknął sobie do nosa i wciągnął przy zachęcającym uśmiechu profesora, który po dopełnieniu rytuału schował puzderko, oparł się o drzewo i błogo zamknął oczy.

– A teraz, George, pozwól swemu umysłowi ulecieć – polecił łagodnym szeptem. – Odkryj, dokąd jest w stanie dotrzeć.

Wells też oparł się wygodniej o pień i zamknął oczy. Przez kilka minut próbował wyobrazić sobie coś bezużytecznego, jak mu powiedział Charles, ale jego umysł uparcie zastanawiał się nad tym, czy da się wykrywać choroby na podstawie analizy wydychanego powietrza, jak to się robi z krwią i moczem – możliwością, nad którą rozmyślał od paru dni. Cokolwiek rozczarowany, miał już oznajmić profesorowi, że elfi pyłek na niego nie działa, wolał jednak pozostać w niezmienionej pozycji z zamkniętymi oczyma do czasu, gdy Charles da jakiś znak życia. Nie chciał mu przeszkadzać, jeśli jego umysł szybował jak puszczony przez dziecko latawiec. Tymczasem napawał się więc świeżością ciągnącego od rzeki orzeźwiającego powiewu, a żeby się nie nudzić, starał się znaleźć jakąś regułę w bzyczeniu owadów, które dobiegało do jego uszu. Aż poczuł, że przysypia. W półśnie zauważył, że jego umysł zaczyna po trosze oscylować, a myśli krążą tam i siam, z wolna pozbywając się jakiejkolwiek logiki. Gdy spostrzegł, że wszelka sformułowana myśl zboczy z kursu jak łódź, która zerwała cumy, ogarnęła go panika. Mimo to później zdołał się uspokoić, mówiąc sobie, że jego mózgowi nie stało się nic złego, a ten umysłowy bałagan jest dziełem zażytego proszku, i poddał się jego skutkom bardziej z ciekawości niż ze strachu. W jego głowie zaczęły kiełkować dziesiątki pozbawionych sensu obrazów, tyleż niemożliwych co inspirujących, wirowały i nawlekały się na siebie nawzajem w kazirodczych kombinacjach. Widział zbliżające się do Ziemi marsjańskie statki powietrzne, niewidzialnych ludzi i dziwne stworzenia będące mieszańcami świni i hieny. I poczuł nagłą ekscytację. To było jak jazda na dzikim koniu bez siodła. Zafascynowany pozwolił, by wrażenie się wzmagało, bo chciał sprawdzić, czy uda mu się dosiąść też smoka. Nie wiedział, jak długo trwało składanie historii i ponowne ich rozkładanie bez logicznego porządku, jedynie według reguł dyktowanych przez zamroczenie. Przypuszczał, że Charles obok niego robi to samo, ale gdy się zaczął otrząsać i otworzył oczy, ujrzał, że nauczyciel przygląda mu się z uśmiechem rozbawienia.

– To, co właśnie robiłeś, mój drogi George’u, to używanie wyobraźni. I choć wielu uważa, że nie służy ono niczemu, zapewniam cię, że tak nie jest. Jesteśmy tym, co sobie wyobrażamy – rzekł, parafrazując stare powiedzenie. – Z czasem sam się o tym przekonasz.

I tak się stało. Tamtego wieczoru, podczas gdy Jane spała, biolog zamknął się w swym gabinecie i włączył rękawiczkopis. Ale teraz nie zamierzał pisać esejów ani artykułów pomagających w rozwikłaniu tajemnic świata. Tym razem miał zamiar spisać historie podsunięte przez obrazy, które zarysowały się w jego głowie pod wpływem złocistego proszku. Zaczerpnął głęboko powietrza i spróbował przywołać je w pamięci, lecz mu się nie udało. Jego umysł, kiedy odzyskał swoją zwyczajową sztywność, nie tolerował ich. Odrzucał je, nie dopuszczał do głosu. Po kilku godzinach spędzonych na bezowocnych próbach wyciśnięcia z siebie czegokolwiek Wells dał za wygraną i wyszedł na taras. Nocne niebo było usiane sterowcami, ale bez trudu dało się pośród nich rozpoznać sylwetkę „Albatrosa” – wyposażonego w śmigła statku powietrznego, który Zakłady Verne’a wyprodukowały na zamówienie jednego z najbogatszych mieszkańców planety, Gilliama Murraya, nazywanego Panem Wyobraźni. Choć na swoim bilecie wizytowym napisał, że jest sprzedawcą antyków, wszyscy wiedzieli, że to on syntetyzuje elfi pyłek i handluje nim. Ten chełpliwy grubas rządził swoim coraz większym imperium ze swej latającej rezydencji, przez co kościelna policja nigdy nie zdołała przeniknąć stworzonej przezeń gęstej sieci łapówek, wymuszeń i gróźb. Tak więc wszechobecna sylwetka „Albatrosa”, nie podlegając najwyższej władzy tego świata, plamiła londyńskie zachody słońca i przypominała człowiekowi, że aby poznać granice własnego umysłu, wystarczy wciągnąć nosem szczyptę złocistego proszku.

Wells nigdy nie podejrzewał, że pewnego dnia zainteresuje się substancją produkowaną przez tego nikczemnika, ale dokładnie tak się stało: następnego dnia poszukał jej, nie bez pewnego zawstydzenia. Nie chciał prosić o nią swego nauczyciela, toteż zapuścił się do Limehouse, jednej z dzielnic, w których gromadzą się Ignoranci, z wyboru odrzucający Wiedzę. Słyszał, że tam łatwo można się zaopatrzyć w proszek, i nie mylił się: wrócił z pełnym po brzegi pudełeczkiem. Nocą zamknął się w swym gabinecie, wciągnął nosem szczyptę, przygotował rękawiczkopisy i czekał. Jego umysł nie zwlekał z wymknięciem się spod kontroli, jak podczas złocistego popołudnia spędzonego nad rzeką z Charlesem. Trzy godziny później, mając jedynie mętne wspomnienie palców intensywnie stukających po papierze, odkrył, że udało mu się sklecić opowiadanie. Następnej nocy powtórzył tę ceremonię, i następnej, i kolejnej także, i tak oto gromadził po kryjomu coraz większy zbiór historyjek powstających ze swawolnego kaprysu. Nie wiedział, dlaczego je pisze, skoro potem psuły się jak owoce w szufladzie jego biurka, jako że nie odważył się pokazać ich nikomu, nawet żonie. Nie wydawały mu się też przejawem sztuki użytecznej, takiej, która by mogła odkryć coś wartościowego. Występowali w nich naukowcy babrający się dziwnymi, chorymi eksperymentami bez żadnego pożytku dla społeczeństwa, ludzie ambitni, próbujący posłużyć się nauką dla własnych korzyści, starający się osiągnąć niewidzialność lub przemieniający zwierzęta w ludzi. Wells wątpił, czy Kościół dałby im błogosławieństwo. I może był to powód, dla którego lubił je pisać.

Wiedział jednak, że wytwarza coś grzesznego, w dodatku robi to celowo i regularnie, dlatego coraz częściej za dnia dopadał go strach, zwłaszcza kiedy na ulicy mijał się z jakimś funkcjonariuszem kościelnej policji. Niepokój w końcu stał się nie do zniesienia, aż którejś nocy Wells zebrał wszystkie swe opowiadania – mimo że dostrzegał w nich więcej mądrości niż w nudnych traktatach, jakie pisywał – i spalił je w kominku. Garść popiołu położyła kres kilku miesiącom, w ciągu których zachowywał się jak nieodpowiedzialny szaleniec, a nie jak uznany biolog, którym był. Od tamtej pory ograniczał się do takich działań, jakich oczekiwało od niego społeczeństwo, i dyskretnie unikał kolejnych złocistych popołudni spędzanych z nauczycielem. Od tamtych nieobliczalnych nocy minęło dziewięć czy dziesięć lat. Przez ten czas niczego już sobie nie wyobrażał. Przynajmniej niczego, co nie miałoby funkcjonalnego wkładu w naukę, tak jak przeklęty wirus kronotemii.

Potrząsnął głową, by się uwolnić od tych wspomnień, i podszedł do stołu, żeby przy nim pomóc. Gdy podwieczorek był już gotowy, usiedli i nawiązali przyjemną rozmowę o wszystkim i o niczym, rozmowę, w której Wells uczestniczył rozkojarzony i pełen obaw, ponieważ wiedział, że jest to tylko kulturalny wstęp, a zaraz potem profesor ośmieli się zapytać o to, co go tak naprawdę interesuje. Kiedy pogawędka wreszcie zdawała się gasnąć, ustępując miejsca milczeniu, Charles odchrząknął i Wells zrozumiał, że przyszedł moment, którego się lękał.

– A w-więc, George, jak tam twoje b-badania? – zagadnął nauczyciel, starając się nie jąkać. – W l-listach byłeś dość powściągliwy.

Biolog zerknął na żonę, a ta skinieniem głowy zachęciła go, by się otworzył przed Charlesem.

– O, bardzo dobrze – odparł z wysilonym entuzjazmem. – Zapewniam cię, że robię ogromne postępy.

Charles popatrzył na niego sceptycznie.

– Ogromne p-postępy? Czy aby na pewno? Dobrze cię znam, George, a ton twojego głosu i mowa ciała, nie wspominając już o tym spłoszonym spojrzeniu, które wymieniłeś ze swoją drogą małżonką, zdają się zdradzać coś wręcz przeciwnego. Spójrz na te plecy sztywno oparte o krzesło, spójrz na te nogi założone jedna na drugą i na tę wiszącą w powietrzu stopę, która nie przestaje się kiwać niczym serce dzwonu… Z-założę się, że jeszcze nie osiągnąłeś żadnych zadowalających rezultatów.

Wells, cokolwiek zawstydzony, zmienił nieco pozycję, jeszcze raz rzucił okiem na Jane, która ponownie kiwnęła głową, tym razem bardziej nagląco, a następnie zwrócił się do swego nauczyciela, wciąż uśmiechniętego. W końcu westchnął bezradnie.

– Masz rację, Charles – przyznał z przygnębieniem. – Jestem w rozpaczy. Udało się nam zsyntetyzować wirusa, ale on nie działa. Wypróbowaliśmy go na tym psie. – Wskazał leżące na dywanie nieustające przypomnienie jego porażki. – Bez najmniejszego rezultatu. Sprawdziliśmy wszystko tysiąc razy i nie wiem, co poszło źle.

– Tysiąc razy? Przypadkowo tyle samo, na ile kawałków rozbija się filiżanka, kiedy upadnie na ziemię… – zażartował Charles. Jednak zauważywszy, że Wells nawet nie próbuje roześmiać się z uprzejmości, spoważniał i dodał: – Rozumiem wszakże, co pragniesz mi przekazać, przyjacielu. I czuję, że mało brakuje, byś się poddał.

– Poddać się? Absolutnie nie! Ani o tym myślę! – wykrzyknął Wells, dostrzegając, że Jane przybrała zrozpaczoną minę, co jeszcze utwierdziło jego postawę. – Zapewniam cię, że będę kontynuował badania, aż ustalę, gdzie popełniłem błąd. Zamierzam wykryć tę przeklętą pomyłkę i naprawić ją. Kościół powierzył mi ratowanie ludzkości i nie chcę zawieść tego zaufania. W przeciwnym razie nigdy nie umiałbym spojrzeć na siebie w lustrze.

– W t-takim razie bardzo trudno byłoby ci się golić, George. Ale cóż, nie dramatyzuj tak. Pewnie masz rację – dodał mu otuchy profesor. Wells uniósł brew. – Powinieneś tylko uważnie cofnąć się ścieżką, którą przeszedłeś, znaleźć błąd i go naprawić. – Uśmiechnął się przekornie. – Ch-chociaż to oznacza posunięcie się dalej w tył, niżbyś sobie życzył, prawda?

Wells nie odezwał się.

– To prawda, Bertie – wtrąciła łagodnie Jane. – Może już pora przyznać, że… prawdziwa jest teoria Charlesa.

Biolog popatrzył na żonę, a potem znów na swego byłego nauczyciela, który czekał na jego odpowiedź. Wciągnął go w pułapkę, lecz mimo to Wells nie zamierzał się poddać.

– Obawiam się, że nie mogę powiedzieć tego, co chciałbyś usłyszeć, Charles – odrzekł z najwyższą delikatnością. – Moja porażka jest jedynie chwilowa. Wprawdzie mój wirus nie zadziałał, ale wciąż jestem absolutnie przekonany, że podążamy właściwą drogą, a tobie nie uda się stworzyć magicznej dziury, choćbyś dysponował funduszami od Rady Budżetowej.

Charles przez kilka sekund patrzył na niego ze spokojną miną, ale na jego ustach powoli rozkwitał uśmiech.

– Tak sądzisz? Bo ja nie byłbym tego taki pewien.

– Co chcesz przez to powiedzieć? – zapytał ostrożnie Wells.

– Uwielbiam wasze towarzystwo – zaczął profesor, spoglądając na nich z sympatią – ale zaprosiłem was tu nie tylko z tego powodu. Chciałbym wam coś pokazać. C-coś, czego „nie uda się stworzyć”.

Biolog patrzył na niego, nie rozumiejąc, a Charles dał sygnał automatowi.

– Z łaski swojej, Robercie Louisie, czy mógłbyś odsunąć kotarę?

Mechaniczny Służący odwrócił się do zasłony, ujął jej rąbek i idąc ku przeciwnemu końcowi – tym razem w tradycyjny sposób – zaczął ją odsuwać. Kotara odsłoniła wówczas to, co do tej pory skrywała. Na ten widok Wells zerwał się z krzesła, jakby ktoś krzyknął: „Pożar!”, a Jane upuściła swą filiżankę na spodek. Nawet Newton spiął się na dywanie. Wszyscy dopiero po kilku sekundach oswoili się z tym, co mieli przed sobą, ponieważ nie było to coś, co można łatwo pojąć. Ktoś zrobił w płótnie rzeczywistości dziurę – dwumetrowej średnicy otwór, który zdawał się wolno obracać. Otaczał ją drżący obrąbek z lśniącej, ziarnistej mgły, nieco wystrzępiony na brzegach. Pośrodku widniała absolutna ciemność, czerń z wyglądu tak lodowata jak ta, która wypełnia wszechświat. Wokół dziury rzeczywistość wydawała się lekko zakrzywiać, jakby chciała zostać wchłonięta przez ten wlot rynny. Szczelina chwiała się pół metra nad podłogą, gdzie znajdowała się metalowa płyta najeżona dźwigniami i zaworami. Rozstawione dookoła liczne wyglądające na skomplikowane urządzenia najwyraźniej utrzymywały dziurę w stabilnym stanie.

– Cóż to takiego, u licha? – wymamrotał Wells.

– George, oto magiczna dziura – odparł Charles.

Wells bardzo powoli podszedł do tajemniczego dziwu, a za nim Jane, tymczasem Charles przyglądał się im ze swojego krzesła z uśmiechem zadowolenia. Pozwalając, by pomruk maszyn ukołysał jego zdumienie, biolog studiował rozdarcie powietrza, nie odważył się jednak przekroczyć niewidzialnej granicy, którą wyznaczała zasłona. Brzegi dziury zdawały się utworzone z gazowej materii, a ponieważ były zakrzywione nieco do wewnątrz, otwór sprawiał wrażenie bramy do jakiejś głębi. Z jej otchłani nie dobiegał żaden dźwięk, nie można w niej było rozróżnić nic innego, jak tylko zwartą, gładką czerń.

– Udało ci się… – zauważył Wells z niedowierzaniem.

Charles wstał i dołączył do nich.

– Zgadza się, przyjacielu: udało mi się.

– Ale jak? Jak tego dokonałeś? I skąd wziąłeś pieniądze, żeby kupić tę technologię? – zapytał biolog, wskazując liczne urządzenia stabilizujące dziurę. – Sam materiał musiał kosztować co najmniej siedemset tysięcy funtów.

– Dokładnie: osiemset tysięcy – poprawił go profesor.

– Ale taka kwota przewyższa fundusze Komisji Budżetowej! – wykrzyknął Wells, coraz bardziej zaskoczony. – O ile nie dostał ci się spadek po kilku bogatych wujkach, nie rozumiem, jak zdołałeś zgromadzić tyle…

– Mój drogi George’u, to, że Kościół nie powierzył mi swoich środków, nie oznacza, że nie uczynił tego nikt inny – rzekł tajemniczo profesor. – Wiele osób uważa, że mam rację, i jedna z nich jest na tyle bogata, by sfinansować moje badania. Bo ta osoba uwierzyła w nie, czego, tak na marginesie, nigdy nie zrobił mój przyjaciel i były uczeń Herbert George Wells.

– A kim, u diabła, jest ten człowiek? – wybełkotał Wells.

Charles przez kilka sekund uśmiechał się tylko.

– Gilliam Murray.

– Murray, Pan Wyobraźni? To on ci pożyczył pieniądze?

Profesor skinął głową, a jego uczeń złapał się za głowę. Nie mógł uwierzyć. Zaskoczyło go to bardziej niż sama magiczna dziura. Gilliam Murray… Na brodę Keplera, co ten Charles zrobił! Murray jest jednym z najbogatszych ludzi tej planety i jedynym, z którym nie powinno się wchodzić w interesy. Wszyscy to wiedzą.

– Chyba oszalałeś, Charles? – wybuchnął. – Przecież znasz reputację tego przestępcy! Bardzo wątpię, czy naprawdę wierzy w twoją teorię. A jeśli nawet uwierzył w tę dziurę, myślisz może, że chciałby ją wykorzystać do czegoś dobrego? Na Boga, Charles, twoja naiwność jest jeszcze większa od twojego geniuszu!

– Co miałem zrobić? – bronił się profesor. – Kościół odwrócił się do mnie plecami… dzięki tobie, drogi przyjacielu. Murray stał się dla mnie jedyną szansą na kontynuowanie badań. Jedyną!

– Ale za jaką cenę, Charles, za jaką cenę – wytknął mu Wells.

Starszy nauczyciel zacisnął usta w grymasie rezygnacji. Najwyraźniej jemu też nie podobało się to, co musiał zrobić.

Wells zlitował się nad staruszkiem, który stał przed nim, potrząsając głową i wbijając wzrok we własne buty jak dziecko zawstydzone swoją ostatnią psotą. Biolog westchnął i zadał pytanie mniej wzburzonym tonem:

– Kiedy masz mu zwrócić pieniądze?

– Cóż… – zająknął się Charles. – Miałem… kilka tygodni temu.

– Co?!

– Ale to nieistotne, George! – pośpiesznie zapewnił go profesor. – Ważne, że mi się udało. Stworzyłem magiczną dziurę! Patrz na nią, oto ona. To ja miałem rację, a nie ty, George. To ja! Ale nie po to cię zaprosiłem, żeby się przed tobą cieszyć zwycięstwem – rzekł, spoglądając poważnie na swego byłego ucznia. – Tylko po to, abyś wstawił się za mną przed Kościołem. Dziura nie jest jeszcze skończona. Zachowuje się stabilnie przy niewielkich przesyłkach, nie wiem jednak, co się wydarzy z czymś o tak skomplikowanej informacji i energii jak człowiek.

Wells spojrzał na profesora, który oparł swą starczą dłoń na jego przedramieniu i patrzył na niego wyczekująco. Potem nieufnie utkwił wzrok w dziurze.

– Co się może stać? – spytał.

– Nie wiem – wyznał Charles. – Wyobrażam sobie, że ktoś, kto próbowałby się przez nią przeprawić, mógłby zostać brutalnie zgnieciony. Ale jeśli przekonasz Kościół, żeby mnie finansował, mógłbym ją w końcu ustabilizować, a wtedy nie musiałbym się martwić o pieniądze, które jestem winien Murrayowi, ponieważ miałbym ich więcej, niż zdołałbym wydać przez resztę życia. Zrobisz to, George? Pomożesz mi? Musisz przyznać, że moja teoria okazała się prawdziwa.

Wells powiódł zrezygnowanym spojrzeniem po laboratorium swojego byłego nauczyciela. Odstawiona do kąta, pokryta warstwą kurzu niczym symbol starych nadziei człowieka, widniała makieta kolonii, którą Charles zamierzał zaprojektować na Marsie, na wschód od Olympus Mons. Potem spojrzał na dziurę i na Newtona, który wciąż leżał na dywanie; dwa symbole przygnębiającej rzeczywistości.

– Masz rację, Charles – przytaknął ze zniechęceniem. – To ty miałeś rację, nie ja. I nie martw się: porozmawiam z kardynałami.

– Dziękuję, przyjacielu – odrzekł Charles. – Jestem pewien, że za trzy czy cztery miesiące będzie gotowa. Muszę tylko wprowadzić kilka drobnych poprawek.

– Tylko kilka drobnych poprawek? Nie wie pan, jak bardzo mnie to cieszy, profesorze – odezwał się jakiś głos za ich plecami.

Stwierdziwszy, że nie są sami w pokoju, Wells, Charles, Jane, a nawet Newton odwrócili się zaskoczeni.

Przy drzwiach stało trzech ludzi. Jeden z nich, oflankowany przez pozostałych dwóch, jako jedyny nie był uzbrojony. Mimo to wyglądał najgroźniej z trójki. Swą słynną posturę Minotaura ukrył pod luksusowym płaszczem, którego poły niemal zamiatały podłogę, a na jego mięsistych wargach igrał bezczelny uśmiech. Po jego lewej stronie sterczał rudzielec niemal tak wielki jak on, choć sprawiał wrażenie znacznie silniejszego, zdolnego do żonglowania wołami. Typek po prawej, o smukłym podbródku i intensywnym spojrzeniu, był młodszy i zdawał się bardziej zwinny niż silny, jakby potrafił uchylać się przed wołami, którymi ciskałby w niego ten pierwszy. Obaj dzierżyli w ręku po pistolecie, po czym można ich było rozpoznać jako siepaczy tego pośrodku, ten zaś celował w Roberta Louisa jakimś dziwnym urządzeniem. Automat wcześniej, po odsunięciu zasłony, cofnął się i ustawił pod ścianą, gdzie pozostał, wyglądając jak obolały czy okaleczony. Zwiesił głowę, ramiona opadły mu bezwładnie po bokach ciała, a czerwonawy blask oczu przygasł. Wells przypuszczał, że ten rupieć mógłby powalić skrzydłowiec, i bezwiednie zastanawiał się nad tym, jakiego rodzaju obwody kryje pod swą obudową.

– Panie Murray, jak miło znów pana widzieć! – zawołał Charles, udając radość, ale nie robiąc ani kroku w stronę gości. – Zastał nas pan akurat przy herbacie, więc jeśli ma pan ochotę, proszę usiąść z nami.

Pan Wyobraźni schował swe urządzenie do kieszeni płaszcza i nie ruszając się z miejsca, przez kilka sekund przyglądał się gospodarzowi, a jednocześnie uśmiechał niemal tkliwie.

– To bardzo miłe, profesorze, ale nie przyszedłem tu po to, by pić z panem herbatę.

– Tak, oczywiście – odrzekł Charles, rzucając nerwowe spojrzenie Wellsowi i jego żonie, którzy wciąż trwali obok siebie kilka metrów od dziury, również nie mając odwagi wykonać żadnego ruchu. – W-wyobrażam sobie, że przyszedł pan po swoje pieniądze. W-wiem, że powinienem był zwrócić je kilka tygodni temu, ale naukowcy są najbardziej roztargnionymi ludźmi na świecie – zażartował, skubiąc palcami brzeg surduta. – Choć z mojej strony jest to niewybaczalne spóźnienie, jak był pan łaskaw uprzejmie przypomnieć mi w swoim miłym i bynajmniej nie zawierającym pogróżek telegramie… Ale cóż, zapomnijmy o tym! – zaproponował z ożywieniem. – Jak pan widzi, m-magiczna dziura jest prawie gotowa i przyniesie mi dużo p-pieniędzy, tak więc zwrócę panu w dwójnasób kwotę, którą tak hojnie mi pan pożyczył… w ramach zadośćuczynienia za kłopoty spowodowane opóźnieniem.

– W dwójnasób, co? – Murray uśmiechnął się spod drzwi. – Jest pan doprawdy szczodry, profesorze. Ale, niestety, pieniądze mnie nie interesują.

To powiedziawszy, ruszył ku regałowi z pozytywkami, uśmiechając się i udając zaciekawienie. Szedł nieśpiesznie i mimo potężnego cielska zdawał się poruszać z niemal zmysłowym wdziękiem. Charles, patrząc, jak intruz gładzi jego muzyczne zabawki, starał się zapanować nad zdenerwowaniem.

– Wie pan, na ile wycenia się mój majątek, profesorze? – zapytał milioner, otwierając hebanową skrzyneczkę i uwalniając muzyczkę sprowadzoną z dzieciństwa. Pozwolił, żeby melodia przez kilka sekund przewijała się przez powietrze, po czym na powrót zamknął ją w jej więzieniu. Potem spojrzał na nauczyciela, który przecząco pokręcił głową. – Nie wie pan? Ja też nie. To nieprzeliczalna kwota. – Zacisnął usta, robiąc przygnębioną minę. – Jednak nawet nieprzeliczalna kwota pieniędzy nie umożliwia spełnienia wszystkich pragnień. Niestety, jest mnóstwo rzeczy, których nie mogę kupić. Wyobraża pan sobie, o jakie rzeczy mi chodzi, profesorze? Nie, widzę, że nie… Być może dlatego, że pan nigdy nie musiał ich kupować. Mam na myśli godność, ludzki podziw, szacunek… – Roześmiał się niewesoło, a tymczasem Charles patrzył na niego coraz bardziej zaniepokojony. – Wydaje się pan zaskoczony, profesorze… Może uważa pan, że ktoś taki jak ja nie przywiązuje wagi do tego rodzaju spraw, skoro poświęcił się temu, czemu się poświęcił. Lecz owszem, są dla mnie ważne, jak pan widzi, i to bardzo. – Westchnął teatralnie. – Jestem zmęczony hipokryzją tego świata. Pan i wielu panu podobnych zażywacie narkotyk, którym pokątnie handluję…

Charles i Wells wymienili niespokojne spojrzenia. Tak jak wszyscy w Londynie, wiedzieli, że Murray nie wzbogacił się na sprzedaży krzeseł z epoki elżbietańskiej, ale – również podobnie jak wszyscy – dla własnego dobra woleli udawać, że tego nie wiedzą. Teraz jednak karty zostały odkryte i nagła szczerość Pana Wyobraźni nie wróżyła niczego dobrego.

– Kościół potępia mnie ze swoich ambon – ciągnął płaczliwie Murray – choć w stosownym momencie odwraca wzrok, aby moim interesom zapewnić niezbędną bezkarność. A częstokroć robi coś więcej niż odwracanie oczu… Ale mam dość prania sutann kleru, samej kardynał Tucker i jej bezwstydnej świty starych pierników! – wykrzyknął z nagłym przypływem wściekłości. – Potrzebują mnie, ponieważ  p r a g n ą  władzy nad swoim ludem, którą mają dzięki mnie, a lud potrzebuje mnie, bo  p r a g n i e  radości, której mu dostarczam. Dla wszystkich jednak jestem  p e r s o n a   n o n   g r a t a!  Złem Wcielonym! Co za paradoks, nieprawdaż? – zakończył z przesłodzonym uśmiechem.

Wells przełknął ślinę. Bez najmniejszych wątpliwości zanosiło się na to, że ta scena zakończy się dla nich fatalnie. Mimo wszystko analizował niespodziewaną spowiedź milionera z pewną fascynacją, ponieważ jego słowa potwierdzały, że Kościół jest pokątnie zamieszany w handel elfim pyłkiem. Nietrudno mu było pójść w dociekaniach nieco dalej i zrozumieć resztę. Kościół, podobnie jak zrobił to ze zdolnością do kochania, za pomocą błyskotliwego planu powstrzymał człowieka od używania wyobraźni: rozumiejąc, że zakaz jedynie zachęci do sięgania po zabronioną rzecz, wolał sprawić, by ludzie zwątpili w rzeczoną zdolność, stworzył zatem substancję sztucznie wyostrzającą fantazję, a następnie potępił jej zażywanie, tak aby w oczach człowieka stała się ona tyleż fascynująca, co groźna. W ten sposób człowiek uzależnił się od elfiego pyłku, przekonany, że potrzebuje go do fantazjowania, choć przypuszczalnie naturalny dar wyobraźni wcale nie zniknął z jego głowy.

Mimo zakazu Kościół Wiedzy dokładał starań, aby substancja docierała do jego wyznawców, ponieważ nie życzył sobie zupełnego wyplenienia owej zdolności, która – tak samo jak miłość – mogła prowadzić człowieka do Wiedzy. Jednakże zapoczątkował i podtrzymywał brudne, skrywane uzależnienie w celu uzyskania wszelkich korzyści, bez utraty kontroli nad przedmiotem. I tutaj wkraczał Murray, Pan Wyobraźni, pokątny handlarz uwalniający Kościół od wszelkiej zmazy. A jednak Murray nie był pierwszym, który odgrywał tę rolę, zarówno odpychającą, jak i niezbędną. Wcześniej istnieli inni pośrednicy, ciemne postacie, wcielenia wszystkiego, co w świecie godne pogardy, celowo fabrykowani przez Kościół dla każdego pokolenia. Do tej pory żadna z owych osób nie zbuntowała się przeciw swemu przeznaczeniu; wszystko wskazywało na to, że teraz zdarzy się to po raz pierwszy.

– Jestem już zmęczony odwalaniem brudnej roboty dla tej bandy przemądrzałych starców – ciągnął Murray – kiedy tymczasem oni udają, że mną pogardzają albo mnie potępiają ze swoich ambon. Tak, jestem zmęczony miażdżeniem elfów w moim moździerzu po to, by świat mógł sobie puszczać wodze fantazji. – Zaśmiał się gorzko. – Nie chcę być dłużej Panem Wyobraźni. Nie chcę po śmierci zapisać się w historii jako łotr. Nie, jest pewien tytuł, który podoba mi się znacznie bardziej. Chcę być zapamiętany jako Wybawiciel Ludzkości! Czy można osiągnąć coś większego? – Uśmiechnął się i powiódł wzrokiem od Charlesa do Wellsa i z powrotem. – A zatem, mimo całej pańskiej mądrości, profesorze, wykazuje się pan ogromną naiwnością, jeżeli pan myśli, że poprzestanę na przyjęciu pańskich pieniędzy i dyskretnie odstąpię na bok, aby panu przypadła cała chwała. Nie, ta historia nie potoczy się takim torem. – Murray patrzył na Charlesa uporczywie, wyczekując jego reakcji.

– A j-jak się p-potoczy? – spytał w końcu staruszek.

– Powiem panu – odparł milioner spokojnie, wciąż przykuwając go wzrokiem. – Potoczy się następująco: wybitny profesor Charles Dodgson popełni samobójstwo, strzelając sobie w głowę wieczorem czternastego stycznia 1898 roku, to jest właśnie dzisiaj, po kilku miesiącach bezskutecznych prób wyjścia z depresji, w którą popadł, gdy jego były uczeń, przypadkowo tutaj obecny – posłał Wellsowi uśmiech – pokonał go w ważkiej debacie na temat ratowania wszechświata.

– Mój Boże – jęknęła Jane i wtuliła się w męża, a on otoczył ją ramionami, ze strachem obserwując siepaczy, którzy w miarę postępów wywodu ich szefa coraz wyraźniej napinali mięśnie.

– Będzie to wielka strata – mówił dalej Murray, rozciągając usta w sarkastycznym uśmiechu. – To, że nie potrafił pan znieść porażki, profesorze, zaskoczy wszystkich, ale po kilku miesiącach zupełnie zapomną o sprawie. Wówczas milioner Gilliam Murray ogłosi, że jego prywatny zespół naukowców z sukcesem stworzył magiczną dziurę w swoim laboratorium, jakby sobie tego życzył wielki profesor Dodgson, dziurę, przez którą ludzkość będzie mogła uciec przed swoim smutnym przeznaczeniem.

– Co?! – oburzył się staruszek. – To moje dzieło! N-nie pozwolę, żebyś je sobie przywłaszczył!

– Posłuchaj, Charles… – próbował go uspokoić Wells, widząc, jak obaj zabójcy celują do niego z broni.

– Nie pozwoli mi pan? – Murray wybuchnął śmiechem, tak donośnym, że musiał rozorać mu gardło, a tymczasem profesor poruszył się niespokojnie na swoim miejscu. – Nie przyszedłem prosić o pozwolenie, jeśli jeszcze do pana to nie dotarło. Jestem Gilliam Murray: po prostu biorę to, czego chcę. – Dał znał rudemu osiłkowi. – Martin, z łaski swojej. W skroń. Pamiętaj, że to ma wyglądać na samobójstwo.

Zabójca skinął głową i nieśpiesznie ruszył w stronę Charlesa, który tkwił w miejscu jak skamieniały. Wells zrobił ruch, aby przyjść mu z pomocą, ale drugi zbir zatrzymał go, mierząc doń z pistoletu. Biolog ponownie objął więc żonę i oboje patrzyli, jak rudzielec z teatralną delikatnością przystawia lufę do skroni staruszka. Profesor, nazbyt zdumiony i zdezorientowany, żeby zareagować, przestąpił jedynie z nogi na nogę.

– Jakieś ostatnie słowo przed odejściem, profesorze? – spytał rozbawiony Murray.

Charles uśmiechnął się gorzko i powoli przechylił głowę, jakby się opierał na pistolecie, który miał go zabić.

– J-jeżeli nie wiesz, dokąd się wybierasz, to obojętne, którą pójdziesz drogą – odrzekł.

W tym momencie Wells zasłonił żonie oczy i świat zalała ciemność. Jane nie widziała, co się wydarzyło potem, słyszała tylko detonację, a zaraz po niej głuche łupnięcie, jakby coś ciężkiego spadło na podłogę. I zapadła cisza. Kilka sekund później ciemność spękała, gdy mąż odjął palce od oczu żony, i Jane ujrzała Murraya patrzącego obojętnie na rozciągnięte na podłodze ciało profesora, u jego boku zaś rudzielca z pistoletem, z którego unosiła się nitka dymu.

– Mój Boże, Bertie… – załkała, kryjąc twarz na mężowskiej piersi.

Murray zwrócił się do nich dwojga.

– Muszę przyznać, że nie spodziewałem się pana tutaj zastać, panie Wells, wraz z pańską małżonką i… – spojrzał na Newtona, który groźnie ujadał – państwa pupilem, dlatego nie mam dla was żadnej roli w moim małym przedstawieniu. Ale jak państwo rozumiecie, nie mogę was zostawić przy życiu, toteż obawiam się, że was też muszę zabić. Potem wrzucimy wasze ciała do dziury. Jak sam pan powiedział, magiczna dziura jest idealnym narzędziem do pozbycia się dowodów zbrodni.

– Przeklęty sukinsynu! – wypluł Wells z grymasem oburzenia i obrzydzenia, z całej siły przyciskając do siebie Jane. – Oby twój „Albatros” nie był w stanie unieść twojego ciężaru i rozbił się, najlepiej o siedzibę Kościoła.

Murray ryknął śmiechem i dał znak opryszkowi mierzącemu w biologa.

– Dalej, Tom. Nie ma potrzeby, żeby to wyglądało na samobójstwo, więc celuj w nich, jak chcesz. Ach, i zabij też tego przeklętego kundla.

Chłopak o imieniu Tom przyjrzał się malowniczej grupie, na której miał wykonać wyrok. Postanowił zacząć od biologa. Podniósł broń i z wyprostowanym ramieniem wycelował w głowę mężczyzny. Ale Wells nie dał się zastraszyć. Zamiast błagać o litość, zamknąć oczy, spuścić wzrok czy na poczekaniu rzucić jakiś argument, wytrzymał spojrzenie tamtego. Przez kilka sekund obaj twardo mierzyli się wzrokiem. Chłopak zdawał się zaskoczony jego męstwem, a może śmiał się w duchu z tego głupiego przejawu odwagi. Tak czy inaczej, jego palec zwlekał z pociągnięciem cyngla. Biolog wywnioskował, że mimo doświadczenia, które zapewne młodzieniec zgromadził jako najemny zbir, najwidoczniej nigdy nie musiał strzelać do kogoś wykazującego się taką godnością wobec własnej bezbronności, w dodatku ze szlochającą żoną w ramionach i zaciekle ujadającym pieskiem pod nogami. Uświadomił sobie wtedy, że czas, jaki chłopakowi zajmie podjęcie decyzji o naciśnięciu spustu, to dla niego moment do działania. Obrócił się raptownie, chwycił Jane za ramię i pociągnął ją w stronę dziury. Jeśli się mają przez nią przeprawić, to lepiej żywi niż martwi.

– Skacz, Jane, skacz! – zawołał, osłaniając ją własnym ciałem, kiedy pokonywali krótką odległość dzielącą ich od otworu, który Charles wydłubał w powietrzu.

Bał się, że w każdej chwili może otrzymać kulkę w plecy. Jednak gdy poczuł szarpnięcie i jego ciało zaczęło się przeprawiać przez dziurę, wiedział, że siepacz nie będzie już miał czasu, by trafić. Newton podążył za nimi – wskoczył do wnętrza otworu sekundę przed tym, jak ten raptownie skłębił się w sobie, bucząc przy tym ogłuszająco. Następnie pokój omiotło coś, co mogło być porywem kosmicznego wiatru, a towarzyszył temu biały rozbłysk, który oślepił trzech pozostałych w laboratorium ludzi. Po grzmiącym huku w pokoju zapanowała grobowa cisza. Murray musiał kilka razy zamrugać, zanim odzyskał wreszcie wzrok i zobaczył, że dziura znikła. Nad metalową platformą unosiły się strzępki mgły. Minęło kilka minut, nim dotarło do niego, że nie ma tu nic do sprzedania, że nie zostanie wybawcą świata.

Najwyraźniej historia nie potoczyła się również takim torem, jak on sobie wyobrażał.

„Najwyraźniej historia nie potoczyła się również takim torem, jak on sobie wyobrażał” – przeczytała Jane. Dobre zdanie na zakończenie rozdziału – powiedziała sobie z uśmiechem zadowolenia, po czym dmuchnęła na kartkę, żeby osuszyć atrament. Oparła się wygodniej na krześle i z przyjemnością patrzyła na bukiet świeżych róż stojący na rogu stołu. Ścięła je dziś rano w ogrodzie, gdy niebo przybierało kolory świtu, a kwiaty jeszcze zachowały w płatkach chłodny oddech nocy.

W tym momencie do jej gabinetu wszedł mąż swoimi nieodmiennie pełnymi uniżenia kroczkami, jakby swą męską obecnością bał się splamić zalegającą w pokoju delikatną kobiecą atmosferę. Przez kilka sekund napawał się otaczającym go uroczym, subtelnym porządkiem, którego alchemia była mu tak obca, a gdy zauważył leżące na stole zabazgrane kartki, zaświeciły mu się oczy.

– Co piszesz, kochanie? – zapytał z udawaną obojętnością.

Odkąd żona mu powiedziała, że w jednym z wolnych pokoi chce urządzić sobie gabinet, Wells część swego wolnego czasu, którego miał tak mało, poświęcał próbom dowiedzenia się, co też ona tam robi. Bezpośrednie pytania zbywała wzruszeniem ramion. Żarty też nie przyniosły rezultatu. „Zamykasz się tam, żeby rysować zwierzęta?” – rzucił pewnego razu, lecz nie doczekał się nawet chichotu, którym zwykle reagowała na te słowa. Jane nabrała wody w usta, a jako że tortury nie wchodziły w grę, Wellsowi pozostały niespodziewane wtargnięcia. Dzięki nim dowiedział się, że żona zamyka się, by pisać, co w gruncie rzeczy nie było wielkim odkryciem, zdążył się bowiem tego domyślić bez naruszania jej przestrzeni. Trudno było sobie wyobrażać, że hoduje tam króliki, przywołuje diabła lub tańczy nago. Zresztą kiedyś już zagroziła mu półżartem, że zacznie pisać. Pozostawało jednak dowiedzieć się,  c o  pisze.

– Och, nic takiego – odpowiedziała, pospiesznie chowając kartki do szuflady biurka, do której Wells już wcześniej bez powodzenia usiłował się włamać. – Dam ci do przeczytania, gdy skończę.

Gdy skończę? To nie jest żadna odpowiedź. A jeśli nigdy nie skończy? Jeżeli z jakiegoś powodu postanowi nie kończyć? Albo świat skończy się wcześniej? Wtedy on nigdy się nie dowie, czym zajmuje się Jane, kiedy na dwie lub trzy godziny dziennie zamyka się w gabinecie. Pisze pamiętnik? Książkę kucharską? Nie. Gdyby chodziło o to ostatnie, nie byłaby tak skryta.

– Jedną z rzeczy, które najmniej mi się podobają na tym świecie, jest to, że pary mają przed sobą tajemnice – obwieścił z zamierzonym dramatyzmem.

– Myślałam, że najmniej ci się podoba to, że nikt jeszcze nie wynalazł elektrycznej brzytwy – zażartowała Jane, po czym ujęła męża pod rękę i poprowadziła do drzwi, udając, że wcale go nie wyrzuca. – Och, przestań się boczyć. Jakie ma znaczenie, co piszę? Ważna jest twoja praca, Bertie, więc nie trwoń czasu na szpiegowanie mnie, tylko bierz się do roboty.

– Przynajmniej ty wiesz, że piszę – narzekał. – Jestem dla ciebie przejrzysty, ty jednak jesteś…

– …dla ciebie niezgłębioną tajemnicą i tego nie możesz znieść – dodała Jane. – Wiem, wiem. Ale już ci to kiedyś mówiłam: to jedyny sposób, aby twoje zainteresowanie dla mnie nie zgasło. Muszę się starać, żebyś mnie nie rozgryzł, kochanie. Jeśli mnie poznasz do końca, szybko się znudzisz, poszukasz sobie innych tajemnic i twoje wielkie dzieło, to naprawdę ważne, nigdy nie zostanie napisane… A zatem wracaj do swojego gabinetu i zostaw mnie z moimi banalnymi rozrywkami. Nie mają żadnego znaczenia. Nie mogą się nawet równać z twoimi dawnymi historiami.

– To powinienem osądzić ja, nie uważasz? – odrzekł bardziej zaskoczony niż rozzłoszczony tym, że nagle znaleźli się poza jej pokojem. – Chociaż przypuszczam, że masz powód, jak zawsze. Lepiej wrócę do mojej pracy i…

– Wspaniale, kochanie.

Jane, mrugnąwszy okiem na pożegnanie, schroniła się w swym sanktuarium. Wells wzruszył ramionami do nikogo, zszedł na parter i też zaszył się w swym gabinecie. Siedząc na krześle, powiódł apatycznie wzrokiem po otoczeniu. Mimo że rozmieścił na półkach swoje książki i rzeczy osobiste z taką samą dbałością jak Jane, jego miejsce pracy nie tchnęło niczym innym jak aseptyczną formalnością. Choćby nie wiedzieć jak przestawiał przedmioty, nie chciały emanować ciepłem. Wells westchnął i popatrzył na leżący przed nim stos czystych kartek. Postanowił sobie, że spisze tu wszystko, co wie, że będzie to owoc wszystkiego, co w życiu widział. Może ta wiedza zmieni losy świata, mówił sobie i zastanawiał się, ile w tym pragnieniu jest odpowiedzialności, a ile próżności. Lepiej jednak, by pewne pytania pozostały bez odpowiedzi. Wziął pióro i zabrał się do pisania swojego „wielkiego dzieła”, jak je nazwała Jane, a tymczasem przez okno sączyły się dźwięki z ulicy i pobliskiego parku, odgłosy świata, który toczy się swoim torem w błogim przekonaniu, że jest jedyny…

I

Agent specjalny Cornelius Clayton wolałby, aby kolacja wydana przez Valerie de Bompard dla uczczenia szczęśliwego rozwiązania jego pierwszej sprawy zakończyła się nagłą niestrawnością wszystkich gości, z wyjątkiem jego samego, tak żeby jak najwcześniej został z piękną hrabiną sam na sam. Dlaczego coś takiego nie miałoby się wydarzyć? – rozmyślał, mechanicznie unosząc widelec do ust. Bądź co bądź, ten rodzaj nieszczęśliwych wypadków mieści się w zakresie tego, co możliwe, zwłaszcza jeśli się weźmie pod uwagę, że zamkowa kucharka ma doświadczenie na tym polu, jako że trzy miesiące temu zatruła całą służbę zepsutym jedzeniem. Jednak doszli już do drugiego dania, a żaden z gości nie wykazywał objawów złego samopoczucia, tak więc Clayton z rezygnacją postanowił wytrwać na przeklętej kolacji do końca. Może będzie mu łatwiej, powiedział sobie, jeżeli na chwilę zapomni o hrabinie i poprzestanie na rozkoszowaniu się pochwałami, którymi obsypywali go współbiesiadnicy między jednym a drugim kęsem. Czyż nie zasłużył na nie? Oczywiście, że tak: przybył tu jako uczeń legendarnego Angusa Sinclaira, kapitana tajemniczego Wydziału Specjalnego Scotland Yardu, lecz przeprowadził własny genialny plan i nie chełpił się zbytnio prestiżem swego przełożonego, a ostatecznie uwolnił miasteczko Blackmoor od okropnego przekleństwa, które wisiało nad nim od kilku miesięcy.

Wysłano ich tu po pojawieniu się pierwszych ludzkich ciał tak brutalnie rozerwanych, że odbiło się to echem nawet w londyńskiej prasie. Do budzących grozę zabójstw dochodziło co miesiąc podczas pełni księżyca, a zaczęło się to kilka dni po tym, jak kucharka naraziła na szwank życie zamkowej służby. Do tamtej pory spragniona krwi bestia poprzestawała na patroszeniu krów i owiec czy jakiegoś nieuważnego leśnego zwierzęcia. Jednak zaciekłe okrucieństwo, jakim wykazywała się ta istota, nigdy nieobserwowane u żadnego znanego drapieżcy, sprawiło, że przez kilka miesięcy mieszkańcy Blackmoor żyli w obawie, iż pewnego strasznego dnia stwór postanowi spróbować ludzkiego mięsa. Może z tego powodu Valerie de Bompard miała trudności z zatrudnieniem naprędce nowej służby, do czasu gdy poprzednia wydobrzeje po zatruciu. Większość młodzieży z miasteczka odrzuciła ofertę pracy, nie tylko dlatego, że hrabina nie płaciła punktualnie, jak można by się spodziewać po tak zamożnej damie, lecz także z powodu strachu przed zatrudnieniem w zamku wznoszącym się pośrodku lasu.

Clayton doskonale to rozumiał, ponieważ rezydencja tej kobiety – wielka odpychająca bryła – zdawała się zbudowana z kamieni przeniesionych z jakiegoś mrocznego koszmaru. A wnętrze okazało się jeszcze bardziej przerażające. Na przykład jadalnia, gdzie odbywała się wspomniana kolacja, była ponurym pomieszczeniem o tak wysoko usytuowanym suficie, że kominek, nad którym wisiał portret właścicielki, ogrzewał ogromną komnatę zaledwie odrobinę. W posępnej jak krypta sali, obwieszonej gobelinami i wyblakłymi tarczami herbowymi, znajdował się arcydługi dębowy stół, przy którym wszyscy czuli się nie tylko cokolwiek zanadto rozrzuceni, ale też zmuszeni natężać głos niczym występujący na scenie tenorzy. Clayton przyglądał się czwórce ludzi, z którymi kapitan i on spożywali kolację; ich niewiele znaczące biografie zmieściłyby się na odwrocie karty do gry: pękaty szeryf Dombey, chudy jak tyka ojciec Harris, układny i akuratny doktor Russell oraz krzepki miejscowy rzeźnik, niejaki Price, który w okolicznych lasach prowadził naganki z psami. Kiedy agenci przybyli z Londynu, by zająć się sprawą, żaden z nich nie okazał im, że są mile widziani, lecz teraz, po trzech tygodniach, czterej mężczyźni wyraźnie z determinacją udawali, że o tym zapomnieli, i zgodnie współpracując, wciągali go w zasadzkę pochlebstw. Rzucił szybkie spojrzenie w stronę przeciwnego krańca nieskończenie długiego stołu, gdzie siedziała jedyna osoba, na której podziwie mu zależało – hrabina de Bompard. Przyglądała mu się z rozbawieniem. Czy w jej oczach wyglądał na próżnego, gdy tak łaskawie przyjmował pochwały? A może powinien okazać obojętność wobec własnego wielkiego czynu? Kto to może wiedzieć. Pod spojrzeniem hrabiny zawsze się czuł bezbronny, jak żołnierz, który wobec niespodziewanego ataku wroga musi wyjść ze swojego namiotu niekompletnie uzbrojony.

Zerknął z ukosa na siedzącego tuż obok przełożonego, bo może coś w jego postawie mogłoby mu służyć wskazówką, ale kapitan Sinclair pochłaniał swą pieczeń, najwyraźniej nie zwracając uwagi na toczącą się rozmowę. Jedynie od czasu do czasu w zamyśleniu potrząsał głową, przy czym kilka kosmyków włosów opadało mu na zakrywającą prawy oczodół złowieszczą soczewkę emitującą czerwonawy poblask. Najwidoczniej weteran służby specjalnej postanowił trzymać się na drugim planie, zostawiając podwładnego własnemu losowi. Clayton przeklinał go w duchu za niewzruszone milczenie, w którym trwał akurat teraz, podczas gdy w trakcie śledztwa perorował na okrągło, przy każdej okazji popisując się wiedzą i doświadczeniem i zmieniając swoje splątane hipotezy, ilekroć jakiś szczegół sprawy na nowo ożywił w nim natchnienie. Chociaż najgorsze nastąpiło wtedy, kiedy pozwolił sobie na luksus udzielania mu rad natury romantycznej i urządził ojcowską scenę, która okazała się nadzwyczaj kłopotliwa, głównie dlatego, że kapitan, wierny swojemu zwyczajowi nienazywania rzeczy po imieniu, uciekał się do takiej ilości metafor i eufemizmów, że zakończyli rozmowę, nie wiedząc zbyt dobrze, o czym, u licha, gadali.

– Krótko mówiąc, agencie Clayton, mimo pańskiego młodego wieku – rzekł szeryf podsumowującym tonem – posiada pan ponadprzeciętną inteligencję. Sądzę, że nie może w to wątpić nikt z nas obecnych przy tym stole. Choć muszę przyznać, że początkowo pańskie postępowanie wydało mi się ee… nieco impulsywne – oznajmił, uśmiechając się do Claytona z przesadną uprzejmością.

Agent dopiero po niespełna sekundzie odpowiedział uśmiechem. Wiedział, że szeryf nie mógł się oprzeć pokusie, aby zakończyć swoją perorę krytyką i wyraźnie zaznaczyć przed obecnymi, że chociaż dwaj paniczykowie z miasta rozwiązali sprawę, zrobili to tylko dlatego, że sięgnęli po mało ortodoksyjne metody, do czego on nigdy by się nie zniżył. Gdyby nie to, agenci nadal usiłowaliby schwytać winnego trzech przerażających morderstw.

– Rozumiem, że moje działania mogły się wydawać impulsywne, szeryfie – odparł pobłażliwie Clayton. – W rzeczywistości chciałem, aby dokładnie takie wrażenie odniósł nasz wróg. Jednakże każde z moich działań było rezultatem głębokich przemyśleń i najściślejszej metody dedukcji. Wszystkiego tego nauczyłem się od mojego mistrza, kapitana Sinclaira, więc to jemu należy się wdzięczność – zakończył z udawaną skromnością, lekko skłoniwszy głowę ku swemu zwierzchnikowi, który skinął mu z roztargnieniem.

– A ja to rozumiałem od pierwszej chwili! – pośpiesznie wtrącił doktor Russell. – Nie na darmo lekarz musi na co dzień posługiwać się w swojej pracy sztuką dedukcji. W przeciwieństwie do szeryfa nie dałem się zwieść pańskiej młodości i pozornemu niedoświadczeniu, agencie Clayton. Gdy tylko pana ujrzałem, umiałem rozpoznać umysł naukowca.

Szeryf wybuchnął śmiechem, od którego zadrgały jego monumentalne wnętrzności.

– Kogo próbuje pan oszukać, Russell! – wytknął mu, kierując w niego widelec. – Jego naukowa metoda polegała na systematycznym podejrzewaniu wszystkich mieszkańców miasteczka, nie wyłączając starszej pani Sproles, która ma prawie sto lat i porusza się na wózku inwalidzkim.

Doktor miał odpowiedzieć, ale ubiegł go rzeźnik:

– Może skoro zaczął pan wyliczać błędy innych, szeryfie, mógłby pan również przypomnieć sobie własne i przeprosić za tak pochopne oskarżanie bliźnich.

– Zapewniam pana, że nie doszłoby do tego, gdyby pański pupil był kotem, a nie tym ogromnym psem, który…

Zanim szeryf zdążył dokończyć swoją wypowiedź, z drugiego końca stołu dobiegł głos hrabiny. Wszyscy spojrzeli w tamtą stronę zachwyceni, ponieważ dźwięczny głos Valerie de Bompard przebił się przez ich słowa z delikatnością gołębicy przelatującej przez stado kruków.

– Panowie, sądzę, że wszyscy czujemy się wyczerpani ostatnimi wydarzeniami, to chyba logiczne. – Wymowa damy zdradzała lekki francuski akcent, który nadawał jej słowom wysmakowaną frywolność. – Niemniej agent Clayton jest moim honorowym gościem i obawiam się, że możemy mu się naprzykrzać naszymi parafialnymi sporami. Jak pan widzi, agencie – zwróciła się do niego z niemal dziecięcym entuzjazmem – mówię o  n a s,  ponieważ mimo że jestem cudzoziemką i przybyłam dość niedawno, już czuję się Angielką. Nie na próżno dobrzy ludzie z Blackmoor przyjęli mnie prawie tak, jakbym się tu urodziła. – Choć mówiła łaskawym tonem, jej zjadliwe słowa padały na obecnych jak zimna, dokuczliwa mżawka. – Dlatego chcę panu jeszcze raz podziękować, w imieniu wszystkich, za to, co pan dla nas zrobił, dla naszego drogiego Blackmoor. – Wstała i wzięła w swe szczupłe palce kieliszek z taką delikatnością, że wydawało się niemal, jakby kazała mu lewitować samą siłą umysłu. Pozostali natychmiast do niej dołączyli. – Panowie, dla wszystkich były to mroczne, straszliwe miesiące. Przez dwa lata żyliśmy w przerażeniu, prześladowani przez spragnioną krwi bestię – ciągnęła teatralnym tonem niczym trubadur przed grupką dzieci. – Ale koszmar nareszcie się skończył, a złowrogi stwór został pokonany dzięki nadzwyczajnej inteligencji agenta Claytona. Myślę, że nikt z nas tu obecnych nie zapomni nocy piątego lutego 1888 roku, kiedy agent uwolnił nas od tego przekleństwa. A teraz, panowie… – Jej uśmiech błysnął spoza wzniesionego kieliszka, figlarny i nonszalancki. – Wypijmy wreszcie za Corneliusa Claytona, dzielnego młodzieńca, który zdołał pokonać wilkołaka z Blackmoor!

Wszyscy podnieśli swoje kieliszki, jako że niepokonana odległość stołu nie pozwalała im się stuknąć szkłem. Clayton podziękował hrabinie za jej słowa skłonieniem głowy, wysilając się na uśmiech wyrażający zadowolenie, a zarazem skromność. Następnie szeryf zaproponował kolejny toast, tym razem na cześć gospodyni, co zobowiązało ją do spuszczenia wzroku ze słodką minką – a w Claytonie, jak zwykle, zadrżała dusza.

Może tu wypadałoby wyjaśnić, że agent nie uważał się za eksperta w przestawaniu z damami, wręcz przeciwnie. Jednakże owszem, czuł się na tyle dumny ze swoich studiów nad ludzkim zachowaniem, by z niejakim autorytetem twierdzić, że Valerie de Bompard różni się absolutnie od jakiejkolwiek innej przedstawicielki rodzaju żeńskiego, a nawet, skoro już o tym mowa, od całej reszty ludzkości. Każde z jej zachowań stanowiło dla niego mroczną zagadkę. Na przykład minka, którą właśnie zareagowała na toast szeryfa, wydawała mu się czymś więcej niż przejawem godności typowym dla dam z towarzystwa – zdradzieckim bezruchem, jaki obserwuje się u mięsożernej rośliny, zanim zamknie się ona na nieszczęsnym owadzie, który na niej przysiadł.

Gdy siadali z powrotem, Clayton przypomniał sobie niepokojące wrażenie, jakie go ogarnęło, kiedy ją ujrzał po raz pierwszy. Poczuł, jakby się znalazł przed czymś niespotykanym, przed istotą tak fascynującą, że trudno uwierzyć, iż należy ona do otaczającego ją pospolitego wszechświata. Tamtego dnia hrabina wybrała ze swej garderoby strój z niebieskiego jedwabiu oraz sportowe rękawiczki, a zwieńczyła go słomkowym kapeluszem przyozdobionym wymyślną plecionką gałązek z liśćmi i leśnymi jagodami, wśród których modystka, zgodnie z najnowszym trendem, ukryła małą wypchaną myszkę i kilka motyli o pomarańczowych skrzydłach, zdających się wcieleniem przekornych myśli zapewne kłębiących się w głowie damy. Nie, tamtego pierwszego razu Clayton nie wiedział, co myśleć o hrabinie, i tak samo nie wiedział tego teraz. Udało mu się tylko zakochać w niej do szaleństwa.

– A proszę nam opowiedzieć, agencie – odezwał się pastor, przerywając jego marzenia na jawie – czy od samego początku było dla pana jasne, że podczas śledztwa należy podążać tą właśnie ścieżką? Pytam, ponieważ wyobrażam sobie, że w obliczu spraw ponadnaturalnych wachlarz możliwych teorii otwiera się niemal w nieskończoność.

– Nieskończoność nie jest zbyt praktycznym pojęciem, kiedy się z nią pracuje, ojcze, przynajmniej nasze zarobki nie są nieskończone – odparł Clayton, wzbudzając wokół siebie śmiechy, wśród których, jak sądził, usłyszał brzęk dźwięcznych dzwoneczków. – Dlatego gdy mierzymy się ze sprawą, którą tak jak straszliwe zbrodnie z Blackmoor, trudno pogodzić z ustalonym porządkiem natury, na początku musimy wyeliminować racjonalne wytłumaczenia. Dopiero wówczas możemy rozpatrywać zdarzenie jako ponadnaturalne, a właśnie dla takich ewentualności, oczywiście, założono nasz wydział.

– Właśnie to powinniśmy byli zrobić! – zawołał z ubolewaniem lekarz. – Pomyśleć logicznie. Ale jak wszystkie małe miasteczka, Blackmoor jest pełne ludzi przesądnych i wiemy, że…

– O, niech pan nie mówi tak, jakby pan był inny, Russell! – znowu upomniał go szeryf. – Jestem pewien, że był pan wśród tych, którzy się bali najbardziej. Pańska służąca powiedziała mojej, że zaczął pan przetapiać srebrne łyżeczki na kule, bo tylko takimi można podobno zabić likantropa. Skąd, u diabła, przyszło panu do głowy coś tak głupiego?

Lekarz zrobił ruch, jakby miał zaprzeczyć, ale po sekundzie milczenia wybuchnął śmiechem.

– O, do licha, przeklęta plotkara! Tak, zrobiłem to. Stopiłem łyżeczki od herbaty. I gdyby mnie pan posłuchał choć raz w ciągu tych ostatnich miesięcy, szeryfie, nie pytałby mnie pan teraz, skąd mi to przyszło do głowy. – Zostawił Dombeya i zwrócił się do Claytona znacznie bardziej powściągliwym tonem, jakby rozmawiał z równym sobie. – Wie pan, agencie, pewien mój francuski znajomy, z którym kiedyś korespondowałem, opowiedział mi, że w minionym stuleciu w regionie Gévaudan siała postrach okropna bestia. Wielu się zarzekało, że był to wilkołak, a udało się go położyć trupem za pomocą srebrnej amunicji. Dlatego przetopiłem prawie wszystkie sztućce, czego moja żona nie przyjęła zbyt dobrze…

– A więc niepotrzebnie naraziłeś się na reprymendę – roześmiał się Price.

– Tak, teraz wiem – odpowiedział markotnie doktor. – Ale kto by pomyślał, że wilkołak nękający nasze miasteczko to Tom Hollister w niedorzecznym przebraniu?

Wszyscy spojrzeli w stronę kąta jadalni, który wskazał lekarz. W sali natychmiast zapadła melancholijna cisza. Clayton obserwował, jak goście, każdy zatopiony we własnych wspomnieniach, powoli kręcą głowami, przyglądając się ogromnej wilczej skórze rozciągniętej na drewnianej ramie i połyskującej w świetle nielicznych świec rozstawionych w wielkim pomieszczeniu. Sinclair umieścił ją tam jako trofeum, aby wszyscy mogli ją sobie obejrzeć tuż po wejściu. I tak też zrobili, wśród zgrozy i podziwu, ponieważ przebranie było złowieszczym dziełem sztuki, godnym doświadczonego taksydermisty. Skóra, którą ze względu na ogrom początkowo uznano za należącą do olbrzymiego wilka, została pozszywana ze skrawków wielu skór. Ów Hollister połączył je starannie, po czym wygarbował, a w niektórych miejscach wypchał pakułami i słomą, tak aby wybrzuszenia przypominały mięśnie imponującej bestii. Ponadto rozciągnął skórę przednich łap na rusztowaniu z połączonych przegubami patyków, żeby z grubsza osiągnąć wrażenie porośniętych gęstym futrem ludzkich ramion, a na ich końcach przyszył rękawice najeżone ostrzami na podobieństwo szponów. Całość zwieńczył głową jednego z wilków, której paszczę celowo zdeformował, nadając jej grymas wściekłej zaciekłości. Nic dziwnego, że przywdziewając to przebranie, przywiązując je sobie do ramion i nóg za pomocą doczepionej skórzanej uprzęży oraz nakładając na głowę łeb zwierzęcia jak hełm, ów Hollister, chłopak na tyle silny, by unieść na sobie tę konstrukcję, mógł się w oczach zaskoczonego widza przekształcać w przerażającego wilkołaka. Zwłaszcza jeśli się pokazywał tylko nocą przy pełni księżyca, garbił się przy tym groteskowo i warczał jak zwierzę.

On, Clayton, również uległ zbiorowemu złudzeniu, że widzi przed sobą wyprostowaną bestię, potężną i przerażającą. A kiedy biegł za nią przez las wraz z pozostałymi, przecinając mroczne ostępy, z krwią dudniącą w skroniach i sercem walącym, jakby się chciało wyrwać z piersi, był przekonany, że ściga prawdziwego likantropa, a to ze straszliwą łatwością zatarło jego inne dotychczasowe podejrzenia. Tak, ścigali wilkołaka, ponieważ mimo dwuznacznych odpowiedzi, jakich udzielał mu Sinclair po tym, jak go przyjęto do Wydziału Specjalnego, fantastyczne stworzenia, owszem, istnieją. Lecz potwór okazał się oszustwem i Clayton nie mógł się oprzeć wrażeniu, że to nieco osłabia jego zwycięstwo. W tamtym momencie nie był już taki pewny, czy dobrze zrobił, wstępując do Wydziału Specjalnego. Może się pośpieszył z przyjęciem oferty Sinclaira, podekscytowany myślą, że otwiera się przed nim świat zakazany dla reszty śmiertelników. Bo oto jego pierwszy „specjalny” przypadek sprowadzał się do polowania na kmiotka przyodzianego w pozszywane skóry. Do tego zakochał się w kobiecie mieszkającej w ponurym zamczysku.

– Jak to możliwe, że nawet teraz przyprawia mnie o strach? – zwierzył się niespodziewanie doktor, przerywając ciszę. Wstał i niewątpliwie ośmielony kieliszkami, które już wlał w siebie, podszedł do przebrania krokami pingwina.

– Czekaj, Russell, weź z sobą srebrną łyżeczkę, na wszelki wypadek! – zawołał za nim Price, wywijając swoją.

Lekarz zbył radę rzeźnika pijackim machnięciem ręki, od którego zatoczył się na skórę.

– Ostrożnie! – wykrzyknął Sinclair, zrywając się z miejsca niczym niańka doglądająca bawiących się w parku dzieci, a jednocześnie jego mechaniczne oko zabuczało alarmująco.

Kapitan zamierzał przewieźć to przebranie do Londynu, żeby je złożyć w Krypcie Osobliwości, magazynie znajdującym się w podziemiu Muzeum Historii Naturalnej, gdzie jego wydział przechowywał dowody ze spraw, które – ponieważ urągały zdrowemu rozsądkowi – trafiły do jego rąk. Chciał, aby ta skóra, tak cenna dla pamięci jego wydziału, dotarła na miejsce cała i nieuszkodzona. Kiedy patrzył, jak lekarz odzyskuje równowagę bez większych następstw, jak tylko śmiechy obecnych, rozluźnił się i uśmiechnął pobłażliwie, ale – jako że już był na nogach – wolał też podejść do przebrania. Szeryf Dombey natychmiast poszedł w jego ślady, a za nim Price i Harris. Doktor Russell zaczął się wówczas naukowo rozwodzić nad metodami fabrykowania takiego majstersztyku. Grupa, włącznie z Sinclairem, nie miała innego wyboru, jak pilnie kiwać głowami, podczas gdy konował popisywał się swoją wiedzą.

Tymczasem, gdy wokół przebrania odbywała się zaimprowizowana konferencja, przy zapomnianym stole Clayton odważył się wreszcie poszukać oczu hrabiny, od której oddzielała go niemal mila szacownego dębowego drewna. Od pierwszego dnia i w ciągu tygodni, jakie zajęło dochodzenie, kiedy się widywali w pełnym ludzi salonie lub w labiryntach ogrodu, oczy Claytona zawsze w końcu spotykały się z jej oczami – tymi oczami, które zdawały się czekać na niego od zawsze i których enigma zaczęła go dręczyć po nocach, ponieważ agent, szczycący się tym, że potrafi odczytać myśli człowieka na podstawie węzła jego fularu, nie był w stanie odcyfrować jej spojrzenia. Mogło zarówno wyrażać słodki podziw, jak i skrywać najokrutniejszą pogardę, a nawet jakąś wewnętrzną udrękę, jakiej on nigdy nie umiałby sobie wyobrazić. Albo wszystko naraz. I takie były te oczy, w których tonął również w tej chwili, gdy ją podziwiał, a ona dawała mu się podziwiać. Nie przestawała się przy tym uśmiechać i owijała go ciemnym urokiem swojej urody, pod której wpływem głosy gości zamieniały się w niezrozumiały poszept, jadalnia w mgliste dekoracje, a cały wszechświat w odległe, być może wyobrażone miejsce.

Clayton nigdy nie widział Valerie tak olśniewająco pięknej jak tej nocy ani też tak boleśnie delikatnej. Ubrana była w czerń i srebro: szyja o nieskalanej bieli wyłaniała się z welwetowego gorseciku, który podkreślał jej wyniosłą pierś i pasował do długich rękawiczek z czarnego safianu, a srebrzysta spódnica, opadająca po bokach w spienionych jak fale fałdach, mieniła się konstelacją maleńkich brylancików. Patrząc na nią siedzącą tam daleko, oświetloną drżącym blaskiem świec, Clayton nie mógł się oprzeć myśli, że mimo swojego nieokreślonego wieku hrabina bardziej niż kiedykolwiek wygląda jak dziewczynka, kapryśna dziecięca królowa, okrutna jedynie z powodu prawa do krwi i tronu. Zauważył wówczas, że ściska swój kieliszek zdecydowanie za mocno i – bojąc się, że go zgniecie albo w końcu zrobi coś znacznie głupszego, na przykład wskoczy na stół i pobiegnie do tej kobiety bez konkretnego celu, popychany wyłącznie zalewającym go, mącącym w głowie pożądaniem – oderwał od niej wzrok i przywrócił światu jego ruch, dźwięk i upartą spójność.

– Rzecz w tym, że im dłużej jej się przyglądam, tym bardziej wydaje mi się godna podziwu – usłyszał słowa doktora. – Panowie, to znakomita robota. Spójrzcie na to. Skóra została idealnie wyprawiona i odznacza się niesłychaną giętkością. – Nachylił się i powąchał jedną z łap. – Powiedziałbym, że wygarbowano ją z wykorzystaniem arszeniku i kredy, tak jak w dawnych czasach.

Rzeźnik, na którego wyjaśnienia lekarza zaczynały już działać jak kołysanka, potrząsnął głową i parsknął głośno.

– Wszystko pięknie, ładnie, doktorze, ale nie mogę się nadziwić, jak ktoś taki jak Hollister mógł zmajstrować podobne przebranie, a przede wszystkim, dlaczego zabił te trzy osoby. Niestety, z powodu swego tragicznego końca już nigdy nie odpowie na te pytania – rzekł, po czym zwrócił się do Claytona. – Ale pan, agencie, obiecał, że to zrobi, i sądzę, że wszyscy nie możemy się już doczekać wyjaśnień.

– Z chęcią udzielę panom odpowiedzi. – Clayton uśmiechnął się, świadom, że wreszcie nadeszła chwila, na którą czekał przez całą kolację.

Wstał powoli od stołu, starając się nie zerkać na hrabinę, i patrzył, jak jego słuchacze, wyglądający, jakby pozowali przy przebraniu do rodzinnego zdjęcia, szykują się na jego opowieść.

– Cóż, przypuszczam, że będziecie chcieli, panowie, bym zaczął od pierwszego pytania: jak ktoś o tak ograniczonej kulturze jak Hollister mógł spreparować taki cud taksydermii? Odpowiedź jest bardzo prosta: studiując. Jak wiecie, po odkryciu, że to on jest wilkołakiem z Blackmoor, kapitan Sinclair i ja przeszukaliśmy jego chatę i tam znaleźliśmy podręczniki taksydermii, bestiariusze z ilustracjami likantropów i wszelkiego rodzaju substancje oraz narzędzia niezbędne do wypychania zwierząt. Jednakże to postawiło nas wobec kolejnego pytania: czemu ktoś zadawałby sobie tyle trudu, żeby popełnić zabójstwo? Są przecież znacznie prostsze sposoby. – Rozłożył ręce i przywołał na usta grymas przygnębienia, jakby nie umiał znaleźć odpowiedzi, a tymczasem Sinclair uśmiechnął się sam do siebie nad słabością swojego ucznia do efekciarskich gestów. – Poświęćmy chwilę i przyjrzyjmy się temu, co wiemy o jego charakterze. Do momentu, gdy Hollister rzucił się w czeluść wąwozu, wszyscy panowie uważaliście go za nieszkodliwego prostaka, choć na tyle inteligentnego, by patrzył z urazą na złe karty, jakie rozdało mu życie; zazwyczaj narzekał na to, kiedy sobie wypił. Musiał porzucić szkołę, bo rodzice odumarli go, gdy był bardzo młody, zostawiając mu tylko kupę długów i gospodarstwo z kamienistymi polami, których uprawianie było ciężką harówką. Ponadto był młodzieńcem wielce urodziwym, ale niestety żadna z dziewcząt, do których się zalecał, nie zainteresowała się nim, a każda z nich była wysoko urodzona. Zdaje się, że mierzył zbyt wysoko jak na biedaczynę bez przyszłości. Cóż, teraz skupmy się na jego ofiarach. Co mieli ze sobą wspólnego Anderson, Perry i Dalton? – Z uśmiechem powiódł wzrokiem po swoich słuchaczach. – Ich grunty graniczyły z ziemią Hollistera, ale w przeciwieństwie do niej były żyzne. Rzecz jasna, moje dochodzenie poszło w tym kierunku. W ten sposób odkryłem, że Hollister, pragnąc zapewnić sobie lepsze życie, zamierzał kupić te grunty, lecz jego sąsiedzi nigdy nie chcieli o tym rozmawiać. Dwóch z nich, będących wierzycielami starego Hollistera, zagroziło nawet młodemu, że jeżeli nie spłaci długów ojca, wywłaszczą go z rodzinnego domu. Zapewne to wówczas chłopak, mając dość wszystkiego, powziął swój plan. Plan, moim zdaniem, znakomity: zabije swych głupich sąsiadów i zrobi to w taki sposób, że nie tylko oddali od siebie wszelkie podejrzenia, lecz także zmusi rodziny zmarłych do sprzedania ich gruntów w wielkim pośpiechu i za bardzo niską cenę. Dlaczego? Ponieważ będą przeklęte. Ponieważ zacznie na nich grasować straszny potwór, co miesiąc przy pełni księżyca wydzierający komuś życie. Oczywiste jest jednak, że przemiana w likantropa wykraczała poza jego możliwości, toteż uciekł się do przebrania, które aby nie wzbudzać podejrzeń, musiał wykonać sam. I właśnie tak, panie i panowie, biedny, przyzwoity Tom Hollister przekształcił się w wilkołaka z Blackmoor.

Zapadła pełna podziwu cisza. Nawet Sinclair, który aż nadto dobrze znał ten wywód, zdawał się zachwycony wystąpieniem agenta. Clayton, zadowolony z rezultatu, złowił spojrzenie hrabiny i odniósł wrażenie, że w jej oczach płonie nieopisany blask.

– Znakomicie, agencie Clayton. – Dama uśmiechnęła się. – Wywód zarówno inteligentny, jak i zajmujący. Nie mam najmniejszej wątpliwości co do tego, że w Scotland Yardzie czeka pana wielka przyszłość.

Clayton podziękował jej za komplement lekkim skłonieniem głowy. Wolał nie dodawać niczego, co mogłoby zepsuć urok jednogłośnego podziwu, z jakim patrzyli na niego słuchacze, a tymczasem zadawał sobie pytanie, czy ostatecznie udało mu się olśnić hrabinę. Nigdy dotąd nie miał do czynienia z taką kobietą jak ona, a poza tym nie znał nawet najbardziej podstawowych zasad zgodnego z kurtuazją zabiegania o względy damy. Bądź co bądź był tylko prostym policjantem, może dla niej zbyt nieznaczącym, może za młodym, za mało obytym; z całą pewnością nazbyt zakochanym. Nie wiedział też, czy taką kobietę jak Valerie de Bompard można uwieść inteligencją ani czego ona mogłaby chcieć od kogoś takiego jak on. Namiętnej nocy, wytchnienia w jej samotności, a może to po prostu kaprys ekstrawaganckiej damy? Miał nadzieję, że czegoś znacznie więcej. Lecz po co snuć domysły. Wkrótce obietnice, które Valerie de Bompard rozpyliła wokół niego, urzeczywistnią się albo rozwieją na zawsze, ponieważ sprawa została rozwiązana. Schwytali wilkołaka i rano ich powóz odjedzie do Londynu… Choć może będzie nim podróżował tylko jeden agent. Wszystko będzie zależeć od tego, co się wydarzy, gdy ta kolacja dobiegnie końca.

I chociaż Claytonowi nie przeszkadzałoby, gdyby został uwięziony w tej chwili na całą wieczność, ze wzrokiem wplecionym we wzrok hrabiny, z przebłyskującą w jej uśmiechu obietnicą szczęścia, w którego istnienie nigdy nie wierzył, akurat tę chwilę wybrały służące, które być może czekały za drzwiami, aż on skończy swoją perorę, by wtargnąć do jadalni z tacami uginającymi się od ciast, owoców, sera i butelek likieru. Agent, przyglądając się im, jak rozstawiają cały ten arsenał na stole, próbował ukryć rozdrażnienie. Goście podeszli wówczas do swoich miejsc, bardziej oszołomieni przepychem wystawnego deseru niż błyskotliwymi dedukcjami, które zaledwie kilka sekund temu wychwalali z takim entuzjazmem, Clayton zaś, uświadomiwszy sobie, że został pokonany przez górę ciast, skierował się do swojego krzesła z ironicznym uśmiechem. Mijając portret hrabiny, nie mógł się oprzeć i posłał mu poirytowane spojrzenie. Lecz gdy tylko położył dłonie na oparciu krzesła, coś w jego wnętrzu zmusiło go, żeby się znów obrócić przodem do obrazu. Stanął jak wryty kilka kroków przed płótnem, nie bacząc na to, że tak nagłe zainteresowanie może zaintrygować hrabinę i pozostałych obecnych. Niespodziewanie świat zniknął dla niego za całunem mgły. Istniał tylko on i to malowidło, znienacka przeszywające niepokojem, którego powodu nie potrafił pojąć.

Podczas gdy za jego plecami wciąż postukiwały talerze i dzwoniły szklanki, agent skrupulatnie przyglądał się każdemu centymetrowi płótna, na którym Valerie de Bompard w całej krasie promieniowała swą wspaniałą urodą, stojąc obok wielkiego stołu z ułożonymi w idealnym porządku książkami i zwojami. Kiedy przybyli do zamku i oprowadzano ich po jego licznych pomieszczeniach, Sinclair wypowiedział pod adresem tego portretu szereg zagmatwanych pochwał, a hrabina poinformowała agentów, że obraz wyszedł spod pędzla zaginionego hrabiego de Bompard, człowieka biegłego, jak się okazało, w niezliczonych dyscyplinach, nie wyłączając malarstwa; tak się złożyło, że namalował on portret żony we własnym gabinecie. W tle płótna, bardzo niewyraźnie oddanym przez artystę, Clayton zauważył ogromną biblioteczkę, której górne półki niknęły w cieniach padających od sufitu. Na jej regałach grube tomy i księgi o połyskliwych grzbietach współistniały z wszelkiego rodzaju aparatami, tak dziwnymi i niezwykłymi, że niektóre Clayton ledwie potrafił rozpoznać. Dostrzegł złocisty teleskop, kolekcję fiolek, buteleczek i lejków poukładanych według wielkości i kształtu, ludzką czaszkę, sferę almiralną i… Dopiero po kilku sekundach dotarło do niego to, co ujrzał obok czaszki na trzeciej półce. Kiedy pojął, co widzi, po całym jego ciele niczym jad węża rozszedł się lodowaty niepokój, a w mózgu zaczęło coraz głośniej trzeszczeć zrozumienie.

W tym momencie służące wyszły wreszcie z pokoju i Clayton skierował się do swojego krzesła, czując, że dokonane właśnie odkrycie wywołuje w głębi jego umysłu wielki zamęt. Obawiał się, że drżące kolana nie utrzymają go w pozycji stojącej. W końcu jakoś udało mu się usiąść. Chwilę wcześniej w jego głowie połączone kawałki układanki tworzyły spójny rysunek, lecz teraz po tym, co odkrył na obrazie, wszystkie pomieszały się, jakby je roztrącono, a on – nie mogąc już nic innego zrobić, jak tylko pomóc w dokonaniu cudu – układał je z powrotem w całkiem inny sposób. Wystarczyło zobaczyć, jak osadzają się pierwsze elementy, żeby przewidzieć wynik owej nowej kombinacji. Oparł się o krzesło i usiłował zachować spokój, bo każdy kolejny kawałek odczuwał niczym bolesny cios w brzuch. Kiedy skończyły się wreszcie wpasowywać, musiał przyznać, że nowy układ ma więcej sensu niż poprzedni. I na wpół zdumiony, na wpół przerażony, zrozumiał, że to wszystko zmienia. Miał już niemal pozwolić, by przepełniające go niedowierzanie przebrało czarę i ujawniło się histerycznym śmiechem, lecz zdołał się od niego powstrzymać. Pociągnął długi łyk ze stojącego przed nim kieliszka. Alkohol nieco go uspokoił. Agent odetchnął głęboko kilka razy. Rzekł sobie, że się nie może załamać. Musi się opanować, jak najszybciej przyswoić to, co właśnie pojął, i odpowiednio zadziałać.

Na szczęście pozostali goście wciąż byli pogrążeni w błahej rozmowie o tym, jak wyśmienicie smakowała kolacja, co pozwoliło Claytonowi powoli otrząsnąć się z letargu, w jaki wtrąciło go jego odkrycie. Ukradkiem otarł pot, który wystąpił mu na czoło, i zdołał nawet odzyskać uśmiech, a tymczasem udawał, że przysłuchuje się pogawędce, i starał się z nikim nie krzyżować spojrzeń, szczególnie z hrabiną. Gdy swego czasu Valerie pokazywała mu portret namalowany przez hrabiego de Bompard, agent nie widział niczego poza nią. Hrabina przyćmiewała wszystko, zarówno na płótnie, jak i w rzeczywistym świecie. Lecz teraz dostrzegł szczegóły. Szczegóły… A właśnie szczegóły decydują o wyniku śledztwa.

– Wyobraźcie sobie, ile czasu Hollister musiał poświęcić na zrobienie takiego przebrania – mówił Price. – Upolować tyle wilków i pozszywać skóry w domu, w samotności… I wszystko tak, żeby nikt niczego nie podejrzewał! Zdumiewające, nie uważacie? Znałem trochę chłopaka. Czasami pomagał mi w rzeźni i nieraz rozmawialiśmy. Mimo to nigdy bym nie przypuszczał, że… – nie dokończył zdania i wzruszył ramionami.

Wszyscy pokiwali głowami, podzielając zdziwienie rzeźnika. Wszyscy z wyjątkiem Claytona, który, siłą woli przezwyciężywszy strach, utkwił oczy w hrabinie, zainteresowany jej reakcją. Kobieta, podobnie jak reszta obecnych, ze smutkiem skinęła głową, po czym spojrzała na agenta i, jak miała w zwyczaju, zatrzymała na nim wzrok, przywołując na usta lekko figlarny uśmieszek. Clayton wiedział, że w pierwszej kolejności powinien postanowić, jak posłużyć się informacją, którą odkrył, że należy spróbować opracować jakiś plan, zanim kolacja dobiegnie końca, ale wobec uśmiechu hrabiny nie mógł uniknąć ogarniającej go wściekłości. „Nie mam najmniejszej wątpliwości co do tego, że w Scotland Yardzie czeka pana wielka przyszłość” – tak mu powiedziała i te same słowa, które przedtem sprawiły mu wielką radość, teraz wbiły się w jego duszę jak tłuczone szkło. Poczuł, że krew się w nim gotuje.

– Ludzie nigdy nie są tacy, jakimi się wydają – rzekł, nie spuszczając wzroku z damy. – Wszyscy mamy swoje sekrety, a jednak wciąż dajemy się zaskoczyć tym, że inni też je mają. Czy zgodzi się pani ze mną, hrabino?

Valerie ciągle się uśmiechała, lecz Clayton odniósł wrażenie, że w jej oczach dostrzega leciutki ślad zmieszania. Nie był to jeszcze strach, jeszcze nie. Ale będzie.

– Oczywiście, agencie, wszyscy mamy jakąś sekretną cząstkę, którą nigdy się nie dzielimy z innymi – odparła, muskając szkło swego kieliszka pieszczotą tyleż delikatną, co ulotną. – Ale jeśli pozwoli mi pan na ocenę, istnieje duża różnica między niemal koniecznymi kłamstwami, po które sięgamy, aby ochronić swoją prywatność, a posiadaniem podwójnej osobowości zabójcy.

Clayton kiwnął głową, podobnie jak reszta gości, ale dopilnował, aby hrabina nie przeoczyła ironicznego błysku, jakim przyprawił swe spojrzenie.

– Tak czy inaczej, jest coś diabelskiego w tym, że Hollister zajął się sztuką taksydermii – odbiegł od tematu pastor, z policzkami zaróżowionymi już od likieru. – Cała ta mroczna wiedza ukryta w jego domu… Słoje pełne dziwnych, trujących substancji, księgi alchemiczne, średniowieczne traktaty… Przypominają mi się stare historie o czarnoksiężnikach i ich konszachtach z diabłem. Mimo że straszliwe morderstwa mają wytłumaczenie ludzkie, moim zdaniem działania młodego Hollistera noszą na sobie odciśniętą pieczęć zła.

– Obawiam się, ojcze Harris – wtrącił wyraźnym głosem kapitan Sinclair – że ręka zła jest w tej sprawie cokolwiek nazbyt fantastycznym elementem, nawet jak na nasze sądownictwo.

To wywołało kilka nieśmiałych chichotów, lecz Clayton zignorował je. Oparty prosto w swym krześle, wciąż krzyżował spojrzenia z hrabiną. Przyglądała mu się z rozbawioną miną, ale nie ulegało wątpliwości, że postawa agenta wzbudziła w niej ciekawość. Gdy tylko umilkły śmiechy, zwróciła się do Sinclaira.

– Jestem tego samego zdania co pan, kapitanie. Zło… Odrzucam pogląd, jakoby to, co odciąga ludzi od ich naturalnych więzi i od Słowa Bożego, przyjmowało postać kozła przewodniczącego sabatom czarownic. W rzeczywistości zawsze opierałam się myśli, że wszystko dzieje się dokładnie tak, jak opowiadają legendy. Dlatego uważam waszą pracę za wielce inspirującą: to musi być fantastyczne prowadzić śledztwa w sprawie potworów i odkrywać, co za nimi stoi, poznawać autentyczną prawdę mitów, ich najprawdziwszą fantastyczną istotę. Kapitanie, proszę nam opowiedzieć o swojej pracy.

– Ee… obawiam się, że nie mogę, hrabino – tłumaczył się Sinclair nieco zaniepokojony. – Nasza praca wymaga poufności i…

– O, niech pan nie będzie taki skryty, kapitanie! Nie jest pan na żadnym zgromadzeniu mędrców druidów, tylko w Blackmoor! Proszę, niech pan zrobi dla nas wyjątek – dopraszała się z uwodzicielską miną. – Jestem pewna, że wszyscy tu obecni chcieliby wiedzieć, jak działa wasz szczególny wydział. Proszę powiedzieć, czy korzystacie z nowatorskich, rewolucyjnych metod, czy wręcz przeciwnie, bronicie się krucyfiksami i święconą wodą, kiedy wyruszacie przeciwko wampirom uzbrojeni w osinowe kołki? Podobno te stwory umieją się przemienić w nietoperze albo nawet w mgłę.

– I nie mogą stąpać po poświęconej ziemi – zauważył pastor.

– I od urodzenia mają pewne znamiona, takie jak wystająca kość krzyżowa – dodał doktor.

– I rodzą się w czepku, z głową częściowo owiniętą łożyskiem matki, jak w turbanie – dorzucił szeryf, wywołując u wszystkich rozbawienie.

Gdy śmiechy przebrzmiały, hrabina znów zaczęła nalegać, obdarzając kapitana spojrzeniem kapryśnej dziewczynki.

– Czy to wszystko prawda, kapitanie? Osobiście trudno mi uwierzyć, że można je przestraszyć zwykłym ząbkiem czosnku albo że mają kolec na końcu języka. – Język hrabiny wysunął się zalotnie spomiędzy jej warg.

– Cóż… – Sinclair odchrząknął, próbując ukryć swoje poruszenie. – Obawiam się, że większość z tych wierzeń to nic innego, jak tylko oszukańcze bajeczki, hrabino.

Wszyscy patrzyli na niego wyczekująco, spodziewając się, że rozwinie ten interesujący temat. Kapitan westchnął z rezygnacją i wyprostował się na krześle, a Clayton zrozumiał, że jego przełożony zamierza uraczyć tych biednych ludzi tym samym wywodem, który zaserwował jemu, gdy go przyjmował do wydziału, rozsiadł się zatem wygodniej, zadowolony, że Sinclair jeszcze bardziej przedłuży tę ciągnącą się w nieskończoność kolację. Oby kapitan opowiadał do rana albo do następnego tygodnia lub nawet przez cały miesiąc, dzięki temu on będzie miał dość czasu, żeby uporządkować myśli i zdecydować się na dalsze działania. W tej chwili jedyne, co do czego miał jasność, to że nie podzieli się z nim swoim odkryciem. Chciał sam przepytać właścicielkę zamku, tak aby odpowiedziała na kłębiące się w jego głowie pytania, choć większość z nich nie była związana ze sprawą.

– Jak państwo wiedzą, nasz wydział zajmuje się badaniem tego, co nadnaturalne, wszystkiego, co się wymyka ludzkiemu pojęciu – zaczął wyjaśniać Sinclair, gładząc palcami smocze insygnia widniejące w klapie marynarki jego garnituru. – Niestety, tak jak zdarzyło się również w tym przypadku, większość dochodzeń kończy się wykryciem zwyczajnego oszustwa. Jest to coś, czego agent Clayton właśnie zaczyna się uczyć, prawda, synu? – Młodzieniec poczuł się zmuszony do kiwnięcia głową. – Lecz nawet sprawy, których nie możemy wyjaśnić inaczej, niż schodząc na grunt fantastyki, pokazują nam, że to, co ponadnaturalne, rzadko się zgadza z ludowymi wierzeniami. By daleko nie szukać, przykładem może nam tu posłużyć likantropia. Mówi już o niej mitologia grecka, choć opowieści o wilkołakach mnożą się dopiero w średniowieczu. W naszych archiwach mamy wycinek z niemieckiej gazety datowany na… – Zmarszczył czoło, próbując sobie przypomnieć datę.

– Rok 1589 – podsunął mu niechętnie Clayton.

– Właśnie, tak, 1589. Mowa w nim o dzieciach poćwiartowanych przez domniemanego wilkołaka we wsi Bedburg. To najstarszy ślad, jaki mamy, ale nie odosobniony. Podobnych historii jest wiele. Setki, tysiące spraw, które jedynie wzbogacają legendę wilkołactwa. Ale legendy nie są niczym więcej jak realnymi faktami przepuszczonymi przez sito ludowej wyobraźni, podatnymi na wpływ teatralnego, przyprawiającego o mdłości romantyzmu, który zniekształca i zafałszowuje rzeczywistość wręcz nie do rozpoznania. Dzięki takim legendom i publikowanym w odcinkach opowieściom, jak Wilkołak Wagner[2] czy Człowiek wilk[3], ludzie na ogół postrzegają likantropa jako nieszczęśnika, który przy każdej pełni księżyca wbrew własnej woli zamienia się w wilka i owładnięty straszną żądzą krwi, jest skazany na bezlitosne zabijanie. Mówi się też, oprócz wielu innych bredni, że można się stać wilkołakiem, pijąc deszczówkę zebraną w odcisku wilczej łapy, używając pasa wykonanego z wilczej skóry albo na skutek ugryzienia przez likantropa. Cóż, jako że o fałszywości dwóch pierwszych metod mogą się państwo przekonać sami, pozwólcie, że wam wykażę niemożliwość zastosowania ostatniej z nich, wynikającą z prostego rachunku: jeżeli wilkołaki, podobnie jak wampiry, zamieniają w likantropa każdego, kogo ugryzą, to za niewiele lat nie będziemy już mieć na świecie do czynienia z populacją ludzką. Proszę sobie policzyć: wystarczy, że co miesiąc ugryzą jedną ofiarę, a ona przy następnej pełni zarazi kolejną osobę, i tak dalej. A ja wciąż jeszcze jestem człowiekiem i mogę was zapewnić, że agent Clayton też. – Clayton przykładnie kiwnął głową, aby potwierdzić swoje człowieczeństwo. – Zatem co najmniej my dwaj w tej jadalni jesteśmy ludźmi, co podważa tę część legendy. Posiłkując się logiką, możemy również rozpracować pozostałe sympatyczne cechy, jakie folklor nadał owym istotom. Na przykład wpływ księżyca, element wywodzący się z legend południowej Francji. Jestem pewien, że wszyscy zgodzicie się ze mną co do tego, iż przy pełni księżyca biegnie się przez las znacznie łatwiej niż w bezksiężycową noc, tak więc przypuszczalnie pierwsze morderstwo przypisane likantropowi zdarzyło się w jasną noc, ponieważ zabójcy po prostu było tak wygodniej. Tak czy inaczej wpływ księżyca jest znany od starożytności i nie neguje się go, gdy chodzi o morskie pływy, klimat, rolnictwo, nasz stan ducha czy… ee…

– Pewne niedyspozycje płci pięknej – zasugerował Clayton.

– Tak, pewne niedyspozycje płci pięknej… Tak więc, w przypadku gdyby wilkołak istniał, oddziaływanie naszego satelity na jego zachowanie byłoby najmniej fantastyczną cechą jego natury. – Zrobił przerwę i z ironicznym uśmiechem popatrzył na lekarza. – Odnośnie do tego, czy srebrne kule są niezawodną bronią przeciw wilkołakom, doktorze Russell, obawiam się, że jest to przypuszczenie, o którym wie tylko pan i kilka innych osób. Może pewnego dnia stanie się to kolejną cechą tych istot, uznawaną za niekwestionowaną prawdę. Wystarczy, by któryś z naszych pisarzy postanowił wykorzystać ten szczegół w swoich fikcyjnych utworach. Chociaż, szczerze mówiąc, jest to pomysł tak dziwaczny, że bardzo wątpię, by się komuś udało.

– Chce pan wobec tego powiedzieć, że wilkołaki nie istnieją? – spytał Price, najwyraźniej zwolennik prostych, definitywnych konkluzji.

– Tego nie powiedziałem, panie Price – odrzekł Sinclair, ku jeszcze większej dezorientacji rozmówcy. – Nigdy nie odważyłbym się twierdzić, że coś nie istnieje, tylko dlatego że tego czegoś nie widziałem. Tak czy inaczej, jestem przekonany, że gdyby istniały, nie byłyby zbyt podobne do zwyrodniałych istot, jakimi uczyniła je legenda – zakończył, wskazując ręką na przebranie zdobiące jeden z kątów jadalni.

Oczywiście, że nie – pomyślał Clayton, spoglądając na kobietę wiodącą prym przy stole.

To położyło kres sprawie i rozmowa szybko zdryfowała na błahostki. Hrabina pod wpływem wezbranego potoku słów, jakimi podchmielony doktor Russell wychwalał każde z serwowanych dań, poleciła przywołać panią Pikerton, służącą, aby wszyscy mogli pogratulować jej osobiście. Kobieta podziękowała za pochwały z ulgą: bała się, że biesiadnicy uznali któreś dania za niesłone, jako że kilka miesięcy wcześniej jakiś wandal wdarł się do zamkowej spiżarni i zrabował parę worków soli, których do tej pory nie uzupełniono. Goście musieli ją gorąco zapewniać, niemal zarzekając się na Biblię ojca Harrisa, że żaden z nich nie zauważył takiego braku, co jeszcze bardziej wywyższyło jej talenty kulinarne.

Kiedy pani Pikerton podążyła tam, skąd przybyła, Clayton zadumał się w głębi duszy. Zniknęła sól… Ten ostatni kawałek układanki był prezentem, na jaki nie liczył; niemniej wpasował go w odpowiednie miejsce. I nie miał już żadnej wątpliwości, że rozwiązał sprawę. Do tej pory żywił maleńki strzęp nadziei, że się myli, ale ten strzęp właśnie został porwany przez wiatr. Zdawało mu się niemal, że wszyscy obecni słyszą, jak łamie mu się serce – z takim trzaskiem jak orzech pękający pod butem.

[1] Eppur si muove – wł. „A jednak się kręci”. Słowa te podobno wyszeptał Galileusz, przekonany, że Ziemia krąży wokół Słońca, mimo że wcześniej przed sądem papieskim musiał się wyrzec m.in. tego poglądu (przyp. tłum).

[2] George W.M. Reynolds, Wagner the Wehr-Wolf (przyp. tłum.).

[3] Erckmann-Chatrian, Hugues-le-loup (przyp. tłum.).