Dla Soni, ponieważ istnieją również powieści,

które się nigdy nie kończą.

„Rozróżnienie między przeszłością, teraźniejszością
i przyszłością jest tylko iluzją, jednakże mamy
do czynienia z iluzją wyjątkowo trwałą”.

Albert Einstein

„Najdoskonalszym i najbardziej przerażającym
dziełem ludzkości jest podział czasu”.

Elias Canetti

„Co mnie czeka w drodze, której nie wybieram?”

Jack Kerouac

CZĘŚĆ PIERWSZA

Naprzód, drogi Czytelniku, zanurz się w ekscytującej historii naszego melodramatu, na którego stronicach znajdziesz przygody, jakich sam nie zdołałbyś wyśnić!

Jeżeli jak każdy człowiek przy zdrowych zmysłach sądzisz, że czas jest strumieniem, który porywa wszystko, co przyszło na ten świat, ku ciemniejszemu brzegowi, tutaj odkryjesz, że może on na nowo potoczyć się swoim torem, że można zawrócić, by stąpać po własnych śladach – a to dzięki maszynie przeznaczonej do podróżowania w czasie.

Emocje i zdumienie gwarantowane.

I

Andrew Harrington wolałby raczej umierać nie jeden, lecz kilka razy, byle nie być zmuszonym do wybierania broni spośród tej, jaką jego ojciec miał w swojej cennej kolekcji przechowywanej w przeszklonych szafkach w salonie. Podejmowanie decyzji nigdy nie było mocną stroną młodego Harringtona. Jeśli się dobrze zastanowić, jego życie jawiło się jako pasmo nietrafionych wyborów, z których ostatni kładł się długim, złowrogim cieniem na przyszłości. Jednak to życie, pełne niezbyt budujących, popełnionych przez niego samego głupstw, miało się właśnie skończyć. Tym razem obrał właściwą drogę, ponieważ postanowił więcej nie wybierać. W przyszłości nie będzie już błędów, ponieważ nie będzie przyszłości. Zamierzał opuścić ten świat bez wahania, przykładając sobie do skroni broń. Nie wydawało się, aby miał jakieś inne wyjście – unicestwienie przyszłości było jedynym dostępnym mu sposobem, jeśli chciał skończyć z przeszłością.

Uważnie przyglądał się witrynie z narzędziami śmierci, które jego ojciec kupował i pieczołowicie przechowywał od czasu, gdy wrócił z frontu. Starszy pan Harrington otaczał tę broń niemal czcią, lecz Andrew podejrzewał, że ojciec zbiera ją nie tyle z powodu nostalgii, ile z fascynacji, która skłania go do rozpatrywania różnych wypracowanych przez ludzkość możliwości pozbawiania się życia w zaciszu domowym.

Z obojętnością – jakże kontrastującą z uwielbieniem ojca – Andrew przebiegał wzrokiem owe na pozór nieszkodliwe, niemal domowe sprzęty, które pozwoliły człowiekowi miotać ręką pioruny i prowadzić wojny bez nieprzyjemnej bliskości, jaką pociąga za sobą walka wręcz. Próbował oszacować, jaki rodzaj śmierci – niczym przyczajony łotr – kryje się w każdej z tych broni. Którą z nich ojciec poleciłby do strzelenia sobie w łeb? Wyobraził sobie, że pistolety skałkowe, te nabijane przez lufę zabytki, przed każdym strzałem wymagające podsypania prochem, użycia przybitki i ołowianej kuli, umożliwiłyby mu godną śmierć, ale kosztowałaby go ona wiele zachodu i uporu. Tymczasem on wolał śmierć gwałtowną, jaką oferują nowoczesne rewolwery, ułożone na aksamitnej wyściółce w gustownych drewnianych kasetach. Rozważał colta, model Single Action, z racji łatwości w użyciu i skuteczności, odrzucił jednak ten wybór, kiedy sobie przypomniał, że widział taki rewolwer w ręku Buffalo Billa w jego cyrku przedstawiającym udawane, żałosne pogonie rodem z Dzikiego Zachodu, z udziałem paru importowanych zza oceanu Indian i kilkunastu apatycznych bizonów, najwyraźniej otumanionych za pomocą opium. Nie chciał wychodzić naprzeciw śmierci niczym jakiejś przygodzie. Nie zdecydował się także na piękny rewolwer Smith & Wesson – broń, od której zginął Jesse James, ponieważ we własnym mniemaniu nie powinien się równać z tym bandytą, ani też na rewolwer Webley, stworzony specjalnie w celu hamowania zapędów krzepkich tubylców podczas wojen kolonialnych, a dla młodego Harringtona stanowczo zbyt ciężki. Następnie dokładnie obejrzał pełen wdzięku rewolwer wiązkowy z obrotowymi lufami – tak bardzo lubiany przez ojca – miał jednak poważne wątpliwości, czy ta niedorzeczna, afektowana broń potrafi wyrzucić z siebie kulę z zadowalającą skutecznością. W końcu zdecydował się na eleganckiego colta z 1870 roku, z macicą perłową na rękojeści – pistolet, który pozbawi go życia delikatnie niczym pieszczota kobiety.

Wyjął go z przeszklonej szafki z bezczelnym uśmieszkiem na ustach, przypominając sobie, ileż to razy ojciec zabraniał mu dotykać swych zbiorów. Teraz jednak znamienity William Harrington przebywał we Włoszech i przypuszczalnie swym taksującym spojrzeniem gromił fontannę di Trevi. To doprawdy sprzyjający zbieg okoliczności, że jego rodzice wybrali się w podróż po Europie w tym samym czasie, gdy on, Andrew, postanowił popełnić samobójstwo. Wątpił, by którekolwiek z nich dwojga zdołało odczytać zawarte w jego geście przesłanie – że woli umrzeć samotnie, podobnie jak żył – wystarczy mu jednak grymas niesmaku, jaki zapewne pojawi się na twarzy ojca, gdy ten odkryje, że syn zabił się za jego plecami, nie pytając o pozwolenie.

Otworzył szafkę z amunicją i umieścił w bębenku rewolweru sześć naboi. Przypuszczalnie wystarczy mu jeden, ale nigdy nic nie wiadomo. Bądź co bądź to było jego pierwsze samobójstwo. Następnie owinął broń w kawałek materiału i włożył do kieszeni surduta, niczym owoc, który zamierzał zjeść podczas spaceru. Szafkę celowo zostawił otwartą, w ten sposób rzucając ojcu kolejne wyzwanie. „Gdybym wcześniej wykazał się taką śmiałością – rozmyślał – gdybym we właściwym momencie odważył się postawić ojcu, ona wciąż by żyła”. Lecz teraz było już na to zbyt późno. Za to opóźnienie płacił od ośmiu lat. Osiem długich lat, w ciągu których ból tylko się wzmagał, rozrastając się w nim jak przeklęty bluszcz. Wilgotnymi mackami owijał się wokół narządów wewnętrznych, powodując zgniliznę duszy. Mimo wysiłków jego kuzyna Charlesa, mimo rozrywki, jakiej dostarczały mu inne ciała, ból po śmierci Marie nie dawał się stłumić. Tej nocy jednak wszystko się skończy. „Dwadzieścia sześć lat to piękny wiek, by umrzeć” – pomyślał i z satysfakcją pomacał zgrubienie w kieszeni. Już miał broń. Teraz potrzebował tylko miejsca, w którym przeprowadzi ceremonię. Jest takie jedno, jedyne.

Czując w kieszeni ciężar pistoletu, pokrzepiający niczym talizman, zszedł reprezentacyjnymi schodami posiadłości Harringtonów, usytuowanej w luksusowym klinie ulic zwanym Kensington Gore, bardzo blisko zachodniej bramy Hyde Parku. Nie przyszło mu nawet do głowy, by rzucić pożegnalne spojrzenie murom, które od niemal trzydziestu lat były jego domem, nie zdołał się jednak oprzeć niezdrowemu impulsowi i przystanął przed królującym w westybulu portretem. Ze złoconych ram ojciec spoglądał na niego z dezaprobatą. Dumny, pełen majestatu, ledwie się mieścił w swym starym mundurze piechoty, w którym jako młodzieniec walczył w wojnie krymskiej[1] do momentu, kiedy rosyjski bagnet rozciął mu udo i skazał na kaleki, utykający chód. William Harrington rzucał światu spojrzenie pełne drwiny i krytycyzmu, jakby uważał ów świat za czyjeś niefortunne dzieło, dla którego szkoda marnować czasu. Kto kazał skryć za welonem nieszczęsnej mgły bitwę toczącą się pod oblężonym Sewastopolem, tak że nikt nie widział nawet czubka własnego bagnetu? Kto przesądził o tym, że o losach Anglii ma decydować kobieta? Czy naprawdę wschód jest najodpowiedniejszym miejscem na poranne ukazywanie się słońca? Andrew nie miał okazji poznać ojca bez tej zaciekłej wrogości w oczach, nie wiedział więc, czy była ona wrodzona, czy też jego rodzic nabawił się jej, walcząc po stronie Turków na Krymie. Pewne było jednak, że nie zniknęła z jego twarzy jak wietrzna ospa, mimo że po powrocie z frontu bez perspektyw na przyszłość los okazał się dla niego szczególnie łaskawy. Jakie znaczenie miało, że się poruszał o lasce, skoro zaszedł aż tak daleko? Ten uwieczniony na płótnie człowiek o bujnym wąsie i schludnym wyglądzie zaliczał się do najbogatszych londyńczyków swych czasów, a osiągnął to bez konieczności paktowania z diabłem. Kiedy z bagnetem zatkniętym na broń tułał się po bezdrożach odległej wojny, nie śmiałby nawet marzyć o tym, co posiadał dziś. Jednakże to, jak do tego doszedł, pozostawało jednym z najściślej strzeżonych sekretów rodziny, a tym samym dla syna stanowiło niezgłębioną tajemnicę.

I oto nadszedł ten nużący moment, w którym Andrew miał się zdecydować na kapelusz i okrycie, musiał wybrać jedno z wierzchnich ubrań wypełniających szafę w holu, jako że nawet w chwili śmierci trzeba się godnie prezentować. Zanosi się więc na scenę, która – znając młodzieńca – może się irytująco ciągnąć przez kilka minut, zatem aby się nie wdawać w niepotrzebne szczegóły, skorzystam z okazji i powitam was w rozpoczynającej się historii, którą po dłuższym namyśle postanowiłem zacząć właśnie w tym, a nie innym momencie; jakbym ja też musiał wybierać spośród licznych początków cisnących się w szafie pełnej różnych możliwości. Prawdopodobnie kiedy zakończę opowieść, a wy wytrwacie do ostatnich słów, niektórzy z was stwierdzą, że się pomyliłem, w pierwszej kolejności sięgając po wątek, który wymaga wyciągnięcia nitki ze środka kłębka, podczas gdy znacznie trafniej byłoby zachować porządek chronologiczny i zacząć od panny Haggerty. Być może. Istnieją jednak historie, które nie mogą się zaczynać od początku, i niewykluczone, że ta jest właśnie jedną z nich.

Zapomnijmy więc na chwilę o pannie Haggerty, wymażmy nawet z pamięci, że o niej wspomniałem, i powróćmy do młodego Andrew, który – odziany już odpowiednio w płaszcz i kapelusz, a także w grube rękawiczki chroniące przed srogim zimowym chłodem – właśnie wyszedł z rezydencji. Będąc już na zewnątrz, zatrzymał się u szczytu okazałych schodów, opadających do ogrodu niczym wezbrana marmurowa fala. Stąd spoglądał na świat, w którym się wychował, nagle uświadamiając sobie, że jeśli wszystko pójdzie dobrze, nigdy go już nie zobaczy. Na posiadłości Harringtonów noc z wolna, niepostrzeżenie kładła swój ciemny welon. Na niebie wisiał księżyc w pełni – wyblakły, blady, zalewał mleczną poświatą otaczające dom ozdobne rośliny, z których większość karnie rosła na rabatach oraz w formie żywopłotów. Ponad nimi górowało kilka ogromnych wodotrysków w postaci spiętrzonych w sterty kamieni, zwieńczonych napuszonymi figurami syren, faunów i innych postaci z całą pewnością niespokrewnionych z rodziną. Stały ich tutaj dziesiątki, ponieważ jego ojciec, pozbawiony wyrafinowanego gustu, nie znał innego sposobu demonstrowania własnej zamożności jak tylko gromadzenie luksusowych, bezużytecznych rzeczy. Chociaż w przypadku źródełek wody w ogrodzie to nadmierne nagromadzenie dawało się wytłumaczyć. Po zapadnięciu nocy fontanny wspólnie sączyły płynną kołysankę i usypiały, zachęcając do zamknięcia oczu i zapomnienia o wszystkim prócz kojącego bulgotu wody. Dalej, za rozległą przestrzenią idealnie przystrzyżonego trawnika, z wdziękiem zrywającego się do lotu łabędzia pyszniła się olbrzymia szklarnia, w której jego matka spędzała większość czasu, napawając się iście baśniowymi kwiatami wyhodowanymi z nasion sprowadzonych z odległych kolonii.

Andrew przez kilka minut przyglądał się księżycowi, zastanawiając się, czy pewnego dnia człowiek rzeczywiście tam dotrze, jak pisali Juliusz Verne i Cyrano de Bergerac. Jakby to było, gdyby wylądował na tej perłowej powierzchni – doleciał statkiem powietrznym, został wystrzelony z wielkiego działa albo przyczepił sobie kilkanaście flakonów z rosą, która parując, uniosłaby go ku niebu, tak jak zdarzyło się bohaterowi dzieła gaskońskiego pisarza[2]? Poeta Ariosto przekształcił satelitę Ziemi w magazyn ampułek do przechowywania straconego rozsądku, jednak do młodego Harringtona bardziej przemawiała propozycja Plutarcha, gdyż w jego wizji księżyc to miejsce, do którego udają się szlachetne dusze po opuszczeniu świata żywych. Podobnie jak on, Andrew wolał myśleć, że właśnie gdzieś tam, w górze mieszkają zmarli. Lubił sobie wyobrażać, że żyją w zgodzie w pałacach z kości słoniowej zbudowanych przez zastępy anielskich robotników albo w jaskiniach wykutych w tej białej skale i mają nadzieję, że żywi otrzymają od śmierci przepustkę i przybędą do nich, aby kontynuować z nimi życie, zaczynając dokładnie w tym punkcie, gdzie je przerwali na Ziemi. Czasami myślał, że w jednej z tych jaskiń mieszka teraz Marie – pogrążona w zapomnieniu, nie pamięta, co jej się przydarzyło, i cieszy się, że śmierć ofiarowała jej lepszą egzystencję niż życie. Marie, piękna wśród otaczającej ją bieli, czeka cierpliwie, aż on podejmie wreszcie przeklętą decyzję, palnie sobie w łeb i przybędzie, by zająć wolne miejsce w łóżku u jej boku.

Oderwał się od kontemplowania księżyca i skierował wzrok w dół, gdzie u stóp schodów czekał już na niego Harold, stangret, z przygotowanym jednym z powozów, tak jak mu Andrew polecił. Widząc, że młodzieniec schodzi ku niemu, służący pośpiesznie otworzył drzwi powozu. Energia, z jaką stary Harold wykonywał pełne galanterii gesty, zawsze bawiła młodego Harringtona, który uważał ją za wręcz nieodpowiednią u człowieka mającego zapewne około sześćdziesięciu lat, ale było oczywiste, że woźnica trzyma formę.

– Do Miller’s Court[3] – rozkazał młodzieniec.

Polecenie wyraźnie zaskoczyło Harolda.

– Ale, panie, to przecież tam...

– Jakiś problem, Haroldzie? – przerwał mu Andrew.

Stangret przez kilka sekund gapił się niemądrze z otwartymi ustami, zanim odparł:

– Nie, panie, żadnego problemu.

Andrew skinął głową, kończąc w ten sposób rozmowę. Wszedł do powozu i usadowił się na czerwonym pluszowym siedzeniu. Napotkał wzrokiem własne odbicie w szybie drzwi i westchnął melancholijnie. Czy to wymizerowane oblicze na pewno należy do niego? Wyglądało jak twarz kogoś, z kogo niepostrzeżenie uchodzi życie, jakby wełna wydostawała się z rozprutej poduszki, co na swój sposób było prawdą. Zachował piękne proporcje i ładne rysy twarzy, którymi obdarzył go los, lecz teraz to wszystko wydawało się raczej pustą skorupą, niewyraźnie wyrzeźbioną w kupce popiołu. Najwidoczniej cierpienie, które zawładnęło jego duszą, poczyniło też spustoszenia na zewnątrz, ponieważ w tym postarzałym młodzieńcu o zapadniętych policzkach, przygnębionym spojrzeniu i zaniedbanym zaroście ledwie umiał rozpoznać siebie. Ból wkroczył w jego życie w kwiecie wieku i przeobraził go w cień człowieka. Na szczęście kołysanie powozu, który woźnica wprawił w ruch, gdy wreszcie otrząsnął się ze zdziwienia, sprawiło, że Andrew oderwał wzrok od smutnego wizerunku niejako wymalowanego akwarelą na płótnie nocy. Właśnie rozpoczynał się ostatni akt jego nieszczęsnego życia i młodzieniec powinien zachować skupienie, aby nie uronić żadnego szczegółu. Nad głową słyszał strzelanie z bata. Gładząc chłodne wybrzuszenie kieszeni, poddał się łagodnemu kołysaniu powozu.

Powóz wytoczył się z terenu posiadłości i podążył ulicą Knightsbridge, biegnącą wzdłuż pełnego zarośli Hyde Parku. „Za niecałe pół godziny będziemy w East Endzie” – policzył sobie Andrew, wyglądając przez okienko na miasto. Przejażdżka w takim samym stopniu fascynowała go, co peszyła, ponieważ za jednym zamachem ukazywała mu wszystkie oblicza jego ukochanego Londynu, największego miasta na świecie, dobrze widoczną głowę wiecznie głodnego Krakena[4], którego macki pokrywały niemal jedną piątą powierzchni lądów planety, dusząc w swoich objęciach Kanadę, Indie, Australię i znaczną część Afryki. W miarę jak powóz mknął coraz dalej na zachód, zdrowy, nieomal leśny krajobraz dzielnicy Kensington ustępował zatłoczonej scenerii miejskiej, ciągnącej się aż po Piccadilly Circus – rondo, którego serce przebito posążkiem boga Anterosa, mściciela odrzuconej miłości. Następnie, po tym, jak pokonał Fleet Street, w polu widzenia zaczęły się ukazywać oblegające katedrę Świętego Pawła domki klasy średniej. Wreszcie, już za gmachem Bank of England i za Cornhill Street, dokoła rozlała się nędza – bieda, jaką mieszkańcy sąsiedniego West Endu znali tylko z satyrycznego czasopisma „Punch”. Zdawała się zarażać powietrze, przemieniać je w skażoną, nieprzyjemną, niezdatną do oddychania substancję przesiąkniętą ciągnącymi znad Tamizy cuchnącymi wyziewami.

Andrew nie zaglądał w te strony od ośmiu lat, cały ten czas żył jednak w przekonaniu, że kiedyś tu wróci i wtedy zrobi to po raz ostatni. Nic zatem dziwnego, że gdy się zbliżał do Aldgate – bramy wiodącej do Whitechapel – zaczął go ogarniać lekki niepokój. Zapuszczając się w tę dzielnicę, ostrożnie zerkał w okienko i czuł to samo zawstydzenie, jakiego doświadczał w przeszłości. Nigdy nie potrafił wyzbyć się niewygodnego zakłopotania związanego z tym, że ciekawie zagląda do cudzego świata, a także chłodnego zainteresowania kogoś, kto bada owady. Trzeba jednak przyznać, że z czasem wstręt nieuniknioną koleją rzeczy przekształcił się u niego w litość dla dusz zamieszkujących to miejskie wysypisko, gromadzące wyrzutków i odpadki ludzkie. I jak młodzieniec sam stwierdził, nadal odczuwał tę litość, jako że najbiedniejsza dzielnica Londynu najwyraźniej nie zmieniła się zbytnio w ciągu minionych ośmiu lat. „Nędza zawsze będzie odrzucać bogatych” – rozmyślał Andrew, przemierzając w powozie ponure, hałaśliwe ulice pełne straganów i wozów, wśród których mrowiły się żałosne postacie wiodące niewesoły żywot w złowieszczym cieniu Christ Church. Początkowo Andrew z zaskoczeniem odkrył, że za przepychem londyńskiego splendoru może się kryć ambasada piekieł, gdzie z błogosławieństwem królowej rodzaj ludzki degeneruje się, dopuszczając potworności, ale z upływem lat jego naiwność się rozwiała. Obecnie bez zdziwienia spostrzegał, że podczas gdy Londyn zmieniał się dzięki postępom nauki, mieszkańcy zamożniejszych dzielnic bawili się, nagrywając szczekanie swych psów na woskowany tekturowy cylinder fonografu i rozmawiali przez telefon oświetleni elektrycznymi lampami Robertsona, a ich małżonki wydawały dzieci na świat, znieczulone oparami chloroformu, dzielnica Whitechapel pozostawała zamknięta na owe nowinki, nieprzenikniona dzięki pancerzowi zgnilizny, zatopiona we własnej nędzy. I jedno spojrzenie rzucone dookoła utwierdzało go w przekonaniu, że zapuszczanie się w ten świat nadal przypomina wkładanie ręki do gniazda szerszeni. Tu bieda ukazywała się z najbardziej nikczemnej strony. Tu wciąż rozbrzmiewała ta sama bolesna, posępna melodia. Przyglądał się burdom wszczynanym w tawernach, słyszał wrzaski dobiegające z najciemniejszych zaułków, dostrzegał leżących na ziemi pijaków, którym bandy dzieci zdzierały z nóg buty, przesuwał wzrokiem po zawadiackich twarzach mężczyzn sterczących na rogach ulic w oczekiwaniu na okazję do jakiegoś przestępstwa czy choćby cwaniactwa.

Kilka prostytutek, zwabionych luksusowym wyglądem powozu, wykrzykiwało w jego stronę lubieżne propozycje, zadzierało spódnice i eksponowało dekolty. Andrew czuł, jak zamiera w nim serce na ten smutny widok. Kobiety w większości były koślawe i brudne, a ich zaniedbane ciała odzwierciedlały profesję klientów, których obsługiwały na co dzień. Nawet najmłodsze i najładniejsze nie umiały się uwolnić od piętna zgryzot, jakie odcisnęła na nich dzielnica. Znów zadręczał się myślą, że mógł wyzwolić jedną z tych potępionych istot, ofiarowując jej los lepszy od tego przydzielonego przez Stwórcę – ale tego nie zrobił. Jego żal wzmógł się jeszcze, gdy powóz minął Ten Bells i ze skrzypieniem kół potoczył się przez Crispin Street, po czym skręcił w Dorset Street, przejeżdżając obok pubu Britannia, gdzie Andrew po raz pierwszy rozmawiał z Marie. Ta uliczka to był koniec podróży. Harold zatrzymał powóz przed kamiennym łukiem służącym jako wejście do mieszkań w Miller’s Court i zszedł z kozła, żeby otworzyć drzwiczki. Andrew, wysiadając, doznał zawrotu głowy. Rozejrzał się wokół siebie i poczuł, że drżą mu nogi. Wszystko wyglądało tak, jak zapamiętał, włącznie z lepiącymi się od brudu szybami sklepu mieszczącego się koło wejścia na podwórko, należącego do McCarthy’ego, właściciela mieszkań. Nie dostrzegł ani jednego szczegółu, który świadczyłby o tym, że czas płynie również w Whitechapel, że nie omija tej dzielnicy, jak to czynili odwiedzający miasto biskupi i dostojnicy świeccy.

– Możesz wracać, Haroldzie – Andrew zwrócił się do stangreta, który stał obok niego w milczeniu.

– Kiedy mam po pana wrócić, sir? – zapytał staruszek.

Młodzieniec spojrzał na niego, nie wiedząc, co odpowiedzieć. Wrócić po niego? Miał ochotę wybuchnąć posępnym śmiechem. Jedyny powóz, jaki po niego przyjedzie, przybędzie z kostnicy przy Golden Lane, ten sam, który osiem lat temu zabrał stąd to, co zostało z jego ukochanej Marie.

– Zapomnij, że mnie tutaj przywiozłeś – rzekł.

Powaga i smutek, które odmalowały się na twarzy woźnicy, poruszyły młodego Harringtona. Czy Harold podejrzewa, po co Andrew tu przyjechał? Młodzieniec nie potrafił tego stwierdzić, ponieważ nigdy się nie potrudził o ocenę inteligencji stangreta ani też żadnego innego ze swoich służących, przypisując im co najwyżej elementarny spryt ludzi od najmłodszych lat zmuszonych płynąć pod prąd i godzących się na to z ogromną pogodą ducha. Teraz jednak w zachowaniu starego Harolda zdawała się uwidaczniać troska, którą mogła spowodować jedynie jakaś zdumiewająca dedukcja co do zamiarów panicza. Jednak weryfikacja zdolności analitycznych stangreta nie była jedynym odkryciem, jakie Andrew poczynił podczas tych krótkich sekund, kiedy spotkały się ich spojrzenia. Młodzieniec uświadomił sobie ponadto coś, czego nigdy by nie podejrzewał: ciepłe uczucie, jakie służący może żywić względem swojego pana. Nie był w stanie postrzegać służby inaczej niż jako cienie, które pojawiają się w pokojach i znikają zgodnie z tajemniczymi zamysłami – dla niego zrozumiałymi tylko wtedy, gdy chciał odstawić kieliszek na tacę albo gdy ktoś miał rozpalić w kominku – a oto okazywało się, że owe duchy potrafią się martwić o los swoich panów i faktycznie to robią. Dla Andrew wszyscy ci ludzie bez twarzy – pokojówki, które jego matka odprawiała za najmniejsze uchybienie obowiązkom, kucharki raz za razem zachodzące w ciążę z chłopakami stajennymi, jak gdyby były posłuszne jakiemuś pradawnemu rytuałowi, lokaje przenoszący się ze wspaniałymi rekomendacjami do identycznych rezydencji jak jego własna – tworzyli nieustannie zmieniający się krajobraz, którego on nigdy nawet nie próbował ogarnąć umysłem.

– Dobrze, proszę pana – szepnął Harold.

I Andrew zrozumiał, że tymi słowami stangret żegna się z nim na zawsze, że to jedyny sposób, w jaki ten staruszek może mu przekazać ostatnie pozdrowienie, ponieważ gdyby go chciał uściskać, ryzykowałby, że ten gest nie zostanie dobrze przyjęty. Z drżącym sercem Andrew przyglądał się temu korpulentnemu, zdeterminowanemu, trzykrotnie od siebie starszemu człowiekowi, który będzie musiał zostawić swego pana jak rozbitka na bezludnej wyspie, wspiąć się na kozioł powozu, zaciąć konie i zniknąć we mgle, jaka zaczynała się już snuć po londyńskich ulicach niczym brudna piana tłumiąca ginący w oddali odgłos końskich kopyt. Ciekawe, że to stangret będzie jedyną osobą, która żegna go przed samobójstwem – nie rodzice ani nie kuzyn Charles – ale widocznie życie ma swoje kaprysy.

Ta sama myśl przyszła do głowy Haroldowi Barkerowi, kiedy poganiał konie, śpiesząc przez Dorset Street, by jak najszybciej opuścić tę przeklętą okolicę, w której życie jest warte nie więcej niż trzy pensy. On sam mógłby być jeszcze jednym z rzeszy nieszczęśników trwających w tej przeżartej gangreną dzielnicy Londynu, gdyby nie wysiłek, na jaki zdobył się jego ojciec, by go wydźwignąć z nędzy i umieścić na koźle, gdy tylko Harold jako dzieciak potrafił się tam wspiąć. Tak, to właśnie ten stary pijak i ponurak pchnął go na karuzelę różnych posad, która zatrzymała się w powozowni znamienitego Williama Harringtona, i w służbie tegoż pana Harold spędził połowę swego życia. Trzeba jednak przyznać, że były to spokojne lata, i faktycznie przyznawał to, sporządzając bilans swego życia o bladym świcie, gdy jego państwo jeszcze spali, a on był wolny od obowiązków. Spokojne lata, w ciągu których ożenił się i doczekał dwóch zdrowych, silnych synów, a jeden z nich pracował jako ogrodnik u tego samego pana Harringtona. Dane mu było zapewnić sobie inny byt niż ten, który, jak sądził, byłby go czekał – byt tych nieszczęsnych dusz, jakie los pozwolił mu teraz obserwować ze współczuciem z pewnej odległości. Harold musiał jeździć do Whitechapel częściej, niżby sobie tego życzył, kiedy zawoził tam panicza owej okropnej jesieni przed ośmioma laty, gdy nawet niebo czasami zdawało się krwawić. O tym, co się wydarzyło w tamtej plątaninie zapomnianych przez Boga uliczek, przeczytał w gazetach, ale przede wszystkim zobaczył odbicie tych zdarzeń w oczach swego pana. Teraz wiedział, że młody Harrington nigdy nie zdołał się z tego otrząsnąć, że tamte szalone wyprawy do tawern i burdeli, na które ciągał ich obu kuzyn Charles – choć oczywiście Harold musiał zostawać w powozie i marznąć do szpiku kości – nie zdały się na nic, nie przepłoszyły strachu czającego się w jego oczach. A tej nocy Andrew zdawał się gotów do złożenia broni, do poddania się wrogowi, który okazał się niezwyciężony. Czy to nie broń niósł w wybrzuszonej kieszeni? Co jednak Harold mógłby zrobić? Czy służący powinien zmieniać los swego pana? Potrząsnął głową. Pomyślał, że może przesadza, może młodzieniec pragnie tylko spędzić noc w tamtym pełnym duchów pokoju, a uzbroił się, aby się czuć pewniej.

Porzucił swoje pełne niepokoju rozważania, gdy zauważył wynurzający się nagle z mgły znajomy powóz zmierzający w przeciwnym niż on kierunku. Był to pojazd Winslowów i jeśli go oczy nie myliły, postać, którą dostrzegł na koźle, musiała być Edwardem Rushem, jednym ze stangretów tej rodziny. Tamten też najwyraźniej go rozpoznał, sądząc po tym, jak powóz zwolnił. Harold pozdrowił kolegę milczącym skinieniem głowy, po czym zwrócił wzrok na pasażera. Przez chwilę on i młody Charles Winslow patrzyli na siebie z powagą. Żaden się nie odezwał, nie było takiej potrzeby.

– Szybciej, Edwardzie – rozkazał Charles Winslow swojemu woźnicy i rękojeścią laski dwa razy zastukał nagląco niczym dzięcioł w dach powozu.

Harold z ulgą patrzył, jak pojazd znów znika we mgle, zdążając w kierunku mieszkań przy Miller’s Court. Jego interwencja nie była już potrzebna. Miał tylko nadzieję, że młody Winslow dotrze tam na czas. Wolałby się zatrzymać i popatrzeć, jak to się skończy, ale musiał wykonać polecenie, choćby się wydawało wydane przez zmarłego, toteż znowu pogonił konie, aby opuścić tę przeklętą dzielnicę, w której życie – i tutaj się powtarzam, lecz Harold pomyślał to sobie ponownie – jest warte nie więcej niż trzy pensy. Trzeba przyznać, że fraza ta bardzo trafnie podsumowuje szczególne cechy dzielnicy, a od woźnicy chyba nie możemy wymagać bardziej skomplikowanej oceny. Jednakże stangret Barker – mimo że miał życie godne wyceny, jak zresztą żywoty wszystkich ludzi, jeśli się im uważniej przyjrzeć – nie odgrywa w tej historii istotnej roli. Inni być może postanowią opowiedzieć o jego losach i przypuszczalnie znajdą aż nadto materiału, by przedstawić emocje, jakich wymaga narracja – myślę, że w momencie gdy poznał Rebeccę, swoją małżonkę, albo w pełnej grozy scenie z fretką i grabiami – jednakże w tej chwili nie jest to naszym celem.

Zostawmy zatem Harolda, o którym nie śmiem nawet napomknąć, czy pojawi się na jakimś zakręcie naszej opowieści, ponieważ przewinie się przez nią wiele twarzy, a nie da się wytrwać przy wszystkich, i powróćmy do Andrew, który w tym momencie przez łukowate wejście wkracza w obręb mieszkań cisnących się przy Miller’s Court i podąża błotnistą kamienną ścieżką z zamiarem zlokalizowania izdebki numer 13, a jednocześnie sięga do kieszeni surduta w poszukiwaniu klucza. Po kilku sekundach krążenia w ciemności nasz bohater znalazł pokój i zatrzymał się przed drzwiami w pozie, którą ktoś podpatrujący go z pobliskich okien uznałby za objaw niedorzecznego uszanowania. Dla młodego Harringtona izba ta jednak była czymś znacznie więcej niż nędzną norą, w której chowałby się ktoś, kto nie ma gdzie paść martwy. Andrew nie wrócił do niej od tamtej fatalnej nocy, choć dzięki swoim pieniądzom utrzymał ją w nietkniętym stanie – takim, jaki zachował w pamięci. Co miesiąc w ciągu minionych ośmiu lat wysyłał jednego ze swoich służących, aby zapłacił czynsz za tę izdebkę, tak żeby nie wynajął jej nikt inny, ponieważ gdyby młodzieniec pewnego dnia zapragnął tu wrócić, nie chciał zastać niczyich innych śladów, jak tylko te zostawione przez Marie. Liczony w pensach czynsz był dla niego drobnostką, a pan McCarthy nie krył zachwytu, że taki majętny kawaler, i najwyraźniej rozpustny, ma kaprys, by utrzymywać tę dziurę w nieskończoność, ponieważ po tym, co wydarzyło się w tych czterech ścianach, było bardzo wątpliwe, by ktoś się odważył tam sypiać. Andrew zrozumiał teraz, iż w głębi serca zawsze wiedział, że tu wróci, że wiodąca do końca ceremonia nie mogłaby się dokonać nigdzie indziej.

Otworzył drzwi i powiódł melancholijnym spojrzeniem po pokoju. Była to maleńka izdebka, nieco tylko bardziej wyszukana niż sterta śmieci: wśród odrapanych murów garstka żałosnych mebli, między innymi wysłużone łóżko, pociemniałe lusterko, skromna drewniana skrzynia, sparszywiały kominek i kilka krzeseł, które wyglądały, jakby się miały rozpaść, gdy usiądzie na nich bodaj mucha. Znowu go zaskoczyło, że można żyć w takim miejscu. Lecz czy przypadkiem nie był tu szczęśliwszy niż w luksusowej posiadłości Harringtonów? Jeśli raj każdego człowieka znajduje się gdzie indziej, jak gdzieś przeczytał, jego eden mieścił się bez wątpienia tutaj, w zakątku, do którego zaprowadziła go mapa składająca się nie z rzek i dolin, tylko z pocałunków i pieszczot.

I rzeczywiście pojawiła się pieszczota, ale odczuwalna jak lód przyłożony do nasady karku – dzięki niej spostrzegł, że nikt się nie potrudził, by naprawić zepsute okno mieszczące się na lewo od drzwi. Po co. McCarthy najwidoczniej należał do tego rodzaju ludzi, którzy starają się pracować jak najmniej i nie ciężej, niż to konieczne, a gdyby został upomniany, że nie wstawił szyby, zawsze mógł szukać wymówki, że najemca życzył sobie pozostawić wszystko w takim stanie, jak było, i prośba ta, jego zdaniem, obejmuje również okno. Andrew westchnął. Nie miał pod ręką niczego, czym mógłby zasłonić dziurę, więc postanowił zabić się w płaszczu i kapeluszu. Usiadł na jednym z krzeseł, wyjął zawartość kieszeni i zaczął powoli odwijać broń z gałganka, jakby odprawiał jakieś nabożeństwo. Colt lśnił w księżycowej poświacie, która z trudem przebijała się przez lepkie od brudu okienko.

Pogładził broń, jak gdyby to był kot zwinięty na jego kolanach, a jednocześnie jeszcze raz zatracił się w uśmiechu Marie. Wciąż go zaskakiwało, że wspomnienia tamtych pierwszych dni zachowują powab świeżych róż. Przypominał sobie wszystko nadzwyczaj żywo, jakby od tamtych wydarzeń nie dzieliła go przepaść ośmiu lat, a czasami owe wspomnienia wydawały mu się piękniejsze od prawdziwych faktów. Jaka dziwna alchemia sprawiała, że kopie postrzegał jako bardziej niezwykłe niż oryginały? Odpowiedź była oczywista: upływ czasu, który przemienia bulgot teraźniejszości w skończony, niezmienny obraz zwany przeszłością, płótno zawsze malowane na ślepo kilkoma chaotycznymi pociągnięciami pędzla, a dopiero wtedy nabierające sensu, kiedy malowidło zostanie odsunięte na tyle, by je podziwiać w całości.

[1] Wojna krymska (1853–1856) toczyła się między Cesarstwem Rosyjskim a Imperium Osmańskim (Turcją); Wielka Brytania jako sojusznik Turcji walczyła w niej przeciw Rosji. Oblężenie Sewastopola trwało 11 miesięcy; piechota brytyjska była zaangażowana w walkę pozycyjną w okopach wokół twierdzy. Wielką Brytanią władała wówczas królowa Wiktoria (przyp. tłum.).

[2] Chodzi o Tamten świat, powieść fantastyczną autorstwa Cyrana de Bergerac (przyp.tłum.)

[3] Miller’s Court – w XIX-wiecznym Londynie zakątek przy ówcześnie „najnędzniejszej” ulicy miasta, Dorset Street; adres od 1888 roku znany jako miejsce brutalnego morderstwa dokonanego przez Kubę Rozpruwacza (przyp. tłum.)

[4] Kraken – mityczny potwór morski o wyglądzie olbrzymiej kałamarnicy (przyp. tłum.)

II

Kiedy po raz pierwszy skrzyżowały się ich spojrzenia, ona była nieobecna. By się zakochać w Marie, Andrew nie musiał jej mieć przed sobą, co okazało się tyleż romantyczne, ile paradoksalne. Zdarzyło się to w rezydencji jego wuja przy Queen’s Gate, naprzeciw Muzeum Historii Naturalnej, w miejscu, które młodzieniec uważał prawie za swój drugi dom. On i jego kuzyn byli w tym samym wieku, dzięki czemu wychowywali się niemal razem, do tego stopnia, że ich niańki czasem zapominały, któremu z dwóch małych paniczów która służy. I jak się łatwo domyślić, dostatek oraz pozycja społeczna uchroniły ich od trudności i nieszczęść, pokazując im wyłącznie przyjemną stronę życia, w związku z czym mylnie uważali je za niekończące się pasmo uciech, w których wszystko wydaje się dozwolone. Wymienianie się dziecinnymi zabawkami niepostrzeżenie przeszło w wymienianie się podbojami typowymi dla wieku dorastania. Potem młodzieńcy – zaintrygowani tym, jak daleko może sięgać bezkarność, którą się ewidentnie cieszyli – zaczęli wspólnie planować strategie przesuwania granic tego, co dopuszczalne. Ich pełne fantazji pomysły i psoty, w większym lub mniejszym stopniu świadczące o zdeprawowaniu, okazywały się tak znakomicie skoordynowane, że po kilku latach trudno było nie postrzegać obu paniczów jako jednego bytu, po części dlatego, że współdziałali ze sobą jak bliźniacy, a ponadto z powodu takiego samego wyniosłego sposobu patrzenia na życie oraz podobieństwa fizycznego: obaj byli smukli i ruchliwi jak goniec na szachownicy i odznaczali się tym rodzajem delikatnej urody, jaki charakteryzuje kościelne archanioły i chroni przed przyganami, szczególnie ze strony kobiet, co zostało udowodnione podczas pobytu młodego Harringtona w Cambridge, gdzie ustanowił rekord podbojów, którego do tej pory nikomu nie udało się pobić. Niepokojące podobieństwo objawiało się również tym, że korzystali z usług tych samych krawców i kapeluszników. Zdawało się, że ich wzajemny mimetyzm będzie trwać wiecznie, aż do momentu, gdy – bez ostrzeżenia, jak gdyby Bóg chciał naprawić własny brak kreatywności – ów absurdalny dwugłowy twór rozpadł się nagle na dwie wyraźnie różne połówki: Andrew stał się młodzieńcem milczącym i ostrożnym, podczas gdy Charles wciąż doskonalił się w roli lekkoducha. Nie przerwało to jednak przyjaźni, której sprzyjały więzy krwi. Nieoczekiwany rozpad nie tyle ich od siebie oddalił, ile sprawił, że zaczęli się wzajemnie uzupełniać: beztroska nonszalancja Charlesa znajdowała przeciwwagę w eleganckiej melancholii jego kuzyna, którego ów kapryśny sposób korzystania z uciech życia zdawał się nie satysfakcjonować. Charles z sarkazmem obserwował, jak Andrew trudzi się, aby nadać swoim dniom inny sens, jak snuje się z kąta w kąt w skrytości ducha rozczarowany, czekając na oświecenie, które nie nadchodzi. Andrew zaś z rozbawieniem przyglądał się, jak jego kuzyn wyrusza w świat w wyzywającym kostiumie młodzieńczej powierzchowności, podczas gdy niektóre z jego gestów i opinii zdradzają duszę równie rozczarowaną jak jego własna, mimo że na pierwszy rzut oka w planach młodego Winslowa nie mieściło się, aby przestał korzystać z tego, co posiada. Nie, Charles żył intensywnie, jakby mu brakowało zmysłów do pełnego używania świata, tymczasem Andrew mógł całymi dniami przesiadywać w kącie i kontemplować usychającą mu w dłoniach różę.

Tego sierpnia, kiedy zdarzyło się to wszystko, obaj właśnie skończyli osiemnaście lat i choć żaden nie zdradzał przejawów ustatkowania się, przeczuwali, że owo próżniacze życie nie może się ciągnąć zbyt długo, że wcześniej czy później ich ojcowie znużą się tym bezproduktywnym nieróbstwem i znajdą dla synów jakieś mało istotne stanowiska w którymś z rodzinnych przedsiębiorstw, choć na razie zabawnie było sprawdzać, jak bardzo jeszcze można przeciągać strunę. Charles zaczął już w niektóre poranki odwiedzać biura, by się zajmować pomniejszymi zamówieniami, Andrew jednak wolał czekać, aż jego nuda przepełni czarę na tyle, by zatrudnienie w rodzinnym biznesie okazało się dla niego raczej ulgą niż wyrokiem. Bądź co bądź jego brat Anthony już usatysfakcjonował swego ojca pod tym względem, tak że znamienity William Harrington mógł sobie pozwolić na to, by jego drugi syn jeszcze przez kilka lat odgrywał rolę zbłąkanej owieczki pod warunkiem, że nie straci go z pola widzenia. Ale Andrew właśnie to zrobił. Zbytnio oddalił się od ojca. I teraz zamierzał oddalić się jeszcze bardziej, zupełnie zniknąć, niwecząc zarazem jakiekolwiek możliwości odratowania.

Nie przeciągajmy jednak dramatyzmu i kontynuujmy opowieść. Andrew przybył tamtego popołudnia do posiadłości Winslowów, aby wraz ze swoim kuzynem Charlesem zaplanować niedzielną wycieczkę z czarującymi siostrami Keller. Jak mieli w zwyczaju, wybierali się nad Serpentine, na niewielką, usianą kwiatami łączkę w Hyde Parku, gdzie na ogół zastawiali swoje sentymentalne pułapki. Charles jednak jeszcze spał i jego lokaj skierował gościa do biblioteki. Andrew nie miał nic przeciw temu, by tam zaczekać, aż kuzyn odzyska postawę pionową, ponieważ dobrze się czuł w otoczeniu tych wszystkich książek, od których to jasne pomieszczenie nabrało szczególnego, gęstego zapachu. Jego ojciec chełpił się, że posiada w swym domu pokaźny księgozbiór, lecz w bibliotece kuzyna znajdowały się nie tylko mętne traktaty polityczne i rozprawy z innych, równie nudnych dziedzin. Tu można się było natknąć na dzieła klasyczne i powieści przygodowe, od Verne’a do Salgariego, a także – i to najbardziej interesowało młodego Harringtona – przykłady zdumiewającej, cokolwiek dziwacznej literatury, którą wielu oskarżyłoby o bzdurną błahość. Były to powieści, których autorzy bez żadnego ostrzeżenia puszczali wodze fantazji, przez co ocierali się o niedorzeczność lub otwarcie w nią popadali. Jak każdy wrażliwy czytelnik, Charles z upodobaniem czytał Odyseję czy Iliadę Homera, ale by się naprawdę dobrze bawić, zagłębiał się w lekturze absurdalnej Batrachomachii, dzieła, w którym ślepy poeta sparodiował własną epicką narrację, opisując walkę myszy z żabami. Andrew pamiętał kilka napisanych w takim duchu książek, które pożyczał mu kuzyn, jak Historia prawdziwa Lukiana z Samosat, zbiór baśniowych podróży na pokładzie latającego statku, włącznie z tą, w której główny bohater przybywa aż na samo Słońce, a nawet przeciska się przez brzuch olbrzymiego wieloryba, czy Człowiek na Księżycu Francisa Godwina, pierwsza opowieść traktująca o podróży międzyplanetarnej – tu tytułową rolę odgrywa Hiszpan, Domingo González, lecący na Księżyc machiną napędzaną przez stado dzikich gęsi. Owe popisy ludzkiej fantazji w pojęciu młodego Harringtona nie były niczym więcej niż strzelaniem ślepymi nabojami, które nie zostawiają w powietrzu żadnego śladu, rozumiał jednak – albo uważał, że rozumie – dlaczego tak bardzo podobają się jego kuzynowi. W jakiś sposób ta literatura, odrzucana przez większość ludzi, była pionem wyznaczającym w duszy Charlesa równowagę. Stanowiła przeciwwagę, która zapobiegała nadmiernemu przechyłowi w stronę patosu lub melancholii – coś, co przydarzyło się jemu, Andrew, ponieważ nie umiał zarazić się tym niepoważnym sposobem postrzegania świata i wszystko odbierał boleśnie dogłębnie, postrzegał jako przesiąknięte tą absurdalną powagą, którą ulotność życia nieuniknioną koleją losu nadaje najbardziej błahym działaniom.

Tego popołudnia jednak Andrew nie miał czasu, by wziąć do ręki którąś z książek. Nie zdążył nawet przejść przez pokój, kierując się do biblioteczki, ponieważ w połowie drogi jego uwagę przykuła zachwycająca dziewczyna, której nigdy dotąd nie widział. Utknął w miejscu, patrząc na nią w oszołomieniu, a czas zdawał się gęstnieć, chwilowo nie płynąć, aż w końcu Andrew odważył się powoli podejść do portretu i przyjrzeć mu się z bliska. Młoda kobieta miała na głowie kapelusik z czarnego aksamitu, a na szyi – kwiecistą chusteczkę. Być może nie była piękna, jeśli się odwołamy do uniwersalnych kanonów urody, musiał to przyznać sam Andrew, ponieważ nos wydawał się za duży do jej twarzy, oczy osadzone nieco zbyt blisko siebie, a rudawe włosy cokolwiek zniszczone. Równie pewne było jednak, że owa nieznajoma odznacza się urokiem tyleż nieokreślonym, co bezsprzecznym. Nie wiedział, co go dokładnie w niej tak urzekło. Może to kontrast między jej kruchą sylwetką a emanującą ze spojrzenia siłą, spojrzenia, jakiego do tej pory nie napotkał podczas żadnego ze swoich podbojów: twardego i stanowczego, a zarazem mającego w sobie odrobinę delikatnej prostoduszności, jak gdyby ta kobieta zmuszona była na co dzień stawać twarzą w twarz z najbardziej zepsutą stroną świata, a mimo to nocami, w ciemności własnego łóżka wciąż wierzyła, że to tylko przychodzące nie w porę złudzenie, iluzja, która wkrótce zniknie, ustępując miejsca przyjemniejszej rzeczywistości. Było to spojrzenie kogoś, kto pragnie czemuś zaprzeczyć, przyjąć, że to nigdy się nie wydarzy, ponieważ pozostała tylko nadzieja.

– Urocze stworzenie, nieprawdaż? – odezwał się Charles za plecami kuzyna.

Andrew drgnął. Tak był pochłonięty portretem, że nie słyszał, jak tamten wszedł. Skinął mu głową, podczas gdy kuzyn ruszył w stronę barku. Nie znalazłby trafniejszego określenia na to, co go podekscytowało w tym portrecie, jak pragnienie, by chronić tę kobietę, przemieszane z zachwytem, który mógł jedynie porównać – nie bez pewnego zawstydzenia z powodu niewłaściwości tego podobieństwa – do uczucia, jakie wywoływały u niego koty.

– Podarowałem to ojcu na urodziny – wyjaśnił Charles, podając gościowi brandy. – Wisi tutaj dopiero od kilku dni.

– Kto to jest? – zapytał Andrew. – Nigdy jej nie widziałem na żadnym z przyjęć u lady Holland ani u lorda Broughtona.

– Na tych przyjęciach? – Charles roześmiał się. – Zaczynam wierzyć, że ten malarz ma możliwości. Ciebie też zwiódł.

– Co chcesz przez to powiedzieć? – spytał młody Harrington, biorąc kieliszek, który mu wręczył kuzyn.

– Sądzisz, że podarowałem ten obraz ojcu ze względu na jego artystyczne zalety? Czy uważasz, kuzynie, że ten portret jest godzien moich oczu? – Charles wziął go pod ramię i zmusił do zrobienia kilku kroków w stronę malowidła. – Przyjrzyj mu się lepiej. Zwróć uwagę na pociągnięcia pędzlem: nie kryje się za nimi szczególny talent. Autor nie jest nikim więcej jak tylko zabawnym uczniem Edgara Degasa. Tam, gdzie paryżanin traktuje temat łagodnie, ten jest natarczywie ponury.

Andrew nie znał się wystarczająco na malarstwie, żeby dyskutować z kuzynem na ten temat, a jedyne, co go naprawdę interesowało, to tożsamość modelki, zatem przytaknął posłusznie, dając do zrozumienia, że zgadza się z jego osądami: byłoby lepiej, gdyby ten malarz zajął się naprawą rowerów. Charles uśmiechnął się rozbawiony sposobem, w jaki jego kuzyn odmówił wdawania się w dyskusję nad obrazem, która jemu pozwoliłaby się popisać znajomością malarstwa, i wreszcie oznajmił:

– Wręczyłem mu go z innego powodu, drogi kuzynie.

Opróżnił swój kieliszek jednym haustem i jeszcze przez kilka sekund przyglądał się portretowi, z zadowoleniem potrząsając głową.

– I jaki to powód, kuzynie? – zagadnął w końcu niecierpliwie Andrew.

– Sekretna uciecha, jaką mi sprawia świadomość, że mój ojciec, nienawidzący pospólstwa, jakby to były istoty niższe od nas, powiesił sobie w bibliotece portret zwykłej prostytutki.

Jego słowa oszołomiły młodego Harringtona.

– Prostytutki? – zdołał wykrztusić.

– Tak, kuzynie – odpowiedział Charles z uśmiechem satysfakcji rozciągającym się na całą twarz. – Ale nie ladacznicy pracującej w jednym z tych wybranych domów publicznych mieszczących się przy Russell Square ani też żadnej z tych, które pojawiają się w parku przy Vincent Street, lecz brudnej, parszywej dziwki z Whitechapel, której zdeprawowany seks pozwala uciec od nędzy i nieszczęść tego świata, i to za trzy żałosne pensy.

Andrew pociągnął łyk brandy z zamiarem przetrawienia słów kuzyna. Ta rewelacja zaskoczyła go, nie dało się zaprzeczyć, jak bez wątpienia zaskoczyłaby każdego, kto widział ten portret, ale zarazem wywołała wrażenie jakiegoś niedorzecznego oszustwa. Ponownie wbił wzrok w wizerunek, próbując zrozumieć powód swego zniesmaczenia. Ta słodka istota jest pospolitą dziwką. Teraz ujrzał w niej stop ognia i rozgoryczenia, które pałały w jej oczach i tak dobrze zostały oddane przez artystę. Młodzieniec jednak nie mógł zaprzeczyć, że jego rozczarowanie wynikało ze znacznie bardziej egoistycznego powodu: ta kobieta nie należała do jego świata, a to oznaczało, że nigdy nie będzie mógł jej poznać.

– Kupiłem ten obraz dzięki Bruce’owi Driscollowi – wyjaśnił Charles, znów nalewając brandy do dwóch kieliszków. – Pamiętasz Bruce’a?

Andrew skinął głową bez szczególnego entuzjazmu. Bruce był przyjacielem jego kuzyna, który z nudów i nadmiaru pieniędzy został kolekcjonerem sztuki. Zarozumiały i bezczynny młodzieniec nie przepuścił żadnej okazji, aby przytłoczyć słuchaczy swoimi wywodami na temat malarstwa.

– Wiesz, jak bardzo Bruce lubi przeszukiwać zakamarki – powiedział Charles, podając kuzynowi nowy kieliszek trunku. – Ostatnio, kiedy się widzieliśmy, powiedział mi o malarzu, którego pracę odkrył podczas jednej ze swych przechadzek po targowiskach. Niejakim Walterze Sickercie, członku Nowego Angielskiego Stowarzyszenia Artystów. Miał pracownię przy Cleveland Street i chętnie przedstawiał prostytutki z East Endu, jakby były damami. Kiedy go odwiedziłem, nie mogłem się oprzeć i kupiłem jego najnowsze dzieło.

– Mówił ci coś o niej? – zapytał Andrew, starając się ukryć zainteresowanie.

– O dziwce? Powiedział mi tylko, jak się nazywa. Zdaje się, że Marie Jeannette.

– Marie Jeannette – mruknął Andrew. Imię i nazwisko sprawiały wrażenie równie pełnych wdzięku jak kapelusik. – Dziwka z Whitechapel... – szepnął, wciąż zdumiony.

– Dziwka z Whitechapel, tak. I mój ojciec ma ją wystawioną w swojej bibliotece! – wykrzyknął Charles, teatralnie rozkładając ramiona w geście rozbawienia i triumfu. – Czy to nie jest po prostu genialne?

Potem Charles objął kuzyna za ramię i poprowadził do salonu, zmieniając temat. Andrew dokładał starań, by zatuszować jakoś swoje poruszenie, ale gdy wspólnie planowali zasadzkę na czarujące siostry Keller, on nie potrafił przestać myśleć o dziewczynie z portretu.

Tej nocy w swojej sypialni Andrew nie był w stanie zasnąć. Gdzie jest teraz kobieta z obrazu? Co robi? Przy czwartym czy piątym pytaniu zwracał się już do niej w myślach po imieniu, jak gdyby rzeczywiście ją znał i jakby się cieszyli nieistniejącą zażyłością. Uświadomił sobie jednak, że jest naprawdę chory, kiedy zaczął odczuwać absurdalną zazdrość o tych żebraków, którzy za kilka pensów mogli mieć to, co dla niego – mimo jego majątku – było nieosiągalne. Lecz czy na pewno? W gruncie rzeczy, biorąc pod uwagę jego sytuację, mógł tę kobietę uczynić swoją, przynajmniej w fizyczny sposób, znacznie łatwiej niż jakąkolwiek inną, i to do końca życia. Problem stanowiło tylko znalezienie jej. Andrew nigdy dotąd nie był w Whitechapel, choć słyszał o tym miejscu wystarczająco dużo, by wiedzieć, że nie jest to dzielnica godna polecenia, tym bardziej dla osoby z jego klasy społecznej. Rzecz jasna nie byłoby rozważnie zapuszczać się tam w pojedynkę, ale na Charlesa nie mógł liczyć. Młody Winslow nie zrozumiałby, że jego kuzyn woli brudny seks z tą dziwką od słodkich konfitur, które czarujące siostry Keller ukrywały pod swymi halkami, albo od plastrów miodu oferowanych przez uperfumowane ladacznice z Chelsea, do których niczym do wodopoju przybywała połowa nadzwyczaj przyzwoitych kawalerów z West Endu. Być może wy byście go zrozumieli i nawet postanowili towarzyszyć mu dla rozrywki, gdyby przedstawił wam to jako zachciankę, on sam wiedział jednak, że to, co czuje, jest zbyt silne, by dało się zakwalifikować jako kaprys. A może nie? Póki nie weźmie jej w ramiona, nie będzie wiedział, czego od niej chce. Znów zadał sobie pytanie, czy naprawdę tak trudno byłoby ją odnaleźć. Trzy bezsenne noce wystarczyły, by wreszcie opracował strategię.

Tak więc podczas gdy Kryształowy Pałac – przeniesiony do Sydenham po tym, jak w swoim przepastnym brzuchu ze szkła i kutego żelaza mieścił to, co najlepsze w brytyjskim przemyśle – oferował recitale organowe, balet dziecięcy, występy armii brzuchomówców, a nawet możliwość zjedzenia podwieczorku we wspaniałym ogrodzie w towarzystwie stada dinozaurów, iguanodonów i innych przedpotopowych bestii zrekonstruowanych na podstawie znalezisk z wykopalisk prowadzonych na terenie Weald w Sussex, a Muzeum Figur Woskowych Madame Tussaud na zawsze zakłócało nocny spokój osobom odwiedzającym słynną Komnatę Okropności, gdzie obok gilotyny, na której ścięto Marię Antoninę, cisnęły się całe szeregi szaleńców, katów i trucicieli splamionych angielską krwią, Andrew Harrington, nieświadomy radosnego nastroju, jaki ogarnął miasto, przebrał się w zwyczajne, skromne ubranie pożyczone od jednego ze służących i przyglądał się sam sobie w lustrze. Nie mógł się powstrzymać od uśmiechu rozbawienia, widząc się ubranego w znoszoną kurtę i na wpół zniszczone spodnie, ze złotymi włosami przesłoniętymi naciągniętym na oczy kaszkietem. Wyglądał jak zwykły zjadacz chleba, szewc czy fryzjer, nikt nie wziąłby go za kogoś lepiej sytuowanego. W takim przebraniu polecił zadziwionemu Haroldowi, aby go zawiózł do Whitechapel. Przed wyruszeniem zażądał dyskrecji. Nikt nie powinien się dowiedzieć o tej wycieczce do najgorszej dzielnicy Londynu, ani jego ojciec, ani matka, ani jego brat Anthony, ani nawet kuzyn Charles. Nikt.

III

Aby nie zwracać na siebie uwagi, Andrew kazał zatrzymać swój luksusowy powóz na ulicy Leadenhall i poszedł pieszo do Commercial Street. Potem, po pokonaniu sporego odcinka tej cuchnącej ulicy, postanowił zebrać się na odwagę i zapuścić w plątaninę zaułków składających się na Whitechapel. Wystarczyło dziesięć minut, by minął co najmniej tuzin prostytutek, które wynurzały się z mgły i proponowały mu wycieczkę na wzgórek Wenery za kilka pensów, lecz żadna z nich nie była dziewczyną z obrazu. Po odwinięciu kilku warstw ich ubioru Andrew wziąłby je za nadgryzione zębem czasu, brudne figury dziobowe. Odmawiał im uprzejmie, nie zatrzymując się, a jednocześnie było mu ogromnie żal tych skulonych z zimna straszydeł, niemających lepszego sposobu zarobienia na życie. Rozpustne uśmiechy, którymi próbowały wykrzywić szczerbate usta, wzbudzały bardziej odrazę niż pożądanie. Czy Marie poza obrazem wygląda podobnie, pozbawiona czaru pędzla, który przekształcił ją w istotę anielską?

Szybko uświadomił sobie, że trudno ją będzie znaleźć, szukając na chybił trafił. Może dopisałoby mu szczęście, gdyby zapytał o nią bezpośrednio. Kiedy się przekonał o skuteczności swojego przebrania, postanowił wejść do The Ten Bells, zatłoczonej tawerny usytuowanej na rogu ulic Fournier i Commercial, dokładnie naprzeciw widmowego Christ Church. Jak Andrew wywnioskował, zaglądając przez okna, oberża ta wyglądała na miejsce, do którego przybywają dziwki w poszukiwaniu klientów. Dwie z nich podeszły do niego, gdy tylko dotarł do baru. Siląc się na swobodę, młodzieniec zaprosił je na pintę porteru, jak najgrzeczniej odmówił im, gdy złożyły mu propozycję, i oznajmił, że poszukuje kobiety imieniem Marie Jeannette. Jedna z dziwek natychmiast się oddaliła, udając obrazę (być może nie miała ochoty marnować wieczoru z kimś, kto nie zamierzał zapłacić za żadną usługę ), ale druga, wyższa, zdecydowała, że zostanie i odwdzięczy mu się za zaproszenie.

– Przypuszczam, że chodzi ci o Marie Kelly. Ta przeklęta Irlandka ma wielkie wzięcie. Prawdopodobnie o tej porze obsłużyła już kilku facetów, a będzie w Britannii, gdzie wszystkie odpoczywamy, gdy mamy uzbierane pieniądze na łóżko i jeszcze na szybkie zapicie, żeby zapomnieć o tym nędznym życiu – powiedziała bardziej z ironią niż wstrętem.

– Gdzie jest ta tawerna? – zapytał Andrew.

– Tu obok. Na rogu Crispin i Dorset Street.

Harrington nie potrafił w podzięce za informację dać kobiecie mniej niż cztery szylingi.

– Poszukaj sobie pokoju – doradził z serdecznym uśmiechem. – Noc jest za zimna, żeby spacerować po ulicach.

– O, dziękuję panu. To bardzo miło z pana strony – odpowiedziała szczerze wdzięczna.

Andrew pożegnał się, uprzejmie dotykając ręką daszka czapki.

– Proszę mnie poszukać, jeśli Marie Kelly nie da panu tego, czego pan chce! – zawołała za nim z resztką kokieterii, którą zepsuła szczerbatym uśmiechem. – Mam na imię Liz, Liz Stride, niech pan nie zapomni.

Znalezienie Britannii nie sprawiło młodzieńcowi trudności, skromna dziura mieściła się w przyległym budynku. Mimo że wnętrze było zaopatrzone w lampki oliwne, tonęło w dymie tytoniowym. W głębi lokalu znajdował się duży bar, po lewej stronie dostrzegł dwa ustronne stoliki, a obszerny środek, z podłogą wysypaną trocinami, zajmowały drewniane stoły, przy których zasiadła hałaśliwa klientela. Między stołami z wielkim trudem przeciskał się zastęp karczmarek w lepiących się od brudu fartuchach – niczym akrobatki balansowały z napełnionymi po brzegi mosiężnymi dzbanami piwa. W kącie rozpadające się pianino oferowało czarną z brudu klawiaturę palcom, które miałyby ochotę ożywić wieczorne spotkanie. Andrew dotarł do baru, całego zastawionego dzbanami wina, lampami oliwnymi i talerzami sera pokrojonego w tak ogromne bloki, że bardziej przypominały kawałki gruzu odratowane z jakiegoś rumowiska. Zapalił papierosa od jednej z lampek, poprosił o pintę piwa i opierając się o kontuar, przyglądał się dyskretnie zgromadzonym gościom, a jednocześnie marszczył nos z powodu napływającej z kuchni silnej woni podgrzewanych kiełbasek. Tak jak go poinformowano, było tu znacznie spokojniej niż w The Ten Bells. Przy większości stołów siedzieli żeglarze na przepustce i miejscowi ludzie ubrani równie skromnie jak on, zauważył też jednak kilka grup prostytutek zajętych upijaniem się. Sączył swoje piwo, próbując rozpoznać Marie Kelly, ale żadna z nich nie pasowała do zapamiętanego obrazu. Przy trzecim kuflu zaczął wpadać w przygnębienie i zastanawiać się, co tutaj u diabła robi, ścigając jakieś złudzenie.

Postanowił już sobie pójść, gdy otworzyła drzwi lokalu. Rozpoznał ją od razu. To była dziewczyna z portretu, nie miał najmniejszej wątpliwości, jednak zdała mu się znacznie piękniejsza, dodatkowo obdarzona wdziękiem wynikającym z ruchu. Wyglądała na wyczerpaną, ale poruszała się z tą samą energią, którą Andrew przeczuwał, oglądając jej wizerunek na płótnie. Większość bywalców pozostała nieczuła na jej wdzięki. Młodzieniec zastanawiał się, jak to możliwe, że nikt nie zareagował na ten mały cud, który właśnie dokonał się w tawernie. Owa jednomyślna obojętność sprawiła, że poczuł się niczym uprzywilejowany świadek wspaniałego zjawiska. Mimowolnie przypomniał sobie chwilę z dzieciństwa, gdy obserwował, jak wiatr niewidzialnymi palcami porywa z drzewa liść i każe mu tańczyć na powierzchni kałuży; liść wiruje jak bąk do momentu, gdy jego występ przerywa koło przejeżdżającego wozu. Mały Andrew odniósł wówczas wrażenie, że siły natury sprzymierzyły się, aby wykonać tę prestidigitatorską sztuczkę dla jednego widza. Od tego czasu żywił przeświadczenie, że świat urządza eksplozje wulkaniczne ku czci ludzkości, jednak pewną szczególną czułość okazuje, gdy kontaktuje się z garstką wybrańców, jednostek, które podobnie jak on bacznie przypatrują się rzeczywistości, jak gdyby był to arkusz tapety zakrywającej coś innego. Zdumiony patrzył, jak Marie Kelly kieruje się w jego stronę, jakby go znała. To sprawiło, że serce mu przyśpieszyło, uspokoił się jednak trochę, kiedy kobieta oparła się łokciem o bar i poprosiła o pół pinty piwa, nawet na niego nie spojrzawszy.

– Jak ci mija noc, Marie? – zagadnęła ją karczmarka.

– Nie mogę narzekać, pani Ringer.

Andrew przełknął ślinę, o mało nie mdlejąc. Oto miał ją u swojego boku. Nie mógł w to uwierzyć, lecz tak było. Właśnie usłyszał jej głos. Zmęczony, nieco ochrypły, ale i tak piękny. A gdyby się skupił, odrzucił z wdychanego powietrza woń palonego tytoniu i kiełbasek, przypuszczalnie mógłby również wyczuć jej zapach. Zapach Marie Kelly. Oczarowany przypatrywał się jej z czcią, przy każdym z jej gestów stwierdzając, że go już zna. W taki sam sposób, jak muszla morska gromadzi w swoim wnętrzu furię oceanu, to kruche ciało zdawało się zawierać w sobie siły natury.

Kiedy karczmarka postawiła piwo na kontuarze, Andrew zrozumiał, że nadarza się okazja, której nie może zmarnować. Pośpiesznie sięgnął do kieszeni i wyprzedził dziewczynę z płaceniem.

– Pozwoli pani, że ją zaproszę? – rzekł.

Ten gest, równie dżentelmeński co nagły, sprawił, że Marie Kelly zmierzyła go otwarcie taksującym wzrokiem. Sparaliżowało go, gdy stał się celem jej oczu. Jak pozwalał przewidzieć obraz, spojrzenie dziewczyny było piękne, ale zdawało się pogrzebane pod warstwą goryczy. Bezwiednie porównał ją z łąką maków, którą ktoś postanowił wykorzystać jako wysypisko. Poczuł się jednak zalany światłem, i to nieodwracalnie. Chciał, aby to krótkie skrzyżowanie spojrzeń okazało się dla niej równie ważne jak dla niego, ale niektórych rzeczy – i tu proszę o wybaczenie, jeżeli są wśród was jakieś romantyczne dusze – nie da się wyrazić spojrzeniem. W jaki sposób Andrew mógł ją uczynić współuczestniczką tego niemal mistycznego uczucia, które go w tym momencie ogarnęło, jak mógł jej wyjaśnić jedynie za pomocą oczu, że właśnie odkrył, iż szukał jej przez całe życie, nie wiedząc o tym? A jeśli dodamy do tego fakt, że żywot, jaki wiodła Marie Kelly do tej pory, nie przygotował jej specjalnie na dostrzeganie subtelności świata, nie można się dziwić, iż ta pierwsza próba – aby to jakoś nazwać – komunii duchowej była skazana na porażkę. Andrew oczywiście robił, co mógł, ale dziewczyna zrozumiała jego żarliwe spojrzenie w taki sam sposób, w jaki interpretowała zachowanie pozostałych mężczyzn, którzy zbliżali się do niej co noc.

– Dziękuję panu – odparła, odruchowo uśmiechając się nieprzyzwoicie, czego prawdopodobnie trudno jej było uniknąć.

Andrew starał się ruchem głowy ująć nieco powagi gestowi, któremu przypisywał podstawowe znaczenie. Z przerażeniem odkrył, że mimo skrupulatnie obmyślonego planu nie zastanowił się, jak powinien rozpocząć rozmowę, kiedy już będzie miał dziewczynę przed sobą. Co jej należy powiedzieć? Gorzej: co można powiedzieć dziwce? A dokładniej: dziwce z Whitechapel. W przypadku prostytutek z Chelsea nigdy się zbytnio nie wysilał na pogawędki, wystarczyło kilka słów, by ustalić pozycję czy oświetlenie pokoju, a z czarującymi siostrami Keller i pozostałymi zaprzyjaźnionymi kobietami – damami, których nie należało zaprzątać sprawami rządu ani teoriami Darwina – rozmawiał o błahostkach: paryskiej modzie, botanice czy ostatecznie spirytyzmie, modnej ostatnio rozrywce, której oddawała się większość osób. Żaden z tych tematów jednak nie wydawał się odpowiedni dla kobiety w niewielkim stopniu zainteresowanej wywołaniem jakiegoś ducha swata, by jej wyjawił, który z licznych adoratorów ostatecznie zostanie jej mężem. Młodzieniec ograniczył się zatem do patrzenia. I patrzył na nią oczarowany. Na szczęście Marie Kelly znała skuteczniejszy sposób przełamywania lodów.

– Wiem, czego pan chce, choć z nieśmiałości wzbrania się pan o to prosić – powiedziała z jeszcze wyraźniejszym uśmiechem i dodała do tego ulotną pieszczotę dłonią, od czego aż dostał gęsiej skórki. – Może pan spełnić swe marzenia za trzy pensy. Przynajmniej tej nocy.

Andrew patrzył na nią poruszony – sama nie wie, ile ma racji. Była jego marzeniem przez ostatnie noce, jego najgłębszym pragnieniem, najbardziej palącym pożądaniem, a teraz, choć nie potrafił w to uwierzyć, mogła wreszcie należeć do niego. Sama myśl, że będzie mógł jej dotknąć, pieścić to smukłe ciało rysujące się pod znoszonym ubraniem, wyrywać głębokie jęki z tych ust, a jednocześnie sam eksplodować w płomieniach na oczach tej nieposkromionej istoty, tego sponiewieranego, niemożliwego do wytresowania zwierzęcia, sprawiła, że od stóp do głów przebiegł go dreszcz podniecenia. Jednak owo podekscytowanie natychmiast zaczęło się przekształcać w dogłębny smutek, gdy Andrew uświadomił sobie, jak niesprawiedliwie ten zagubiony anioł został potraktowany przez życie, z jaką łatwością może tę kobietę obmacywać ktokolwiek, zniesławić w jakimś brudnym zaułku, i nikt w całym wszechświecie nie wypowie przy tym najmniejszej skargi. Czy właśnie po to zostało powołane do życia tak szczególne istnienie? Nie pozostało mu nic innego, jak przyjąć jej propozycję, i zrobił to ze ściśniętym gardłem, zawstydzony i przygnębiony, że musi podążyć tą samą ścieżką co wszyscy pozostali, jakby jego zamiary nie różniły się od tych, które ma cała reszta jej klientów. Po uzgodnieniu sprawy Marie Kelly uśmiechnęła się z entuzjazmem, który młodzieńcowi wydał się mechaniczny, i ruchem głowy wskazała, żeby wyszli z pubu.

Andrew dziwnie się czuł, idąc w ten sposób za dziwką – drobiąc za jej plecami maleńkie kroczki jak wróbel, jak gdyby Marie Kelly prowadziła go raczej na szafot zamiast do zagłębienia między swoimi udami. Lecz może to spotkanie mogłoby się rozwinąć inaczej? Odkąd natknął się na ten obraz u swego kuzyna, nie robi nic, tylko zapuszcza się w obcy sobie teren, gdzie nie potrafi się orientować, ponieważ żaden szczegół ścieżki nie wydaje mu się znajomy, wszystko jest nowe i sądząc po opustoszałych uliczkach, które przemierzali, może też być niebezpieczne. Może prostytutka bezwiednie wciąga go w pułapkę, jakie czasami urządzają sutenerzy. Zastanawiał się, czy Harold usłyszałby stąd jego krzyki, a jeśli tak, czy pofatygowałby się i przybył mu na ratunek, czy raczej skorzystał z okazji i zemścił się za lekceważące traktowanie, jakiego zaznawał od swego pana przez te wszystkie lata. Przeszedłszy odcinek Hanbury Street, błotnistej ulicy oświetlonej jedynie wiszącą na rogu latarnią oliwną, Marie Kelly zachęciła młodzieńca, by ruszył z nią wąskim przejściem tonącym w gęstej ciemności. Andrew podążył za nią przekonany, że na pewno tu umrze albo przynajmniej zostanie starannie obity przez znacznie większych od siebie osiłków, którzy najpierw okradną go i zostawią w skarpetach, po czym spluną z pogardą na jego skrwawioną skórę. Skoro wędrują przez taką dzielnicę, jego niedorzeczna przygoda równie dobrze może się skończyć w ten sposób. Nie było jednak nawet czasu, by strach dojrzał w jego piersi, ponieważ dotarli na jakieś podwórko, cuchnące, brudne i zalane wodą, gdzie – ku zaskoczeniu młodzieńca – nikogo prócz nich nie było. Andrew rozejrzał się podejrzliwie. W rzeczy samej: choć wydawało się to dziwne, byli sami. Świat, z którego uciekli, dawał o sobie znać stłumionym pomrukiem, w którym można było rozróżnić bicie dzwonów z jakiegoś odległego kościoła. U stóp młodzieńca odbijał się w kałuży księżyc, a woda wyglądała niczym zmięty list, który jakaś rozzłoszczona kochanka rzuciła na ziemię.

– Tu nam nie będą przeszkadzać, proszę pana – uspokoiła go Marie Kelly. Oparła się o ścianę i przyciągnęła młodzieńca do siebie. Zanim zdał sobie sprawę z tego, co się dzieje, dziwka pomanipulowała przy zapięciu jego spodni i wyjęła penisa. Zrobiła to zadziwiająco naturalnie, bez podniecającego ceremoniału, do którego przyzwyczaiły go prostytutki z Chelsea. Obojętność, z jaką wzięła go i zaraz ukryła pod swoimi zadartymi spódnicami, wyraźnie świadczyła o tym, że to, co dla niego miało wymiar magicznego momentu, dla niej nie było niczym więcej niż czystą rutyną.

– Już jest w środku – zapewniła.

W środku? Andrew miał na tyle doświadczenia, by wiedzieć, że dziwka go okłamuje, że tylko wsunęła sobie penisa między uda. Przypuszczał, że chodzi o jakąś popularną wśród tych kobiet strategię, sztuczkę, dzięki której, jeśli dopisze im szczęście i klient niczego nie zauważy lub będzie wystarczająco pijany, udaje im się uniknąć penetracji i zmniejszyć liczbę pośpiesznych wtargnięć, które zmuszone są znosić codziennie, a także ustrzec się kłopotliwych ciąż, do których zapewne prowadziły tak obfite ilości spermy. Świadom tego, Andrew zaczął pchać z zapałem, gotów posłusznie uczestniczyć w przedstawieniu, ponieważ w gruncie rzeczy wystarczało mu, aby pocierać swoją wzwiedzioną męskość o jedwabistą skórę jej ud oraz czuć jej ciało przy swoim, przynajmniej póki trwa udawanie. Czy miało jakieś znaczenie, że wszystko to jest farsą, jeśli tak czy inaczej ta urojona penetracja pozwoliła mu pokonać odległość narzuconą przez przyzwoitość i wedrzeć się w intymną zażyłość znaną tylko kochankom? Czuć na swoim uchu jej gorący oddech, wdychać ulotny zapach bijący od jej szyi, móc ją obejmować i czuć, jak jej kształty dopasowują się do jego ciała – wszystko to miało nieskończenie większą wartość niż trzy pensy. I przyniosło ten sam efekt co inne, większe przedsięwzięcia, gdy tylko odkrył ze zmieszaniem, jak szybko wylał nasienie na jej halki. Cokolwiek zawstydzony swoją znikomą wytrwałością, dokończył wytrysk, wycofał w milczeniu penisa i trwał przyciśnięty do niej niczym więzień wzniosłego transu, aż poczuł, że kobieta odsuwa się od niego niecierpliwie. Odstąpił od niej nieco zmieszany. Nieświadoma jego niepokojów dziwka poprawiła spódnicę i wyciągnęła rękę po zapłatę. Andrew pośpiesznie wręczył jej umówioną sumę, starając się odzyskać opanowanie. Pieniądze, które miał w kieszeniach, wystarczyłyby, żeby kupił sobie z nią całą noc, ale wolał napawać się tym, czego właśnie doświadczył, w zaciszu własnego łóżka, i wymóc na niej obietnicę spotkania na drugi dzień.

– Mam na imię Andrew – przedstawił się głosem piskliwym z emocji. Dziewczyna rozbawiona uniosła brew. – I chciałbym jutro znowu się z tobą zobaczyć.

– Jasne. Wie pan, gdzie mnie szukać – odpowiedziała, prowadząc go z powrotem do ciemnego przejścia.

Podążając ku głównym ulicom, Andrew zastanawiał się, czy po tym, jak spuścił się między jej udami, ma prawo objąć ją ramieniem. Doszedł do wniosku, że tak, i nawet szykował się, by to zrobić, gdy wpadli na parę zmierzającą w przeciwnym kierunku, w ciemnym zaułku brnącą niemal po omacku. Andrew mruknął przeprosiny pod adresem jegomościa, z którym się zderzył i który, choć w mroku zaułka wydawał się ledwie cieniem, okazał się całkiem krzepki. Szedł, obejmując dziwkę, którą Marie Kelly pozdrowiła z rozbawieniem.

– Twoja kolej, Annie – powiedziała, mając na myśli podwórko, które właśnie zostawili za sobą.

Rzeczona Annie podziękowała nieharmonijnym śmiechem i pociągnęła swego towarzysza w głąb zaułka. Andrew patrzył, jak potykając się, znikają w gęstej ciemności. Czy temu osiłkowi wystarczy, że ona weźmie jego penis między uda? Snuł takie rozważania, zastanawiając się nad łapczywością, z jaką Annie naciskała na ciało tamtego.

– Powiedziałam jej, że w tamtym miejscu będzie miała spokój – wyjaśniła obojętnie Marie Kelly, gdy wyszli na Hanbury Street, po czym ruszyła prosto do wejścia Britannii. Andrew, cokolwiek przygnębiony chłodem, jaki wciąż okazywała po ich zbliżeniu, próbował złapać orientację wśród posępnych uliczek i znaleźć swój powóz. Zajęło mu to ponad pół godziny. Wsiadając, starał się nie patrzeć na Harolda.

– Do domu, proszę pana? – zapytał ironicznie stangret.

Następnego wieczoru stawił się w Britannii gotów pokazać się jako człowiek pewny siebie, a nie niedoświadczony, zastraszony fircyk z poprzedniego spotkania. Powinien zapomnieć o zdenerwowaniu i udowodnić, że umie się dostosować do środowiska, aby móc roztoczyć przed dziewczyną swe wdzięki, zaprezentować jej zestaw uśmiechów i komplementów, którymi miał zwyczaj czarować damy z własnej klasy.

Marie Kelly siedziała przy stole w ustronnym miejscu zgnębiona, z głową spuszczoną nad pintą piwa. Strapienie kobiety pokrzyżowało mu plany, ale wiedząc, że nie jest zdolny z marszu zaimprowizować nic nowego, postanowił postępować według wcześniej obmyślonego planu. Zamówił przy barze piwo, dosiadł się do dziewczyny i z całą swobodą, na jaką go było stać, powiedział jej, że zna niezawodny sposób na to, by się pozbyła przygnębionej miny. Spojrzenie, które mu posłała, potwierdziło to, czego się obawiał: wygłosił wyjątkowo niefortunną uwagę. Po tej reakcji Andrew uznał, że kobieta zaraz mu odpowie, żeby się zabierał, i zrobi to gestem ręki, nie marnując śliny, jak ktoś odpędzający uprzykrzoną muchę, lecz ostatecznie powstrzymała się i przez kilka sekund patrzyła na niego z zainteresowaniem, aż zapewne uznała, że może się przed nim wynurzyć równie dobrze jak przed kimkolwiek innym. Pociągnęła łyk ze swojego kufla, jakby chciała przetkać sobie gardło, i poinformowała młodzieńca, że jej przyjaciółka Anne, ta kobieta, którą poprzedniej nocy minęli na Hanbury Street, została rano znaleziona zamordowana na tym samym podwórku, gdzie wcześniej byli we dwoje. Biedaczce niemal odcięto głowę, rozpruto ją od szyi po miednicę, wywleczono wnętrzności i wyjęto łono. Andrew wymamrotał: „Przykro mi”, zaskoczony i przejęty zarówno skrupulatnością mordercy, jak i tym, że sam zderzył się z nim tuż przed zabójstwem. Najwidoczniej ten klient nie zadowolił się normalną usługą. Ale znajomą młodzieńca bardziej martwiło co innego. Z tego, co powiedziała, wynikało, że Anne była trzecią prostytutką zamordowaną w Whitechapel w ciągu niespełna miesiąca. Trzydziestego pierwszego sierpnia znaleziono ciało Polly Nicholls, której poderżnięto gardło na Bucks Road, przed rampą kolejową Essex, a siódmego tego samego miesiąca niejaką Marthę Tabram porzucono martwą na schodach jakiegoś pensjonatu okrutnie zadźganą krótkim nożem. Według Marie Kelly sprawcami byli bandyci z ulicy Old Nichol, szantażyści domagający się, żeby dziwki dzieliły się z nimi zarobkami.

– Te sukinsyny nie przestaną, dopóki nie zaczniemy dla nich pracować – wypluła przez zęby.

Młodzieniec był wstrząśnięty, że tak się tu sprawy mają. Nie powinien się jednak dziwić, znajdowali się przecież w Whitechapel, zaropiałym gnojowisku, do którego Londyn odwrócił się plecami, a które gromadziło ponad tysiąc prostytutek, w tym imigrantek: niemieckich, żydowskich i francuskich. To normalne, że dźgnięcia nożem były na porządku dziennym. Marie Kelly otarła łzy, które w końcu trysnęły jej z oczu, na kilka minut pogrążyła się w pełnym skupienia milczeniu, jakby na modlitwie, aż ku zaskoczeniu rozmówcy nagle otrząsnęła się ze swojego odrętwienia, wzięła go za rękę i uśmiechnęła się lubieżnie. Życie toczy się dalej. Bez względu na to, co się wydarzyło, trzeba żyć. Czy to chciała mu przekazać tym gestem? Bądź co bądź Marie Kelly nie została zamordowana i musiała żyć dalej, pełzając po tej cuchnącej dzielnicy, aby zarobić sobie na łóżko. Andrew ze współczuciem patrzył na tę dłoń z zaniedbanymi paznokciami, która teraz – ubrana w wyświechtaną rękawiczkę – spoczywała pozostawiona na jego ręce. On też potrzebował dłuższej chwili skupienia, żeby zmienić maskę, jak aktor przed wyjściem na scenę w zaciszu swej garderoby koncentruje się przed odegraniem innej roli. Dla niego również mimo wszystko życie toczyło się dalej. Śmierć dziwki nie zatrzymuje biegu świata. Pogładził więc czule dłoń kobiety, gotów do zmiany planu. Jak ktoś, kto wyciera do sucha wilgotne szkło, uwolnił swój uśmiech amanta spod welonu smutku, którym go uprzednio okrył, i po raz pierwszy spoglądając jej prosto w oczy, rzekł:

– Mam na tyle pieniędzy, żeby cię kupić na całą noc, ale nie chcę żadnych sztuczek na zimnym podwórku.

To zaskoczyło dziewczynę. Stężała na krześle, lecz uśmiech, którym obdarzył ją Andrew, natychmiast ją uspokoił.

– Mam wynajęty pokój przy Miller’s Court, ale nie wiem, czy będzie odpowiedni – odparła z pewną kokieterią.

– Na pewno sprawisz, że mi się tam spodoba – odważył się powiedzieć, zadowolony z rozwiązłego tonu, jaki w końcu przybrała rozmowa, ponieważ miał go opanowany do perfekcji.

– Najpierw muszę wyrzucić tego lenia, mojego męża – oznajmiła kobieta. – Nie podoba mu się, kiedy przynoszę robotę do domu.

Andrew przyjął tę uwagę jako kolejną niespodziankę owej dziwnej nocy, nad którą najwyraźniej nie dane mu było przejąć kontroli. Starał się nie okazać rozczarowania.

– Ale jestem pewna, że przekonają go twoje pieniądze – dodała na koniec, rozbawiona reakcją młodzieńca.

Takim sposobem Andrew odkrył, że w nędznej izdebce, w której się teraz znajdował, kryje się raj. Tej nocy wszystko się między nimi zmieniło: Andrew kochał ją z taką czcią, z taką czułością wodził oczyma po jej wreszcie nagim, ułożonym poziomo ciele, że Marie Kelly poczuła, jak słabnie i rozpada się mocna zbroja, którą stworzyła, by chronić swą duszę – zmrożona powłoka miała nie dopuszczać niczego do jej skóry, trzymać wszystko za drzwiami, na zewnątrz, tam, gdzie nie może wyrządzić jej żadnej krzywdy. Ku jej zaskoczeniu pocałunki, którymi Andrew znaczył jej ciało niczym miłą wysypką, sprawiały, że jej pieszczoty stawały się coraz mniej mechaniczne. I wkrótce odkryła, że tu, w łóżku, nie leży już dziwka, lecz spragniona czułości kobieta, jaką nigdy być nie przestała. Również młodzieniec zrozumiał, że jego miłosne gesty wyzwalają prawdziwą Marie Kelly, jak gdyby ratował ją z jednego z tych zbiorników wody, w których sceniczni sztukmistrze zanurzają swoje piękne asystentki ze związanymi rękami i stopami, albo jakby doskonale się orientował w labiryncie, w którym gubiły się jego kochanki, potrafił dotrzeć tam, dokąd nie mógł się dostać nikt inny, do tego rodzaju zamkniętego zakątka, gdzie wciąż żyje prawdziwa esencja dziewczyny. Płonęli tym samym ogniem, a kiedy wygasł i Marie Kelly, utkwiwszy rozmarzone spojrzenie w suficie, zaczęła mówić o wiośnie w Paryżu, gdzie się zatrzymała kilka lat wcześniej i pracowała jako modelka dla artystów, o swoim dzieciństwie w Walii oraz przy Ratcliffe Highway, Andrew zrozumiał, że to, co mu przepełnia piersi, a czego nie czuł nigdy dotąd, to musi być miłość, ponieważ bezwiednie doświadczał wszystkiego, o czym opowiadają poeci. Poruszył go sugestywny ton, jakiego nabrał głos dziewczyny, gdy mu opisywała, jak paryskie place są ozdobione petuniami i mieczykami i jak po swoim powrocie do Londynu zobowiązała wszystkich, żeby wymawiali jej imię z francuska, ponieważ był to jedyny sposób, aby zachować owe odległe zapachy łagodzące przykrości tego świata. Dotknęła go jednak także nuta smutku, z jaką mówiła o piratach, których wieszano na moście przy Ratcliffe Highway, tak by ich zalewały przypływy Tamizy. I taka właśnie była Marie Kelly: kontrast słodkości i goryczy, udany wybryk natury, czyste odstępstwo Stwórcy od tematu. Kiedy go zapytała, czym się zajmuje, bo wygląda na to, że mógłby ją wynająć sobie na całe życie, gdyby mu przyszła ochota, Andrew postanowił zaryzykować i powiedzieć jej prawdę, ponieważ miłość, która się pojawiła, musiała się opierać na szczerości albo nie istnieć wcale, a także dlatego, że prawda – sposób, w jaki dziewczyna oczarowała go, spoglądając z obrazu, i poprowadziła na niedorzeczną krucjatę, by w swoich poszukiwaniach zapuścił się w dzielnicę tak różną od jego świata i w końcu ją znalazł – wydała mu się piękna i niezwykła jak owe nieprawdopodobne romanse opisywane w książkach. Kiedy ich ciała znów zaczęły się szukać, wiedział, że zakochanie się w tej kobiecie nie było żadnym szaleństwem, lecz może czymś najwspanialszym w jego życiu. Wychodząc z pokoju ze wspomnieniem jej skóry na ustach, starał się nie patrzeć na Joego, jej męża, który stał oparty o ścianę, skulony z zimna.

Świtało już, gdy Harold odwiózł młodzieńca do domu. Andrew, zbyt podekscytowany, by się położyć do łóżka, chociażby po to, by błogo wspominać żywe momenty spędzone z Marie Kelly, skierował się do stajni i osiodłał jednego z koni. Od jakiegoś czasu nie zrywał się o brzasku, żeby pojeździć sobie konno po Hyde Parku o świcie, swej ulubionej porze dnia, gdy łąki są mokre od rosy, a świat wygląda, jakby nikt po nim jeszcze nie chodził. Niedorzecznością byłoby więc nie skorzystać z okazji. Wkrótce Andrew kłusował przez zagajniki rozciągające się naprzeciw posiadłości Harringtonów, śmiejąc się sam do siebie i wydając euforyczne okrzyki jak żołnierz świętujący zwycięstwo, ponieważ tak się właśnie czuł, gdy sobie przypomniał pełen miłości wzrok, jakim Marie Kelly odpowiedziała na jego spojrzenie, gdy się z nim żegnała do następnej nocy. Jakby przeczytała w jego oczach, że szukał jej od lat, nie wiedząc o tym – zapewne mi to powiecie, dlatego może przyszedł stosowny moment, żeby przeprosić za moją poprzednią sceptyczną uwagę i przyznać, że owszem, nie ma rzeczy, której nie dałoby się wyrazić spojrzeniem. Wygląda na to, że spojrzenie jest bezdenną otchłanią, w której może się zmieścić wszystko. Andrew pędził więc konno ogarnięty dziką pasją, po raz pierwszy w życiu przepełniony drżącą, ciepłą emocją, którą może należałoby nazwać właściwym słowem: szczęście. I będąc ofiarą efektu tak silnego zakochania, każdy mijany skrawek świata postrzegał w migotliwej otoczce, jakby wszystkie jego elementy: ścieżki usłane opadłymi liśćmi, kamienie, krzewy, drzewa, a nawet skaczące zwinnie wśród gałęzi wiewiórki promieniowały wewnętrznym światłem. Nie sądźcie jednak, że zamierzam się pławić w opisie hektarów rozjarzonego światłem parku, dlatego że ani nie byłoby to zgodne z moimi upodobaniami, ani też prawdziwe, ponieważ mimo że postrzeganie świata przez młodzieńca uległo zmianie, krajobraz, który przemierzał, oczywiście nie – nie wyłączając wiewiórek, zwierząt przyzwyczajonych, by chadzać własnymi ścieżkami.

Po ponad godzinie intensywnego, radosnego kłusa Andrew odkrył, że wciąż pozostaje mu do spędzenia prawie cały dzień, zanim wróci do skromnego łóżka Marie Kelly, zatem powinien znaleźć sobie jakieś zajęcie, by się oderwać od dręczącego uczucia, które go bez wątpienia ogarnie, jeśli się weźmie pod uwagę, że – bez względu na okoliczności, a raczej właśnie z ich powodu – czas nie biegł ze swoją normalną prędkością, lecz raczej złośliwie zwalniał. Andrew postanowił odwiedzić swojego kuzyna Charlesa, kierowany bezwładnością, która zawsze kazała mu się dzielić z nim szczęściem, chociaż tym razem nie miał najmniejszego zamiaru wyjawiać mu, w czym rzecz. Może mimo wszystko kusiło go, by się przekonać, czy kuzyn w tej nowej rzeczywistości również wyda mu się rozpromieniony; czy ta wiewiórka również będzie błyszczeć.

IV

W jadalni Winslowów wszystko było gotowe do śniadania Charlesa, który niewątpliwie nadal wylegiwał się w łóżku. Na ogromnym stole w pobliżu dużych okien służący ułożyli kilkanaście talerzy z bułeczkami, ciasteczkami i konfiturami, a także postawili kilka dzbanków po brzegi wypełnionych sokiem grejpfrutowym i mlekiem. Andrew uznał, że większość podanych specjałów zapewne trzeba będzie wyrzucić, jako że na posiłku nie spodziewano się regimentu, tylko jego kuzyna, który na pewno – wziąwszy pod uwagę jego słynny poranny brak apetytu – ograniczy się do schrupania jakiegoś ciastka, nieświadom, z jakim pietyzmem przygotowano dla niego jedzenie. Młodego Harringtona zdziwiło, że takie marnotrawienie jedzenia nagle zaczęło go martwić, od lat przecież oglądał te stoły zastawione dla nikogo, podobnie zresztą jak we własnym domu. I zrozumiał, że ta jego niezwykła reakcja będzie pierwszą z wielu podobnych, jakie wywołają wyprawy do Whitechapel, tej sterty nieczystości zamieszkanej przez ludzi gotowych zabić za okruchy ciastek, które jego kuzyn pogryzał sobie od niechcenia. Czy wszystko to rozbudzało w nim nie tylko uczucia, lecz także świadomość społeczną? To pierwsze bez wątpienia mu pasowało, lecz do drugiego nie był wystarczająco przekonany, ponieważ Andrew należał do tego rodzaju ludzi, którzy tak pieczołowicie dbają o swój wewnętrzny ogródek, że nie wystarcza im czasu, by się zajmować tym, co się dzieje na ulicy. W jego szczególnym przypadku życie podsuwało mu rozwiązanie zagadki samego siebie, otrzymywał więc studium własnej wrażliwości i własnych reakcji, a dni upływały mu na próbach dostrojenia tego dziwnego instrumentu, jakim był jego duch, do odczuwania zadowolenia z wydawanego przezeń dźwięku. Zadanie to czasami, z powodu nieustannych i cokolwiek kapryśnych przeobrażeń jego wzorców myślenia, zdawało mu się tak niemożliwe jak uporządkowanie szyku, w jakim pływają ryby w stawie, przeczuwał jednak, że dopóki nie uda mu się tego osiągnąć, nie będzie mógł się zająć tym, co się dzieje w świecie – a to dla niego zaczynało się tam, gdzie kończył się jego przyjemny, codzienny, pilnie przestrzegany scenariusz. Tak czy inaczej, powiedział sobie, byłoby interesująco zobaczyć, jak do jego świadomości przenikają troski, o których istnieniu do tej pory nie wiedział. Kto wie, może w reakcji młodzieńca na wspomniane niepokoje znajdziecie rozwikłanie owej zagadki, jaką był on sam.

Wziął sobie z patery jabłko i usiadł na jednym z foteli, aby ponownie zaczekać, aż jego kuzyn wróci do świata żywych. Ugryzł owoc z uśmiechem i położył na podnóżku stopy w zabłoconych butach, rozmyślając o pocałunkach Marie Kelly, podczas których oboje słodko i wyczerpująco rekompensowali sobie tyle lat uczuciowego głodu, gdy nagle spostrzegł leżącą na stole gazetę. Okazało się, że to poranne wydanie dziennika „Star”, w którym pod wielkimi nagłówkami donoszono o zabójstwie Anne Chapman, prostytutki z Whitechapel. Notatka wyszczególniała brutalne profanacje, jakich dopuszczono się na jej ciele: nie tylko wyjęto z niego macicę, jak poinformowała młodzieńca Marie Kelly, lecz także pęcherz i pochwę. Wśród innych szczegółów, jakie podawała gazeta, wymieniono, że z jednego z palców denatki zniknęły dwa tanie pierścionki. Policja najwidoczniej nie dysponowała żadnym wyraźnym śladem co do tożsamości mordercy, chociaż w wyniku przesłuchań przeprowadzonych wśród dziwek z East Endu wyłoniło się nazwisko podejrzanego – żydowskiego szewca zwanego Skórzanym Fartuchem, który miał zwyczaj ograbiać je z pieniędzy, grożąc nożem. Artykułowi towarzyszyła ponura ilustracja przedstawiająca policjanta latarką oświetlającego skrwawione, leżące na chodniku ciało jakiejś kobiety. Andrew pokręcił głową. Zdążył już zapomnieć, że jego raj mieści się w samym piekle i że kobieta, którą pokochał, jest aniołem tkwiącym w pułapce na ziemi demonów. Z uwagą przeczytał trzy strony, na których przypominano o zbrodniach popełnionych do tej pory w Whitechapel. Czuł się przy tym obco w luksusowej jadalni, gdzie nikczemności i zwyrodnienia, do jakich jest zdolny człowiek, nie mają wstępu, podobnie jak kurz stale sprzątany przez służących. Wcześniej myślał o tym, żeby dać Marie Kelly tyle pieniędzy, by uspokoiła bandę szantażystów, których obwiniała o zbrodnie, ale doniesienia prasowe niekoniecznie potwierdzały jej przypuszczenia: precyzyjne cięcia na ciałach kazały się domyślać, że domniemany zabójca zna się na chirurgii, zatem krąg podejrzanych rozszerza się na tych, którzy wykonują profesję medyka, ale policja nie wyklucza także kuśnierzy, kucharzy, golibrodów, krótko mówiąc – wszystkich obeznanych z nożem. Donoszono ponadto, że twarz mordercy ukazała się w snach jasnowidzowi królowej Wiktorii. Andrew westchnął. Ten jasnowidz wiedział o zabójcy więcej niż on, który zderzył się z nim na krótko przed popełnionym morderstwem.

– Odkąd to zajmują cię sprawy imperium? – zapytał uśmiechnięty Charles za jego plecami. – A, widzę, że interesuje cię kronika sensacji.

– Dzień dobry, kuzynie – przywitał się Andrew, odkładając gazetę na stół, jakby przeglądał ją wyłącznie z nudów.

– Niewiarygodne, z jaką uwagą śledzi się morderstwa popełniane na tych biednych dziwkach – stwierdził Charles, biorąc sobie kiść lśniących winogron i siadając na krześle naprzeciw gościa. – Choć wyznam ci, że ja także jestem zaintrygowany znaczeniem, jakie się przywiązuje do tak odstręczającego tematu: do śledztwa skierowano Freda Abberline’a, najlepszego psa gończego Scotland Yardu. Stało się jasne, że dla policji to wielka sprawa.

Andrew udał, że potakuje z roztargnieniem. Spoglądał przy tym przez duże okno na niebo, gdzie wiatr rozwiewał chmurę w kształcie sterowca. Młodzieniec nie chciał okazywać nadmiernego zainteresowania tą sprawą, żeby nie przyciągnąć uwagi kuzyna, ale w głębi duszy pragnął dowiedzieć się o tych zbrodniach wszystkiego, zwłaszcza że najwyraźniej ograniczały się do dzielnicy, w której mieszka jego ukochana. Jaką minę zrobiłby Charles, gdyby mu Andrew powiedział, że poprzedniej nocy wpadł na tego okrutnego zabójcę w ciemnym zaułku Whitechapel? Smutne było to, że mimo tamtego zderzenia młodzieniec nie umiałby nic powiedzieć o tym osobniku z wyjątkiem tego, że był ogromnej postury i zalatywało od niego czartem.

– Tak czy inaczej mimo zaangażowania Scotland Yardu do tej pory wysnuto tylko podejrzenia, niektóre całkiem niedorzeczne – ciągnął dalej jego kuzyn, obrywając winogrona z kiści i obracając je w palcach. – Czy wiesz, że podejrzewa się jednego z Indian z przedstawienia Buffalo Billa, które widzieliśmy w zeszłym tygodniu, a także aktora Richarda Mansfielda, który w teatrze Lyceum gra doktora Jekylla i pana Hyde’a? Polecam ci zresztą tę sztukę: transformacja, jaką odtwarza Mansfield na scenie, jest doprawdy przerażająca.

Andrew stwierdził, że już pójdzie, i rzucił na stół resztkę swojego jabłka.

– W końcu – Charles zdawał się zamykać ten temat z niejakim znużeniem – biedaczyska z Whitechapel utworzyły bandy patrolujące ulice. Londyn rozrasta się tak gwałtownie, że siły policji nie wystarczają do zaspokojenia potrzeb miasta. Cały świat chce mieszkać w tym przeklętym tyglu. Ludzie przybywają z najodleglejszych hrabstw w poszukiwaniu lepszego życia i kończą wyzyskiwani w jakiejś fabryce, zniszczeni tyfusem albo skazani na popełnianie przestępstw, żeby móc zapłacić wygórowany czynsz za wynajęcie piwnicznej izby czy innej niewietrzonej nory. Właściwie zastanawia mnie, że tych morderców i grabieżców jest tak niewielu, zważywszy na bezkarność, jaką się mogą cieszyć. Gdyby ci kryminaliści stworzyli sobie jakąś organizację, Londyn należałby do nich, Andrew, nie ulega wątpliwości. Nie dziwi mnie, że królowa obawia się ludowego powstania, rewolucji w stylu tej, jakiej dokonali nasi francuscy sąsiedzi, ponieważ ją i całą jej rodzinę zaprowadziłaby na szafot. To imperium jest tylko fasadą, która potrzebuje coraz więcej podpór, by nie runąć. Nasze owce i woły pasą się w Argentynie, naszą herbatę uprawiają Chińczycy i Hindusi, nasze złoto wydobywa się w Afryce Południowej i Australii, wino, które pijemy, sprowadzamy z Hiszpanii i Francji. Powiedz, kuzynie: co tak naprawdę jest nasze oprócz zbrodni? Organizując przewrót, przestępcy mogliby zawładnąć krajem. Na szczęście zło i zdrowy rozsądek rzadko idą w parze.

Andrew lubił apatycznie przysłuchiwać się dywagacjom kuzyna, na pozór nie biorąc jego słów poważnie. Skrycie jednak podziwiał jego sprzecznego ducha, sprawiającego wrażenie domu podzielonego na niekończące się pomieszczenia pozbawione wzajemnej komunikacji, przez co to, co się działo w jednym, nie miało żadnego wpływu na pozostałe. Dlatego jego kuzyn miał prawo, żyjąc wśród otaczającego go luksusu, dostrzegać najbardziej zaropiałe rany tego świata, a w następnej sekundzie już o nich nie pamiętać, nie był w stanie utrzymać ekscytującego łącznika – by podać prosty przykład – po odwiedzeniu rzeźni czy szpitala dla inwalidów. Z kolei we wnętrzu młodego Harringtona, stworzonym na podobieństwo morskiej muszli, wszystko gubiło się i rozmywało. To właśnie gdzieś tam w głębi różniło ich i wzajemnie dopełniało: Charles rozumował, Andrew czuł.

– Faktem jest, że przez owe okrutne zbrodnie Whitechapel staje się miejscem niezbyt godnym polecenia na spędzanie tam nocy, kuzynie – orzekł na końcu Charles, porzucając beztroski ton. Oparł się przy tym o stół i spojrzał znacząco na swego gościa. – A tym bardziej z dziwką.

Andrew patrzył na niego, nie potrafiąc ukryć zaskoczenia.

– Wiesz o tym? – zapytał.

Kuzyn uśmiechnął się.

– Służący mówią, Andrew. Powinieneś wiedzieć, że nasze najintymniejsze sekrety krążą pod wystawną podłogą pod naszymi stopami niczym podziemne rzeki – rzekł, symbolicznie poklepując dywan.

Młody Harrington westchnął. Jego kuzyn nie zostawił tu gazety przez przypadek. W rzeczywistości przypuszczalnie nawet nie spał. Charlesa bawiły tego rodzaju gierki. Skoro był pewien odwiedzin kuzyna, nietrudno sobie wyobrazić, że schował się za którymś z licznych parawanów ustawionych w ogromnej jadalni i czekał cierpliwie, aż jego roztargniony kuzyn wpadnie w przygotowaną zasadzkę – jak się też zresztą stało.

– Charles, nie chciałbym, żeby dowiedział się o tym mój ociec – poprosił.

– Spokojnie, kuzynie. Wiem, że w rodzinie wywołałoby to wzburzenie. Powiedz mi jednak: zakochałeś się w tej dziewczynie czy traktujesz to tylko jako kaprys?

Andrew się nie odezwał. Co miał mu odrzec?

– Nie musisz odpowiadać – stwierdził Charles zrezygnowanym tonem. – Obawiam się, że nie zrozumiałbym żadnej z tych dwóch możliwości. Mam tylko nadzieję, że wiesz, co robisz.

Andrew rzecz jasna nie wiedział, co robi, ale nie mógł przestać. Co wieczór niczym ćma do światła ciągnął do nędznej izdebki przy Miller’s Court i bezwolnie spalał się w płomieniu, jakim była Marie Kelly. Kochali się zwykle przez całą noc, obydwoje owładnięci nieodpartym pragnieniem, jakby zostali otruci przy posiłku i nie wiedzieli, ile jeszcze godzin życia im zostało, lub jak gdyby za drzwiami świat pustoszyła jakaś nagła plaga. Andrew szybko zrozumiał, że jeśli na stoliku nocnym rozsypie wystarczająco dużo monet, oboje mogą płonąć delikatnym ogniem dłużej niż do świtu, ponieważ jego pieniądze podtrzymywały owo złudne światło, a nawet trzymały na odległość Joego, męża Marie Kelly, o którym Andrew starał się nie myśleć, podczas gdy – pod osłoną swych skromnych ubrań – spacerował z nią w plątaninie błotnistych uliczek, z jakich zdawało się składać Whitechapel. Były to przechadzki spokojne i przyjemne, pełne spotkań z koleżankami i znajomymi dziewczyny – tą wytrwałą piechotą w wojnie bez okopów, watahą biedaczyn, które co rano wstają z łóżek, by stawić czoło nieprzyjaznemu światu napędzanemu wyłącznie zwierzęcą wolą przetrwania. Z czasem Andrew odkrył, że podziwia te wszystkie istoty pełen fascynacji, jakby miał do czynienia z egzotycznymi kwiatami, niespotykanymi w jego świecie. Zaczął żywić pewność, że życie w tej dzielnicy jest bardziej realne, elementarne i lepiej zrozumiałe niż w luksusowym, usłanym przyjemnościami feudalnym zamknięciu, w którym egzystował do tej pory.

Czasami musiał naciągać czapkę aż na brwi, aby go nie rozpoznali snujący się grupkami zamożni młodzieńcy, w niektóre noce biorący w posiadanie dzielnicę. Przybywali w wygodnych powozach i przemierzali uliczki w hordach, wyniośli i butni jak wielcy zdobywcy w poszukiwaniu jakiegoś nędznego burdelu, w którego progach bezkarnie mogli dać upust swym najniższym instynktom. Według plotki, którą Andrew często słyszał w palarniach West Endu, tylko pieniądze i wyobraźnia stanowią ograniczenie tego, co można zrobić z biedną dziwką z Whitechapel. Mając oko na hałaśliwie przemieszczające się watahy młodzieńców, Andrew czuł, jak go ogarnia nieoczekiwany impuls chronienia, któremu nieświadomie musiał być posłuszny, zwłaszcza że zaczął postrzegać Whitechapel jako teren, gdzie raczej trzeba zachować czujność. W związku z owymi najazdami barbarzyńców nie mógł jednak zrobić nic innego, jak tylko pozwolić, by ogarnęły go smutek i bezsilność oraz próbować zapomnieć o wszystkim w ramionach ukochanej, która z dnia na dzień wydawała mu się piękniejsza, jak gdyby pod wpływem jego miłosnej atencji odzyskiwała blask, z jakim przyszła na świat, a życie ją z niego okradło.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

V

Dostępne w wersji pełnej

VI

Dostępne w wersji pełnej

VII

Dostępne w wersji pełnej

VIII

Dostępne w wersji pełnej

IX

Dostępne w wersji pełnej

X

Dostępne w wersji pełnej

XI

Dostępne w wersji pełnej

XII

Dostępne w wersji pełnej

XIII

Dostępne w wersji pełnej

XIV

Dostępne w wersji pełnej

XV

Dostępne w wersji pełnej

XVI

Dostępne w wersji pełnej

XVII

Dostępne w wersji pełnej

CZĘŚĆ DRUGA

Dostępne w wersji pełnej

XVIII

Dostępne w wersji pełnej

XIX

Dostępne w wersji pełnej

XX

Dostępne w wersji pełnej

XXI

Dostępne w wersji pełnej

XXII

Dostępne w wersji pełnej

XXIII

Dostępne w wersji pełnej

XXIV

Dostępne w wersji pełnej

XXV

Dostępne w wersji pełnej

XXVI

Dostępne w wersji pełnej

XXVII

Dostępne w wersji pełnej

XXVIII

Dostępne w wersji pełnej

XXIX

Dostępne w wersji pełnej

XXX

Dostępne w wersji pełnej

XXXI

Dostępne w wersji pełnej

XXXII

Dostępne w wersji pełnej

XXXIII

Dostępne w wersji pełnej

CZĘŚĆ TRZECIA

Dostępne w wersji pełnej

XXXIV

Dostępne w wersji pełnej

XXXV

Dostępne w wersji pełnej

XXXVI

Dostępne w wersji pełnej

XXXVII

Dostępne w wersji pełnej

XXXVIII

Dostępne w wersji pełnej

XXXIX

Dostępne w wersji pełnej

XL

Dostępne w wersji pełnej

XLI

Dostępne w wersji pełnej

XLII

Dostępne w wersji pełnej

XLIII

Dostępne w wersji pełnej

Podziękowania

Dostępne w wersji pełnej

Mapa Czasu

Spis treści

Karta tytułowa

Dedykacja

Motta

CZĘŚĆ PIERWSZA

I

II

III

IV

V

VI

VII

VIII

IX

X

XI

XII

XIII

XIV

XV

XVI

XVII

CZĘŚĆ DRUGA

XVIII

XIX

XX

XXI

XXII

XXIII

XXIV

XXV

XXVI

XXVII

XXVIII

XXIX

XXX

XXXI

XXXII

XXXIII

CZĘŚĆ TRZECIA

XXXIV

XXXV

XXXVI

XXXVII

XXXVIII

XXXIX

XL

XLI

XLII

XLIII

Podziękowania

Karta redakcyjna

Tytuł oryginału:

EL MAPA DEL TIEMPO

Copyright © 2008 by Félix J. Palma

Copyright © 2014 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga
Copyright © 2014 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Jolanta Olejniczak-Kulan

Korekta: Iwona Wyrwisz, Aneta Iwan

ISBN: 978-83-7508-979-0

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o. o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga">www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2014

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl