Serdeczne podziękowania dla „Vanity Fair”,

w którym najpierw ukazała się w nieco

innej formie znaczna część tej książki.

Graydon Carter – Wstęp

Ostatniej wiosny w  Los Angeles podszedł do mnie podczas kolacji młody aktor nazwiskiem Emile Hirsch. Sprawiał wrażenie dość mocno podekscytowanego. Wiedział, że przez wiele lat pracowałem z Christopherem Hitchensem, a chciał o nim porozmawiać z kimś, kto go znał. Przeczytał Hitch-22, zdążył już się zagłębić w książkę o Kissingerze i wyznał, że niczyja twórczość nie wpłynęła na niego tak, jak te dzieła. W  ciągu paru miesięcy po śmierci Christophera miałem kilka podobnych spotkań z młodymi ludźmi, którzy czuli wewnętrzny przymus, by opowiedzieć o tym, jak poruszyła ich jego twórczość. Nie ma przesady w stwierdzeniu, że w  dziedzinie porywającego reportażu Christopher miał niewielu sobie równych. Było coś w  jego nieustraszonej zuchwałości, w potężnej turbinie jego umysłu i w tej przyjaznej, lecz nieprzewidywalnej etykietce anarchisty, co przemawiało do dwudziestolatków i tych świeżo po trzydziestce w  podobny sposób, jak Hunter S. Thompson do poprzedniego pokolenia. Emile zapytał, czy odbędzie się ceremonia ku jego pamięci, a ja poinformowałem go, że planujemy zorganizować taką w Nowym Jorku i wstępnie ustalamy datę na 20 kwietnia.

Ceremonia faktycznie odbyła się 20 kwietnia w  Wielkiej Auli Cooper Union w  Greenwich Village. Moje koleżanki z  „Vanity Fair”, Aimée Bell i Sara Marks, czytały fragmenty dzieł Christophera. Chcieliśmy stworzyć program, który byłby ciepły i uczuciowy, ale w żadnym wypadku czułostkowy i rzewny. Sławy angielskiej literatury przybyły złożyć hołd i pocieszyć wdowę oraz trójkę dzieci zmarłego. Głos zabrali Martin Amis, Tom Stoppard, Salman Rushdie, Ian McEwan i James Fenton. Świat dziennikarski reprezentowali Anna Wintour, David Remnick, Jim Kelly i Rick Stengel. Pojawił się także brat Christophera, Peter, Andrew Sullivan, Christopher Buckley, Andrew i  Leslie Cockburnowie wraz ze swoją córką, aktorką Olivią Wilde, oraz brat Andrew, Patrick. Rząd Busha reprezentował były zastępca sekretarza obrony, Paul Wolfowitz – pozostałość osobliwego ukłonu w  prawo, jaki Christopher wykonał podczas przygotowań do wojny w  Iraku. Przedstawicielem Hollywood był Sean Penn i – ku mojej radości – młody pan Hirsch.

Po ceremonii uczestnicy udali się do pobliskiego Waverly Inn, gdzie pili i  palili w  blasku słońca, wspominając Christophera. Chociaż dzień był przesycony smutkiem, popołudnie miało w sobie coś magicznego, kiedy przesączyło się w  wieczór, a  potem w  noc, do której nadal dotrwało z  tuzin albo więcej żałobników. Dla wszystkich obecnych ceremonia ku czci Christophera była, jak zwykliśmy mawiać w  latach sześćdziesiątych, happeningiem, i  dniem, który na długo zostaje w pamięci.

Faktem jest, że Christopher należał do postaci jedynych w swoim rodzaju – dowcipny, czarujący, zawadiacki, pozostawał szczerym i oddanym przyjacielem. Miał niezaspokojony apetyt – na papierosy, na whisky, na towarzystwo, na wielką literaturę, a przede wszystkim na rozmowę. To, że osiągał wyniki równe zaangażowanej energii, zakrawało na cudowne właściwości. Musielibyście sporo się namęczyć, żeby znaleźć pisarza, który mógłby się mierzyć z obfitością tych znakomicie dopracowanych felietonów, esejów, artykułów i  książek, które on stworzył w  ciągu ostatnich czterech dziesięcioleci. Pisał dużo – w  zasadzie nieprzerwanie i do samego końca – a słowa zawarte w  tej poruszającej książce należą do jego ostatnich. Christopher tworzył szybko, często nie korzystając z możliwości ponownego przejrzenia tekstu czy nawet poprawek. Być może przeczuwał, że jego czas na scenie skończy się w drugim akcie, i spieszył się, by zdążyć to wszystko wchłonąć i wyrzucić z siebie. Przypominam sobie pewien lunch w  1991 roku, gdy ja byłem redaktorem „New York Observera”. Wraz z nim oraz z Aimée wybraliśmy się do nieistniejącej już restauracji na Madison, żeby coś szybko przekąsić. Tego popołudnia Christopher miał złożyć materiał. Przed lunchem była szklaneczka szkockiej, po której przyszła kolej na parę kieliszków wina do posiłku, doprawionych paroma kieliszkami koniaku na deser. To był jego wkład. Kiedy zataczając się, wróciliśmy do biura, posadziliśmy go przy rozchwianym stoliku, na którym stała sędziwa olivetti, a on wśród symfonii klekocących czcionek w pół godziny stworzył bliski perfekcji felieton na tysiąc słów.

Christopher był jednym z  pierwszych autorów, do których zadzwoniłem, gdy w 1992 roku przeszedłem do „Vanity Fair”. Sześć lat wcześniej poprosiłem go, aby pisał dla „Spy”. Tę propozycję uprzejmie odrzucił. Teraz jednak za składaną ofertą stało honorarium i  ku mojej dozgonnej wdzięczności Christopher ją przyjął, stając się od tego momentu znakiem rozpoznawczym naszego magazynu. Z wyjątkiem Dominicka Dunne’ a (który zmarł w 2009 roku) żaden pisarz nie był bliżej związany z „Vanity Fair”. Dla Christophera nie istniały tematy zbyt wielkie lub zbyt błahe. Przez ostatnie dwadzieścia lat podróżował do niemal każdego miejsca na świecie, które stawało się punktem zapalnym. W  imię swoich felietonów narażał się również na różnego rodzaju upokorzenia i niewygody. Kiedyś powierzyłem mu misję rozprawienia się z jednym z najbardziej małostkowych przepisów, nadal obowiązujących w  Nowym Jorku, który zakazywał jazdy na rowerze ze stopami zdjętymi z pedałów. Załączone do felietonu zdjęcie przedstawiało Christophera, który jechał przez Central Park na małym rowerku z  wysoko uniesionymi nogami, przywodząc na myśl akrobatę z moskiewskiego cyrku. Za podszeptem Harolda Hayesa, starego wygi z  „Esquire”, dałem mu trzyczęściową serię artykułów o samodoskonaleniu, by pracując nad nimi, poddał się tysiącom zabiegów pielęgnacji jamy ustnej oraz innych mrocznych okolic. Pewnego razu zasugerowałem, aby udał się do słynnego na całe miasto salonu kosmetycznego na zabieg depilacji woskiem. Przyswojenie sensu moich słów przyszło mu nie bez wysiłku, ale po kilku sekundach uśmiechnął się nerwowo i oznajmił: „Jeśli się powiedziało A...”.

Christopher był idealnym typem intelektualisty zaangażowanego w życie społeczne. Miałeś wrażenie, jakby pisał dla ciebie i tylko dla ciebie. W rezultacie wielu czytelnikom wydawało się, że go znają. Przechadzka w jego towarzystwie po nowojorskiej ulicy albo przejście przez terminal na lotnisku przypominało eskortowanie gwiazdy filmowej przez tłumy fanów. Christopher nie tylko wykazał się odwagą, stawiając czoło chorobie, ale był też odważny w swoich słowach i poglądach. Nie obawiał się wylądować poza wygodnym kokonem konwencjonalnej liberalnej mądrości, czego przykład stanowi jego osobliwa prowojenna postawa przed inwazją na Irak. W tym mrocznym okresie oddalili się od niego przyjaciele. Ale on obstawał przy swoim. W  1995 roku, po dosyć słynnym ataku na matkę Teresę, jeden ze współpracujących z nami redaktorów, pobożny katolik, przyszedł do biura pełen oburzenia i oznajmił, że rezygnuje z prenumeraty. „Nie możesz tego zrobić – odparłem. – Dostajesz nasz magazyn za darmo”.

Wiele lat temu, w  samym środku wrzawy wokół impeachmentu za prezydentury Clintona doszło do publicznego starcia między Christopherem a  jego przyjacielem, Sidneyem Blumenthalem, urzędnikiem administracji Białego Domu. Spór dotyczył tego, która część ich konwersacji jest oficjalna, a  która nie. Ostatecznie Christopher musiał bardzo się bronić. W telewizji wypadł fatalnie i zasugerowałem, żeby przenieść go do Nowego Jorku, gdzie mógłby odnowić trochę wizerunek i odpocząć od kamer. Magazyn był wtedy przy forsie, więc wyposażyliśmy go w nowy garnitur, koszule, krawaty i tym podobne. Kiedy ktoś z działu mody zapytał go, jaki ma rozmiar buta, odpowiedział, że nie wie – para, którą miał na sobie, była wypożyczona.

Nie sposób wymienić całego panteonu intelektualistów i  bliskich przyjaciół, którzy będą ubolewać nad jego odejściem, a nie ograniczają się oni do tych, którzy przyszli na ceremonię ku jego pamięci. Christopher miał też spore grono wielbicielek, do którego należała – choć z  pewnością nie tylko ona jedna – pani Wintour, w  czasach, kiedy był młody i jeszcze względnie pachnący. Jego żona Carol, pisarka, realizatorka filmowa i dziennikarka, postawiła sobie wysoko poprzeczkę, by uporać się z takim gagatkiem jak Christopher, zarówno kiedy był zdrowy, jak i w okresie osłabienia. Zaproszenie do ich przestronnego mieszkania przy Columbia Road w  Waszyngtonie było zaszczytem, którego dostępowały osoby należące do ich kręgu, choćby pozostające na jego obrzeżach. Przez dwie dekady na przełomie wieków urządzaliśmy tam bankiety nieprzychylnych Białemu Domowi korespondentów, które on nazywał Salonem Wyrzutków. Można tam było spotkać każdego, od sędziów Sądu Najwyższego, poprzez prawicowych fanfaronów, aż po Barbrę Streisand i inne doborowe twarze lewego skrzydła. Christopher dobrze życzył swoim przyjaciołom i w rezultacie miał ich bardzo wielu.

Godną pozazdroszczenia drogę kariery Christopher zaczął od wyrobienia własnej marki żywiołowego dziennikarstwa w  brytyjskim „New Statesman”, a potem przeniósł się do Ameryki, gdzie pisał dla wszystkich, od „Atlantic” i  „Harper’s” po „Slate” i „New York Times Book Review”. A  my wszyscy nazywaliśmy go swoim. Był legendą w kręgu mówców i potrafił dyskutować z każdym i o wszystkim. Zdobył mnóstwo nagród (chociaż nie one stanowiły pożywkę dla jego twórczości), a w ciągu ostatniej dekady napisał parę bestsellerów – wśród nich znakomicie przyjęte wspomnienia Hitch-22 – które w  końcu zasiliły nieco jego rodzinny budżet. W  ostatnich tygodniach życia dowiedział się, że jego imieniem nazwano asteroidę. Podobał mu się ten pomysł, a ponieważ to pochodzące z greki słowo oznacza „podobny do gwiazdy”, zaś asteroidy słyną ze swej ulotności, był to trafny zaszczyt.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

I

Dostępne w wersji pełnej

II

Dostępne w wersji pełnej

III

Dostępne w wersji pełnej

IV

Dostępne w wersji pełnej

V

Dostępne w wersji pełnej

VI

Dostępne w wersji pełnej

VII

Dostępne w wersji pełnej

VIII

Dostępne w wersji pełnej

Carol Blue – Posłowie

Dostępne w wersji pełnej

Tytuł oryginału:

MORTALITY

Copyright © 2012 by Christopher Hitchens

Copyright © 2013 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2013 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Monika Drobnik-Słocińska

Zdjęcie na okładce: © William Coupon/Corbis/PhotoChannels

Redakcja: Ewa Penksyk-Kluczkowska

Korekta: Magdalena Bargłowska, Aneta Iwan

ISBN: 978-83-7508-750-5

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o. o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2013

Plik ePub przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl