Podobno każdy z nas nosi w sobie
pierwiastek zarówno dobra, jak i zła.
Obyśmy istnienie tego drugiego
odnajdywali tylko w literaturze i filmie.
To idealne miejsca do jego wyzwalania
i obcowania z nim.

1

Przygotowywane narzędzia pobrzękiwały cicho i rytmicznie. Kobieta spoczywała na zimnym metalowym stole przypominającym płytką wannę. Chłód podłoża współgrał z chłodem jej ciała. Nie żyła od ponad czterdziestu godzin. Po takim czasie nieboszczyk zwykle był już szykowany do ostatniej podróży, którą – złożony między wyściełanymi materią deskami – miał odbyć do miejsca wiecznego spoczynku. Specjalne służby zajmowały się myciem i ubieraniem zwłok, przestrzegając zaleceń pogrążonych w bólu bliskich. Po innych zmarłych pozostawała garść spopielonego proszku, spełniającego od razu pisaną obietnicę – przepowiednię, że „z prochu powstałeś i w proch się obrócisz”. Nie wszyscy oczywiście cieszyli się takim przywilejem. Samotni za życia, oddawali swoje ciała ziemi, nie tylko nie bacząc na brak jej poświęcenia, ale także nie zważając na nic. Jeśli nie mieli dość pieniędzy lub tyle szczęścia, żeby ktoś odnalazł i pochował ich pozbawione duszy szczątki. Dotyczyło to również tych, których przedśmiertna samotność była krótkotrwała: uprowadzonych, bestialsko maltretowanych i gwałconych. Tych, dla których śmierć oznaczała wybawienie, a zmartwienie dotyczące losów upodlonej powłoki cielesnej stawało się nieistotne na równi z życiem, z którym się rozstawali. W obliczu spraw ostatecznych tak naprawdę samotni jesteśmy wszyscy. O ile nie ma w nas wiary w Boga. Kobieta leżąca na stole w prosektorium także zdawała się samotna, przynajmniej w tej chwili, w sterylnym pomieszczeniu, w którym nauka świadczyła jej ostatnią posługę, szukając wyjaśnienia jej nagłego i nieoczekiwanego odejścia.

Młody patolog po raz kolejny zastanawiał się nad słusznością dokonanego wyboru. Jego pacjenci nie marudzili, nie żalili się na los i odczuwane dolegliwości, nie oczekiwali od niego cudu. Czasami jednak tęsknił za takimi doświadczeniami. Zwłaszcza wtedy, gdy był zmęczony. Tak zmęczony, że kolejne poddawane obdukcji organy wirowały mu w oczach niczym nabierająca z wolna szalonej prędkości karuzela pamiętana z najmłodszych lat, przywołując mdłości. Zdawał sobie sprawę, że lekarze dyżurujący w pobliskim szpitalu odczuwali zapewne ten sam rodzaj zmęczenia, kiedy z uporem podejmowali kolejny dyżur, następujący po tym, który właśnie skończyli. Myśl ta nie podnosiła go jednak na duchu. Przez ostatnie dwa dni właściwie nie odchodził od stołu. Rozpoczynająca się jesień wywołała istną pandemię przeziębień i innych chorób, które przetrzebiły personel zakładu. Jak na ironię, ta sama pora roku sprowadziła niespotykaną liczbę petentów.

Tego dnia przeprowadził już obdukcję kierowcy autobusu po wylewie, który spowodował kraksę, staruszka otrutego przez zawistnego sąsiada (tak przynajmniej uważała rodzina zmarłego) i samobójczynię, która otruła się naprawdę. A teraz to! Kobieta, którą miał się zająć z samego rana, która jednak – na skutek nieprzewidzianych ruchów w grafiku dyżurów – wylądowała w jego królestwie dopiero teraz.

Stanął w pobliżu zasłoniętego okna i się przeciągnął, jakby w przeczuciu, że za szybą oczekuje go wolność. Jeszcze chwila i wskoczy w nią i w mrok, który zdąży się już na dobre rozgościć na zewnątrz. Pobiegnie się przebrać, błyskawicznie pochłonie zimny posiłek wprost z lodówki i odda się ulubionemu zajęciu, czyli grze w kosza. Nic – nawet tak paskudny dzień – nie przeszkodzi mu w realizacji tych planów. W każdy wtorek spotyka się ze stałą paczką znajomych w wynajętej sali gimnastycznej i jeszcze nigdy z tego nie zrezygnował. Uwielbiał te wieczory, które kończyły się zwykle nad ranem w pobliskim pubie niezdarnymi negocjacjami dotyczącymi możliwości opróżnienia ostatniego kufla, prowadzonymi przeważnie przez Agnieszkę. Jak ona to robiła! Po to, żeby to zobaczyć, warto było zarwać noc i walczyć w środę z kacem i sennością.

Agnieszkę poznał jeszcze przed wyborem specjalizacji. Była młodszą siostrą Zbyszka – obecnie „złotej rączki” chirurgii miękkiej. Młoda i postrzelona kobieta szybko została maskotką drużyny, już wtedy bowiem regularnie rozgrywali mecze. Nikt i nic nie miało tego zmienić, choć drużyna przeżyła kilka kryzysów. Staszek pierwszy im oświadczył, że nie może narażać swoich rąk przyszłego kardiochirurga na kontuzje.

– Od nich wszystko zależy! – tłumaczył rozgorączkowany, unosząc dłonie na wysokość oczu zgromadzonych. – Każdy pianista przyznałby mi rację, a wy nie jesteście w stanie tego pojąć?!

Przestali się widywać ze Stanisławem. Nie rozpaczał, nie próbował odnowić kontaktu – wypełnił sobie sportowe wieczory spotkaniami z pewną niezbyt ładną studentką Akademii Muzycznej.

Odejście Karola przesłoniło zresztą jego wybór, Karol bowiem odszedł na zawsze. Nawet teraz, po latach wychylając w ciszy późnowtorkowy kieliszek za jego pomyślność, nie wiedzieli, dlaczego tak się stało, i każdy z nich żałował, że byli jeszcze zbyt młodzi i niedoświadczeni, żeby „zaprotestować” przeciwko temu odejściu – zrobić cokolwiek, by nadal był z nimi. Karol chciał zostać onkologiem. Zmarł na raka na czwartym roku studiów. Ironia losu! Przez pierwsze lata chodzili całą paczką na jego grób, aby podzielić się sukcesami i porażkami. Ostatni raz byli tam po otrzymaniu dyplomów. Potem zaczęło brakować czasu, a może stali się mniej sentymentalni, wtłoczeni przez życie do odgrywania swoich dorosłych ról. Oddalili się od siebie na tyle, że nie chcieli już uczestniczyć w publicznej spowiedzi na cmentarzu. Zaczął sam odwiedzać Karola, nikt przecież nie zwolnił go z wielkich słów o przyjaźni, jakie wygłaszali jeszcze w podstawówce, pozbawionych klauzuli „dopóki śmierć nas nie rozłączy”. Z chłopakami mógł grać, napić się, pożartować, ale tylko Karol wiedział, co czuje, gdyż tylko jemu się zwierzał.

– Aga wyrosła na piękną kobietę – dzielił się spostrzeżeniami, patrząc w piwne oczy na wyblakłej fotografii zatopionej w czarnym kamieniu. – To już nie ta sama dziewczyna, która wlokła się wszędzie za nami, szantażując Zbyszka, że jak jej nie zabierze, to powie mamie, że widziała, jak paliliśmy papierosy. – Wspomnieniom zwykle towarzyszył cichy chichot. – Teraz mogłaby swobodnie wystartować w konkursie Miss Polonia albo zostać modelką jakiejś znanej agencji. Gdybyś mógł ją zobaczyć... – Westchnienie. – Ale ty ją przecież widzisz, prawda? Obserwujesz nas wszystkich i się zastanawiasz, jak to się stało, że w ten sposób poukładaliśmy swoje życie. Mam nadzieję, że zaakceptowałeś mój wybór. Tak, wiem, jako onkolog ratowałbyś ludziom życie, a nie roztrząsałbyś łamigłówki, co ich go pozbawiło. Miałbym pewnie mniej pracy. Tak, tak by właśnie było... Nie byłbym wściekły, coś ty! Cieszyłbym się z twoich sukcesów. Tobie pewnie trudno cieszyć się z moich. Co komu bowiem po tym, na co ten czy tamten zmarł, skoro i tak jest już za późno. Ale to nie tak, wiesz? To również jest ważne. Dla niektórych nawet bardzo. Zawsze dla tych, którzy zostają. To oni chcą wiedzieć. Tylko czy ta wiedza zmniejsza ich cierpienia? W moim, a raczej w naszym wypadku tak nie było. Wiedziałem, co cię zabrało, i widziałem, że ty też wiesz, że przegrasz tę wojnę... Trzymaj się, brachu! – Ostatnie spojrzenie na twarz wyrażającą tak wielką ochotę na życie.

Na czym polegała ta dziwna przyjaźń? Wolał się nie zastanawiać i nie podpytywać znajomych lekarzy zajmujących się przepierkami cudzych mózgów, co sądzą na ten temat.

Twarze, którym przyglądał się na co dzień, były pozbawione tej ochoty na życie, jaka emanowała z nagrobkowej fotografii. Ta ostatnia także. Brzydki grymas wygrał walkę z regularnymi rysami, eksponując pielęgnowane do tej pory pierwsze zmarszczki. Otwarte oczy nie wyrażały zdziwienia, na co był przygotowany, ale przestrach. Tak jakby kobieta lękała się tego, co miał za chwilę zrobić. Podszedł do stołu i przyjrzał się zwłokom. Wcześniej przejrzał kartotekę, w której umieszczono między innymi wiek denatki. Nie wyglądała na czterdzieści pięć lat. Widział już tyle nagich ciał, w tym ciał jej rówieśniczek, ta kobieta jednak zdecydowanie różniła się od pozostałych. Musiała być cholernie atrakcyjna. Prawdopodobnie przyciągała facetów jak światło ćmy. Kurczę! Co się dzieje?

– Sekcja ma na celu poszukiwanie morfologicznych wykładników procesu chorobowego, na których opiera się anatomopatologiczne rozpoznanie przyczyny zgonu – powtórzył wyuczoną regułkę, jakby miał zdawać egzamin. – Jej zadanie nie polega na doszukiwaniu się oznak minionych wdzięków! – dodał ze złością.

I pomyśleć, że zaledwie kilka lat wcześniej, kiedy wybierali specjalizację, uważali, że zachwyt nad urodą kobiecego ciała może pozostawić skazę jedynie na profesjonalizmie ginekologa. Z czasem ułożyli listę gabinetów, w których lekarz mógł być wodzony na pokuszenie. Zamykał ją stomatolog. Jego obecne miejsce pracy nigdy się na niej nie znalazło. Nikt nie podejrzewał go po prostu o zboczenie!

To, co miał zrobić, było dla niego chlebem powszednim. Należało tylko otworzyć trzy kolejne jamy ciała – czaszki, klatki piersiowej i brzuszną, a następnie wyciągnąć właściwe wnioski. Zabrał się do pracy. Prosektorium wypełnił niemiły dla ucha dźwięk rozcinanych kości. Anatomopatolog nie zwracał na to uwagi. Śpieszył się, żeby skrócić czas, w którym musiał patrzeć na własnoręcznie masakrowane ciało – czas, jaki mu pozostał do dokonania odkrycia. Zegar tykał niemiłosiernie, przypominając o czekających go przyjemnościach. Nieznana osoba, którą odzierał pośmiertnie z intymności, broniła się zaciekle, za nic nie chciała wyznać, co pozbawiło ją życia, on zaś nie potrafił z niej tego wyciągnąć.

Przyszło mu do głowy, żeby się poddać. Ustawowo na wykonanie sekcji miał siedemdziesiąt dwie godziny od momentu śmierci denata, pozostało mu więc jeszcze niecałe trzydzieści. Mógłby ją wsadzić do lodówki i zacząć rano od nowa. Czy miało to jednak sens? Będą nowi „pacjenci”, którzy już na niego czekają. Pobrał próbki do badań histopatologicznych, immunohistochemicznych, toksykologicznych i biochemicznych. Zrobił wszystko, co mógł. Na razie wyglądało to na białą sekcję. Tak określano autopsje, w których nie udało się ustalić przyczyny zgonu. Najczęściej wtedy, żeby nie ujawniać niewiedzy, lekarze ratowali się zapisem o niewydolności krążeniowo-oddechowej. Jeszcze nigdy nie uciekał się do tego oklepanego zwrotu, chyba że taka właśnie była przyczyna śmierci. Kiedyś musiał być ten pierwszy raz.

Poradził sobie sprawnie z doprowadzeniem prosektorium do porządku. Zabezpieczył próbki i długo dezynfekował ręce. Oddychał wolno, żeby osiągnąć równowagę. Wkrótce był gotów na spotkanie z przyjaciółmi.

Tego wieczoru miał jednak grać wyjątkowo kiepsko i nie dostrzegać otaczających go kolegów. Śmiali się z tego jeszcze przy piwie, próbując opisać mu stracone przez niego akcje, mieszając je z anegdotami z bliskiego im, szpitalnego „podwórka”. Mimo że nigdy nie brał w tym udziału – cóż bowiem zabawnego mogło mu się przydarzyć w pracy? – jego duchowa nieobecność rzucała się w oczy. Agnieszka przypadkowo otarła się o niego. Odwrócił się, ale nawet w jej obliczu ujrzał wyraz twarzy swojej ostatniej „podopiecznej”. Zrozumiał, że ten wieczór nie skończy się tak jak inne, że czeka go tajemnicza randka z piękną kobietą. Jedynie portier wpuszczający go do zupełnie ciemnego budynku był zdumiony.

– Nie boi się pan doktor, tak sam jeden pośród tych umrzyków?

Jedyne, czego się obawiał, to tego, że przeoczył coś wyraźnego. Żeby to sprawdzić, musiał zacząć wszystko od początku. Mecz, mimo że przegrany, usprawnił jego ruchy, uelastycznił mięśnie, które wcześniej odmawiały posłuszeństwa, pobudził także umysł. Raz jeszcze przez chwilę popatrzył na kobietę, zanim przystąpił do ponownej sekcji. Sprawdzał wszystko skrupulatnie. Serce nosiło wyraźne ślady martwicy komórek mięśniowych. „Co za kretyn z niego! Lekarz nie powinien popełniać takich błędów! Żadnych błędów! Nawet jeśli od jego diagnozy nie zależy ludzkie życie”. Załamany, ponownie zaczął wypełniać dokumentację medyczną.

2

Nie wiedział, jak długo trwał w tym stanie. Nie próbował go nazwać, nawet w przybliżeniu określić. Powracająca świadomość wymazywała obrazy spraw i ludzi, którzy ponosili odpowiedzialność za to, co z wolna ukazywało się jego oczom. Czuł, że zawsze ktoś taki istniał. Ktoś, kto ponosił winę. Gdyby miał go jednak wskazać, nie potrafiłby tego dokonać. Nikt zresztą tego nie oczekiwał. Nie było niemego oburzenia przypadkowych gapiów, tak chętnie przypatrujących się cudzemu nieszczęściu i komentujących je. Na plecach, przynajmniej do tej pory, nie czuł oddechu organów ścigania. Żaden sąd nie wymagał składania zeznań. Być może w jego wypadku miało tak pozostać aż do Sądu Ostatecznego. Czy wierzył w Boga? Z trudem uniósł dłoń, żeby rozetrzeć bolące go czoło. Wobec pytania, jakie sam sobie postawił, wyglądało to niemal na fizyczne poszukiwanie odpowiedzi w udręczonym mózgu. A przecież doskonale ją znał. Tak, wierzył, nie był tylko pewien, czy ta wiara była odwzajemniona.

Gdyby nie Bóg, nie byłoby go przecież w ogóle na świecie. W tej kwestii nie kierował się jednak religijnym przeświadczeniem, że każde życie należy traktować jak dar od Niego, jedynie opierał się na racjonalnych przesłankach. Z relacji matki wynikało bowiem, że miał małe szanse, żeby przeżyć choćby kilka godzin czy dni. Mimo to przetrwał. Zasługa lekarzy? Jeśli był ktoś, kto nie dawał na to nadziei, to właśnie oni. Matka pogrążyła się w depresji, on sam zaś nie potrafił jeszcze o siebie zawalczyć. Udało się tylko dzięki Bogu. Czy był mu wdzięczny? Kiedyś nawet bardzo. Z czasem coraz rzadziej odczuwał jego obecność. Bóg pojawiał się zawsze w takich chwilach jak ta. I choć jego obecność była wprost namacalna, nie miał w sobie nic z karzącego starotestamentowego Pana wszechświata, wypełniającego prawdę zawartą w przesłaniu „oko za oko, ząb za ząb”. Wokół nie rozpościerało się również nowotestamentowe miłosierdzie. Skąd więc tak silne odczuwanie Jego obecności?

Nie było ludzkich świadków tego, co znowu musiało się wydarzyć. Byli tylko on, niema ofiara, której się teraz ze zdziwieniem przyglądał, i równie niemy Bóg. Może to On ponosił za to wszystko odpowiedzialność, dlatego nie karał i nie usprawiedliwiał.

Zmętniały wzrok odzyskiwał dawną ostrość. Teraz mógł przyjrzeć się leżącej nieopodal kobiecie, nie zbliżając się do jej ciała. Sprawiała wrażenie raczej uśpionej niż martwej. Nawet gdyby była wyśmienitą aktorką, nie dałby się na to nabrać, miał już przecież za sobą identyczne „przebudzenia”. Towarzyszyły im lęk przed odkryciem tego, co nieuniknione, rozsadzający czaszkę ból głowy, narastające drgawki całego ciała i luka w pamięci krótkotrwałej. Aktywizowały się jednak pozostałe obszary pamięci, wyświetlając kadr po kadrze sceny, o których wolałby zapomnieć.

Ciemność wokół sprawiała złowieszcze wrażenie. Pogłębiały je poruszające się w górze gałęzie na tle ciemnogranatowego nieba. Tu, na dół, nie dochodził jednak dźwięk liści smaganych wiatrem. Nic zresztą nie było słychać. Tak jakby przyroda na chwilę zamarła, wpatrując się z przerażeniem w dzieło zniszczenia, jakie się dokonało na jej oczach.

„Nieprawda! To nie gałęzie! A nad nimi wcale nie rozpościera się domostwo milczącego świadka wydarzeń, przysłaniającego niemiły oczom widok ciemnymi, nabrzmiałymi chmurami. To nie jego protest, tylko ponury wytwór ludzkiego zaniedbania, beznamiętna kopuła budowli wzniesionej, żeby się przed Nim schować”. To tylko natrętna pamięć przywodziła na myśl znajomą scenerię. I złowrogą, wypełniającą obskurne pomieszczenie ciszę. Znał ten rodzaj ciszy, w której wszystko nieruchomiało, jakby chciało wyprzeć z siebie świadomość, że za tym, co się stało, stoi rzekomo najinteligentniejszy przedstawiciel boskiego stworzenia. Pierwszy raz usłyszał ją, będąc kilkuletnim dzieckiem.

Doga przyniósł mu Święty Mikołaj. Był zwieńczeniem corocznych próśb o zwierzątko – istotę żywą, która należałaby tylko do niego i którą kochałby całym sercem. Mało oryginalne imię psa było zaś wynikiem niewykształconej opowiadanymi w dzieciństwie bajkami wyobraźni i pierwszymi próbami poznania języków obcych, które zresztą podejmował samodzielnie, bez przewodnika – nauczyciela lub choćby lekcji nagranych na kasetach. Zastępowały je książeczki z podpisanymi obrazkami, przyniesione przez jakąś daleką krewną w czasach, gdy jeszcze ktokolwiek ich odwiedzał. Kartonową okładkę zdobił pies. Dog. Pierwsze angielskie słowo, które wzbudziło chęć ożywienia skreślonej niedbale postaci i postanowienie przyswojenia języka. Gdyby nie choroba matki, święty runąłby w końcu z piedestału jako przereklamowany gość, który nie potrafi sprostać nie tak znowu wygórowanym życzeniom. Strażniczka domowej sterylności nie miała jednak dość sił na wyrażenie sprzeciwu, ojciec zaś zrobiłby wszystko, żeby skupić uwagę syna na czymś innym niż to, co działo się za szczelnie zamykanymi drzwiami małżeńskiej sypialni. Nie pamiętał dokładnie, o co chodziło. Nigdy nie dociekał, co powodowało, że dom wypełniał się dzikim wyciem kobiety, z którą miał coraz rzadszy kontakt. Może gdyby spytał po latach, usłyszałby wyjaśnienie, dowiedziałby się, z jakiego powodu i dlaczego aż tak bardzo cierpiała. To, co dotknęło wkrótce jego samego, stłumiło chęć poznania prawdy. Ona zdrowiała, podczas gdy on spadał w otchłań. Pierwszym krokiem na tej drodze stał się właśnie Dog. Mała, śmieszna i nieporadna kulka, przekształcająca się w młodzieńczego zawadiakę, nie doczekała kolejnego listu do świętego, w którym błagał już tylko o brak jakichkolwiek prezentów.

Zwariowali na swoim punkcie od pierwszej chwili. I stali się właściwie nierozłączni. Najpierw nosił go w plecaku, słusznie zakładając, że ktoś, kto ciągle śpi, nie będzie zainteresowany całodziennym wędrowaniem wokół okręgu wytyczonego na stale wzrastającym promieniu, którego punktem zerowym był rodzinny dom. Zero. Taką dawką pozytywnych emocji był w nim raczony. Tak się w nim czuł. Dopóki matka, podobno dochodząc do siebie, nie zaczęła się upominać o jego zainteresowanie i obecność. Wiercąc się na małym krzesełku ustawionym przy jej łóżku, dostał ataku. Nie potrafiła go uspokoić, pomóc mu. A może nie próbowała? Stracił przytomność. Gdzieś tam w innym świecie, w którym przebywał, opanował go strach nie tyle przed chorobą, ile przed izolacją od tego, co kochał nad życie – przed rozstaniem z Dogiem. Nic takiego się jednak nie stało. W rzeczywistości, do której powrócił, byli nadal tylko oni: pełna zrozumienia matka i jej naznaczony piętnem syn. Obiecała, że nikomu nie powie o tym, co się stało, ale nie chciała pozwolić mu odejść. Tkwił więc skulony w pościeli, do której go wpuściła, i nasłuchiwał odgłosów łapek odbijających się od parkietu po drugiej stronie drzwi. Stracił wtedy kilka godzin, które mógł spędzić z przyjacielem.

Był z psem w ogrodzie, kiedy po raz drugi stracił przytomność. Próbując odtworzyć przebieg zdarzeń, przypominał sobie szaloną zabawę piłką. Leżała w trawie obok ukochanego pyska, z którego już nigdy nie miało się wydobyć szczekanie. Opanował drżenie rąk i tulił go do siebie, prosząc, żeby otworzył oczy i chciał się bawić dalej. Nie wiedział, ile czasu spędził w tej pozycji. Zbyt mało, by zadziałało i by udało się tchnąć w Doga choć odrobinę ciepła z jego rozgorączkowanego ciała. Łzy mieszały się z potem, pot z krwią, jaką byli pokryci oboje. Znalazła go matka. Nawet się nie zdziwił na jej widok. Pomogła mu pochować psa. Obiecała, że jego nagła śmierć pozostanie ich tajemnicą. Że nikomu nie powie o tym, co zrobił. Po prostu muszą o tym zapomnieć. I na swój sposób zapomnieli. O tym i o kolejnych „wypadkach”. Była w tym niepamięć wspólników, cichych grabarzy uczuć, jakich nie udało się tak łatwo pochować.

Na początku zawsze była przy nim. Można powiedzieć, że zamiast Doga to ona stała się jego najlepszym przyjacielem. I choć teraz jej nie dostrzegał, wiedział, że i tym razem mu pomoże.

– Mamo, co się stało z Dogiem? Dlaczego odszedł? – zapytał dopiero przy drugim „wypadku”.

– Z jakim dogiem? – Udawała, że nie rozumie.

– Moim psem. Nie pamiętasz go?! – krzyczał.

– Ciszej! Nie możemy zwracać na siebie uwagi! – nielogicznie zganiła go równie głośno.

– Dlaczego? Dlaczego nie chcesz mi powiedzieć, co się z nim stało? – kwilił, obejmując ją trzęsącymi się rękami.

– Zimno ci? – Doskonale wiedziała, że nie. – Zarzuć mój sweter. – Wskazała leżący na ziemi zielony kłębek.

Nachylił się nad nim, podejmując grę w ciepło-zimno. Nie potrafił jednak go uchwycić, a gdy w końcu zacisnął w pięści jeden z rękawów, jakaś magiczna siła wytrąciła mu go z dłoni i skierowała wprost do wykopanej przez matkę dziury w ziemi.

– Jakiś ty niezgrabny! Dopiero co stamtąd wyszłam i nie mam zamiaru tam wracać.

– To może ja? – Zgiął się wpół nad wykopaną ziemią.

– Nie, zostaw go! Nie mamy czasu! Musimy wracać. – Posapując, ciągnęła po ziemi foliowe zawiniątko. Było większe od tego, w którym pochowali Doga. Tak mu się przynajmniej wydawało.

– To powiesz mi, dlaczego zdechł? – Uczepił się krawędzi worka, utrudniając matce przemieszczanie pakunku. Wyrwała mu go silnym szarpnięciem. Skąd miała tyle siły? Jeszcze niedawno była bardzo chora, wyglądała jak cień człowieka. Nawet teraz mógłby policzyć jej żebra opięte podkoszulkiem. Dłonie pokrywały pęcherze. Domyślał się, że to od długotrwałej pracy szpadlem. Za paznokciami tkwiły grudki ciemnej ziemi. Z niemym zainteresowaniem lustrował każdy skrawek jej ciała.

– Nie pomagasz mi! – Warknęła, gdy zbliżył się na tyle, że zasłonił ciałem inne ciało – nieruchome, starannie owinięte szeleszczącą materią.

– To powiedz mi w końcu, co się wtedy stało!

– Dlaczego nie chcesz wiedzieć, co stało się teraz? – Wytrzymała jego spojrzenie.

– Bo nie! Nie! Nie! – Odsunął się trochę, żeby mogła dokończyć czynność.

– Dobrze, opowiem ci. – Ciężar wypełniający foliowy pakunek pociągnął go ze sobą w głąb ziemi. – Potem.

– Ale kiedy?

– Jak wrócimy do domu. Jak się z tym uporamy. Jak już będziemy bezpieczni.

Chyba nigdy nie poczuli się dostatecznie bezpieczni, żeby móc powrócić do tej rozmowy.

Patrząc na ułożone nienaturalnie ciało, widział nie tylko Doga, który w niewyjaśnionych okolicznościach stracił nieoczekiwanie chęć do psich figli, pozostawiając go na zawsze z pytaniem bez odpowiedzi: „Co takiego się stało?”. Dostrzegał zarys chłopięcej postaci, w której rozpoznał najserdeczniejszego kumpla z dzieciństwa. Ironicznie można by pokusić się o stwierdzenie – przyjaciela na śmierć i życie. Poczuł ukłucie w klatce piersiowej, gdy zmącony umysł podsunął mu kolejny obraz i niewielkie ciało zaczęło się wydłużać i nabierać kobiecych kształtów. W rzeczywistości proces ten został powstrzymany równie nagle i tajemniczo. Nie wiedział więc, czy widzi obecnie swoją dawną miłość, czy tylko jej wyobrażenie.

Kobieta również kogoś mu przypominała. Nie potrafił sobie jednak przypomnieć kogo. „Może mama będzie wiedziała?” Tak, na pewno. Ona zawsze wie, o kogo chodzi i co należy zrobić. Trzeba ją tylko zawiadomić i zjawi się, zanim on zdąży dojść do siebie. Lata mijają, a ona nadal jest najszybszą matką na świecie. Matką, dla której nie było rzeczy niemożliwych, jeśli w grę wchodziła ochrona syna. Ich związek był czymś więcej niż połączeniem więzami krwi. Łączyła ich mroczna tajemnica, jaką każde z osobna miało zabrać ze sobą do grobu, tak jak robiły to ofiary, na które natrafiał w chwilach całkowitej umysłowej słabości. I nie było ważne, czy na rękach miał krew, czy też nie – to on byłby głównym podejrzanym, gdyby sami nie rozwiązywali problemów. Z czasem uznał to za jedyne słuszne rozwiązanie. I choć nie kochał matki, nie mógł się bez niej obejść.

3

Stał zatopiony w strugach deszczu i tłumie obojętnych mu ludzi. Wydawało mu się, że jest zawieszony w czasie, że stan ten trwa od dawna i nigdy się nie skończy. Wpatrywał się tępo w grudki brudnej ziemi wymieszanej z gliną. Woda rzeźbiła w nich rowki, którymi kierowała się ku podłożu, formując większe lub mniejsze kałuże. Największe wyżłobienie w ziemi nie było jednak jej dziełem. Wydrążyli je ludzie, czekający teraz na zakończenie tej części ceremonii, po której będą mogli spuścić w nie ciężką drewnianą trumnę. Później, kiedy wszyscy się rozejdą, uporządkują jeszcze teren i ozdobią zasypaną czarną dziurę bukietami kwiatów – ostatnim pożegnaniem.

Z odrętwienia wyrwał go dotyk małej dłoni zaciskającej się wokół jego bezwładnie opuszczonej ręki. Uniósł głowę, żeby zareagować. Mimowolnie powiódł wzrokiem po kręgu wtajemniczonych, solidarnie milczących wobec nieszczęścia, jakie go spotkało. Otulał ich las ciemnych, w przeważającej liczbie czarnych parasoli. Dopiero teraz zdał sobie sprawę, że nad nim również ktoś taki rozpostarł. Mała dłoń potrząsnęła nim, a druga, równie delikatna, wskazała postać, która wyrosła niespodziewanie tuż przed jego twarzą.

– Przyjmij moje szczere kondolencje. – Ojciec uścisnął go mocno i od razu ustąpił miejsca matce.

– Kochanie, pamiętaj, że nie jesteś sam. Nigdy nie byłeś i nigdy nie będziesz.

Ich nagłe pojawienie się pociągnęło za sobą lawinę. Niektórzy żałobnicy całowali go w policzki, inni klepali po ramieniu, jeszcze inni ograniczali się do mocnego uścisku ręki. Chciał, żeby przestali, ale kolejka zdawała się nie mieć końca. W końcu sam, nakręcony przez ten dziwny mechanizm, podszedł do drobnej kobiety, której ciałem wstrząsał cichy szloch.

– Mamo! – Zabrzmiało naturalnie, jakby zwracał się tak do niej zawsze, nie zaś po raz pierwszy w życiu. Nie miał nic więcej do powiedzenia. Nic nie przeszłoby mu przez ściśnięte gardło. Nie oczekiwała niczego więcej.

Objęli się na długie minuty, odcinając się w ten sposób od świata. Gdyby mogli zostać w tym uścisku. Gdyby mogli cofnąć czas. Zrobić cokolwiek.

Czekał już na nich obiad w lokalu, zaproszeni żałobnicy powoli zmierzali w tym kierunku. Niechętnie, ale poszli z nimi. W końcu, nawet jeśli czuli inaczej, ciągle należeli do świata żywych.

– Tato! – Mała dłoń przesunęła się po jego szorstkim policzku. – Poczekam w samochodzie.

Chciał zaprzeczyć, powiedzieć, że mogą przecież pójść razem. Zamiast tego został przytrzymany przez nieznajomą. Przed deszczem chronił ją kapelusz z szerokim rondem.

– Proszę przyjąć moje kondolencje. Pańska żona była wspaniałą kobietą.

Chciał zapytać, gdzie ją poznała. Uczepić się kolejnego wspomnienia, opowieści, która choć na moment przywróciłaby jej obraz, ale przytaknął tylko niemo.

– Gdyby pan czegoś potrzebował albo chciał porozmawiać... – Podała mu wizytówkę. – Proszę się nie krępować.

Jeszcze raz pokiwał głową, chowając tekturowy arkusik do kieszeni.

Córkę dogonił na parkingu, zanim zdążyła wsiąść do auta. Ani on, ani ona nie mieli parasoli, ale mimo niewielkiego dystansu, jaki pokonali, wyglądali jak siedem nieszczęść. O ile współgrało to z jego nastrojem, o tyle nie mogło pasować do siedemnastolatki. W tym wieku człowiek nie potrafi być smutny dłużej niż kilka dni, czyli tyle, ile minęło już od śmierci Anny.

– Kim była ta pani? – zapytała, sadowiąc się na miejscu pasażera i otrzepując się z wody.

– Nie wiem. Nie przedstawiła się, ja zaś nie pytałem. Dała mi swoją wizytówkę.

– Pokaż!

– Mam ją w kieszeni, a teraz prowadzę. Może poczekasz?

– Po co zaprosiłeś na stypę tych wszystkich ludzi? – Szybko straciła zainteresowanie poprzednim tematem.

– Prosiłem cię, żebyś nie używała słowa „stypa”.

– Ale tak to się właśnie nazywa, prawda?

– Wiesz, że nie lubię tego wyrazu.

– Tego i wielu innych. Słowo „śmierć” także nie istnieje w twoim słowniku.

– Gosiu! – Przyhamował. – Jesteś okrutna!

– Jak twoja matka – dokończyła.

Nie odpowiedział. Zatrzymał się przed brzydkim budynkiem, parkując między stłoczonymi samochodami, przy których pojedyncze osoby kręciły się nerwowo, paląc papierosy.

Pozostali oczekiwali ich, siedząc przy stole w sali, której wystrój sugerował zupełnie inny charakter spotkania. Być może dzień wcześniej odbywało się tutaj jakieś wesele, o czym świadczyłyby całujące się tekturowe gołąbki zajmujące centralne miejsce na ścianie. Ból, który poczuł, nie był związany tylko z zaniedbaniem, jakiego dopuścili się pracownicy wynajętego lokalu. Pojawiło się coś jeszcze – wspomnienie powodujące pulsowanie skroni i odrywające go od rzeczywistości.

– Nigdy w życiu nie widziałam czegoś tak pięknego! – Zachwyt w jej głosie sprawił, że przeniósł utkwiony w niej do tej pory wzrok gdzieś powyżej, w poszukiwaniu źródła tego piękna.

Pomogła mu, podnosząc rękę i zataczając nią kręgi po niebie.

– Kołujące ptaki – ocenił krótko. – Poszukują ofiary?

– Nie sądzę, raczej domu. Miejsca, w którym będą mogły osiąść i założyć rodzinę.

Zamilkli. Znowu patrzył tylko na nią.

– Czy jesteś już gotowa? – zapytał w końcu.

Nie odpowiedziała.

– Aniu, przecież jest nam ze sobą dobrze. Przynajmniej mnie – poprawił się. – Pozwolisz, że po raz kolejny poproszę cię o rękę?

– Jesteś pewien, że tego chcesz?

– Jak niczego na świecie.

– W takim razie... – Uśmiechnęła się nieśmiało. – Niech tak będzie.

– Naprawdę? – Nie wiedział, co powiedzieć.

Trzymał jej dłoń, jednocześnie szukając czegoś w kieszeni. Udało się – wyciągnął małe pudełeczko i nieporadnie usiłował je otworzyć.

– Może ci pomóc? – Śmiała się, ocierając wierzchem dłoni łzy spływające po policzku. Nie ukrywała ich. Nie było takiej potrzeby.

– Nie, poradzę sobie.

Po kilku chwilach wsunął na jej palec pierścionek, który od dawna miał przygotowany na tę chwilę. Diament zanurzony w białym złocie. Delikatny jak ona i jak ona piękny.

Po pięciu latach znajomości, po dwóch latach wspólnego mieszkania, podczas nie wiedzieć którego wypadu na łono natury powiedziała „tak”. Czy zmieni to coś w ich życiu? Pewnie nie. Nie będą mieli więcej czasu dla siebie, nie zrealizują marzeń, które mogłyby się spełnić, gdyby poznali się wiele lat wcześniej i gdyby był to ich pierwszy związek, mimo to był najszczęśliwszym człowiekiem na ziemi.

On – zwykle taki wyważony w okazywaniu emocji, panujący nad sobą i ukrywający wrażliwość pod maską dystyngowanego mężczyzny wkraczającego z powagą i rozmysłem w wiek średni – niczym małe dziecko dawał upust szczęściu, wykonując gimnastyczne ewolucje na trawie. Przyglądała się temu z rozbawieniem, żeby w końcu dać się skusić na ten nietypowy sposób uczczenia tej chwili. Tarzali się w wilgotnej trawie, całując się namiętnie i nie zwracając uwagi na zapadający zmierzch, który przyniósł ze sobą ochłodzenie. Dopiero rozbierając się w przytulnym hotelowym pokoju, zobaczyli, że ich ubrania przybrały zgniłozieloną barwę. Tylko ich to jednak ubawiło.

Gdyby można było wyłuskać z życia najcudowniejsze chwile i tylko te nosić w pamięci, wieczór ten zajmowałby na jego twardym dysku w mózgu jedno z najlepszych miejsc. Takich, które chce się wciąż odtwarzać.

– Nie widziałaś jej pierwszego męża? – Pytaniu towarzyszyło oburzenie. – Był zupełnie załamany.

– Podobno nigdy nie przestał jej kochać? – Padło w odpowiedzi. Zachęta do kontynuowania plotek.

– To dlaczego zgodził się na rozwód?

– A co miał zrobić? Złożyła wniosek, a on po prostu się nie sprzeciwił.

– Nie wiedziałam, że to był jej pomysł.

– Zaskoczyła nim wszystkich. Takie przykładne małżeństwo i nagle coś takiego.

– Tłumaczyła to jakoś?

– Standard: niezgodność charakterów. Wiesz, taki sądowy wytrych.

– Ale czy rodzinie powiedziała prawdę?

– Ja tam nie wiem, nigdy nie byłyśmy ze sobą aż tak blisko.

– Na weselu byłaś, pamiętam. Miałaś taką ładną morską sukienkę.

– Byłam, byłam. Zaprosili, to nie wypadało odmówić. W końcu to rodzina.

– Na to drugie już nas nie zaprosiła.

– Takim drugim ślubem to ludzie już się raczej nie chwalą. Jakby się zastanowić, to ten drugi raz jest już tylko przyznaniem się do porażki, do tego, że już raz nie wyszło.

– To prawda, ale podobno była bardzo szczęśliwa.

– Już się nie dowiemy, czy tak było. – Fałszywym gestem przytknięto skraj chusteczki kolejno do każdego oka.

– Tak do końca nikt jej nie znał.

Grzegorz miał ochotę wyprosić dalekie krewne żony, które przybyły tutaj prawdopodobnie na zasadzie owczego pędu. Nie przypominał sobie, żeby je powiadamiał o uroczystości. Przyszły, żeby poobserwować cudze nieszczęście i zgromadzić tematy na długie zimowe wieczory. Jakże nienawidził takich osób!

– Zapraszam do stołu – powiedział, wkładając głowę między szepcące.

Nie sprawiały wrażenia speszonych, przyłapanych na czymś niestosownym.

Zasiedli w milczeniu. Było słychać tylko dźwięk sztućców uderzających o siebie i ciche westchnienia. W końcu przełamano tę nieznośną w brzmieniu formę ciszy należnej zmarłej. Ktoś zapytał Małgosię o postępy w nauce, ktoś inny zaniepokoił się stanem zdrowia sąsiada przy stole, nikt nie wspominał Anny. A przecież zgromadzili się tu dla niej. Czy powodował nimi strach, czy szacunek dla tej, która odeszła? Tego nie wiedział.

Nie tknął nawet swojej przydziałowej porcji. Oddał talerz i czekał ze wszystkimi na deser. Matka Ani zbierała się do wyjścia i dopiero ten fakt sprowokował go do wystąpienia. Wstał, uderzył nożem w nietknięty kieliszek i, powstrzymując łzy, powiedział:

– Będzie nam ciebie brakowało. Nie znałem drugiej takiej osoby jak ty.

Wychylili toast, nie zdając sobie sprawy, jak prawdziwe padły przed chwilą słowa i że ich sedno tkwi w tej znajomości drugiej osoby. Wszyscy obecni znali Annę – każdy z nich na swój sposób i każdy nie do końca. Nawet Grzegorzowi tylko się wydawało, że bliskość, która ich łączyła, była synonimem dobrego poznania. O tym jednak miał się przekonać później.

4

Od wielu godzin walczył z uporządkowaniem dokumentów. Tych naprawdę życiowo ważnych nie było aż tak wiele, jeśli w zakresie tego pojęcia umieścić umowy i formularze wiążące człowieka z instytucjami, które podobno mają usprawnić jego codzienne funkcjonowanie. Pech chciał, że leżały w szufladzie, w której przechowywali zdjęcia. Latami obiecywali sobie, że zrobią z nimi porządek. Kupili nawet albumy, do których, korzystając z długich zimowych wieczorów, mieli je powklejać. Nie wyszło. Być może dlatego, że nawet w długie zimowe wieczory zawsze byli czymś zajęci albo po prostu nie chcieli, żeby spoczęły obok tych, które zgromadzili oddzielnie i które nie były niczym więcej niż fotodokumentacją minionego życia. Samo życie, przynajmniej w jego wypadku, nie było minione. Regularne kontakty z córką, którą odwiedzał, przywoził do ich domu i wywoził na wakacje, ferie czy długie weekendy, spowodowały, że jego dawne życie trwało nadal. Nie odciął się od niego grubą kreską, tak jak to zrobiła ona. Podobno to rozumiała – w jej poprzednim życiu nie było dzieci, które przypominałyby o dobrych chwilach i wiązały nierozerwalnym węzłem z byłym mężem. W jej późniejszym życiu także zresztą nie. Odchodząc, nie pozostawiła samotnego, cierpiącego dziecka, choć wiedział, że byłaby szczęśliwsza, gdyby takie miała. Dlaczego nigdy się na nie nie zdecydowali? Z wygody właściwej ludziom zbliżającym się do wieku średniego? Z braku czasu w ich zagonionym, wypełnionym pracą życiu? Wpatrując się teraz w jej zdjęcia, żałował. Przecież mogli pomyśleć o adopcji. Powinien to zaproponować, kiedy się dowiedział, że tylko to im pozostało.

Portrety w sepii wysypały się na podłogę. Pamiętał, jak je robił. Denerwowała się, kiedy poprawiał jej włosy i prosił, żeby się nie ruszała. W myślach już gdzieś się śpieszyła, załatwiała ważne sprawy, on zaś przykuwał ją do jednego miejsca i bawił się chwilą.

– Długo jeszcze?

– Jak wywołam zdjęcia, zobaczysz, że się opłacało.

– Już wiem, dlaczego wymyślono aparaty cyfrowe. W tej technice wszystko odbywa się szybko.

– Ale rezultat jest zupełnie inny. Wydawało mi się, że dostrzegasz różnicę.

– Oczywiście, tylko nie mam dziś czasu.

– Ty nigdy nie masz czasu.

– Powiedział ten, który godzinę temu wrócił do domu i za dwie godziny znowu wyjeżdża.

– Wiem, źle to zaplanowałem, ale właśnie dlatego chciałem wykorzystać te trzy godziny na to, żebyśmy zrobili razem coś szczególnego.

– Ja nic takiego nie robię.

– Owszem, pozujesz. Jesteś najpiękniejszą modelką, jaką kiedykolwiek miałem.

– A dużo ich było?

– Sporo. Żadna jednak nie prezentowała się równie dostojnie.

– Kończę z tym!

– Z czym?

– Z dostojnością.

Zsunęła się z fotela, zanim zdążył zaprotestować. Na czworaka przypełzła do niego i zaczęła się łasić jak kotka do jego nóg. Odłożył aparat. Pozostałe dwie godziny mogli spędzić zupełnie inaczej.

Teraz cieszył się jednak, że udało mu się wtedy zrobić chociaż tych kilka zdjęć. Oprawi je w ramki i powiesi w sypialni. Będzie patrzyła na niego, tak jak wtedy, gdy była blisko.

Ścienny zegar wskazywał południe. Nie ruszając się z miejsca, odszukał porzucony wśród sterty fotografii telefon komórkowy. Dziś miał się dowiedzieć, co naprawdę było przyczyną jej śmierci. Może właśnie dlatego rodzice zaprosili go na obiad, żeby przy okazji wspólnego posiłku zaspokoić ciekawość. Nawet nie potrafił się za to na nich gniewać. Szkoda tylko, że nie wykazywali takiego zainteresowania Anną, kiedy jeszcze żyła.

– Chyba nie zamierzasz się żenić z tą kobietą? – Matka wyciągnęła go do kuchni, podając jako pretekst konieczność odkorkowania kolejnej butelki wina, do czego niezbędna była męska ręka.

Byli właśnie po kolacji, podczas której nie tknęła niczego, wpatrując się przez cały czas w pierścionek migocący na serdecznym palcu gościa przyprowadzonego przez syna.

– W czym jeszcze mogę ci pomóc? – Rozejrzał się bezradnie, dostrzegając jedynie wyciągane przez nią z piekarnika lekko przypalone ciasto. – Coś się zepsuło? – Ostentacyjnie wciągnął powietrze, jakby chciał podkreślić, że nikt nie jest doskonały.

– Twoje życie! – rzuciła, odcinając pierwszy kawałek.

– Nie rozumiem. – Miał nadzieję, że żartuje, choć nigdy wcześniej tego nie robiła.

– Wszystko miałeś tak doskonale poukładane. – Westchnęła. – Miałeś wspaniałą żonę, cudowne dziecko, wygodne mieszkanie.

– Niebawem będę miał znowu wszystko, o czym mówisz.

– A więc jednak?! Postanowiłeś się z nią ożenić! – Nożem wskazała drzwi prowadzące do salonu. – Kiedy zamierzałeś nam o tym powiedzieć?!

– Dziś. – Nie zmienił łagodnego tonu, licząc, że i ona odpuści. Pomylił się jednak.

– Stąd to proszone przyjęcie? – syknęła.

– Przypominam ci, że to ty nas zaprosiłaś.

– Nie was, tylko ciebie! – podniosła głos.

Z pokoju dobiegły odgłosy ożywienia. Ktoś wycofywał się do przedpokoju. Ostatnie słowa odbijały się echem po całym mieszkaniu. Na moment zastygł w bezruchu, wpatrując się w szeroko otwarte oczy matki.

– Czy widzę, co zrobiłam? – Uprzedziła jego pytanie. – Tak, i nie żałuję.

Wybiegł. Annę dogonił dopiero na ulicy. Płakała.

– Przepraszam cię. – Usiłował ją zatrzymać i przytulić. – Nie wiem, co w nią wstąpiło.

– Dlaczego mnie nienawidzi? – wydusiła, powstrzymując się od szlochu.

– Zobaczysz, że kiedy cię bliżej pozna...

– Chyba nie będzie miała okazji. – Przerwała mu zdecydowanie i przyśpieszyła.

Przez chwilę szedł za nią, zastanawiając się, co powinien zrobić, co powiedzieć.

– Jej nie chodzi o ciebie. – Przełamał się w końcu.

– Jeśli myśli, że broni w ten sposób interesów twojej byłej żony, to chyba robi to poniewczasie. – Obróciła się, żeby spojrzeć mu w oczy, zawahała się jednak, tak jak podczas wygłaszania ostatniej kwestii.

– To prawda, że Monika jest dla niej kimś więcej niż byłą synową, ale...

– Ale w jej mniemaniu nie należy używać czasu przeszłego? – dokończyła, pytając.

– Raczej chodzi jej o mnie.

– O ciebie? – Nie zrozumiała. – Intuicja podpowiada jej, że jestem złą kobietą?

– Jej miłość jest... Nie wiem, jak ci to wytłumaczyć. – Westchnął. – Boi się, że mnie straci.

– Poprzednim razem również tak to okazywała?

– To była inna sytuacja. Znała Monikę na długo przed tym, zanim postanowiliśmy się pobrać. – Skrzywił się. – Jakby się zastanowić, to ona podjęła pierwsza decyzję o naszym ślubie. Na długo przed nami.

– Chcesz powiedzieć, że udzieliła wam błogosławieństwa, zanim w ogóle pomyśleliście o ołtarzu?

– Chcę powiedzieć, że wepchnęła mi Monikę do łóżka, zanim podjąłem decyzję o rozprawiczeniu. – Tembr jego głosu zmienił się nie do poznania. Anna wzdrygnęła się lekko. Nie chcąc drążyć tematu, ruszyła do przodu.

Zrównał się z nią i delikatnie chwycił ją za rękę.

– Przepraszam.

Milczała.

– Za to, co się dzisiaj stało. Za to, że nie opowiedziałem ci tego wcześniej. I za sposób, w jaki usiłowałem zrobić to teraz.

– Mamy czas. Kiedykolwiek będziesz chciał to z siebie wyrzucić, będę w pobliżu.

Jeszcze tego samego wieczoru przybył do nich z misją pokojową ojciec. Wyposażony w równiutko pokrojoną pojednawczą szarlotkę i nieszczęśliwą, pełną skruchy minę.

– Mogę? – zapytał, gdy uchyliły się drzwi.

– Proszę bardzo. – Ania wyswobodziła go z pakunku.

– Chciałem wytłumaczyć zachowanie mojej żony. – Zaczął nieśmiało. – I przeprosić.

– Dlaczego mama sama się nie pofatygowała? – Grzegorz pomógł ojcu zdjąć płaszcz.

– Wiesz, jaka ona jest. Wie, że postąpiła źle, ale musi to przetrawić. – Przez chwilę szamotał się z kieszenią własnego płaszcza. – I nie pije alkoholu.

Roześmiali się na widok ukrytej przez niego butelki.

– Mama nie pogodziła się jeszcze z twoim rozstaniem z Moniką. – Wrócili do przedmiotu spotkania, spoglądając w głąb pustego kieliszka.

– Ale to już prawie prehistoria, nie żyjemy ze sobą od siedmiu lat!

– Wy może nie, ale jak wiesz, Monika często nas odwiedza, nadal nazywa nas rodzicami i przynosi nam prezenty na wszelkie możliwe okazje, w tym na dzień matki, który ty niejednokrotnie uczciłeś jedynie życzeniami przekazanymi przez telefon.

– Taką mam pracę. Za każdym razem, gdy nie mogłem zrobić tego osobiście, było to związane z wyjazdem służbowym.

– Nikt ci tego nie wyrzuca. Po prostu mówię ci, jak jest. Monika jest dla mamy jak córka.

– Nie chcę burzyć tej idylli, chcę tylko, żeby zaakceptowała fakt, że mam prawo do szczęścia.

– Przez cały czas miała nadzieję, że się jeszcze zejdziecie.

– Dla dobra Małgosi?

– Monika zapewniała ją, że ciągle cię kocha.

– Przecież ma faceta!

– Twierdzi, że to czasowe rozwiązanie. Stan przejściowy w oczekiwaniu na twój powrót. Samotna kobieta nie poradziłaby sobie przecież z wieloma wyzwaniami i takie tam.

– To żałosne! Nabraliście się na to?

– Mama najwyraźniej tak.

– Ale ja nic do niej nie czuję. Kocham Anię! Czy to tak trudno zrozumieć?

Wywołana pocałowała go w policzek i dyskretnie opuściła towarzystwo. Korzystając z jej nieobecności, ojciec zdecydował się na absolutną szczerość.

– Monika była w naszej rodzinie od zawsze. Pamiętasz jeszcze jej matkę, prawda? Z Martą były jak siostry.

– Jeśli było aż tak rodzinnie, nie powinniśmy chyba z Moniką decydować się na dziecko. – Sarkazm nie spodobał się nawet jemu samemu.

– No wiesz!

– Przesadziłem. – Uderzył się pięścią w klatkę piersiową. – Ale naprawdę martwię się o Małgorzatę. Co z niej wyrośnie przy takiej matce?

– To także twoje dziecko. Jeśli masz obawy dotyczące jej wychowania, może powinieneś o nią zawalczyć?

– Walczę, tato, walczę. Chyba żaden rozwiedziony facet nie spotyka się tak systematycznie z dzieckiem, jak ja.

– Mógłbyś jej zaproponować, żeby zamieszkała z wami – teraz, kiedy będziesz miał już prawdziwy dom.

– Żaden sąd mi jej nie przyzna. Prawo opowiada się zawsze po stronie matek. Poza tym często mnie nie ma, ciągle mam jakieś biznesowe spotkania, delegacje.

– Ale w domu będzie Ania.

– Ona także dużo pracuje, jest psychologiem, a to zawód z przyszłością. Coraz więcej osób potrzebuje jej pomocy.

– Mogłaby pomóc twojej córce. Chyba że...

– Że co?

– Że nie przypadły sobie do gustu.

– Polubiły się, ale Gosia jest pod dużym wpływem matki, a ta, jak się domyślasz, nie kryje się z wygłaszaniem negatywnych uwag o osobach, które z różnych względów jej nie pasują.

– Jesteś pewien, że nie oceniasz jej zbyt surowo?

– Myślę, że przez ostatnie siedem lat niewiele się zmieniła. Spotykamy się przecież, rozmawiamy o Małgosi... Nie dopatrzyłem się żadnej metamorfozy.

– W takim razie dobrze, że znalazłeś kogoś innego. – Ojciec wyciągnął rękę i odruchowo przybili sobie piątkę.

– Wiedziałem, że mogę na ciebie liczyć.

– Na mnie zawsze! Cóż, późno już, pójdę. Nie chcę zostawiać mamy samej.

– Pewnie skorzystała już z telefonu zaufania i ma teraz towarzystwo.

– Nie strasz mnie. Wiesz doskonale, że Monika to nie tylko jej przybrana córka, ale przede wszystkim pielęgniarka. Gdyby ją wezwała pod moją nieobecność, mogłoby to świadczyć, że się źle poczuła.

– Bardzo ją kochasz.

– Martwię się o nią. – Ojciec potakiwał głową. – Zawsze się o nią martwiłem.

– Tato...

– Jest późno. – Ojciec poderwał się gwałtownie. – Muszę już lecieć. – Zawahał się jednak. – Chciałeś coś powiedzieć?

– Nie, nic. Nic ważnego.

Zawsze tak było. Taka ich rodzinna tradycja. Kiedy ścierali się z matką, ojciec podejmował się roli negocjatora. Na prawdziwym polu walki stanąłby jednak murem za nią. A może przed nią. I choć na tym chyba powinno polegać małżeństwo, Grzegorz niejednokrotnie czuł się wykluczony, usunięty poza partnerski nawias. Nie tylko w czasie kryzysów w jego relacjach z matką. Tych dwoje łączyło coś więcej niż przysięga złożona przed Bogiem. Odnosiło się wrażenie, że łączy ich wielka tajemnica.

Zgodnie ze wskazówkami otrzymanymi przez telefon, skierował się za budynki szpitalne do niskiej przybudówki oznaczonej literą „P”. Serce mu kołatało, choć zdawał sobie sprawę, że wiadomości, jakie zostaną mu tutaj przekazane, niczego już nie zmienią. W rozsuwanych drzwiach minął parę młodych ludzi. Kobieta była trupio blada i ostrożnie stawiała kroki. Odsunął się, żeby ją przepuścić, ona jednak osunęła się na ziemię tuż przed nim. Pomógł mężczyźnie ją podnieść, po czym razem wprowadzili ją do wnętrza i posadzili na małej ławce. Pracownik w białym fartuchu wezwał pomoc. Drzwi jednego z gabinetów się otworzyły i wybiegł z nich lekarz z rozwichrzoną fryzurą. Fachowo sprawdził puls kobiety, zarządził podanie jej środka, którego nazwy Grzegorz nie potrafiłby powtórzyć, i poprosił o przewiezienie do innego budynku. Zapewne takiego, w którym zajmowano się udzielaniem pomocy żywym. Zamieszanie wytrąciło go z równowagi. Obserwował, co się dzieje z nieznajomą, jakby patrzył na film w zwolnionym tempie. Dopiero kiedy zniknęła z pola widzenia, udał się do sekretariatu.

Ciąg dalszy w wersji pełnej

5

Dostępne w wersji pełnej

6

Dostępne w wersji pełnej

7

Dostępne w wersji pełnej

8

Dostępne w wersji pełnej

9

Dostępne w wersji pełnej

10

Dostępne w wersji pełnej

11

Dostępne w wersji pełnej

12

Dostępne w wersji pełnej

13

Dostępne w wersji pełnej

14

Dostępne w wersji pełnej

15

Dostępne w wersji pełnej

16

Dostępne w wersji pełnej

17

Dostępne w wersji pełnej

18

Dostępne w wersji pełnej

19

Dostępne w wersji pełnej

20

Dostępne w wersji pełnej

21

Dostępne w wersji pełnej

22

Dostępne w wersji pełnej

23

Dostępne w wersji pełnej

Zbyt wielkie serce

Spis treści

Karta tytułowa

***

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

Karta redakcyjna

ZBYT WIELKIE SERCE

Copyright © 2014 by Ewa Zaleska

Copyright © 2014 by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Kula

Redakcja: Marcin Grabski i Olga Rutkowska

Korekta: Anna Just, Aneta Iwan

ISBN: 978-83-7999-128-00

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32  253  77  28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

http://www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2014

Plik mobi przygotowała firma eLib.pl

al. Szucha 8, 00-582 Warszawa

e-mail: kontakt@elib.pl

www.eLib.pl