Tytuł oryginału:

LONTANO

Copyright © Editions Albin Michel - Paris 2015

Copyright © 2016 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2016 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Zdjęcie autora: © Richard Dumas

Redakcja: Jacek Ring

Korekta: Iwona Wyrwisz, Marta Chmarzyńska, Edyta Antoniak-Kiedos

ISBN: 978-83-7999-786-2

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2016

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Dla Ysé i Kaïto

Rozpalone do białości słońce, powietrze czerwone od pyłu.

Katafalk w pełnym blasku i ponadczterdziestostopniowym upale.

Politycy, oficerowie, notable czy szefowie przedsiębiorstw podchodzili kolejno, by przystanąć w skupieniu na kilka sekund, a potem oddalali się miarowym krokiem, oślepieni słońcem w zenicie i błyskami fleszy. Z tyłu, powstrzymywani przez żołnierzy FARDC¹, przedstawiciele ludu w swych najlepszych ubraniach machali małymi plastikowymi chorągiewkami z herbem zmarłego.

Erwan Morvan raz po raz zadawał sobie pytanie, co tu właściwie robi. Choć urodził się w Kongu, nic nie łączyło go z tym krajem i z tymi ludźmi. W wieku dwóch lat wyjechał do Francji i nie zachował stąd żadnych wspomnień. Jego ojciec, Grégoire, postanowił zabrać go na pogrzeb generała Philippe’a Sese Nseko – „starego przyjaciela” z Lubumbashi, stolicy prowincji Katanga. Erwan zgodził się mu towarzyszyć. Po trosze z posłuszeństwa, po trosze – powodowany dziwną ciekawością.

Znalazłszy się w drugiej grupie – wśród białych – ojciec i syn Morvanowie czekali na swoją kolej. Baldachim osłaniający trumnę, kwiaty i purpurowe draperie składały się na całość, która wyglądała jak loża diwy operowej. Portret Nseko w złoconych ramach umieszczono nad trumną okrytą flagą Demokratycznej Republiki Konga – turkusową z biegnącymi po przekątnej pasami czerwonym na szerszym żółtym i również żółtą gwiazdą. Karawaniarze i członkowie orkiestry ubrani byli w cynobrowe uniformy. Klasa!

Jednak patrząc uważniej, dostrzegało się pewne niedoskonałości. Zapylone uniformy były źle uszyte. Kolumny krzywo ustawione. Orkiestra fałszowała, kończąc każdą frazę dzikim kwikiem. A cymbały zrobiono z pokrywek.

Ale najgorszy z tego wszystkiego był upał. Wypalał każdą żywą komórkę, sprawiał, że skwierczała jak boczek na patelni.

Erwan rozluźnił krawat. Koszula oblepiała mu ciało. W ustach czuł smak ziemi. Pod powiekami wirowały mu fioletowe kręgi. Po raz pierwszy w życiu bał się, że zemdleje.

Stojący obok niego Grégoire – metr dziewięćdziesiąt wzrostu, sto dwadzieścia kilo wagi, dopasowany garnitur szyty na miarę przez Ermenegilda Zegnę – zdawał się całkowicie odporny na ten skwar. Trzymając pod pachą wieniec pogrzebowy, podawał rękę, uśmiechał się, powściągał łzy – grał swoją rolę bez cienia wstydu.

Erwan obserwował go w akcji – ojciec miał wygląd bretońskiego marynarza: surowy klimat zaczerwienił jego twarz o rysach jakby ciosanych nożem – grecki nos na głowie bawołu. Czapka kędzierzawych, siwych włosów otaczała jego czaszkę jak odlana ze stali. Erwan był do niego podobny, był jego mniej monumentalną i mniej groźną wersją.

– Ali Bongo, syn Omara – szepnął Grégoire, gdy do trumny zbliżał się niski mężczyzna.

Erwan zupełnie nie znał się na afrykańskiej polityce, tyle jednak wiedział – Omar Bongo, przez z górą czterdzieści lat prezydent Gabonu, był jednym z najgroźniejszych przywódców państw afrykańskich, a także „niezawodnym przyjacielem” Francji, zaopatrującym Heksagon w ropę naftową. Jego syn Ali przejął pałeczkę.

– Ten za nim to Moïse Katumbi Chapwe, gubernator Katangi…

Erwan pomyślał, że wszyscy wyglądają tak samo – na szczęście ten był Metysem i pojawił się w teksańskim stetsonie. Jak słyszał, Katumbi był lokalną osobistością. Milioner, filantrop, prezes klubu piłkarskiego, był jednym z najpopularniejszych przedstawicieli rządu Kabili.

– Richard Muyej, minister spraw wewnętrznych Demokratycznej Republiki Konga. Bardzo groźny.

W przededniu, przy kolacji, Grégoire Morvan opowiadał o najnowszej historii kraju. Erwan niewiele z tego zrozumiał, ale zapamiętał kilka faktów. Po ludobójstwie w Rwandzie Tutsi ścigali milicję Hutu aż do Konga. Wykorzystali sytuację, żeby odsunąć od władzy Mobutu i uderzyć w Laurenta-Desiré Kabilę, prezydenta, który zwrócił się przeciwko swoim sprzymierzeńcom, wywołując drugą wojnę w Kongu – między regularną armią, wojskowymi Tutsi, uchodźcami Tutsi, zbuntowaną milicją, Błękitnymi Hełmami… W roku 2001 Kabila został zamordowany, a władzę przejął jego syn Joseph. Po dziesięciu latach wojna wciąż trwała na wschodzie kraju, a Demokratyczna Republika Konga była, według klasyfikacji ONZ, najsłabiej rozwijającym się krajem świata.

– Ten to…

Erwan już nie słuchał. Od przyjazdu odczuwał. Zapachy, kolor, upał. Wylądowali w Kinszasie wczoraj o piątej rano. Wysiadając z samolotu, zwrócił uwagę na barwy stopionego ołowiu i woń rozkładu o świcie.

Zanim dotarli do stolicy „autostradą” (czyli zwyczajną drogą), słońce wstało. I nagle poczuł atmosferę całkowitej suszy, nasyconej wyziewami cegieł i źle oczyszczonej benzyny. Niegdyś zwana Piękną, Kinszasa wyglądała dziś jak gigantyczny, wywrócony śmietnik, w którym roiło się od czarnych głów i tunik w żywych barwach.

W hotelu Erwan wpadł do swojego pokoju, ustawił klimatyzację na maksymalne chłodzenie i wziął prysznic. Po kilku godzinach wytchnienia wrócił na patelnię – aperitif i obiad nad basenem, w towarzystwie ojca. Potem trzeba było odbyć dalszą podróż miejscowymi liniami. Kiedy jechali na lotnisko, zaczęło padać. Pył zamienił się w maź, kolory roztopiły się w purpurową rzekę, która zalała ulice, lśniła na dachach, chlapała mury. „Pora deszczowa trochę się pospieszyła”, stwierdził Morvan, przybierając ton lekarza, który rozpoznał raka.

Po czterech godzinach Lubumbashi, „stolica miedzi”, powitała ich taką samą ulewą. Erwan miał wrażenie, że zanurzył się w płynie owodniowym świata. A jego ojciec bez cienia ironii zakrzyknął, klepiąc go po ramieniu: „Oto kolebka naszej rodziny, chłopcze!”. Te słowa brzmiały dziwnie, zwykle bowiem Morvan szczycił się raczej przynależnością do bretońskiego rodu arystokratycznego Morvan-Coätquen. W hotelu czekała ich już niemal rutyna: aperitif, kolacja, basen. Wieczór był poświęcony Sese Nseko, nieodżałowanemu zmarłemu. Ten człowiek kierował Coltano, kompanią górniczą założoną przez Morvana.

Erwan obserwował. Słyszał komary smażące się na neonówkach pośród nocy pełnej niepokojących głosów. Oświetlony staromodnie basen był pełen suchych liści i pijawek. Erwan zdążył już zrozumieć, że w Afryce życie białych przypominało egzystencję ropuch skrzeczących nad sadzawką.

Nazajutrz, kiedy się obudził, powietrze znów parzyło. Padła klimatyzacja. Zdążył tylko wskoczyć w czarny garnitur i dołączyć do ojca, który czekał już, trzymając pod pachą wieniec, jakby to było koło ratunkowe. Zamówił go rano w pobliskiej kwiaciarni.

– …Kengo Buluji…

– A Kabili nie będzie?

Ojciec pokręcił głową, patrząc na niego z dezaprobatą:

– Nie słuchałeś mnie wczoraj, kiedy ci to wyjaśniałem. Kabila i Nseko nie należą do tego samego ludu. To tak, jakby zaprosić papieża na kongres striptizerek.

Nadeszła kolej składania zmarłemu hołdu przez białych.

– Pomóż mi – polecił Grégoire.

Podnieśli wieniec i zajęli miejsce w kondukcie. Morvan nadal komentował, zniżając głos do szeptu. Teraz skupił się na Francuzach i Belgach.

– Ten jest masonem. Był ministrem współpracy i …

Erwan widział tylko cętkowane albo łyse głowy, pomarszczone szyje, krzaczaste brwi. Średni wiek między siedemdziesiątką a osiemdziesiątką. Ociężałe słonie, które ściągnęły tu, żeby się upewnić, że biznes będzie się dalej kręcił. Chińczycy i Hindusi zamykali ten korowód drapieżników. Zmiana…

Kiedy byli już prawie przed trumną, olbrzymia ręka spadła na ramię Morvana.

– Jak leci, kochanieńki?

Za nimi stał Afrykanin wzrostu jego ojca. Erwan cofnął się o krok. Śmiech czarnego zagłuszył orkiestrę, klawiatura lśniących zębów rozdarła maskę twarzy. Zawtórował mu głośny śmiech Grégoire’a. Dwóch starych wygów padło sobie w ramiona.

– Tylko mi nie mów, że przemierzyłeś taki kawał drogi dla tego starego łotra!

– W końcu jestem mu winien wdzięczność.

– Ty łajdaku! Wszyscy wiedzą, że tylko ty tu rządzisz!

– Nseko był naszym kapitanem pośród zawieruchy.

– Owszem, psem stróżującym. Pokój jego duszy. – Zwrócił przekrwione oczy na Erwana. – Nie przedstawisz mnie?

– Mój syn, Erwan. Generał Trésor Mumbanza.

Dłoń olbrzyma ścisnęła jego rękę z siłą kruszarki.

– Cieszę się, że mogę cię poznać! – Przesunął rękę po ogolonej głowie Erwana. – Żołnierz?

– Gliniarz. Lubię mieć chłodną głowę.

– Tutaj będzie ci trudno! Lepiej noś kapelusz!

I znów się roześmiał.

Mumbanza stał tyłem do słońca. Widać było tylko jego biało-czarne oczy. Erwan pomyślał o Zaklinaczce węży Henriego Rousseau zwanego Celnikiem.

– Nasz przyjaciel dowodzi regularną armią w Katandze – wyjaśnił Morvan. – Jest kimś w rodzaju lokalnego Pinocheta.

– Po co te pochlebstwa…

– Gdyby nie on, wojna w Kiwu ogarnęłaby już Lubumbashi.

Generał – ubrany w ciemny garnitur bez żadnych insygniów wojskowych – wskazał trumnę i powiedział konspiracyjnym tonem:

– Wiesz, na co umarł?

– Powiedziano mi, że miał zawał.

– Ale afrykański zawał. Wyrwali mu serce!

– Kto?

– Tutsi. Hutu. Mai Mai… Wybieraj. A może nawet Banyamulenge albo dzieci-żołnierze. Albo wy, biali, zleciliście to komuś. Kto wie?

– Gdzie to się stało?

– W jego willi. Rozpłatali mu tors piłą mechaniczną i wzięli, co chcieli. Moim zdaniem zjedli je, zanim jeszcze znaleźli się poza terenem rezydencji. (Mumbanza mlasnął jak parowóz, patrząc na Erwana). Tak, dzieciaku, to prrrrawdziwa Afryka!

– Skończ z tymi wygłupami – przerwał mu Morvan. – Jeszcze go wystraszysz.

Za ich plecami podniosła się wrzawa – blokowali przejście. Erwan szybko złożył wieniec. Jeśli chcieli się pomodlić, musieli wrócić tu, kiedy przejdą inni.

– Kto zajmie miejsce Nseko? – zapytał Grégoire, kierując się do namiotu, w którym urządzono bufet.

– Głosujemy po obiedzie. Zgromadzenie ogólne!

– Masz duże szanse.

Stary kabotyn Mumbanza scenicznym gestem dał wyraz znużeniu i westchnął.

– Nie mogę łączyć wszystkich funkcji, ale jeżeli uprzejmie mnie poproszą… – Gwałtownie odwrócił głowę, zauważywszy kogoś w tłumie. – Spotkamy się później. Muszę uścisnąć szpony temu i owemu.

Morvanowie wśliznęli się do namiotu, gdzie stały nakryte białymi obrusami stoły. Alkohole, soki owocowe, szaszłyki wołowe, ryby smażone w cieście… Woń grilla unosiła się pod płótnem.

– Morderstwo – szepnął Erwan, popijając ciepławy sok pomarańczowy – to dlatego przyjechałeś?

– Skądże. Nawet o tym nie wiedziałem.

– Zbierzesz informacje?

Grégoire splunął na ziemię – w okamgnieniu przypominał sobie, jak być Afrykaninem.

– A co mnie to obchodzi? To sprawy czarnuchów.

– A on? – zapytał Erwan, wskazując Mumbanzę.

– Zajmie miejsce Nseko. Nie jest najgorszy. To miłośnik dobrych win i białych cipek.

Erwan nigdy nie wiedział, czy ojciec żartuje, czy mówi serio.

– Wiesz, co uratowało Francję przed tym bajzlem w Maju ’68? – podjął Morvan, chwytając z tacy szklankę pastisa.

– Nie – skłamał Erwan.

Znał tę historię na pamięć.

Stary uniósł alkohol ku światłu słonecznemu, wdzierającemu się nieco w głąb namiotu.

– Ricard. Kiedy Francja niemal już wpadła w łapy lewicy, Pasqua i jego klika z SAC² zorganizowali manifestację poparcia dla de Gaulle’a. Wszyscy o tym wiedzą. Dwieście tysięcy ludzi na Champs-Élysées i rewolucja zduszona w zarodku! Ale nie wszyscy wiedzą, że żeby ściągnąć manifestantów ze wszystkich stron Francji, Korsykanin wykorzystał sieć Ricarda. Był kiedyś przedstawicielem handlowym marki. Włączyli się wszyscy dystrybutorzy i wynajęto autokary. Po przyjeździe do Paryża uczestnicy manifestacji dostali darmową kolejkę, a do tego po kawałku kiełbasy, a potem w drogę, panowie! – Wzniósł toast za wspomnienia. – Jak Mao miał pokonać pastis we Francji?

Odstawił szklankę na inną tacę, bo nigdy nie pił alkoholu, i odpowiedział wreszcie na pytanie, którego Erwan nie zadał:

– Powiem ci, dlaczego tu jesteśmy. – Mrugnął do niego. – Żeby dopilnować twojego dziedzictwa.

CZĘŚĆ PIERWSZA
MORVAN OJCIEC I SYN

1

– Hollande to dureń, dupek, gość bez jaj! – klął Morvan. – Boże drogi, czy ten kraj doczeka się kiedyś prezydenta, który ma jaja?

Trzy dni po powrocie Erwan wpadł na obiad do rodziców, w aleję de Messine, do ich wielkiego mieszkania urządzonego przez Mobilier national. Był to jeden z tych niedzielnych obiadów, których nie opuszczał nigdy żaden z członków rodziny, jednak nie dlatego, że udział w nich był tak dużą przyjemnością, ale z poczucia obowiązku.

– Nigdy nie był dość dobry, żeby kierować Partią Socjalistyczną, a powierzają mu stery państwa? Czego się spodziewali? Francuzi to banda kretynów, więc w pewnym sensie zasłużyli sobie na to!

Erwan westchnął. Święte oburzenie ojca było stałym elementem niedzielnego menu, podobnie jak dania przygotowane przez jego matkę, Maggie, z tofu i komosy.

W rzeczywistości jednak te diatryby były tylko wybuchem werbalnym, bo stary przeszło czterdzieści lat służył władzy, jakakolwiek była, i nie przeżywał z tego powodu wewnętrznych rozterek. Zwykł mówić: „Kornika nie obchodzi, co jest za drzwiami”.

– Dołożyć ci taboulé? – zaproponowała Maggie, patrząc na Erwana.

– Nie, dziękuję.

Dobrze przynajmniej, że kiedy stary pomstował na rządzących, nie obrażał matki. I dopóki jego złość nie zwracała się na problemy małżeńskie, wszyscy byli zadowoleni. Erwan pamiętał takie czasy, kiedy Grégoire kładł na stole spluwę, dopiero potem próbował dania, albo groził żonie, że wyrzuci ją przez okno, jeżeli będzie się tak gapiła.

Obserwował osoby siedzące przy stole – rodzina była w komplecie. Gaëlle, najmłodsza, dwudziestodziewięciolatka, z zapałem wymieniała SMS-y. Młodszy z braci, trzydziestosześcioletni Loïc, przysypiał nad talerzem. Na końcu stołu jego dzieci – pięcioletnia Milla i siedmioletni Lorenzo – siedziały grzeczne jak aniołki. Puste krzesło czekało na Maggie, która z oddaniem usługiwała najbliższym.

To była doskonała iluzja – godna szacunku mieszczańska rodzina przy wspólnym niedzielnym obiedzie. Ale kulisy były mniej radosne. Loïc – dawny alkoholik, a obecnie finansista milioner – uzależnił się od koki i szukał ratunku w buddyzmie. Gaëlle marzyła o karierze aktorskiej, więc sypiała, z kim popadło, żeby „wyrobić sobie pozycję na rynku”. Co do Maggie, dawniej hipiski, potem nadopiekuńczej matki, to przez całe życie zbierała razy od męża, nigdy się nie skarżąc ani nie decydując się na rozwód.

– A gdzie to pobudzenie gospodarki kraju? – perorował Morvan, nie tykając jedzenia. – Gdzie te elektryzujące posunięcia? Słowa, zawsze tylko słowa, żadnych konkretów! Wszyscy składają obietnice, wszyscy łżą i robią głupoty.

Erwan kiwał głową, mając nadzieję, że po tej tyradzie przyjdzie czas na deser. Morvan był kluczową postacią tego zgromadzenia. Sześćdziesięciosiedmioletni olbrzym o sile byka i żelaznym zdrowiu w kręgach wtajemniczonych długo uważany był za pierwszego glinę Francji. A zarazem za najbardziej dyskretnego.

Samouk, żarliwy lewicowiec, po wydarzeniach roku ’68 został „zesłany” do Afryki. Wydawało się, że jego kariera została przedwcześnie złamana, ale w Zairze aresztował sam, niemal nieuzbrojony, seryjnego zabójcę, który nosił przydomek Człowiek Gwóźdź i atakował białą społeczność górniczego miasta Katangi. Morvan wrócił do Francji jako bohater. Za Giscarda piął się po szczeblach kariery, triumfował za Mitterranda. Jako komisarz w „36”, dyskretnie kierował tajnymi misjami dla Wujaszka, stopniowo zyskując status nietykalnego. „Nie mam przyjaciół ani stosunków, mawiał, mam akta”.

Erwan nigdy nie przeprowadził prywatnego śledztwa, żeby dowiedzieć się więcej o pracy ojca, ale nie robił sobie złudzeń co do jego tajnych działań. Morvan zabijał, kradł, knuł, szpiegował, szantażował – zawsze dla dobra republiki. I to odróżniało go od pospolitego łotra.

Mianowany prefektem bez przydziału do regionu, za czasów Chiraca kontynuował wcześniejszą aktywność gdzieś w gmachu na placu Beauvau. Nie wymienia się zwycięskiej ekipy. Sarkozy go zatrzymał, a choć Morvan dawno osiągnął wiek emerytalny, pracował dalej za Hollande’a, tym razem w roli doradcy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Nie figurował w strukturze instytucji. Od dawna nazywany Pasqua lewicy, dziś przypominał jedną z tych spoczywających pod ziemią bomb, których lepiej nie dotykać, bo mogą eksplodować.

Nagle Erwan uświadomił sobie, że rozległ się sygnał alarmowy:

– Do kurwy nędzy, i ty nazywasz to jedzeniem?

Lodowaty pot spłynął mu po karku. Obelgi ojca błyskawicznie przenosiły go w lata dzieciństwa. Już drżał. Serce skoczyło mu do gardła.

– Tato, zamknij się!

Morvan warczał coś pod nosem. Erwan popatrzył na twarze innych – nikt nie zwrócił uwagi na słowa ojca. Loïc drzemał, Gaëlle wciąż coś pisała, dzieciaki wsadziły nosy w talerze. Nawet Maggie nadal usługiwała rodzinie, obojętna na złorzeczenia męża.

– Mogłabyś na chwilę odłożyć ten telefon – rzucił patriarcha, zwracając się do Gaëlle. – Siedzimy przy stole.

Młoda kobieta nawet nie uniosła głowy. Z profilu wyglądała jak dobra uczennica. Miała jasne, niemal białe włosy, owalną twarz, wydatne kości policzkowe, zjawiskowo bladą cerę. Tak jak Loïc, odziedziczyła urodę po matce. Ubierała się w markową, piekielnie drogą odzież, ale nosiła ją niedbale, ze swobodą i nonszalancją, które podkreślały, że gwiżdże na wszystko.

– Ejże, mówię do ciebie!

– Co?

– Mogłabyś uszanować tę chwilę, którą spędzamy razem i …

– To w sprawie pracy.

– W niedzielę?

– Nie masz pojęcia o tym, co robię.

– Na pewno mam większe doświadczenie w show-biznesie!

Wzgardliwie powtórzyła staromodne słowo.

– „Show-biznes”…

– Ci wszyscy aktorzy i producenci to banda pieprzonych zboczeńców seksualnych i …

– Kochanie, nie przy dzieciach!

Oburzona Maggie szczoteczką zbierała okruchy z obrusu.

– Nie jestem już głodna – mruknęła Gaëlle, odsuwając krzesło.

– Siedź!

Wstała, ignorując go. Nie miała czego się bać – Morvan nigdy nie podniósł ręki na dzieciaki. Obelgi i razy spadały wyłącznie na ich matkę.

– Gaëlle, uprzedzam, że jeśli…

Pokazała mu środkowy palec i wyszła. Loïc przymknął oczy i śmiał się bezgłośnie, jakby stał za przyciemnianą szybą. Maggie wróciła do kuchni. Wciąż milczące dzieci wydawały się zaintrygowane grą zagadkowych gestów.

Erwan zacisnął palce na oparciach krzesła. Nic się nie zmieniło – znowu tylko on wzmógł czujność, on jeden obserwował i szykował się do reakcji za wszystkich. Zawsze gotów interweniować, walczyć ze złymi mocami we własnej rodzinie. Był Cerberem, psem Piekieł.

Jakby na potwierdzenie, Morvan rozkazał:

– Erwan, do mojego gabinetu.

2

Jaskinia starego pełna była egzotycznych mebli i niepokojących przedmiotów, które w większości pochodziły z Konga. Były tu wklęsłe taborety, oparcia ze skórzanej plecionki, lampy oliwne, które nabijano na drzewce dzid. Maski, rzeźby, bibeloty na półkach wydawały się pochodzić z tego samego koszmaru. Głowy o wypalonych oczach, wyszczerzone zęby w rozchylonych ustach, kobiety ze zmasakrowanymi piersiami.

Ale prawdziwej pikanterii dodawała tej kolekcji seria figurek przebitych metalowymi ostrzami, szyjkami butelek, oplątanych łańcuchami, włóknami, zakrwawionymi piórami. To były minkondi pochodzące z Mayombe w Dolnym Kongu. Posążki miały chronić przed czarownikami i ich zaklęciami. Morvan wiele razy tłumaczył synowi, na czym to polegało: nganga, czyli uzdrowiciele, wydobywali z nich moc, wbijając gwóźdź albo kawałek szkła.

Z figurkami wiązała się prawdziwa historia – zainspirowały seryjnego zabójcę, którego Grégoire aresztował w 1971 roku. Morderca przeobrażał swoje ofiary w posągi wotywne nabite setkami gwoździ, odłamków lustra, żelaznych wiórów. Erwan był pewien, że ojciec ukradł te rzeźby z kryjówki bandyty.

Grégoire zdjął marynarkę. Nawet w niedzielę ubierał się jak zwykle: w błękitną koszulę marki Charvet (zawsze z białym kołnierzykiem), czarny krawat, staromodne szelki w kształcie odwróconego Y. Usiadł za biurkiem w fotelu z wysokim oparciem zwieńczonym dwiema antylopimi głowami.

– Słyszałeś kiedyś o Kaerverec?

– Nie.

– To wioska pod Brestem.

– Jeszcze jedna kolebka rodziny?

– Nie wygłupiaj się. Jest tam szkoła sił lotniczych marynarki wojennej. Sprawa z otrzęsin.

– Chyba żartujesz?

– Otrzęsiny i śmierć człowieka.

Erwan przysunął sobie krzesło. Ojciec otworzył szufladę i wyjął z niej teleks.

– Student ukrył się w bunkrze na wyspie, żeby nie przechodzić prób. Spędził tam noc z piątku na sobotę. Pech chciał, że rano to miejsce było celem ćwiczebnych strzałów. Bunkier zamienił się w kupę gruzu.

– Chcesz powiedzieć, że ten dzieciak oberwał pociskiem?

Stary podał mu kartkę:

– Na razie nie wiemy nic więcej.

Erwan szybko przeczytał depeszę. Nie lubił historyjek ojca. A ta z daleka cuchnęła kłamstwem.

– Nic o tym nie słyszałem.

– Nawet AFP o tym nie wie. Wszyscy uważamy, że należy utrzymać sprawę w tajemnicy, dopóki nie będziemy mieli wersji nadającej się do przedstawienia.

– I liczysz, że ja ci napiszę taką wersję?

– Właśnie.

– A dlaczego nie SRPJ³ z Brestu?

– Ponieważ sprawa jest delikatna. Otrzęsiny, które kończą się tragedią. Rafale, który zabija rekruta. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Obrony domagają się obiektywnego śledztwa przeprowadzonego przez brygadę kryminalną. Nie chcą, żeby podejrzewano władzę o tuszowanie sprawy.

– Znajdę się między młotem a kowadłem?

– Słuchaj, pojedziesz tam, zbierzesz fakty, napiszesz raport i basta.

– Jaki status ma misja, którą mi powierzasz?

– To misja specjalna. Jakoś to załatwię z biurem centralnym. Zostaw mi takie kwestie. Wyjeżdżasz jutro rano, a w środę masz być z powrotem. Potrzeba tam solidnego policjanta, wybrałem ciebie. Kiedy wojskowi zobaczą twoje CV, zamkną gęby.

To była oczywista aluzja do jego przeszłości człowieka czynu: za czasów BRI⁴ Erwan trzy razy sięgał po broń. Zabił. I był ranny. To mogło zrobić wrażenie na żołnierzach.

– Znasz przynajmniej sprawę?

– Żadnych szczegółów. Ale zdaniem pułkownika Vincqa, dyrektora szkoły, to był wypadek. Idiotyczny, ale jednak wypadek. Co wcale nie musi okazać się dobrą wiadomością, bo z daleka cuchnie mi tu chlewem, a gówno obryzga wszystkich. Twój raport umożliwi określenie, kto za co odpowiada.

Erwan przypatrywał się figurce z szeroką, płaską głową i bardzo długimi rękami. Była najeżona gwoździami. Ojciec opowiadał mu, że miała moc wywoływania u czarowników konwulsji, a nawet śmiertelnego wychudzenia. Erwan zawsze zastanawiał się, czy nie spowodowała anoreksji Gaëlle.

– A co z miejscowymi żandarmami?

– Masz współpracować z sekcją śledczą z Brestu, ale ty wszystkim kierujesz. Prokuratura mi to zagwarantowała.

W pokoju rozległ się szmer. Nowy teleks. Erwan przywykł do tego, że ojciec wyczekuje na depesze ze sztabu głównego. Kiedy był dzieckiem, myślał o nim jak o naczelniku dworca, który pilnuje pociągów i rozkładu jazdy, tylko że tu zamiast pociągów pojawiały się morderstwa, gwałty i wszelkie inne przestępstwa.

Morvan oderwał papier, wsunął na nos okulary, omiótł tekst spojrzeniem i dodał:

– Dziś wieczorem każę przesłać ci akta. Wyjeżdżasz o świcie. Weź kogoś ze sobą i dokumentuj wydatki.

Erwan szybko to sobie przetłumaczył: „Możesz odejść”. Wstał, ale ojciec znowu sięgnął do szuflady.

– Zaczekaj. Chcę z tobą pomówić jeszcze o czymś.

Położył przed nim formularze DCRI.⁵ Anonimowe informacje – bez autorów, niewiadomego pochodzenia. Kiedy ojciec wpadał w liryczny nastrój, mówił: „To drobne źródełka, które zlewają się w potężne rzeki”. Bo dzięki kilku słowom na kartce nieraz spowodował, że rząd drżał w posadach.

Erwan usiadł i chwycił fiszki. Nazwiska. Paryskie adresy. Daty i godziny.

– Co to?

– Wyjścia i powroty twojej siostry z kilku ostatnich dni.

– Kazałeś ją śledzić?

Grégoire z irytacją machnął ręką i zaczął recytować dane z pamięci:

– Piątek, godzina siedemnasta, spółka STMS, ulica Lincoln, godzina. Tego samego dnia, dwudziesta, Patrick Blanc, ulica Dauphine trzy, kolejna godzina. Nazajutrz, godzina szesnasta, Hervé Leroy, ulica Spontini dwadzieścia dwa. Wieczorem poszła do Plaza Athénée, a potem do Fouquet’s Barrière.

– Co z tego?

– To, że twoja siostra ma schadzkę za schadzką.

– Może to spotkania w sprawach zawodowych.

Morvan pochylił się nad biurkiem. Erwanowi wydawało się, że słyszy, jak drewno trzeszczy na łączeniach. Zapach Eau d’Orange vert Hermèsa podrażnił jego nozdrza.

– Czyżbyś był aż takim durniem? Leroy i Blanc to producenci.

– No właśnie.

– Czasami zastanawiam się, co ty masz w tej głowie. Pierwszy urządza orgie w Wersalu, drugi jest stałym klientem agencji towarzyskich. – Z całej siły uderzył ręką w blat biurka. – Do diabła, twoja siostra to kurwa! I trzeba przyznać, że szybko obciąga!

Erwan cofnął się, jakby ktoś napluł mu w twarz. Przywykł do brutalnych zachowań ojca, ale zaszokowało go coś innego.

– Kazałeś DCRI śledzić własną córkę? Na koszt państwa?

– Muszę chronić rodzinę.

– Gaëlle ma dwadzieścia dziewięć lat. Wolno jej żyć, jak chce.

Grégoire wzruszył ramionami i wcisnął się między podłokietniki fotela.

– Kiedy płaciłem za najlepsze szkoły, wspaniałe podróże, kiedy zapewniałem szanse znalezienia dobrej pracy, nie przewidywałem, że twoja siostra zrobi z siebie call girl i będzie obciągać producentom filmowym.

– Nie mów tak. Gaëlle chce zostać aktorką, próbuje się przebić…

– Jak dotąd występuje głównie goła w pismach pornograficznych.

– Nie pornograficznych, tylko erotycznych. Przesadzasz. To sposób, żeby dać się zauważyć. Powinieneś szanować jej wybory. Mówisz o niej, jakby była kryminalistką!

– Jesteś nieodrodnym dzieckiem swojej epoki. Mniejsza o sedno sprawy, liczy się sposób, w jaki się o niej mówi. Wykończy was ta poprawność polityczna. – Znów uderzył pięścią w biurko. – Cholerna banda popaprańców! – W jego ustach nie było gorszej obelgi. Człowiek lewicy wielkiej epoki, pałał nienawiścią do ugodowych socjalistów, ekologów, antyglobalistów – zawsze stał po jasnej stronie mocy. Z jego punktu widzenia ci władcy serc i sumień uosabiali zło absolutne: burżuazję, która przyjęła własną kontrkulturę przetrawioną przez jej najgorszego wroga – rewolucję. Pewnego dnia porównał wszystkich tych zielonych i do nich podobnych ze szczurami, które przeżyły mimo pożarcia śmiertelnej dawki trutki i dały początek uodpornionej rasie. Nie żartował.

Wstał i podszedł do okna, splótłszy ręce na plecach jak Bonaparte.

– Chcę, żebyś z nią porozmawiał.

– Już próbowałem. Im mocniej będziemy naciskali, chcąc jej przemówić do rozsądku, tym bardziej będzie się upierała. Choćby po to, żeby nam dopiec.

– W takim razie postaraj się, żeby zrobiło się wokół niej pusto. Przyciśnij tych gachów. Dam ci listę.

– Co ty bredzisz? Przecież nie posunę się do zastraszania tych…

Ojciec podszedł do biurka już spokojniejszy.

– Nie jest ich tak wielu. Gaëlle bawi się w to od czasu do czasu, to dla niej przerywnik. Jeśli nikt nie będzie do niej dzwonił, uspokoi się.

– Albo znajdzie sobie nowych.

– Wtedy uznam, że jest prawdziwą kurwą i nic nie mogę na to poradzić.

Erwan stawał w obronie siostry, ale był na nią równie wściekły jak ojciec. Rozpieszczona panienka, która postanowiła nurzać się w rynsztoku. On też wstał.

– Mam zastraszyć tych filmowców czy odebrać szczątki żołnierza?

– Bretania to nagląca sprawa. Resztę załatwisz po powrocie.

Erwan bez słowa wyszedł z gabinetu, przepełniony niezwykłą czułością wobec tego starego drapieżcy. Ojciec, mimo brutalności wobec żony, mimo przeszłości zabójcy, darzył dzieci bezwarunkową miłością.

– Czego od ciebie chciał?

Erwan drgnął: matka czekała na niego w półmroku korytarza.

– Czego od ciebie chciał? – powtórzyła szeptem, wpatrując się w niego wylęknionymi oczyma.

Wciąż jeszcze miała na sobie fartuch.

– Właściwie nic – Erwan machnął ręką. – Chodziło o pracę. Mógłbyś odwieźć dzieci do ich matki?

– A Loïc?

– Zasnął na kanapie.

Wszystkie niedziele były do siebie podobne.

– Sofia jest w domu?

– Zadzwoń do niej. Ucieszy się, jeśli ją odwiedzisz.

Milla i Lorenzo czekali już gotowi w przedpokoju. Na plecach mieli plecaki – brzemię dzieci, których rodzice się rozwiedli. Maggie otworzyła drzwi. Wtedy zsunął jej się rękaw, odsłaniając posiniaczoną rękę.

– Co to takiego?

– Nic. Upadłam.

Przelotna fala życzliwości wobec ojca przeistoczyła się w gwałtowną nienawiść – uczucie dobrze znane, wygodne, oswojone. Nie potrafił się nawet dziwić, że stary, dobiegając siedemdziesiątki, nadal bił żonę. Poprzestał na znacznie banalniejszym spostrzeżeniu – z wiekiem matka miała coraz większą skłonność do siniaków. Jej krwiaki były bordowe i przypominały znamiona wrodzone.

Wyszedł za próg i wesoło zachęcił dzieciaki:

– Kto pierwszy do windy?

Ruszyły biegiem, zapominając uściskać babcię.

Erwan chciał je zawołać, ale Maggie go powstrzymała:

– Daj spokój, to nieważne.

– Do niedzieli, mamo.

Dzieci piszczały przy windzie. Uśmiechnął się do nich, a potem pogrążył się w rozmyślaniach. Nie potrafił przywołać żadnych radosnych, beztroskich wspomnień z dzieciństwa. Zawsze żył w lęku, obawie, strachu przed tym, że rodzice skoczą sobie do oczu.

Kiedy drzwi windy się otworzyły, doszedł do wniosku, że to, co chodziło mu po głowie przy obiedzie, było błędne: ani Loïc, ani Gaëlle nie wyszli z tego bez szwanku. Narkotyki, po które sięgał brat, i łajdactwo siostry były reakcją na traumę z najmłodszych lat.

Przed oczyma stanął mu bolesny obraz czteroletniej dziewczynki i jedenastoletniego chłopca, którzy schronili się w ramionach najstarszego brata. Cała trójka schowała się pod kuchennym stołem, a obok bili się ich rodzice. Erwan do dziś czuł na skórze dotyk zimnej posadzki i drgania ścianki, w którą walił Pasqua lewicy.

Wszedł do kabiny z głębokim, dodającym otuchy przekonaniem, że nie jest sam, bo Loïc i Gaëlle wciąż się go trzymali, przerażeni i zagubieni pod tym kuchennym stołem.

3

Gaëlle nauczyła się wymiotować po wyjściu od rodziców.

Tym razem też pobiegła do kawiarni, w której kibel nie był zbyt odrażający – na rogu ulic Monceau i de Lisbonne, i dopełniła rytuału. Jako nastolatka przećwiczyła wszystkie techniki wywoływania wymiotów – od solonej wody po wpychanie szczoteczki do zębów głęboko do gardła. Dziś potrafiła to zrobić na zawołanie. Wystarczyło, że pomyślała o paskudnym żarciu matki, i było po sprawie.

Na dworze od razu poczuła się lepiej. Wrzesień próbował nadgonić to, czego dotąd nie dał – między pochmurnym latem a przedwczesną jesienią to jedno czy dwa słoneczne popołudnia stawały się prawdziwym luksusem. Szła aleją de Messine, delektując się widokami. Cienie pni drżały na asfalcie. Plamy światła błyskały pomiędzy liśćmi. Ta aleja była kwintesencją haussmannowskiego Paryża – kamienic z balkonami, altanami i kariatydami na każdym piętrze, ponad bujną zielenią platanów. Gaëlle czuła się tu jak królowa w alejach Wersalu.

Minąwszy skrzyżowanie z Miromesnil, skręciła w lewo w Penthièvre i zatrzymała się przed swoim domem. Okolica wydawała się wyludniona. Mimo słońca w tych wąskich ulicach panowała posępna atmosfera. Długo wahała się, czy kupić tę kawalerkę, usytuowaną o kilka kroków od placu Beauvau – bastionu bestii. Ostatecznie postanowiła zignorować to sąsiedztwo. Nie myśleć o wrogu to pokonać wroga. Poddasze, okna dachowe, parkiet z szerokich desek, tak miłych i gładkich pod bosymi stopami – wystrój był skromny, bo nie chciała żadnych ozdób, pragnąc, aby ta przestrzeń przypominała jej życie – czysta karta, którą miała dopiero zapisać. Jedyną rzeczą, do której czuła się przywiązana, była biblioteka: żywe kolory serii PUF, brązowe, zielone i złote paski Pléiade, eseje Freuda w kolorze cygar… Poniżej biografie – pstrokacizna grzbietów odzwierciedlająca rozmaitość jej pasji. Gaëlle nie potrafiła się oderwać od Nietzschego i Wittgensteina, ale połykała też żywoty Shakiry, Mylène Farmer, Annette Vadim… Czuła się zarazem rewolucjonistką i kobietą – przedmiotem, intelektualistką i gąską. To wszystko było dość zagmatwane.

Japońska palona herbata. Gliniana maska na twarzy. Biurko. Po niedzielnym obiedzie i szybkich wymiotach pozostawał jeszcze trzeci rytuał: porządkowanie świata zawodowego. Aktualizacja sieci społecznościowych, lektura maili, tweetowanie… Dla aktorki ważne jest utrzymanie stałego kontaktu z fanami, nawet jeśli ci nie gromadzą się pod drzwiami. Wysłała SMS do agentki, żeby uprzedzić, że wpadnie nazajutrz po południu – już od tygodni Gaëlle nie była na żadnym castingu.

Potem skoncentrowała się na swoim arsenale wojennym: CV, fotosach, wycinkach prasowych. Uwielbiała pracować przy blacie, jak dobry rzemieślnik. Szlifowała biografię, retuszowała zdjęcia, kserowała prezentacje, pisała do reżyserów. Jej karierę dawało się ująć w kilku linijkach. Była prezenterką w internetowych programach dla pokerzystów, grywała drugoplanowe role w filmach telewizyjnych. Raz zagrała w filmie długometrażowym wampa, ale jej scenę wycięto.

Niewiele tego było, zwłaszcza biorąc pod uwagę jej wysiłki – setki castingów, kolacji, nocy spędzonych w klubach z producentami i reżyserami na tak zwanym topie. A tymczasem nie zdołałaby się z tego nawet utrzymać, nie mówiąc już o zdobyciu Graala aktorów – pięciuset siedmiu godzin pracy rocznie, dających prawo do ubiegania się o zasiłek dla bezrobotnych. Dlatego radziła sobie w inny sposób.

Kiedy ktoś ją prowokował, poruszając tę kwestię, odpowiadała twardo: „Feminizm jest dobry dla lesbijek i burżujek. A kobiety, te prawdziwe, te bez grosza przy duszy, są gotowe na wszystko, byle utrzymać się na powierzchni i mają gdzieś parytety w parlamencie i to, jak stworzyć żeńską formę słowa minister”. A jeśli ktoś przypominał jej, że dorastała jako pupilka tatusia, dodawała: „Jestem, kim sama postanowiłam być. Zaczęłam od zera”.

Nie kłamała. Od ukończenia osiemnastego roku życia nie wzięła od ojca ani euro. Zlikwidowała nawet swoje konto bankowe i otworzyła inne, na nazwisko koleżanki – dzięki temu tyran nie mógł przelewać jej pieniędzy.

Owszem, była kurwą, ale z charakterem.

Nie uważała zresztą, żeby ten biznes ją kalał. Jej artystyczne powołanie nie osłabło. Za wzorce obrała sobie Brigitte Bardot, Marilyn Monroe, Scarlett Johansson. Zmysłowe aktorki, ale też wybitne artystki. Ciało było atutem każdej z nich, ale co z tego? Wyobrażała sobie siebie w roli Camille leżącej na tarasie willi Mallaparte w Pogardzie, albo jako Sugar Kane uwodzącą Tony’ego Curtisa na pokładzie jachtu w Pół żartem, pół serio. Tak, to była sztuka, ale o konkretnych kształtach.

W planach dnia znalazł się wniosek o wizę i pozwolenie na pracę w Stanach Zjednoczonych. Prędzej czy później aktorka myśli, że za Atlantykiem uśmiechnie się do niej szczęście. Gaëlle nie zamierzała się łudzić, ale chciała wierzyć, że tak się stanie, a przede wszystkim – spróbować. Jeśli poniesie porażkę, nie będzie żałowała.

Sięgnęła po teczkę i zaczęła przeglądać dokumenty, przygotowując się do rozmowy w konsulacie. Wszystko było w porządku. Zebrała referencje, które potwierdzały jej zdolności, odpowiedzialność i wiarygodność zawodową. Listy polecające zdobyła dzięki doświadczeniu erotycznemu i darmowym numerkom. Miała też obiecaną pracę w Stanach – to nie było takie trudne, ponieważ producenci, których znała, także tam mieli firmy. Ci sami ludzie pisali jej referencje na oba kontynenty.

Patrząc na te świadectwa i fikcyjne kontrakty, smutno się uśmiechnęła. Dokumenty wiernie odzwierciedlały jej życie – kłamstwo i grę pozorów. Wolała jednak tę fikcję od otchłani, która się przed nią otworzy, jeśli choćby przez ułamek sekundy zgodzi się przyznać, że snuje beznadziejne plany. Gdyby wyrzekła się marzeń, wyrzekłaby się życia.

Jej spojrzenie zatrzymało się na ściennym zegarze – filmowym klapsie, do którego przymocowano tarczę ze wskazówkami. Przywiozła tę pamiątkę z jedynej podróży do Los Angeles. Piętnasta czterdzieści pięć. Poderwała się. Zupełnie zapomniała o „castingu”, już za chwilę, o szesnastej. Tak nazywała schadzki po osiemset euro.

Pobiegła do łazienki i zmyła maseczkę mineralną z Morza Martwego. Pamiętała, że ten facet to chiński finansista. Kontakt podrzuciła jej cicha stręczycielka z alei Hoche. Uniosła głowę i spojrzała na swoje odbicie. Zobaczyła owalną twarz, mongolskie policzki i oczy syberyjskiego husky. Odetchnęła, zaciskając ręce na brzegu umywalki.

Chińczyk. Doskonale pasuje do tego, co wpadło jej do głowy.

4

Sofia umówiła się z nim w Ogrodzie Luksemburskim.

Erwan zaparkował na ulicy Bonaparte i wszedł bramą od ulicy Vaugirard. Trzymając dzieci za ręce, minął teren do gry w bule, a potem korty tenisowe. Włoszka miała czekać trochę dalej, przy placu zabaw. Drżał z podniecenia na myśl o spotkaniu z nią.

Kiedy zobaczył ją po raz pierwszy, poczuł dreszcz. Za drugim razem udawał obrażonego. Za trzecim zaczął się jąkać. Dopiero przy czwartym czy piątym spotkaniu zachowywał się normalnie. I dopiero wtedy mógł się jej przyjrzeć. Sofia nie była piękna – była doskonała. Taką urodę należało pokazywać na lśniących okładkach pism, na ekranach kinowych, ale Sofia wyśmiałaby takie propozycje. Była milionerką i ta uprzywilejowana pozycja wzmacniała jej naturalną władczość.

Kiedy Loïc przywiózł ją w roku 2013 z Nowego Jorku, Erwan zachodził w głowę, jak ten skrajny dureń zdołał uwieść taką boginię. Ojciec też się nad tym zastanawiał, toteż jak przystało na gliniarzy z krwi i kości, przeprowadzili dyskretne śledztwo i niemal zaniemówili, odkrywszy, że Sofia jest znacznie bogatsza od Loïca. Była córką handlarza żelastwem z przedmieścia Florencji. Jej ojciec zbił majątek na handlu metalem i ożenił się z hrabiną Balducci – zrujnowaną, ale jednak daleką krewną wielkiego rodu Aldobrandeschi. Sofia odziedziczyła urodę po ojcu (wielkopańska gęba), a elegancję po matce. Spoglądała na świat z góry jak Balducci, była twarda jak złomiarz. Reszty dokonała edukacja. Dzieciństwo spędziła w Sankt Moritz z niemiecką guwernantką, w Mediolanie uczyła się w prywatnych szkołach, potem wstąpiła na Uniwersytet Luigi Bocconi i ULM (Università di lingue e comunicazione). Szlifu nabierała na Wall Street, a w końcu poznała miłość w objęciach Loïca.

Morvanowie nie mogli w to uwierzyć. Byli mężczyznami, a przede wszystkim policjantami. Nie potrafili zrozumieć, w czym tkwi magnetyczny czar Loïca. Nie dostrzegali, że ma ładną twarz, delikatne dłonie, rozbrajający uśmiech. Niepojęte było dla nich zauroczenie dziewcząt narkomanami. To zło fascynuje kobiety, ponieważ instynkt samic podpowiada im, że właśnie ono zawsze będzie najbardziej pociągające. Nie zapominajmy też o zniewalającej mocy tych śmiałków, którzy igrają ze śmiercią.

Po kilku miesiącach zaczęły się przygotowania do ślubu. Erwan delektował się cichą rywalizacją dwóch ojców. Po prawicy stał stary lis z Afryki, cwany superglina mający tajemniczy majątek w Kongu. Po lewicy Giovanni Montefiori zwany Kondotierem, powiązany z klanem Berlusconiego i z pewnością z rozmaitymi strukturami mafijnymi. Te dwa drapieżne samce pałały do siebie instynktowną nienawiścią, wyczuwając, że uosabiają dwa oblicza tego samego zepsucia.

Młoda para wzięła ślub w Zermatt, w śniegu, i odjechała saniami. Wygłupy rozpieszczonych dzieci bogaczy. Montefiori wynajął wszystkie dostępne domki, Morvan zapłacił za bankiet w jednym z luksusowych hoteli kurortu.

Erwan, który wylądował w domku stróża, tej nocy postanowił, że weźmie pod opiekę te dzieciaki, które nie wiedziały nic o życiu. Stopniowo uzyskał przy nich status ochroniarza, czyli właściwie jednego ze służących. Lubił tę rolę: muskularne ramię wciśnięte w tani garnitur, prostak, który nie potrafi prowadzić konwersacji i nie zna się na elegancji, stał się człowiekiem, z którym księżniczka dogadała się dla dobra „młodego”, chcąc go ochraniać.

I od tej chwili Erwan i Sofia zostali sprzymierzeńcami. Ona pilnowała męża, ograniczając mu dostęp do kokainy (nie tykał już ani heroiny, ani alkoholu). Erwan znajdował brata, kiedy ten znikał na całą noc, a czasem nawet na tydzień.

Z biegiem lat zyskiwał przekonanie, że dobrze zna Włoszkę. Uroczyste kolacje, weekendy w Portofino, rejsy imponującymi jachtami pozwoliły mu odkryć ograniczenia młodej kobiety. Kochała Loïca, ale jej uczucie mieściło się w ramach wytyczonych przez klasę społeczną, do której należała. Małżeństwo stanowiło tylko jeden z etapów łatwego życia. W rzeczywistości nie była ani wyniosła, ani protekcjonalna – była standardowym wytworem włoskiej burżuazji, kobietą przywiązaną do przywilejów i konwenansów swojego świata, zaprogramowaną maszyną – doskonałą i czarującą, ale przez zapomnienie pozbawioną głównej części – serca.

Pomylił się. Narodziny Lorenza odkryły jej prawdziwą twarz. Wielką miłością Sofii okazały się jej dzieci. Loïc był tylko preambułą, nieodzownym elementem. Dlaczego jednak wybrała na ojca swego potomstwa narkomana? Bo był przystojny? Bo miał piękny uśmiech? A może ze względu na inteligencję? Sofia ostatecznie zrzuciła maskę, kiedy oczekiwała na narodziny Milli. Darła koty z Loïkiem, ale nie martwiła się tym. Odegrał już swoją rolę. Jeśli okazałoby się, że nie potrafi sprostać zadaniu, przepędziłaby go. Albo zniszczyła. Jak pajęczyca, która spółkuje z samcem, a potem go uśmierca.

– Tam jest mama!

Siedziała na ławce przed placem zabaw. Milla i Lorenzo puścili ręce wujka i pobiegli do niej. Wstała, żeby przywitać dzieci, potem zaczęła się rozglądać, szukając Erwana. Skinęła mu ręką, zapłaciła za wstęp dzieci na plac zabaw i odwróciła się do niego.

I nagle panujący wokół gwar, przechodzący obok spacerowicze, wir pierwszych suchych liści stały się tylko tłem. Sofia pojawiła się przed nim jak w kinie, kiedy kamera skupia się na bohaterce, a scenografia zamazuje.

Jej twarz zdawała się opromieniona złotym blaskiem, który podkreślał perfekcję tego dzieła. Czoło, brwi, nos, policzki – to była harmonia linii, cudowna gładkość. Biała cera przypominała delikatną powierzchnię wypieszczonego przez rzeźbiarza alabastru i aż nasuwało się pytanie, jak oddycha ta skóra. Usta, leciutko podkreślone szminką, były niczym fałda wykuta w kamieniu. Nie zamierzając korygować bladości twarzy, Sofia nie robiła makijażu i z dezynwolturą prezentowała naturalne rysy. Zwieńczeniem tego wizerunku były długie czarne włosy z przedziałkiem pośrodku, jak na starych zdjęciach Davida Hamiltona. Sofia miała w sobie więcej z wiejskiej kobiety amiszów niż z włoskiej ślicznotki.

Jednak dwa szczegóły łagodziły ten ascetyczny portret. Piegi na policzkach sprawiały, że wyglądała młodo i figlarnie. A drugi znak szczególny – lekko opadające powieki – kazały domyślać się eurazjatyckich korzeni i przydawały tajemniczości. Może dlatego wydawała się nieco znużona, melancholijna, chwytająca za serce.

– Co u ciebie?

– W porządku – powiedział, jak zwykle niezbyt elokwentny w jej obecności.

– Masz chwilkę?

Skinął głową jak żołnierz składający meldunek.

– Chodź, chcę mieć dzieci na oku.

Erwan poszedł za nią na plac zabaw i potulnie pozwolił kasjerowi ostemplować sobie rękę. Szumiało mu w uszach, tętniło w skroniach. W parku ziemia zaczęła się kołysać. Pomyślał, że to skutek napięcia. Dopiero potem zauważył, że podłoże wykonano tu ze specjalnej pianki, żeby dzieci nie raniły się, upadając.

Do diabła, wyluzuj, chłopie – powiedział w myśli. – Odpręż się!

5

Sofia znalazła wolną ławkę.

– Loïc nie mógł przyjść?

Zapytała tylko dla satysfakcji, jaką dawało jej podkreślanie nieodpowiedzialności byłego męża.

– Ma sporo pracy.

– Oczywiście, musi wciągać kokę.

Niezły początek! Erwan usiadł obok niej, nie odpowiadając. Skoncentrowana, patrzyła na zamieszanie na placu zabaw.

– Nie mam pojęcia, kto wymyślił niedzielne popołudnia w parku, ale uważam, że to jedna z rzeczy, która popycha część kobiet do rodzenia anonimowo i zostawiania dzieci.

Sofia – wzorowa matka – lubiła prowokować. Przejęła tę cechę paryżanek: rozkwitała, prawiąc złośliwości, raz po raz wypowiadała poglądy sprzeczne z tym, co naprawdę myślała, a wszystko dla przyjemności popisania się dowcipem albo dla niezrozumiałej satysfakcji, jaką przynosiła jej pewność, że inni uważają ją za złą.

– Rozwód ma przynajmniej jedną dobrą stronę: dzielisz się udręką.

Miała dźwięczny głos, który nie współgrał z obliczem piety.

– A co u ciebie? – zapytała jak dobry kumpel.

Rzucił parę banalnych słów na temat podróży do Afryki. Kręciła uroczą główką, wcale go nie słuchając. Zresztą nawet jego nie obchodziło to, co mówił. W jakimś zakątku mózgu wciąż dźwięczało mu jedno pytanie: czy domyśla się, co do niej czuje?

Dopóki była z Loïkiem, zachowywał dystans. Teraz, kiedy małżonkowie się rozstali, pozwolił sobie na to, by się w niej zakochać. Jego szanse nie wzrosły, a może nawet zmalały, ale właśnie to sobie cenił – desperacką namiętność, która do niczego nie zobowiązywała.

– Wiesz, że mieszkałam w Afryce? – zapytała od niechcenia.

Jej czarne włosy połyskiwały w słońcu przedzierającym się między zielonymi liśćmi kasztanowców.

– Pierwsze słyszę.

– Ojciec prowadził tam interesy.

– Jakie?

– Jak zwykle – metale.

– A gdzie?

– W dawnych włoskich koloniach – Etiopii, Somalii, Erytrei.

Próbował wyobrazić sobie małą dziewczynkę błąkającą się po laterytowych ścieżkach u stóp olbrzymich migdałowców, ale zaraz się otrząsnął. Zmyślała, przecież doskonale wiedział, gdzie się wychowała i gdzie chodziła do szkoły.

I znów roześmiała się jak stara kumpelka.

– Wygłupiam się – przyznała. – Nigdy tam nie byłam. Ale przecież na pewno masz moje akta, co?

Uśmiechnął się. Kiedy była tak blisko niego, popadał w swoiste rozleniwienie – brakowało mu energii i inwencji, mimo potwornego napięcia, które wprawiało go w drżenie.

Milla i Lorenzo nagle przerwali zabawę, żeby przybiec i poprosić o podwieczorek. Erwan grzebał w kieszeni, szukając drobnych na lody, ale Sofia już wyjęła z torebki w stylu vintage od Balenciagi herbatniki i buteleczki actimelu, które pochłonęli w kilka sekund. Zniknęli tak, jak się pojawili. Nareszcie mogli odżyć po ponurym obiedzie u dziadków.

– Kiedy byłam w ciąży – powiedziała Sofia, wodząc za nimi wzrokiem – czułam to, co wiele ładnych kobiet, chciałam, żeby to się jak najszybciej skończyło i żebym znów wyglądała jak przedtem. Nie chciałam przytyć o choćby jeden zbędny kilogram, nie zamierzałam rezygnować z przyjęć. A przede wszystkim pragnęłam mieć nad wszystkim kontrolę. Ale dziecko już w brzuchu zaczyna o tobie decydować. A może nawet decyduje, że się urodzi?

Przypaliła papierosa. To było ostatnie miejsce, gdzie wypadało palić, ale za to ją lubił – za tę beztroskę i naturalność, z jaką narzucała innym swoją wolę.

Niemal natychmiast dopadła do nich jakaś mamuśka i wykrzywiając się, zaciskając pięść, rzuciła:

– Oszalała pani czy co?

Erwan wyciągnął trójkolorową odznakę, nawet nie wstając z ławki.

– Policja. Proszę odejść.

Kobieta na chwilę zamarła, nie wiedząc, co odpowiedzieć.

– Proszę odejść albo przeprowadzę kontrolę w całym parku!

Megiera spąsowiała, odwróciła się i odeszła bez słowa.

– Widziałeś jej minę?! – parsknęła Sofia.

Erwan uśmiechnął się do niej. Cieszył się tym małym popisem, ale wolałby zabawiać ją rozmową. Kiedy podrywał barmanki i sprzedawczynie, był nie do pokonania, ale przy niej palił się jak pizza w zbyt gorącym piecu.

– Kiedy wreszcie przedstawisz nam narzeczoną? – zapytała, czytając w jego myślach.

– W tej chwili nikogo nie mam.

– Czasem zastanawiam się, czy jesteś gliną, czy księdzem.

I znów nie wiedział, co odpowiedzieć, więc udawał, że obserwuje gromadę dzieciaków, które biegały i wirowały w obłędnym tempie. Milla i Lorenzo zwisali z rozpiętych w górze drabinek linowych.

Sofia, widząc, że Erwan nie zamierza reagować na jej zaczepki, zaczęła opowiadać o wakacjach w Toskanii, a potem o podróżach między Paryżem a Mediolanem. Zamierzała zająć się projektowaniem i otworzyć firmę – wyrób i dystrybucja włoskich mebli. Erwan wiedział, że przejdzie w końcu do jedynego tematu, który ją interesował: wojny, jaką wydała Loïcowi, żeby uzyskać rozwód i wyłączną opiekę nad dziećmi. Z jakichś niejasnych powodów jego brat nie godził się na oficjalne zakończenie małżeństwa.

– Coś ci przyniosłam.

Wyjęła z torby szarą kopertę formatu A4, a z niej zdjęcia Loïca w kompanii podejrzanych typków. Erwan nie musiał się w nie wpatrywać, żeby zrozumieć, co dokumentują – jego brat kupował narkotyki od dealerów. W rogu każdej fotografii wpisana była data i godzina.

– Kazałaś go śledzić?

– Tylko kiedy jest z moimi dziećmi.

– Zwariowałaś?

– To on zwariował. To chory człowiek. Według moich obliczeń dochodzi do pięciu gramów dziennie. – Wyjęła mu z ręki jedno ze zdjęć i podsunęła mu pod nos. – Widzisz to? Kupuje towar na parkingu przy Halach o jedenastej wieczorem. Przyjrzyj się uważnie, a zobaczysz, że dzieci śpią w wozie.

Erwan oddał jej zdjęcia. Sofia znów zapaliła papierosa. Trzymając go w ustach, nerwowo wsunęła zdjęcia do koperty i znów mu ją wcisnęła.

– I niby co mam z tym zrobić? – zapytał.

– Przeprowadź śledztwo w sprawie Loïca.

– Pracuję w kryminalnej – odparł lodowatym tonem.

– To poproś kolegów z antynarkotykowego. Pięć gramów to już nie na użytek osobisty, to ilość handlowa. Może za to posiedzieć…

– Zapomniałaś chyba, że mówisz o moim bracie.

– I o ojcu moich dzieci. O facecie zepsutym do szpiku kości, który twierdzi, że jest w stanie opiekować się co drugi tydzień dziećmi, odwozić je do szkoły, przygotowywać posiłki, troszczyć się o nie w różnych okolicznościach i…

Poderwał się z ławki.

– Nie licz na mnie.

– Trzymacie się razem, tak?

– Loïc ma swoje wady, ale…

– I ty to nazywasz wadami? To wrak człowieka. Nie mogę zmrużyć oka, kiedy są u niego. Na Boga, przecież to jedyne rozsądne rozwiązanie!

Strach zniekształcił rysy twarzy jego szwagierki. Światło wokół nich także się zmieniło. W koronach drzew pomiędzy liśćmi tańczyły stalowe blaski. Nadciągała burza. Miał wrażenie, że grunt usuwa mu się spod stóp.

– Rób, co chcesz – powiedział stanowczo. – Masz zdjęcia, prawdopodobnie również świadków. Daj to adwokatowi. Będzie wiedział, jak postąpić.

– Ten klan Morvanów – kiedy jest źle, zwieracie szyki.

– Twoje dzieci także są Morvanami. Powtarzam: nie licz na mnie.

Ona też wstała, nerwowo wciskając kopertę do torebki od Balenciagi. I właśnie wtedy rozległ się huk tak potężny, że zadrżały bramki. Dzieci zaczęły krzyczeć, wiele z nich rzuciło się biegiem w stronę mam.

Erwan rozglądał się, szukając bratanka i bratanicy, żeby się z nimi pożegnać, ale nie znalazł ich. Trudno. Nabrzmiałe chmury z ulgą zrzuciły z siebie ciężar, zalewając ziemię ścianą wody. To była wyjątkowo gwałtowna burza.

– Jeżeli będziesz mnie potrzebowała, dzwoń – powiedział do Sofii – ale nie z takimi świństwami.

Wyrzuciła papierosa i popatrzyła na niego. Kiedy się na czymś koncentrowała, można było zauważyć, że lekko zezuje. Przez krótką chwilę widział ją taką, jaka naprawdę była, odartą z poezji, nieupiększoną jego wizjami. Była córeczką tatusia, wychowaną pośród wygód, miłości i beztroski, a teraz wpadła w bajoro prawdziwego życia.

Przeszedł ledwie parę metrów, a już przemókł. I bardzo dobrze, bo musiał zmyć z siebie całe to łajno. Najpierw ojciec, który każe śledzić własną córkę, żeby wiedzieć, z iloma facetami się puszcza, potem bratowa, która szpieguje męża, bo chce ustalić, ile bierze kokainy.

Wsiadając do samochodu, doszedł do wniosku, że wyjazd do Bretanii dobrze mu zrobi.

Powietrze! Przesączone jodem nadmorskie powietrze!

6

Lubił tu przychodzić. Pod ten butwiejący most, gdzie cuchnęło szczynami i palonym tłuszczem.

On, Loïc Morvan, cudowne dziecko finansów, dyrektor jednego z renomowanych paryskich funduszy hedgingowych, ubierający się wyłącznie w garnitury po pięć tysięcy euro, jeżdżący astonem martinem V12 vanquish za ponad trzysta tysięcy, czuł się jak w domu w takich kloakach, w kryjówkach rozmaitych wykolejeńców i wyrzutków.

To było jak powrót do źródeł. Identyfikował się tylko z jedną tradycją – upodlenia. Dziś udało mu się z niego jako tako dźwignąć – „jako tako” to trafne określenie, ponieważ właśnie teraz czekał na dealera pod mostem kolejowym, na rogu ulic Crimée i d’Aubervilliers. I nie zapomniał mrocznych lat młodości.

Kiedy po obiedzie ocknął się z ciężkiej drzemki, dopadł go atak paniki – stary znajomy. Czuł, że piersi przywalił mu kamień, że ma rozpaloną głowę, ręce zimne jak sople lodu. Z niepokojem zapytał o Millę i Lorenza, ucałował matkę i ojca, a potem uciekł.

Zadzwonił, umówił się na spotkanie. W takich chwilach obawiał się tylko jednego – wyczerpania zapasów. Zdaniem psychoterapeuty był to już pewien postęp – Loïca dręczył już tylko jeden lęk, a ten lęk, mimo że bezpodstawny (zawsze nosił kokę w kieszeniach, trzymał ją w schowku w samochodzie, a przede wszystkim w domu), można było błyskawicznie uciszyć, a to oznaczało wielką ulgę.

Pod mostem nadal nie było żywego ducha.

Zablokował drzwi i wtulił się w fotel. Deszcz osłabł, ale woda wciąż przelewała się przez krawędzie mostu kolejowego nad jego głową i skapywała niczym kroplówka olbrzymów. Ustawił klimatyzację na silne chłodzenie – chciał, żeby było mu zimno – i wpatrzony w znajome pejzaże, poddał się fali wspomnień.

Grégoire’owi Morvanowi zależało na tym, żeby wychować synów na prawdziwych Bretończyków, czyli na żeglarzy. Zapisywał ich do Glénans w wieku sześciu lat. W każde wakacje intensywnie ćwiczyli. Uparty Erwan w pewnym momencie sprzeciwił się ojcu. Ale on, wzorowy syn, stał się najlepszy w swojej kategorii. Jachty żaglowe. Regaty. Katamarany. Lata mijały, a on gromadził puchary.

Stary był zachwycony – doczekał się dziecka, które wiedziało, jak utrzymać ster rodziny! Bretończyka, który pruł fale. Loïc triumfował, ale był skromny. Zwyciężał w regatach z lekkim uśmiechem na ustach, odbierał trofea z pokorą, nieśmiało przyjmował zaloty rozpieszczonych jedynaczek, które krążyły wokół niego. Poważne życie toczyło się jakby równolegle.

Ten, kto spędza całe dnie, żeglując, wieczorem ląduje w barze. Loïc bardzo szybko zaczął wyróżniać się w innych kategoriach – został najmłodszym pijakiem wybrzeża (mając dwanaście lat), miał najmocniejszą głowę w całym Finistère (jako trzynastolatek), pobił rekord w nieprzerwanym chlaniu (siedemdziesiąt dwie godziny w wieku piętnastu lat)…

Z tymi przywarami wrócił do Paryża. Sytuacja wciąż się pogarszała, zaczęły się problemy. Opróżniał puszki, butelki, kufle i upijał się w ciągu paru minut. Wieczory zamieniły się w długie godziny upojenia alkoholowego, przerywanego wymiotami. I wtedy odkrył kokainę – cudowny środek, który niweluje niepożądane skutki picia alkoholu. Dzięki proszkowi mógł w ciągu nocy wlewać w siebie znacznie więcej. I dotrwać do rana, w pełni ciesząc się długimi godzinami pijatyk.

Jakimś cudem zdał maturę, kiedy miał siedemnaście lat, i zapisał się na ekonomię. Ojciec marzył dla niego o Sciences Po, a może nawet ENA⁶. A Loïc chciał zarabiać dużo i szybko. Wtedy doszedł do paru litrów dziennie, jak prawdziwy kloszard, ale raczej wódek niż win. Obracał się wśród podobnych do siebie – ludzkich wraków z legitymacją studencką, snujących się po omacku, z rozwaloną wątrobą i gąbczastym mózgiem.

W Bretanii bardziej znano go w tym okresie z pijackich wybryków niż z żeglarskich triumfów. Twierdził, że kiedy pływa, nie pije, ale kłamał – ukrywał butelki i kokę pod pokładem, żeglował samotnie, pozbawiony refleksu i rozwagi. Oczywiście zwyciężał coraz rzadziej, więc sponsorzy się od niego odwrócili – znalazł się za burtą w każdym tego zwrotu znaczeniu.

Gwizdał na to. Miał dwadzieścia lat, narkotyki go fascynowały. Crack, haszysz, oddech diabła, poppersy, buprenorfina, tri. Tak dużo było do poznania! Na swój sposób wciąż był poszukiwaczem. Łowcą sztucznych rajów.

Na imprezach zaczął sięgać po ecstasy. Zmierzył się z nowym typem kaca, po dwóch dniach w transie lądowanie było twarde – na pograniczu depresji i skłonności samobójczych. I znowu znalazł lek: klin z heroiny w poniedziałkowe ranki. Hera eliminowała odrętwienie i mógł zaczynać nowy tydzień. Ale hera nie była łagodną damą. Po kilku tygodniach uzależnił się od narkotyku. Po paru miesiącach balansował na granicy życia i śmierci.

Nie było już mowy ani o studiach, ani o pracy. Konto bankowe Loïca świeciło pustkami, ojciec przestał płacić czynsz za mieszkanie. Loïc zaczął sypiać, z kim popadło – z kobietami i mężczyznami, bez różnicy, byle zdobyć kasę na kolejną dawkę.

Pewnego dnia bez żadnego logicznego uzasadnienia nikt nie miał dla niego towaru. Wszystko wyglądało jak w filmie Stracony weekend, kiedy Ray Milland rozpaczliwie szuka alkoholu, ale wszystkie sklepy są zamknięte. I wtedy Loïc uświadomił sobie, że jest Jom Kippur, a Żydzi nie pracują w ten świąteczny dzień. Dla niego jednak ten Jom Kippur ciągnął się dzień za dniem, a on nie mógł pojąć, co się dzieje. Wyjaśnienie usłyszał później z ust ojca.

Obserwacja pijaństw syna nie stanowiła większego problemu dla policjanta, który rozbił siatkę zamachowców z ulicy Rennes⁷, i aresztował członków Action directe. Przez pierwsze lata pozwalał mu się wyszumieć – młodość ma swoje prawa. Ale kiedy był już pewien, że Loïc sięga po narkotyki, kazał szepnąć słówko dealerom: ktokolwiek odważy się sprzedać proszek jego synowi, wyląduje w więzieniu. Albo na cmentarzu.

Loïc dosięgnął dna. Agonia przeplatała się z fazami głodu, kompulsywną potrzebą zażycia narkotyku, alkoholu, leków. Wtedy faszerował się czymkolwiek. Pewnego dnia spotkał kumpla ćpuna w takim samym stanie jak on. Tamten powtarzał w kółko: „Wiem, jak to załatwić”. Zabrał Loïca do siebie, wciąż mamrocząc: „Wiem, jak to załatwić”. W dużym rodzinnym mieszkaniu w pobliżu Trocadéro Loïc dowiedział się, jak tamten zamierzał „to załatwić” – z ojcem, który nie chciał dać mu złamanego grosza. Chłopak błagał i groził. W końcu przyniósł młotek i roztrzaskał ojcu głowę. Przetrząsnął jego kieszenie, potem rozwalił szuflady sekretarzyka, żeby zabrać więcej pieniędzy.

Drżąc, zmagając się ze skurczami, Loïc przyglądał się wszystkiemu i nawet się nie ruszył. Wszędzie było pełno krwi, mózg na parkiecie, odłamki kości na ścianach. Morderca wybiegł, a Loïc ukrył się w pokoju jego młodszej siostry (działo się to podczas wakacji szkolnych). W końcu tamten wrócił z towarem. Siedząc między lalkami Barbie i wózeczkami, ćpali, a potem zasnęli na bladoróżowym dywanie.

Kiedy Loïc się obudził, czuwał przy nim Morvan.

– Wszystko będzie dobrze, synku.

Ludzie w białych kombinezonach czyścili dywan, sprzątali każdą powierzchnię, usuwali każdą drobinę pyłu. Inni zajmowali się jego nieruchomym kompanem. Zanim Loïc zemdlał, dotarło do niego, że mordują tamtego chłopaka.

– Wszystko będzie dobrze.

Nazajutrz Morvan zaproponował synowi układ: zatarł ślady jego zbrodni, wyczyścił – bardzo dosłownie – teren. Ale przyszedł czas, żeby syn udał się na odwyk i wrócił do zdrowia na Antylach. Loïc zgodził się na wszystko, nie stawiając warunków.

Tym razem to gliniarz okazał się naiwny. Stary Morvan utożsamiał jeszcze tropikalny raj ze zdrowym, prostym stylem życia. Tymczasem w portach i przystaniach dla jachtów panoszyło się zepsucie. Loïc – żeglarz, przystojny chłopak i biseksualista – był idealnym uczestnikiem pewnego rodzaju rejsów. Dawał sobie w żyłę, wąchał, łajdaczył się w kajucie i pluskał w morzu.

Znów zmierzał ku bramom piekieł, ale tym razem poza zasięgiem władzy ojca. Zapuścił się aż na Andamany, potem do Zatoki Bengalskiej. Znalazł się w Kalkucie, znów na dnie, gotów zrobić wszystko, byle wciągnąć resztki proszku.

I wtedy ocalił go inny człowiek.

Ktoś zapukał w szybę. Pogrążony we wspomnieniach Loïc podskoczył na siedzeniu. Pociągła, szczurza twarz zaglądała do środka. Dredy, żółta ospowata cera, marne pieńki zębów… Przy swoich pieniądzach i kontaktach Loïc mógłby znaleźć dealera o znacznie przyzwoitszym wyglądzie, ale on chciał zadawać się z najgorszymi śmieciami. Narkotyki to mroczna kraina. W tym tkwi ich istota. Nie można nadawać im pozorów szlachetności.

Otworzył okno i podał szczurowatemu rulonik – trzysta euro w małych nominałach. Tamten podsunął mu plastikową torebkę. Kiedy Loïc chciał zamknąć okno, zombi je zablokował:

– Niezła fura.

– Puszczaj.

– Zabierzesz mnie na przejażdżkę, gruby?

Loïc był największym tchórzem, jakiego nosiła ta ziemia. Jednak czując, że chroni go powłoka z blachy i stali, rzucił agresywnym tonem:

– Spadaj.

Handlarz chwycił go za kołnierz i wyciągnął nóż. Loïc miał wrażenie, że spływa po skórzanym fotelu jak gorąca sraczka, jednak lewą nogą wcisnął pedał. Odruchowo wrzucił dwójkę. Prawą nogą wcisnął gaz. Samochód gwałtownie ruszył z rykiem silnika, który potęgował się odbijany przez mury. Dealer odskoczył, wyjąc z bólu.

Na bulwarze Macdonald Loïc wychylił głowę przez okno i z ulgą odetchnął powietrzem, które po deszczu wydawało się świeższe. Porte de Clichy. Porte d’Asnières. Jechał w strumieniu samochodów do bulwaru Malesherbes, a zatrzymał się na opustoszałym placu Wagram.

Wyciągnął z plastikowej torebki narkotyk i usypał na wierzchu dłoni kreskę, tak jak robią spieszący się ludzie. Potem zauważył, że proszek cuchnie uryną, a co gorsza – jest skamieniały i suchy. Dobre znaki.

Wdech. Raz. Dwa. „Prawdziwe życie przenika przez nos – powiedział kiedyś reżyser porno gonzo z jednego z nocnych klubów. – Cała reszta to tylko sentymentalne marzycielstwo”.

Poczuł się lepiej. Jego mięśnie się rozluźniły, spadł ciężar duszący klatkę piersiową. Cały organizm wpadł w hiperwentylację. Klimatyzowane powietrze, wciąż lodowate, przenikało przez wszystkie pory skóry niczym podmuch od bieguna północnego. Zadrżał i znów głęboko odetchnął. Koszula przylgnęła mu do zlanego potem ciała. Odkleił ją i potrząsnął kołnierzykiem. Przykra woń potu przemieszana z wodą toaletową i zapachem kokainy wypełniła kabinę.

Z pewnym opóźnieniem zauważył, że płacze rzewnymi łzami. Ciekło mu też z nosa, z którego spływał wciągnięty niedawno proszek. Cholera. Otarł łzy i nos. Jego palce były czerwone. Obrócił lusterko wsteczne, żeby się przejrzeć i zobaczył bladą gębę błazna – upaćkaną białym proszkiem, krwią i łzami.

Łokciem – nie chciał wyświnić aluminiowej tablicy rozdzielczej – otworzył schowek i chwycił paczkę chustek ligninowych. Wyciągnął jedną i przytknął ją do nosa. Potem siedział przez kilka minut z głową odchyloną do tyłu.

Kiedy uznał, że krwawienie ustało, znalazł w kieszeni żel do dezynfekcji, skropił nim ręce i umył się, jak mógł – jak wtedy kiedy matka spluwała na chusteczkę, żeby wytrzeć mu umazaną buzię.

A potem wziął jeszcze jedną porcję – na drogę – i wyruszył w lepszej kondycji.

„Prawdziwe życie przenika przez nos…”

Jak długo pociągnie w tym rytmie?

7

Erwan mieszkał w dwupokojowym mieszkaniu na drugim piętrze nowoczesnego budynku przy ulicy Bellefond w 9 dzielnicy. Jednak dzielnica była mu obojętna. Nie oczarowała go ani ulica Martyrs, ani plac Saint-Georges, ale też nie przeszkadzały mu ani posępne arterie wokół dworca Saint-Lazare, ani plac Clichy. Ważne było, że ulica jest spokojna, że prawie nie widuje sąsiadów, a parking jest wliczony w czynsz.

Urządził tych siedemdziesiąt metrów kwadratowych jak typowy glina: w salonie miał biuro, sypialnia służyła tylko do tego, żeby wchodzić do niej nocą, a wychodzić tuż po przebudzeniu, kuchnia była otwarta, w stylu amerykańskim, a on jadł w niej na stojąco. Mebli było mało, ścian nie zdobiło nic, nawet żadne zdjęcie. Miał jedną obsesję: czystość. Sowicie opłacał sprzątaczkę, która przychodziła dwa razy w tygodniu, a sam poświęcał sporo czasu w weekendy na porządki. Mieszkał tu od pięciu lat i już dwa razy malował ściany na biało. Lubił zapach farby, który czuło się przez całe miesiące – zapach nowości, odrodzenia.

Kiedy obrócił klucz w zamku, zapomniał o Sofii i zaczął się zastanawiać nad rzeczywistymi powodami wyjazdu do Bretanii. Dlaczego stary go tam wysłał? Żeby uzyskać „możliwą do przyjęcia” wersję o wypadku podczas otrzęsin? A może chciał go zmusić do powrotu do ich „rodzinnego” Finistère? Albo na pewien czas pozbyć się go z Paryża?

Morvan utrzymywał, że Bretończycy współpracują z Paryżem i śledztwo uda się zamknąć w ciągu dwóch dni. Brednie. Wojskowi z sił lotniczych marynarki zamkną się jak ostrygi – Erwan był tego pewien – a żandarmi będą w nim widzieli rywala. W dodatku, gdyby na cokolwiek wpadł, prokurator zrobi, co się da, żeby chronić swoich. Żeby zmierzyć się z tym wrogim światem, potrzebował mistrza papierkowej roboty. Philippe Kriesler, alias Kripo, jego zastępca, doskonale się do tego nadawał. W ich zespole zajmował się procedurami, pisał raporty i ustalenia, protokoły z przesłuchań, wiedział o każdej zmianie przepisów, drobiazgowo przedstawiał i dokumentował wydatki, przygotowywał wnioski proceduralne. Pisanie wymaga talentu, a Kripo miał lekkie pióro.

Erwan połączył się z nim, ale trafił na automatyczną sekretarkę. Nagrał wiadomość, przypomniawszy sobie, że jego zastępca właśnie dziś wraca z urlopu. Czy w porę odbierze wiadomość? Erwan postanowił zaczekać kilka godzin i dopiero potem skontaktować się z kimś innym.

Kawa. W panującej w mieszkaniu ciszy zaczęły wracać migawki z tego niemiłego dnia. Sine ramiona matki, pąsowa twarz ojca, zdjęcia Sofii. Szurnięta rodzinka!

Uważał się za jedynego rozsądnego przedstawiciela tego klanu. A w każdym razie – najmniej odchylonego. Był kawalerem, zarabiał cztery tysiące euro miesięcznie, jego życie było poukładane jak druki podatkowe. Nosił garnitur Celio, czytał „L’Équipe”, a jego jedyną słabostką było to, że czasem pił piwo. Miał inne pasje, znacznie bardziej wysublimowane – muzykę klasyczną, malarstwo, filozofię… ale nie potrafił rozmawiać o nich w towarzystwie. A poza tym nie chciał takich dyskusji, bo to były jego prywatne sprawy. Dbał o oficjalny wizerunek: najlepszego komendanta brygady kryminalnej z rekordowym odsetkiem wyjaśnionych spraw i wieloma wyróżnieniami za strzelanie z broni sportowej.

Czy ktoś taki mógł marzyć o Sofii Montefiori?

Erwan zawsze łączył piękne kobiety z pieniędzmi, a każdy dzień pracy w policji potwierdzał powiedzenie Frédérica Beigbedera: „Kobiety nie są kurwami, ale nie znam żadnej pięknej dziewczyny, która jest z biedakiem”. W kinie żony miliarderów sypiają z bohaterskimi gliniarzami, którzy pracują za grosze. Ale w realnym świecie te damy wolą opalać się nad własnym basenem.

Musiał zadowolić się zdobyczami nie tak olśniewającymi, ale sympatycznymi: kelnerkami, fryzjerkami, ekspedientkami, kosmetyczkami. Nie traktował tych swoich wyborów lekceważąco, przeciwnie – starał się podchodzić do tych kobiet z szacunkiem i uprzejmością, jakby chciał nagrodzić im wzgardę, z jaką stykały się na co dzień. Irytowało go, gdy mówiono o „skromnych zawodach”, a ich wszystkie nazwy, kończące się na -erka czy -arka przyprawiały go o dreszcz. Lubił uważać się za obrońcę tych prostych dziewcząt.

Niestety, takie związki nigdy nie trwały długo. Bo było jak w piosence: „O czym mówi markiza, kiedy spotka markizę?”. Kasjerki opowiadały mu historyki kasjerek, szczerze mówiąc, niezbyt pasjonujące, a on rewanżował się anegdotami z życia policjantów, ciekawszymi, ale paskudnymi, a czasem przerażającymi. I nigdy nie udawało się zbudować na tym niczego trwałego.

Nie przejmował się tym. Wolał swoje marzenia. Wolał Sofię. W głębi ducha wierzył, że miłość, ta prawdziwa, powinna być nieosiągalna, a seks wcale go nie interesował.

Pod tym względem przypominał ojca. Stary lew, mistrz manipulacji, był purytaninem. Kochał tylko młodziutkie dziewczyny, ale wyłącznie platonicznie. Nieliczne sytuacje, kiedy Erwan widział go podnieconego, zdarzały się właśnie w obecności nastolatek, prawie dzieci. Zawsze go fascynowały. Widok tego brutalnego olbrzyma przeistaczającego się w Świętego Mikołaja, tak troskliwego i serdecznego, był dość obrzydliwy. Alfonsi, którzy wpychali dziwki do łóżek większości polityków, dealerzy koki zaopatrujący uzależnionych, szantażyści, z którymi wciąż miało się do czynienia, pracując w obyczajówce, BRI i brygadzie kryminalnej, w zetknięciu z tą czystością wolną od skrywanych intencji, odzyskiwali wiarę w prawość człowieka.

Mimo to Morvan, podobnie jak syn, był głęboko przekonany, że seks rządzi tym światem. Pierwsza lekcja policyjnego rzemiosła: dupa jest wszędzie i zawsze. Pod maską kultury, dyskusji, religii, munduru kryje się ciało. Potrzeba dotykania cycków, wsadzania członka w wilgotną, rozpaloną szparę. Cała reszta to literatura.

Erwan przerwał te podniosłe rozważania i usiadł przy biurku, stawiając na nim kubek i dzbanek. Włączył komputer i zaczął przeglądać maile od starego. Pierwszy dotyczył bazy wojskowej, w której doszło do „przypadkowej śmierci elewa”. Szkoła pilotażu nazywała się Kaerverec 76, od nazwy pobliskiej wsi na zachodnim wybrzeżu Finistère, czyli na najdalej wysuniętym krańcu Francji; liczba oznaczała rok otwarcia ośrodka.

Ojciec załączył internetowe linki o szkole. EOPAN (elewowie oficerskiej szkoły pilotów lotnictwa marynarki wojennej) uczyli się tu przez dwa lata, następnie na rok kierowani byli do Stanów Zjednoczonych, gdzie kończyli szkolenie na myśliwcach. Po powrocie mogli już zasiąść za sterami rafale’i, które startowały z lotniskowca „Charles de Gaulle”. Ostatnią promocję nazwano Condor 2012.

Co roku na początku sierpnia do bazy przybywało dwudziestu kandydatów, których podania przyjęto. Przez miesiąc byli obserwowani. Zdawali egzaminy z teorii, selekcjonowano ich podczas lotów, oceniano psychikę, wyniki pracy na symulatorach. Pozostawało tylko dwunastu i właśnie ci w pierwszy wrześniowy weekend przechodzili otrzęsiny.

Erwan jeszcze raz przeczytał teleks, który Morvan dostał ze sztabu. Pułkownik żandarmerii Jean-Pierre Verny z wydziału śledczego w Breście w kilku linijkach przedstawił przebieg zdarzeń. W piątek 7 września, w południe, bazę zamknięto dla odwiedzających, a oficerowie i wykładowcy musieli ją opuścić. Szkoła zamieniła się w gigantyczny teren zabaw. Cel był jeden – dać w kość nowym elewom. O siedemnastej dwunastka elewów zebrała się na apelu na płycie lotniska. Zaczęło się nurzanie w błocie, ćwiczenia fizyczne, obelgi, poniżanie. To trwało do dwudziestej. Potem chłopaków rozpędzono – nagich i brudnych – po terenie, żeby podjęli polowanie na człowieka, ale nie ustalono zasad tej „gry”. Nazajutrz rano jeden nie stawił się na apelu: Wissa Sawiris, dwudziestodwulatek z Mans. Kilka godzin wcześniej, podczas manewrów wojskowych, wystrzelono pocisk w cel na wyspie Sirling oddalonej o kilka kilometrów od brzegu. W południe eksperci wojskowi z dziedziny balistyki zbadali ruiny trafionego bunkra i znaleźli wśród nich szczątki ludzkie. Bardzo szybko zorientowali się, że to zaginiony elew. Jego oderwaną głowę, mimo znacznego zwęglenia, udało się zidentyfikować.

Erwan wypił łyk kawy i potarł oczy. Ta sprawa była wręcz niewiarygodna. Już fakt, że wystrzelono pocisk w cel położony o kilka kilometrów od bazy, gdzie elewów wypuszczano jak bażanty przed polowaniem, był dziwny, ale niepojęte wydawało się, że pocisk trafił właśnie w bunkier, w którym ukrył się jeden z nich. Czy za tą historią kryło się coś innego?

Zadzwonił telefon. Kripo.

– Wróciłeś z urlopu?

– Właśnie wszedłem. Wypoczywałem w Nadrenii. Dzwoniłeś?

– Wyjeżdżamy jutro rano.

– Dokąd?

– Do Finistère. Chodzi o otrzęsiny, które źle się skończyły.

– Cruchoty⁸ sobie z tym nie poradzą?

– Doszło do tego w bazie wojskowej, proszą o współpracę brygadę kryminalną.

– Wojskowi się zgodzili?

– Ponoć.

– A co z mediami?

– Jeszcze o niczym nie wiedzą. Naszym zadaniem jest przygotować wersję oficjalną.

Erwan już widział tytuły w gazetach: „Kolejna wpadka armii”, „Otrzęsiny: i znów tragedia”. W parlamencie podniesie się krzyk, z szaf wyciągną projekty ustaw, będą się mnożyć programy publicystyczne o wojsku. Maskarada, jak zawsze.

Kripo westchnął.

– Pojechałbym z przyjemnością, ale we wtorek o dwunastej mam spotkanie.

– Nie możesz go przesunąć?

– Robiłem to już dwa razy.

– A z kim jesteś umówiony?

– Z IGS.⁹

Erwan nie wyobrażał sobie, żeby jego zastępca mógł mieć problemy z „policją policji”, a tym bardziej żeby mógł zeznawać przeciwko któremuś z kolegów. Pięćdziesięciojednoletni Kripo był zatwardziałym kawalerem, do emerytury zostało mu kilka lat, a do świata podchodził z życzliwym dystansem. Mimo licznych dyplomów nigdy nie awansował powyżej stopnia porucznika. Może dlatego, że pracę w policji traktował jak hobby, pasjonując się także tym, co pozwalało mu zapełnić czas: grą na lutni, muzyką renesansu (należał do chóru, który śpiewał pieśni z tej epoki), dynastiami późnego średniowiecza.

– Czemu zawdzięczasz ten zaszczyt?

– Znowu chodzi o tę broń.

Pół roku temu Kripo zgubił broń służbową. W brygadzie wybuchła panika. W końcu spluwa znalazła się w etui na lutnię. Sprawa wywołała sporą wrzawę i trzeba było napisać raport, a ten, jak widać, trafił do glin nad glinami. Rozsądek podpowiadał, żeby w tej sytuacji zadzwonić do kogoś innego, ale Erwan chciał mieć przy sobie „swojego” człowieka.

– W takim razie we wtorek przylecisz na trochę do Paryża.

– Na koszt firmy?

– Zajmę się tym. Na pewno znajdzie się coś, co trzeba będzie oddać do analizy w Paryżu.

– Jak chcesz. O której wyjeżdżamy?

– O świcie. Musimy tam dotrzeć przed południem.

– Twoim samochodem czy moim?

– Moim. Będę czekał pod twoim domem o piątej. A tymczasem przesyłam ci to, co mam na temat sprawy.

Kolejna kawa. Erwan postanowił poszukać w internecie informacji o otrzęsinach. Z zewnątrz dobiegał zgłuszony warkot samochodów, deszcz chłostał szyby. Erwan poczuł dreszcz. Radości.

Uświadomił sobie, że wspomnienia z wakacji już się zatarły. Nie chciał jechać z Morvanami na wyspę Bréhat, wahał się, czy wykupić w ostatniej chwili wycieczkę do Turcji. W końcu wyjechał na dwa tygodnie do małego hotelu w Gaskonii, zabierając książki i DVD. Jedyną przygodą podczas tych wakacji była dziewczyna z wypożyczalni desek surfingowych na plaży w Bidard. Nie pamiętał już, jak miała na imię. I kto tu mówi o szacunku…

Wystarczyło wpisać „otrzęsiny”, żeby pojawiły się tysiące linków. Ogólne definicje sprowadzały się do tego: tradycja polegająca na zmuszaniu do wkupienia się każdego nowego w szkole czy korporacji. Szyderstwa, poniżanie, obelgi, tortury, pastwienie się pod pozorem zabawy. Ta praktyka powodowała reakcję łańcuchową, bo ofiary czerpały radość z wejścia w następnym roku w rolę katów i tak dalej.

Problem nie był nowy. Według historyków zwyczaj wywodził się z rytuałów inicjacyjnych prymitywnych plemion oraz starożytnego rytuału przejścia. Była to tradycja uniwersalna. W angielskich szkołach nazywano ją fagging, w Stanach Zjednoczonych hazing, we Włoszech nonnismo. Głupota nie zna granic.

Przeszedł do wydarzeń drobnych i ze zdziwieniem dowiedział się, jak często dochodziło do wypadków podczas takich zabaw. W roku 2011, podczas „weekendu integracyjnego”, jak to dziś nazywano, w Bordeaux sytuacja wymknęła się spod kontroli – poniżano rozebrane do naga dziewczęta, wypalono im krzyże na skórze. Dwa miesiące później na uniwersytecie Paris-Dauphine na ciele pierwszoroczniaka wycięto inicjał grupy organizatorów. Rok wcześniej w szkole handlowej w Nancy doszło do gwałtu. W roku 2009 wykorzystywanie seksualne stwierdzono w liceum w Poitiers. W roku 2008 pisano o „poniżeniu o charakterze seksualnym” na wydziale medycznym w Amiens. Każda jesień zaczynała się jak sezon w piekle.

Najgorsze było to, że przemocy dopuszczano się z błogosławieństwem kierujących instytucją. Erwan wyobrażał sobie administrację, wykładowców i resztę kadry, gdy zamykają drzwi budynków, spuściwszy bestie z łańcuchów – trochę jak członkowie gangu, którzy stoją na czatach, gdy inni gwałcą dziewczynę.

Erwan, który mimo lat pracy wciąż potrafił odczuwać głęboką odrazę, skrzywił się ze wstrętem. Nie był w tym osamotniony. Obecnie takie praktyki były zakazane. Ustawa z roku 1998 uznawała wszelkie formy otrzęsin za nielegalne. Stowarzyszenia i komitety utworzyły zwarty front. Zarządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej co roku przypominały o tym zakazie. W efekcie nową tradycją otrzęsin stało się karmienie tymi dokumentami „nowych” – to była próba. Bez komentarza.

Wyłączył komputer i postanowił przespać się kilka godzin. Wrzucił do torby podróżnej koszule, skarpety i slipy. Kiedy mechanicznie wykonywał te czynności, wciąż miał przed oczyma tę samą scenę: nadzy chłopcy na płycie lotniska, drżący, obrzucani zgniłymi jajami, mąką i gównem, a do tego obelgami, które padały z ust zamaskowanych ludzi.

Zastanawiał się, czy to śledztwo naprawdę da mu oddech, na jaki liczył.

8

Grégoire Morvan szedł po plaży po ciemnych otoczakach pod czarnym jak marmur niebem. W rzeczywistości nie były to otoczaki, ale jaja wielkości piłek do rugby, kryjące prawdopodobnie jakieś ohydne gadzie istoty. Stąpał ostrożnie, żeby ich nie rozdeptać. Ale znowu się pomylił – to nie były jaja, tylko głowy. Ogolone ludzkie głowy. Przyklęknął – był jeszcze młody – żeby spróbować wydobyć je z wulkanicznego pyłu.

Te głowy żyły: ogolone kobiety ze swastykami wyciętymi na czołach, zakopane po szyję. Niektóre miały wielkie, białe oczy bez źrenic i tęczówek. Inne miały skośne oczy ludzi z zespołem Downa. Jeszcze inne wyciągały szare języki najeżone drobniutkimi zębami.

Kobiety jego życia.

Kobiety jego śmierci.

Kiedy jedna z nich próbowała go ugryźć, gwałtownie się przebudził i natychmiast zerwał na równe nogi, jakby chciał uporać się ze skurczem. Przez chwilę się zataczał i musiał oprzeć się o ścianę sypialni. Kręciło mu się w głowie. Zaschło mu w gardle. Zawsze uważał, że podświadomość mści się we śnie za cenzurę, która w ciągu dnia nie dopuszcza jej do głosu. Ale ta teoria go nie dotyczyła, bo koszmar, który go obudził, nie był snem, ale wspomnieniem.

Spojrzał na zegarek: szósta rano. Wiedział, że już nie zaśnie. Po omacku chwycił antydepresanty. Pigułki. Łyk wody evian. Nie wiedział już, czy trzyma się dzięki tej chemii, czy wystarcza znajoma czynność połykania leku.

Przeszedł się po ciemnym pokoju. Od tak dawna sypiał sam, że nawet nie pamiętał, jak to jest dzielić z kimś sypialnię. Wszedł do łazienki po krem nawilżający. Długo, nie włączając światła, smarował nim twarz. Gdyby kiedyś ktoś mu powiedział, że pewnego dnia będzie wcierał w gębę coś takiego…

Podszedł do okna i rozsunął zasłony. Trudno było znaleźć równie puste, opuszczone miejsce jak aleja de Messine o tej wczesnej porze. Przypatrywał się swojemu odbiciu w szybie. To wszystko przypominało mu Hoppera. Niebieska wrześniowa noc. Blask latarni. Twarde szkielety chodników. I on, stojący w prawym rogu obrazu, ubrany w dres Calvina Kleina, który ledwie mieścił ciężki brzuch.

Jego nocni kompani już tu byli. Śmieciarze. Czarni, którzy zbierali miejskie odpady, nic przy tym nie mówiąc, nie wykonując żadnego zbędnego ruchu. Tylko jęk podnośnika i zgrzyt hamulców śmieciarki zakłócały ciszę pod platanami. Co roku mieszkańcy prosili, żeby odbiór śmierci odbywał się późniejszym rankiem. A on zawsze czuwał, żeby ich nie posłuchano. Nie mogli przecież zapomnieć o własnych brudach i o tym, że komuś płacono za ich usuwanie.

Kiedy zaczynał karierę, nadano mu przydomek Czyściciel i ten tytuł przylgnął do niego na długo. Wymiatał rejon République. Przypalał zadki łajdakom. Zawsze po cichu. Dziś tego żałował – powinien był robić jak najwięcej hałasu, żeby wybuchały skandale, żeby notable, politycy i inni wpływowi obywatele musieli spojrzeć sobie w twarz. I właśnie dlatego w okolicy jego domu duchy brzasku, ludzie podobni do niego, mogli robić tyle zgiełku, ile chcieli.

Usiadł przy sekretarzyku – meblu zaprojektowanym przez Jeana Prouvé, zabranym z miejsca zbrodni – i włączył komputer, żeby sprawdzić skrzynkę pocztową. Nie przyszło nic nowego o Kaerverec. Nie spodziewał się żadnych sensacji, dopóki sprawą nie zajmie się jego syn.

Sam nie potrafił jej wyczuć. Albo wersja oficjalna będzie się trzymała kupy, albo otworzy się puszka Pandory. Tak czy inaczej, spadnie na nich lawina kłopotów. Najbardziej niepokoiło go źródło tej sprawy. Nie powiedział Erwanowi całej prawdy. Przed teleksem odebrał telefon od admirała di Greco i samo brzmienie głosu wojskowego rozbudziło w nim najgorsze wspomnienia.

Morvan absolutnie nie powinien powierzać tego śledztwa własnemu synowi, ale jak zawsze uległ intuicji. Od czterdziestu lat uchodził za człowieka, który kalkuluje i obmyśla pokrętne strategie. To była błędna opinia – prawie wszystkie decyzje podejmował w jednej chwili, bez wahania. A poza tym był to winien staremu oficerowi, musiał wysłać mu najlepszego człowieka – Erwana, swojego syna.

Przeszedł do spraw poważnych – do tajnych informacji. W najlepszych czasach wystarczało podnieść słuchawkę czerwonego telefonu albo przeczytać kilka linijek wiadomości dostarczonej przez tajniaka. Dzisiaj musiał przez Skype’a nawiązywać zaszyfrowane połączenie z komputerem, którego IP wskazywało na Czechy, a potem wpisywać wiele kodów, które podawał mu mały kalkulatorek, kiedy już się zalogował. W ciągu kilku lat jego zawód stał się niezrozumiałą gałęzią inżynierii informatycznej i elektronicznej – agenci wywiadu poświęcali większość czasu na szkolenia i wizyty w sklepach z telefonami.

Wszedł do swojej czarnej skrzynki. Tylko jedna wiadomość, ta, na którą czekał: „Koniec gry”. Lakoniczne zdanie, które znaczyło wykonanie zadania. Od miesięcy dziennikarzyna, którego znał od lat, Jean-Philippe Marot węszył wokół francuskiej Afryki, a szczególnie interesował się nim. Morvan wydał rozkaz. Mieszkanie dziennikarza zostało wywrócone do góry nogami, twardy dysk komputera wyczyszczony, ludzie, z którymi mógł się spotykać, „sprawdzeni”; Marot był na najlepszej drodze do wyciągnięcia na światło dzienne ponurych tajemnic. Morvan mógł go zastraszać, ale to by go tylko zachęciło. Mógłby spróbować go kupić, ale tamten by się nie dał – Marotowi nie zależało ani na pieniądzach, ani na prawdzie, raczej na sławie i uznaniu w środowisku. Grégoire mógłby go też zdyskredytować, ale to by nic nie dało, bo nikt nie potrafi zdemaskować człowieka nieuczciwego lepiej niż ten, kto sam sprzeniewierza się wszelkim wartościom.

Ostatecznie postanowił więc załatwić tę sprawę, „stosując wszelkie niezbędne środki”. Lubił to wyrażenie Malcolma X, wolał jednak inne: „Spokojnie, chłopaki”, jak powiedział czarnoskóry przywódca do zabójców, którzy wpakowali w niego dwadzieścia kul.

Wiadomość „Koniec gry” oznaczała, że zagrożenie zostało zlikwidowane. Nieszczęśliwy wypadek albo samobójstwo uprawdopodobnione listem, w którym desperat tłumaczy swój czyn: problem zniknął na zawsze. Pernaud, jego specjalista od brudnej roboty, na pewno uporządkował także notatki i rękopisy, zatarł wszelkie tropy informatyczne. Nawet gdyby wydawca, ktoś z bliskich albo adwokat wiedzieli o projekcie, nikt nie zdołałby już niczego udowodnić. Poza tym każdą z tych osób sparaliżowałby strach.

Morvan nie zamierzał zresztą o nic pytać swojego człowieka – minęły już te lata, kiedy chciał znać szczegóły. Odkrył natomiast jeden z podświadomych powodów wysłania Erwana do Bretanii: dzięki temu jego syn nie będzie miał okazji niczego wywęszyć w sprawie śmierci dziennikarza.

Wrócił do łóżka, żeby położyć się jeszcze na chwilę. Zamknął oczy. Piekły go powieki, czuł narastającą od potylicy migrenę, a poza tym bolały go plecy. Na myśl, że ktoś miałby grzebać w jego życiu, robiło mu się niedobrze. Wyobrażał sobie, co znalazłoby się w rozdziale poświęconym latom młodości, gdyby sam zechciał napisać swoją biografię.

Wszystko zaczęło się od przemocy. Oczywiście – lewicowej przemocy.

Rok 1966. Dwudziestojednoletni Grégoire Morvan był żarliwym maoistą o krwawych skłonnościach. Pracował w służbach porządkowych podczas wieców, kolportował ulotki, tłukł po pyskach wszystkich, którzy mieli inne zdanie. Morvan nie był utopijnym rewolucjonistą, wolał pałkę od długich mów i dyskusji. Prawdę mówiąc, już wtedy pałał nienawiścią do całego świata. Do faszystów, którzy byli popaprańcami. Do gaullistów, którzy cuchnęli starą Francją. Do burżuazji, która szerzyła zepsucie swoimi pieniędzmi. Do roboli, którzy niczego nie rozumieli. A nawet do swoich lewicowych towarzyszy, którzy potrafili tylko ujadać, a nie mieli za grosz odwagi.

Ale najbardziej nienawidził siebie. Przyszedł znikąd, bez pieniędzy i bez dyplomu, wstąpił do policji jako zwykły stójkowy. Rewolucjonista w kepi, z gwizdkiem i w pelerynie – to nie wróżyło nic dobrego.

Maj ’68 stał się dla niego szansą. Zwierzchnicy, którzy słyszeli o jego lewicowych skłonnościach, zachęcali go do przeniknięcia do organizacji trockistowskich i maoistycznych. Kazał im się odchrzanić, ale ta propozycja podsunęła mu pewien pomysł. Szybko zapisał się do SAC – równoległej policji gaullistowskiej. Była to zbieranina różnych osiłków, byłych żołnierzy i złoczyńców, którym dano trójkolorowe legitymacje.

Przyjęto go bez najmniejszych problemów. Fakt, że był policjantem, zapewniał mu doskonałe referencje. W ciągu paru dni wszystkiego się dowiedział. Operacje z użyciem siły, fałszywe ambulanse (zbiry SAC w białych kitlach zabierający rannych studentów, a potem katujący ich w swojej siedzibie przy ulicy Solferino), infiltracja (przebrani tak, żeby wyglądać na studentów, szli na barykady, a tam dokonywali prowokacji, żeby doprowadzić do tragedii).

Po tygodniu tej roboty zdecydował się na spotkanie z Bennym Lévym, przywódcą Lewicy Proletariackiej, i zaproponował mu przekazywanie informacji. Lévy przyjął go entuzjastycznie, jednak Morvan chciał forsy. Przywódca nie krył rozczarowania, a policjant odpowiedział mu cytatem z Mao: „Krowie łajno jest bardziej użyteczne od dogmatów: można z niego zrobić nawóz”. Lévy coś tam burknął, ale w końcu wycedził przez zęby jakąś kwotę. Zawarli układ.

Przez następne tygodnie przykładał się do swoich zadań, czyli głównie podpalania samochodów i wypisywania zabawnych sloganów: „Społeczeństwo to drapieżny kwiat”, „Kochajcie się jedni na drugich”, „Mam gdzieś społeczeństwo, a ono odpłaca mi z nawiązką”. W ciągu dnia patrolował 5 dzielnicę w mundurze, a wieczorami biegł na uczelnię przebrany za hipisa. Potem znowu zmieniał strój na biały kitel i brał ze sobą garotę. O świcie sprzedawał informacje maoistom i ruszał do pracy.

Przestał sypiać. Od uczestników rozruchów, którzy koczowali na Sorbonie, dostał narkotyki. Którejś nocy grupa SAC otrzymała pilne zadanie: przenieść biura generała de Gaulle’a. Znalazł się w niej Morvan. Opróżniał szuflady, nosił pudła i ładował je do ciężarówek. A po drodze wykradał dokumenty.

Innej nocy jego grupa trafiła na bójkę uliczną. Prawicowcy napisali na murze: „Zabijajcie każdego komunistę, gdziekolwiek go spotkacie!”. Tym razem komuniści byli całkiem blisko. Banda lewaków rzuciła się na malujących. Bójka. Rzezimieszki z SAC rzuciły się na nich. Morvan nie wytrzymał. Ruszył na faszystę, który katował studenta, i powalił łotra, bijąc go łańcuchem. Jego koledzy z SAC nic już nie rozumieli. Chwycili go, ale się wyrwał, zaczęli bić, więc uciekł.

Zaszył się w swoim komisariacie, udawał, że nic się nie wydarzyło, ale o sprawie dowiedzieli się jego przełożeni. Sytuację pogarszało to, że człowiek, którego pobił, to Pierre-Philippe Pasqua, syn Charles’a – wiceprezesa SAC. Korsykanin zażądał głowy zdrajcy, ale uzyskał przeciwny efekt – gliniarze, z których wielu należało do SFIO¹⁰, nie znosili, kiedy SAC wydawał im rozkazy. Ostatecznie Morvan uratował skórę, ale musiał odejść z policji.

Właśnie wtedy przypomniał sobie o dokumentach – tych, które wykradł od de Gaulle’a. Roiło się w nich od szczegółów dotyczących operacji „pomarańczowe światło”, jak wówczas mówiono. Negocjował. Pozostał w policji, jednak wysłano go do Gabonu, gdzie miał szkolić gwardię osobistą prezydenta Bongo. A przede wszystkim miał się nie rzucać w oczy.

Grégoire wstał i poszedł do łazienki. Światło. Znowu ta morda starego krokodyla. Nie miał już siły przypominać sobie, co było dalej. Jak związał się w Afryce z dawnymi wrogami. Jak ta prawicowa hołota – OAS-owcy, zmuszeni do opuszczenia kraju szpiedzy, bandy łajdaków, którzy za dużo wiedzieli – nauczyła go nowego fachu. Jak zatrzymał Człowieka Gwoździa i stanął oko w oko z samym diabłem…

Wskoczył pod prysznic. Po powrocie do Paryża już nigdy nie działał z pobudek politycznych. Pracował na rzecz ładu, to znaczy chronił swoisty odwieczny porządek.

Koszula. Szelki. Garnitur. Jak co rano, dotyk delikatnych tkanin wzbudził w nim poczucie niezniszczalności. Czy to za sprawą pieniędzy, czy też władzy? A może po prostu przyzwyczajenia? Czuł to, co powinien czuć zawsze każdy generał, gdy ubierze się w mundur.

Pomyślał o krótkiej podróży swojego syna do Konga. Jak zwykle Erwan dowiedział się od ojca zaledwie małej cząstki prawdy. Morvana nic nie obchodziła śmierć Nseko – zapewne skutek rywalizacji między czarnuchami. Mumbanza, jego prawdopodobny następca, wcale mu nie przeszkadzał. Morvan fatygował się tam tylko po to, żeby się upewnić, czy jego projekty nie wyszły na jaw. Nie wykluczał, że Nseko był torturowany i że próbował się ratować, zdradzając informacje. Jednak z tego, co słyszał, nikt nie wiedział o jego kombinacjach. A zatem wszystko grało, natomiast śmierć Afrykanina w sumie była mu nawet na rękę – pozbył się jednego wtajemniczonego w sprawę. Wykorzystał też pobyt w Lubumbashi, żeby wykonać kilka telefonów do ekip terenowych. Wyglądało na to, że na Północy wszystko przebiega zgodnie z jego oczekiwaniami.

Wiążąc krawat, włączył radio. France Info. Wczoraj prezydent François Hollande obiecał spadek bezrobocia w ciągu najbliższego roku. Bezprecedensowy szok budżetowy. Bomby spadają na Aleppo. Siedmioletnia Zajnab, która zdołała przeżyć masakrę w Chevaline, wybudziła się ze śpiączki. Bernard Arnault zapewniał w drodze do Belgii, że zamierza płacić podatki we Francji. Dziennikarz, wolny strzelec, Jean-Philippe Marot, zabił się, skacząc z okna swego mieszkania na dziewiątym piętrze.

Morvan wyłączył radio i zapiął marynarkę. Dwie dobre wiadomości – żadnej wzmianki o Kaerverec i tylko kilka słów o śmierci dziennikarza.

Włożył macbooka do teczki i zapiął jej chromowane zamki. W progu sypialni zastanawiał się, jakimi podniosłymi słowami mógłby podsumować krótkie rozważania nad przeszłością.

Nic nie przychodziło mu do głowy.

Trzeba kontynuować robotę, i tyle.

9

– Gdzie jesteśmy?

– Minęliśmy Saint-Brieuc. Zostało nam jeszcze ze sto pięćdziesiąt kilometrów.

– O kurwa!

Erwan nie mógł się doczekać końca tej podróży. Prowadził od piątej do siódmej rano, potem za kierownicą usiadł Kripo, a on drzemał, nie mogąc jednak naprawdę usnąć. Dziewiąta rano. Alzatczyk nastawił cicho odtwarzacz, z którego sączyły się dźwięki lutni – muzyka Anthony’ego Holborne’a, angielskiego kompozytora, żyjącego chyba w XVI wieku. Nawet miłe te niby-kołysanki, jednak trochę piskliwe.

Przez myśl przemknęło mu wspomnienie. Finistère, Finis terrae: koniec ziemi. Trudno o celniejsze określenie, bo czuł się, jakby jechali tak od trzech dni.

– Tam jest stacja benzynowa.

Kripo zjechał i zatrzymał się przy dystrybutorze. Kiedy napełniał bak volvo, Erwan wszedł do barku. Czekając na kawę, uświadomił sobie, jak ponura panuje tu atmosfera. Opary tłuszczu pod plafonem. Kierowcy ciężarówek, którzy wychodząc z kibla, zapinali rozporki. Przy barze pijacy, którzy już zdążyli wlać w siebie kilka szklaneczek. Mimo tak deprymującego otoczenia z przyjemnością wypił kawę. Czuł przyjemne ciepło. Smak espresso, zbolałe ciało, powrót do pracy.

Po chwili dołączył do niego Kripo. Zamówił cappuccino. Położył na ladzie akta i bez zbędnych wstępów zaczął opowiadać o Wale Atlantyckim:

– W tysiąc dziewięćset czterdziestym drugim roku Niemcy zamienili duże porty Bretanii w fortece, żeby stawić czoło anglosaskiemu zagrożeniu. Saint-Malo, Brest, Lorient, Saint-Nazaire.

Erwan z wysiłkiem przypomniał sobie, że ofiarę, a raczej to, co z niej zostało, odnaleziono w bunkrze. Opowieść Kripo przypomniała mu przede wszystkim o pewnym szczególe – pochodzeniu przezwiska. Kiedy koledzy z brygady kryminalnej dowiedzieli się, że Philippe Kriesler był Alzatczykiem, natychmiast zaczęli go nazywać Kripo, jak w skrócie mówiono o Kriminal Polizei, niemieckiej policji kryminalnej. Erwan ich wtedy zwymyślał, bo przecież ta służba okryła się złą sławą, prowadząc między innymi eksterminację chorych umysłowo i Żydów. Ale głupotę nie tak łatwo wykorzenić z „36”. Przezwisko zostało, a kiedy już wszyscy do niego przywykli, niemal zapomnieli, jak naprawdę nazywa się ich kolega.

– To przypominało czasy wielkich katedr – ciągnął z zapałem Kripo. – Architekci, inżynierowie, rzemieślnicy z organizacji Todta jeździli po wybrzeżu i błyskawicznie budowali.

Alzatczyk żywił atawistyczną i irracjonalną nienawiść do Niemców, równocześnie jednak pasjonował się historią Trzeciej Rzeszy. Jego poranny wykład był tego dowodem – nie zdążyłby zgromadzić tych informacji przez kilka godzin nocy, mówił z pamięci.

– Zobacz, co znalazłem w domu – oznajmił, rozkładając mapę. – To topografia budowli na Sirling!

Erwan zobaczył osamotnioną wyspę nad Ouessant, w odległości pięciu kilometrów od wybrzeża, na wprost wsi Kaerverec. Na tym skrawku ziemi oznaczono budowle wzniesione przez ludzi Todta. Co najmniej trzydzieści. Każdemu znakowi odpowiadał rodzaj budowli: kazamaty, schron, wieża, mur przeciwpancerny, wieżyczka. Mapę uzupełniały zdjęcia. Niektóre twory były naprawdę dziwne: gwiazdy o stalowych końcówkach nazywały się „czeskimi jeżami”, studnie zamykane żelaznymi wiekami, zamaskowane trawą, nazwano „tobrukami”.

– Te zdjęcia nie oddają ich wyglądu za tamtych czasów. Wszystko było zamaskowane. Kamuflaż pokazywał niskie białe płoty, namalowane okna. Beton, dzięki szarym tkaninom, wyglądał jak skały.

Liczba budowli na wyspie sprawiała, że ten tragiczny zbieg okoliczności wydawał się wręcz niesamowity: pocisk trafił właśnie w to jedyne miejsce, w którym schronił się człowiek.

– Dobra – mruknął Erwan, odstawiając filiżankę. – Jedziemy?

– Zaczekaj, poproszę o rachunek.

Wygląd Kripo zwracał uwagę: bardzo wysoki, barczysty, z siwymi włosami związanymi w koński ogon, był ubrany w śliwkową marynarkę ze sztruksu, do tego pomarańczowy szalik i wysokie buty z cielęcej skóry, tak wytarte, że obłaziły jak stary fotel. Można go było wziąć za podstarzałego motocyklistę albo za profesora sztuk plastycznych tuż przed emeryturą.

Zamiast wziąć zwykły rachunek, kazał nieszczęsnej kasjerce wypełniać formularz wydatków. Erwan obserwował go z uśmieszkiem na ustach. Alzatczyk był formalistą, a równocześnie marzycielem. Intelektualistą z alergią na działanie. Typem gliniarza, który mógłby stać przez pięć minut nad plamą krwi, starając się ją rozszyfrować, jakby chodziło o plamę atramentu testu Rorschacha.

Erwan znów usiadł na fotelu pasażera i wykorzystał to, żeby przejrzeć maile. Pułkownik Verny przekazał mu nowy raport. Potwierdzono tożsamość ofiary. Porównanie żuchwy, względnie dobrze zachowanej, z dokumentacją stomatologiczną Wissy Sawirisa pozwoliło uzyskać co do tego pewność. Verny przekazał także dokumenty złożone przez młodego człowieka wraz z podaniem o przyjęcie do szkoły. Erwan przyglądał się jego zdjęciu: śniady, o regularnych rysach, pulchnych policzkach, Wissa wyglądał na łagodnego chłopaka, a w wyrazie jego twarzy było coś kobiecego.

Erwanowi przemknęło przez myśl, że trzeba być świetnym matematykiem, żeby zostać pilotem myśliwca. Wissa Sawiris miał tylko maturę z przedmiotów ścisłych, następnie ukończył pomaturalną szkołę pilotów. Zapisał się w biurze informacji zawodowej marynarki morskiej, składając podanie do Kaerverec. Trafił do pierwszej grupy selekcyjnej w lipcu, a pod koniec sierpnia, po ostatnich egzaminach z latania, został przyjęty. Dopiero od tej chwili był żołnierzem: OSC, oficerem kontraktowym.

– Dojeżdżamy.

Erwan otworzył oczy. Zasnął, czytając CV. Spodziewał się zobaczyć zieloną równinę upstrzoną granitowymi skałami, tymczasem przed jego oczyma rozpościerały się pola uprawne, farmy wyglądające jak podmiejskie domki i pawilony handlowe w jaskrawych kolorach. Tak mogła wyglądać mieścina w dowolnej części Francji.

Poczuł się rozczarowany, chociaż od zawsze nie znosił Bretanii. Od tych obozów w Glénans, kiedy jako ośmiolatek starał się nic nie rozumieć, nic nie robić, niczego nie polubić, zawsze uciekał przed tym regionem, nawet kiedy ojciec kupił w latach 80. dom na wyspie Bréhat. To, co teraz zobaczył, utwierdziło go w przekonaniu, że niewiele stracił. Banalny wiejski pejzaż, ziemia nafaszerowana pestycydami, podporządkowana prawom przemysłowej wydajności.

I oczywiście padało. Wilgoć sprawiała, że wszystko wyglądało tu jak zrobione z pumeksu i przyprawiało o dreszcz. Jedyną oznaką celtyckiej kultury były dwujęzyczne tablice. Od Brestu dzieliło ich już zaledwie kilka kilometrów.

– To mi przypomina młodość – rzucił Kripo.

– Gdzie?

– W Alzacji. Należałem do celtyckiego zespołu muzycznego, Armorykanie. Nieźle się bawiliśmy. Lutnia i harfa celtycka mają ze sobą bardzo wiele wspólnego…

Erwan już nie słuchał. Zastanawiał się, co właściwie tu robi w towarzystwie tego podstarzałego barda. Po jakiego diabła ojciec wpakował mu tę pieprzoną, durną sprawę?

10

Bombardowany podczas drugiej wojny światowej Brest ucierpiał tak bardzo, że został zbudowany od nowa, zgodnie z nowoczesnym, uwzględniającym zasady higieny planem. W efekcie powstało miasto kątów prostych, na wzór Nowego Jorku, a wiatr od morza wdzierał się do niego, nie natrafiając na żadne przeszkody. Jeśli chodzi o architekturę, to podporządkowano ją trendom dominującym w latach pięćdziesiątych: nagie fasady, tarasy na dachach, zaokrąglane rogi budynków. Wtedy wydawało się, że to dobry pomysł, jednak dziś Brest cieszy się sławą najbrzydszego miasta Bretanii, a nawet całej Francji.

Im dłużej jechali, tym bardziej pewien szczegół drażnił Erwana – niemal na każdym kroku widać było tablice wskazujące drogę do szpitala Morvan. Własne nazwisko powtarzane tak często pod czerwonym krzyżem było dla niego jak zły omen.

Kostnica mieściła się w drugim tutejszym szpitalu: Cavale blanche – Gazeg Wenn w wersji oryginalnej. Kilkakrotnie pomylili drogę, bo Kripo nie chciał użyć GPS-u, w końcu jednak znaleźli placówkę wznoszącą się na wzgórzu, nad blokami socjalnymi. Teren szpitala przypominał wielką sypialnię – budynki stały na pylonach, otoczone rozległymi trawnikami. Wydawało się, że te klocki, z których każdy oznaczony był dużym numerem, kryją choroby miasta, przypisane do poszczególnych działów medycyny.

Mieli zgłosić się do numeru 1. W głębi holu czekało na nich trzech facetów w czarnych kurtkach i pelerynach. Siedzieli w kafejce La Brioche dorée. Uściski dłoni. Prezentacja. Jean-Pierre Verny, pułkownik żandarmerii z wydziału śledczego w Breście, nadawca maili; Simon Le Guen, kapitan instruktor sztabu dowodzenia Kaerverec 76; Luc Archambault, porucznik żandarmerii lotnictwa, odpowiedzialny za bezpieczeństwo wojskowe bazy. Czarne fałdy zroszonych deszczem peleryn przydawały im wyglądu grabarzy, których obowiązkiem jest towarzyszyć trumnom, choćby nad wybrzeżem szalał najpotężniejszy sztorm.

Zamówiono kawę. Gospodarze wiercili się na krzesłach. Erwan obserwował ich kątem oka. Verny, żandarm, wyglądał posępnie. Krótkonogi, poruszał się jak ciężarowiec i chyba bił się z czarnymi myślami. Simon Le Guen, instruktor, był odlany z tej samej formy, ale czerwony. Z jego przekrwionej twarzy spoglądały niebieskie oczy mrugające kurzymi powiekami. Podgolone włosy tworzyły na jego głowie jasny kask, tak jasny, jakby facet był albinosem. Wydawał się równie spięty jak jego kolega, tyle że przypiekany na rożnie. Archambault był jego przeciwieństwem – jego pociągłą twarz przecinały cienką metalową oprawką okulary, przypominające te, których używają piloci. Na pozór niegroźny, miał w oczach jakiś blask – strach, może szaleństwo. Jego spojrzenie przypominało niegdysiejszych nauczycieli – cherlawych okularników, w których skórze kryli się anarchiści zdolni podkładać bomby pod samochody.

Podano kawę. Erwan obawiał się natrafić na mur wrogości, okazało się jednak, że tych trzech spryciarzy odetchnęło z ulgą, mogąc liczyć na pomoc policjantów ze stolicy. Najwyraźniej nie mieli pojęcia, jak zabrać się do tej sprawy.

– Komendancie, czy dostał pan moje wiadomości? – zaczął Verny.

– Tak, dziękuję.

– Pomyślałem, że te informacje mogą się panu przydać przed spotkaniem z rodzicami.

– Z rodzicami?

– Z rodzicami ofiary. Będą tu lada chwila.

– I to ja mam ich przycisnąć?

– Skoro przekazano panu śledztwo…

– W chwili śmierci za Wissę Sawirisa odpowiadały siły powietrzne marynarki.

– Śledztwo powierzono brygadzie kryminalnej z Paryża. Na panów spada więc obowiązek…

Erwan gestem ręki pokazał, że się poddaje.

– Proszę opowiedzieć mi o otrzęsinach w tej szkole – powiedział dobitnie.

– My wolimy nazywać to weekendem integracyjnym – skorygował go Le Guen.

– Niech będzie. Jakie zabawy planowano w tym roku?

Archambault rozsiadł się wygodnie na krześle:

– Czołganie w błocie, zadania sportowe, podchody…

– Jak długo miało to potrwać?

– Do sobotniego wieczoru.

– Pańskim zdaniem w szkole styl jest łagodny czy raczej ostry?

– Ostry.

Erwan nie pytał o szczegóły, uznając, że jeszcze będzie na to czas.

– Otrzęsiny zaczęły się w piątek o siedemnastej na płycie lotniska. Czy Wissa tam był?

– Owszem. Wszyscy go widzieli.

– Po dwudziestej studenci rozproszyli się po terenie, prawda?

– Prawda. Szczury…

– Co takiego?

– Tak nazywa się tu nowych. Ruszają pierwsi, a godzinę później Lisy, czyli ci, którzy prowadzą otrzęsiny, rozpoczynają pościg.

Szczury, Lisy – musiał szybko dostosować się do tego środowiska.

– W jakim celu?

– Nie było mnie przy tym, ale przypuszczam, że kiedy któregoś dopadną, chcą mu napędzić strachu. Chodzą z pochodniami, dmą w rogi, ale nie robią nic strasznego.

– Podczas tego polowania nikt już nie widział Wissy?

– Nikt.

– Czyli uciekł nocą?

– Na pewno.

– Czy zdołałby dopłynąć na wyspę Sirling?

– Wykluczone – stwierdził czerwony jak homar Le Guen. – To trzy mile, a we wrześniu na tych wodach są silne prądy.

– Czyli musiał mieć łódź?

– Tak.

– Skąd ją wziął?

Archambault szybko odparł:

– Baza dysponuje flotą zodiaców, które cumują u wybrzeża w odległości kilometra od szkoły. Są tam głównie hurricany, potężne, ponadtrzystukonne maszyny. Tutaj nazywa się je ETRACO, „jednostki szybkiego transportu komandosów”.

Niemal każda odpowiedź wprowadzała jakieś nowe słowo – ci trzej podchodzili do sprawy z pełną powagą.

– Tych łodzi nikt nie pilnuje?

– Nie. Tam nikomu nie przyszłoby do głowy dotykać sprzętu wojskowego.

– Ale żeby uruchomić silnik, trzeba wziąć klucz?

– Wissa urodził się w świecie aeronautyki, jego ojciec pracuje w aeroklubie – wyjaśnił Verny. – Chłopak na pewno potrafił uruchomić każdy silnik.

– Czy brakowało jakiegoś zodiaca?

– Nie – powiedział żandarm.

– Czy znaleziono jakąś łódź w pobliżu wyspy?

– Też nie, ale na pewno ją znajdziemy, to kwestia najbliższych godzin.

Erwan ogarnął całą trójkę spojrzeniem:

– Mimo że nie skradziono żadnego zodiaca i nie odnaleziono żadnej łodzi, utrzymują panowie, że Wissa odpłynął łodzią, żeby się ukryć i uniknąć nękania?

– „Utrzymujemy”? – obruszył się Le Guen. – Do diabła, przecież taka jest prawda!

Rzucił te słowa z wielką wściekłością. Jego przywiędłe powieki raz po raz mrugały.

Erwan wolał nie ciągnąć tego wątku.

– Kto wiedział o planowanych na sobotni poranek manewrach lotniczych?

– Nikt.

– Nawet wasi dowódcy?

Verny wstał, grzebiąc w kieszeniach.

– Może jeszcze kawy?

Wojskowi pokiwali głowami. Wszyscy potrzebowali krótkiej przerwy. Nie spodziewali się, że od razu zostaną poddani ostremu przesłuchaniu. Kripo poszedł z Vernym do barku.

– O takich manewrach nikt nie może wiedzieć, ponieważ są tajne, a decyzje zapadają na bardzo wysokim szczeblu – podjął ściszonym głosem Archambault.

Rozpiął kurtkę. Jego podkulone pod plastikowe krzesło długie nogi nie przestawały podrygiwać.

– Skąd przyleciały samoloty, które strzelały? – zapytał Erwan.

– Oddano tylko jeden strzał. Rafale wystartowały z lotniskowca „Charles de Gaulle”.

– Gdzie on stacjonuje?

– W tej chwili znajduje się na północ od naszych wybrzeży, w odległości około dziesięciu mil.

– Czy między Kaerverec i lotniskowcem istnieje jakiś związek?

– Łączy je tylko osoba admirała di Greco.

– Kto to?

– Dowódca sztabu K 76. Pełni także funkcję na CDG. Przemieszcza się pomiędzy tymi dwoma siedzibami.

– Gdzie teraz przebywa?

– Na pokładzie.

Erwan musiał więc odwiedzić jedną z najpotężniejszych jednostek marynarki wojennej na świecie. Nie potrafiłby określić, czy ta perspektywa go podnieca, czy też przytłacza.

– Czy urządzanie takich manewrów w pobliżu regionu, który ściąga tylu turystów, nie jest niebezpieczne?

– Do Sirling nie wolno się zbliżać. To ostatni taki poligon w Bretanii. Wszystko jest pod kontrolą, panie komendancie.

– Prosiłbym, żeby się pan do mnie tak nie zwracał. Po pierwsze, nie jestem pańskim przełożonym. Po drugie, nie mam nic wspólnego z wojskiem.

– Rozumiem, panie ko… – Archambault ugryzł się w język. – Warunki bezpieczeństwa zostały zachowane. W przeciwnym razie nie odpalono by pocisku.

– Przed rozpoczęciem operacji wszystko sprawdzono?

– Oczywiście. Śmigłowiec przeprowadził zwiad.

– Proszę mi opowiedzieć o miejscu zbrodni.

Trzej wojskowi aż podskoczyli, słysząc to słowo. Erwan szybko się poprawił:

– O miejscu zdarzenia.

– Jak pisałem – powiedział Verny – ekipa balistyczna odnalazła… szczątki. Pracownicy zakładu pogrzebowego przybyli po dwóch godzinach i zebrali to, co dało się zebrać. Mówiono mi, że było tego pięć czy sześć… części.

– Pobrano próbki?

– Oczywiście.

– Ściągnięto ekipę z wydziału kryminalistyki?

– Nie było takiej potrzeby. Eksperci wojskowi zebrali wszelkie ślady. To ich fach.

– Ich fach polega na oględzinach gruzów, a nie szczątków ludzkich.

Żandarm nie odpowiedział. Sięgnął po teczkę i wyjął z niej fotografie.

– Proszę rzucić na to okiem. Przekona się pan, czy wykonali dobrą robotę.

Ślad uderzenia pocisku był dziurą o średnicy pięciu metrów, wypełnioną wodą. Ze struktury bunkra nie zostało absolutnie nic, a szczątki budynku zostały rozrzucone w promieniu wielu metrów. Technicy oznaczyli ich położenie żółtymi chorągiewkami. Na spalonej trawie widniały niebieskie znaczniki, zapewne wskazujące szczątki ciała. Na żadnym zdjęciu ich nie utrwalono.

– Ustalono z całkowitą pewnością, że były tam tylko jedne zwłoki?

– Jak to?

– Nie mogły to być szczątki dwóch osób?

Z ust Le Guena wyrwał się śmiech. Nerwowy, wzgardliwy, zdający się mówić: „No i macie pomysły gliniarza!”.

– Co pan ma na myśli? – warknął.

– Nic. W mojej pracy należy brać pod uwagę różne możliwości.

– Jeżeli przyjechał pan tu po to, żeby babrać się w gównie, którego nie ma, to nie będziemy panu w tym pomagali.

Erwan patrzył mu prosto w oczy. Cisza przeciągała się, paląc jak rozżarzony metal.

– Lekarz sądowy nie wysunął takiej hipotezy – włączył się Verny, żeby rozładować napięcie – ale może go pan o to zapytać.

– Wróćmy do nocy wypadku: czy przed zniknięciem Wissa nie wrócił do pokoju?

– Nic na to nie wskazuje.

– Sprawdzono jego telefon komórkowy, kartę płatniczą, komputer?

– Czekaliśmy z przeszukaniem na pana, wydaje się jednak, że wszystko jest na miejscu.

To była pierwsza dobra wiadomość – mogli sami zbadać sprzęt elektroniczny i informatyczny ofiary.

W drzwiach pojawił się pielęgniarz.

– Przyszli rodzice.

Trzej oficerowie jak na komendę poderwali się z miejsc. Ich peleryny zaszeleściły.

– Lepiej byłoby im nie pokazywać tych…

– Wiem, co mam robić. Kripo, zaczekaj na mnie w samochodzie. Zadzwonię do ciebie, kiedy skończę z rodzicami.

Nie zamierzał dopuścić, żeby jego zastępca wdawał się w rozmowę z trzema muszkieterami.

– A wy – dodał – nie ruszajcie się stąd. Razem pójdziemy pogadać z lekarzem sądowym.

– Ale…

– Rodziców biorę na siebie, ale lepiej, jeśli będziecie przy innych czynnościach.

11

Erwan dawno oswoił się z kostnicami. W takich miejscach rzadko dbało się o estetykę. Betonowe ściany najczęściej malowano tylko farbą olejną, rury kanalizacyjne biegły na wierzchu. Ta w Cavale blanche wyglądała podobnie, ale pewien element sprawiał, że panowała tu jeszcze bardziej przytłaczająca atmosfera: na ścianach sutereny jakiś artysta wypacykował jednobarwne freski. Pierwszy, czerwony, wyobrażał plamy krwi. Niezbyt szczęśliwy pomysł. Dalej, w poczekalni, stała kanapa i fotele obite tkaniną w drobne motywy w stylu Paula Klee. Obok ekspres do kawy i akwarium. Rodzice Wissy Sawirisa zatrzymali się przy złotych rybkach. Szedł, wyciągając do nich rękę. Uśmiechnąć się czy nie uśmiechać? Ile takich spotkań miał już za sobą? Jak znaleźć słowa, które niczemu nie służą? Okazywać pozorowaną empatię? Cholera.

Ponieważ Wissa Sawiris był ciemnoskóry, Erwan sądził, że rodzina wywodzi się z Afryki Północnej. Pamiętał też, że ojciec chłopaka pracuje w aeroklubie. Krótko mówiąc, spodziewał się zobaczyć maghrebskiego mechanika w czarnym, źle skrojonym garniturze, a u jego boku żonę z zasłoniętą twarzą. Ojciec Sawiris był wysoki i elegancki. Nosił czarną marynarkę, spod której widać było lazurowe polo Lacoste’a. Smagły, o głębokim spojrzeniu, wyglądał na tego, kim był – inżyniera lotnictwa w żałobie. Jego żona była niemal równie wysoka jak on. Miała mocno zarysowane brwi, skórę barwy miedzi i długie rude włosy, które opadały falami na ramiona. Nie była ładna, ale rasowa i szykowna. Erwan uświadomił sobie, jak stereotypowe było jego nastawienie – wyobrażał sobie, że spotka kobietę, która pod tradycyjną abają kryje stukilogramowe ciało.

Przedstawił się i złożył im kondolencje. Podając mu ręce, wpatrywali się w niego. Ten, kto znalazł się blisko potężnej eksplozji, na chwilę traci zdolność posługiwania się zmysłami. Sawirisowie tkwili w czarnej dziurze. Na rumowisku, z którego musieli wolno wrócić, żeby poczuć, jak cierpienie rozdziera ich ciała. Ten chroniczny ból miał się odtąd stać częścią ich samych – nie mieli już syna.

Erwan próbował sobie przypomnieć, jak przebiega muzułmański pochówek. Zwłoki należało pogrzebać w ciągu dwudziestu czterech godzin od śmierci. A śmierć uważano za przejście, toteż kremacja była zabroniona, podobnie jak balsamowanie zwłok i pobieranie narządów. Trumna powinna być zwrócona w kierunku Mekki.

W przypadku Wissy wszystko to traciło sens.

– Zwykle – zaczął – krewnych prosi się o identyfikację zwłok, jednak w tej sytuacji lepiej z tego zrezygnować. Weryfikacja stomatologiczna potwierdziła toż…

– A gdybyśmy chcieli go zobaczyć? – weszła mu w słowo matka.

Smutny, głęboki głos. Lekko przeciągający, w stylu Fanny Ardant. Ani śladu maghrebskiego akcentu.

– W tej chwili to niemożliwe – odparł. – Jeszcze nie przeprowadzono sekcji. Należy jak najdokładniej ustalić okoliczności wypadku.

Czy przyjmą tę wersję? Pozwolą bez protestów zamknąć trumnę? A może zechcą szukać odpowiedzialnych za ten wypadek? Wniosą oskarżenie? Na razie nie reagowali. Być może nie słyszeli nawet, co mówił.

– Rozmawialiśmy przez telefon z pułkownikiem Vernym – odezwał się w końcu ojciec. – Mówił coś o „weekendzie integracyjnym”. Czy to taka forma otrzęsin?

Erwan wdał się w mętne wyjaśnienia, zasłaniając się dobrem śledztwa, obowiązkiem zachowania ostrożności w ferowaniu osądów, przesłuchaniami świadków. W duchu przeklinał wojskowych, którzy zmusili go do dopełnienia tych idiotycznych rytuałów. Chcąc zmienić temat, skoncentrował się na problemach związanych z pogrzebem.

– Kiedy sekcja zostanie zakończona, prokuratura w Rennes wyda zgodę na pochówek. Wtedy będą państwo mogli zwrócić się do imama i…

– Nie jesteśmy muzułmanami.

– Proszę wybaczyć, sądziłem…

– Pochodzimy z Egiptu. Jesteśmy Koptami.

Kobieta wyraźnie oddzielała każdą sylabę. Erwan zacisnął zęby – naprawdę nie miał dziś szczęścia.

– Jeśli państwo sobie życzą – zaproponował, znów chcąc zmienić temat – wskażemy państwu radcę lub adwokata, który pomoże w załatwieniu spraw ubezpieczeniowych i…

– Jestem adwokatem – przerwała mu kobieta. – Prowadzę sprawy dotyczące wypadków w pracy, jestem ekspertem sądu pracy w Sarthe.

Dowództwo bazy w Kaerverec miało poważne problemy, podobnie jak Ministerstwo Obrony. Pani Sawiris nie wyglądała na osobę skłonną komukolwiek puścić płazem to, co się stało. On też musiał postępować nienagannie.

– Wnieśliśmy już pozew przeciwko dowództwu – powiedziała, potwierdzając jego domysły. – Armia była odpowiedzialna za naszego syna, odkąd znalazł się w bazie. Zwłaszcza ostatnio, ponieważ w zeszłym tygodniu Wissa został żołnierzem.

– Nikt nie uchyli się od odpowiedzialności, proszę pani. Właśnie po to tu jestem. Chcemy dokładnie wyjaśnić tę tragedię.

– Ma pan dzieci? – wtrącił się ojciec.

– Nie.

Inżynier pokiwał głową, jakby chciał powiedzieć, że w takim razie Erwan nigdy nie zdoła stanąć na wysokości zadania.

– Pragnął „służyć Francji”. – Uśmiechnął się smutno, obserwując rybki.

– Jakim typem chłopaka był Wissa?

– Bohaterem – szepnęła matka.

– Przepraszam?

– Bohaterem, oczywiście dopiero raczkującym. Nie zależało mu na pieniądzach, nie miał nawet większych ambicji zawodowych. Chciał odnosić sukcesy dzięki brawurze. Czytał książki o francuskim ruchu oporu, o walkach powstańczych w dwudziestym wieku. Wciąż zadawał sobie pytanie, jak zachowałby się w takiej sytuacji. Czy chwyciłby za broń? Czy dowiódłby odwagi?

Słuchając jej, Erwan znalazł w sobie empatię, na którą początkowo nie mógł się zdobyć. Przeżywał podobne rozterki, zadawał sobie podobne pytania. Jednak jemu praca w policji przyniosła odpowiedzi – wiele razy musiał zmierzyć się z uzbrojonym przeciwnikiem.

– Czasami – wtrącił pod wpływem impulsu – życie nam nie wystarcza. Mam na myśli banalne życie, które sprowadza się do oddychania i szukania wygodnego miejsca na ziemi. Niektórzy potrzebują piękniejszej, czystszej, bardziej heroicznej treści.

Natychmiast pożałował wygłoszenia tej empatycznej tyrady. To naprawdę nie były słowa, które mogły pomóc rodzicom po tym, jak stracili syna z powodu idiotycznych otrzęsin.

Milczeli. Zanotował w pamięci: „Dzieciak obsesyjnie pragnący zostać bohaterem nie ucieka, kiedy oberwie jednym cuchnącym jajkiem”.

Erwan zmienił temat:

– Czy syn miał przyjaciół, dziewczynę?

– Nie – odparła ponuro matka. – Najpierw chciał zadbać o swoją przyszłość.

– Nawet żadnego bliskiego przyjaciela?

Zorientował się, że to pytanie mogło zabrzmieć dwuznacznie, ale było już za późno, żeby się wycofać – zło się stało. Pani Sawiris podeszła do niego. Teraz jej twarz wyglądała jak oblicza wielkich aktorek dramatycznych, zdolnych wcielić się w bohaterki greckich mitów – Marii Callas, Ireny Papas, Silvii Monfort.

– Proszę rozwinąć tę myśl.

– Zapewniam, że za tym pytaniem nie kryje się żadna myśl.

Kłamał. Podświadomie dostrzegł zniewieściałość twarzy Wissy, a fakt, że w pobliżu wyspy nie znaleziono łodzi, mógł oznaczać tylko jedno – chłopak nie popłynął tam sam. Dwóch mężczyzn w bunkrze? Para kochanków?

Panią Sawiris dzieliło od niego zaledwie kilka centymetrów. Czuł zapach jej włosów, jak czuje się ciepło bijące od ognia palącego się w kominku.

– Niech pan się wynosi, zanim i pana oskarżę o zniesławienie i znęcanie się psychiczne – syknęła.

Pożegnał ich szybko, wydukał kilka formułek i wycofał się jak wystraszony smarkacz.

Do holu wrócił blady i wycieńczony. Zmęczenie po niemal bezsennej nocy nagle dało o sobie znać. W dodatku był wściekły na tych wojskowych. Nie mógł się zdecydować, czy najpierw obić im mordy, czy od razu się położyć – tu, choćby na podłodze, zwinąć się w kłębek i uciec w sen. Kiedy zobaczył w holu te trzy kruki, zrozumiał, że słuszna byłaby pierwsza opcja, musiał jednak zadowolić się siłą wyobraźni.

Le Guen miał teraz zawieszony na szyi aparat fotograficzny.

– Po co to panu?

A ten wolno wyrecytował:

– Autopsję należy przeprowadzać w obecności oficera policji śledczej oraz technika kryminalistyki. Nie mamy technika. Dlatego ja zajmę się robieniem zdjęć.

Erwan wyciągnął z kieszeni telefon i zadzwonił do Kripo.

– Rusz tyłek. Wyciągamy mięso z chłodni.

12

– A czego się spodziewaliście? – zdziwił się Michel Clemente. – Tylko tyle mogę wam zaproponować. To jak rozkręcona na części maszyna, a właściwie gorzej, bo tu mamy rąbankę.

Anatomopatolog ściągnął płótno osłaniające pierwszy stół sekcyjny – szczątki Wissy ułożone były na dwóch. W świetle lamp bezcieniowych widać było rękę, fragment torsu i kawałek poszarpanej, spalonej kończyny.

Przełamując odrazę, Erwan uważnie przyglądał się szczątkom. Wybuchający bunkier dosłownie zlał się z ciałem mężczyzny. Niektóre kawałki mięśni były odcięte przez odłamki metalu, inne najeżone okruchami gruzu. Erwana przeraził pewien szczegół: na wewnętrznej stronie odciętej dłoni zauważył wytatuowany krzyż. Przypomniał sobie, że był to symbol ortodoksyjnych Koptów. Prawdopodobnie takie same tatuaże mieli rodzice Wissy.

– Mamy tu mniej więcej wszystko – powiedział Clemente – ale tych szczątków nie da się poskładać – za dużo tkanek uległo spaleniu, zniszczeniu, trochę zżarły kraby i ptaki.

Ten konował wyraźnie lubił zgrywać cynika. Jego wygląd nie pasował do miejsca – facet miał szpakowate włosy, miłą twarz, ale władcze zmarszczki, a pod rozpiętym kitlem widać było eleganckie ubranie – welurowe spodnie, sweter Ralpha Laurena w serek, błękitną koszulę w prążki, krótko mówiąc: dojrzał do roli uwodzicielskiego szefa kliniki z telenoweli.

– Moim zdaniem pocisk eksplodował wewnątrz bunkra. Siła wybuchu spotęgowała się w zamkniętej przestrzeni.

Nikt nie odpowiedział. Przebrani w fartuchy, papierowe czepki i w rękawiczkach chirurgicznych, stali wypłoszeni. Tylko Le Guen krążył wokół stołu, fotografując. Wyglądał na najmniej zdenerwowanego. Skoncentrowany na robieniu jak najlepszych ujęć, zapominał, co ma przed oczyma.

– Fragmenty ciała zostały ponumerowane na miejscu – kontynuował Clemente.

Wyciągnął rękę do stojącego obok komputera i wcisnął spację. Na ekranie pojawił się obraz: dziura po pocisku, a wokół liczby – położenie nieszczęsnych szczątków Wissy na wyspie. Kolejny obraz: zarys ludzkiej sylwetki na plecach i na brzuchu. Na razie wpisano w ten kształt tylko kilka liczb.

– Nasi ludzie zdołali odnaleźć dwanaście fragmentów, nie licząc tych drobnych, które wbiły się w ruiny. Jestem w trakcie ich wirtualnego nanoszenia na schemat. Potem zobaczę, co da się zrobić z prawdziwymi szczątkami. Dziesięć lat temu uczestniczyłem w dwóch takich śledztwach. Dotyczyły eksplozji w zakładach AZF w Tuluzie i pożaru w tunelu pod Mont Blanc. Teraz należy przede wszystkim zadbać, żeby jego rodzice tego nie zobaczyli.

Erwan zadał nękające go pytanie:

– Czy wiadomo na pewno, że było tam jedno ciało?

– Nie rozumiem?

– Czy w tym gruzowisku nie mogło być drugich zwłok?

– Musiałoby się dobrać dwóch jednorękich i jednonogich, bo mam komplet rąk i nóg.

Erwan pokiwał głową. Palnął kolejne głupstwo. Ekstrapolacja w pracy policjanta była ryzykowna. Umysł zawsze wyprzedza postępy śledztwa.

Lekarz narzucił na szczątki płótno i Erwan wyraźnie poczuł, że wszyscy w tej sali odetchnęli z ulgą.

– Jakie w takim razie mogą być wnioski z autopsji?

– Nie dowiemy się zbyt dużo. Powtarzam: spróbuję tylko poskładać i scalić te strzępy przed pogrzebem.

– A co z przyczynami śmierci?

– Jeżeli chce pan poznać szczegóły, pozostaje przeczytać opis pocisku.

– Godzina zgonu?

Lekarz obrzucił Erwana gniewnym spojrzeniem.

– Znamy dokładny czas odpalenia pocisku. Potrzebuje pan czegoś więcej?

– Chciałbym być pewien, że Wissa Sawiris faktycznie żył w chwili wybuchu. Zlecił pan wykonanie analiz toksykologicznych?

– To jakiś absurd! Co pan sobie wymyślił? Że został otruty? Zresztą musiałbym mieć jego żołądek. Większość narządów uległa spaleniu.

– A badania anatomopatologiczne?

– Zajęłyby trzy tygodnie.

– Czy ma pan możliwość ustalenia czasu śmierci?

– Nie. Ze względu na stan szczątków nie można ocenić niczego na podstawie stężenia pośmiertnego. Plamy opadowe też nie wystąpiły.

Erwan przeszedł do innych kwestii. Był zdeterminowany i to pozwoliło mu przełamać skrępowanie.

– Za dużo tu odłamków metalu.

– Słuszna uwaga, panie śledczy – rzucił sarkastycznym tonem anatomopatolog. – To nie tylko odpryski betonu. Myślę, że to był pocisk odłamkowy albo coś w tym rodzaju. Trzeba by poddać analizie odłamki metalu, ale nie wolno mi tego robić.

Lekarz skinął głową, patrząc na wojskowych, jakby im pozostawiał dalsze wyjaśnienia.

– Tajemnica wojskowa – powiedział Archambault. – W tej kwestii rozkazy są jasne.

– Żadne informacje o pocisku nie mogą się pojawić w moim raporcie – uzupełnił Clemente.

– Co to za bzdury? – uniósł się Erwan. – Muszę mieć dostęp do wszystkich informacji. Prawo jest dla wszystkich jednakowe!

– To niemożliwe – podjął Szparag, jak nazwał wysokiego oficera Erwan. – Zresztą raport zostanie przekazany w pierwszej kolejności ekspertom wojskowym. To oni zdecydują o stopniu poufności danych.

– Stracimy przez to wiele dni!

Archambault bezradnie rozłożył ręce. Erwan nie nalegał – problemy się piętrzyły.

– Tak czy inaczej proszę przeprowadzić autopsję i możliwie najdokładniejsze analizy.

– Rozumiem. Zrobię wszystko, co w mojej mocy.

– Proszę też oczekiwać wizyty techników kryminalistyki.

Clemente spojrzał na Verny’ego, a Verny na Erwana.

– Sprowadzimy tu naszą ekipę techników – wyjaśnił policjant. – Pobiorą materiał spod paznokci i inne próbki.

– A co to za cyrk?

Erwan nie zamierzał odpowiadać na takie pytania.

– Poruczniku – dodał, zwracając się do Archambaulta – zostanie pan przy sekcji. Jako oficer bezpieczeństwa wojskowego jest pan do tego najlepiej przygotowany.

– Ale… a zdjęcia?

– Le Guen pożyczy panu swój sprzęt. Zajmie się pan też wyjaśnieniem sytuacji rodzicom. Powinni poszukać hotelu w najbliższej okolicy.

Homar z żalem rozstał się z aparatem i wytłumaczył Archambaultowi, jak go obsługiwać. Panowie wymienili uściski dłoni, nie zdejmując rękawiczek chirurgicznych. Erwan nie potrafił zrozumieć, dlaczego te lateksowe palce kojarzyły mu się z badaniem per rectum.

13

Gaëlle nie musiała dzwonić do agentki i prosić o wyszukanie castingu. Gra nazywała się Przegrany wygrywa. Nie zdołała zrozumieć jej reguł. Było tam jakieś koło, quiz, a kandydat, który uzyskał najmniej punktów, zostawał zwycięzcą. Szukano dziewczyny, żeby obracała kołem, rzecz jasna występowałaby w kostiumie kąpielowym.

Kolejny kretyński program telewizyjny. Co z tego? Najważniejsze, żeby ją widziano, za wszelką cenę. Dziewczyny takie jak ona miały głowy nabite nazwiskami i anegdotami, które wzmacniały ich motywację, o znanych dziś aktorkach, które debiutowały, wygrywając idiotyczne konkursy albo grywając drugoplanowe rólki w głupich filmach. Louise Bourgoin, dawna Miss Meteo w Canal+, Helena Noguerra, była prezenterka M6, Aishwarya Rai Bachchan, była Miss Świata. Claudia Cardinale, niegdyś najpiękniejsza Włoszka z Tunisu, czy Miss Elegancji Sophia Loren.

Gaëlle rozejrzała się wokół. Składane krzesła, dystrybutor wody, postrzępiony dywan. Co do konkurencji, nie było niespodzianek. Te najstarsze znała, bo dziewczyny kręciły się przy Castelu, w VIP-ie i barze hotelu Plaza. Inne przyjechały z prowincji. Te nie miały wyglądu, ale coś znacznie ważniejszego – młodość.

Pomyślawszy o tym, powiedziała sobie, że dobija do trzydziestki, więc jest skończona. Ale wtedy z pomocą pospieszyły przykłady: Cate Blanchett wypłynęła w wieku trzydziestu lat, podobnie jak Naomi Watts i Monica Bellucci. No i oczywiście królowa – Sharon Stone, która błysnęła talentem w Nagim instynkcie, kiedy miała już trzydzieści cztery lata. Nie wolno tracić nadziei.

O dziwo, choć młodość była jej jedynym kapitałem, wiodła życie, w którym lata liczą się podwójnie, a czasem nawet potrójnie. Zabawy. Alkohol. Seks. Nie potrafiła albo nie mogła odmawiać. Musiała się stosować do reguł nocy. Choćby dziś – poszła spać o szóstej rano. W VIP-ie udało jej się przysiąść do stolika ważnego producenta, który głośno perorował i pił jak woźnica. Kiedy wreszcie znalazła się bardzo blisko niego, spał jak niedźwiedź, z głową wtuloną w poduchy fotela.

Wyjęła lusterko i uważnie się przejrzała, żeby zaraz potem pożałować tego gestu, który zdradzał przed innymi jej poczucie niepewności. Jednak spodobała się sobie. Mimo podkrążonych oczu jej twarz wyglądała jak u słowiańskiej laleczki.

Jako szesnastolatka nie uwierzyłaby, że będzie miała taką twarz, dobiegając trzydziestki. Prawdę mówiąc, nie wyobrażała sobie, że może dożyć tak późnego wieku. A ważyła wtedy najwyżej trzydzieści dwa kilogramy.

Gaëlle nabrała świadomości swego ciała dopiero w wieku dojrzewania i zaraz postanowiła je zniszczyć. Przestała jeść, popadła w totalną negację życia. I wtedy odkryła rozkosz postu. To przeszywające uczucie głodu, któremu towarzyszą lekkie zawroty głowy. Do dziś pamiętała swoje omdlenia – upojne wrażenie, że zatraca się pośród ludzi. Ale było to złudne, bo po odzyskaniu zmysłów znów miała ciało – tę ohydną górę mięsa, zbiorowisko narządów, które budziły w niej odrazę.

Jej kwaterą główną stała się łazienka. Wymioty, defekacja, znowu wymioty… Wciąż towarzyszyło jej pieczenie w ustach i brzuchu. Wypadały jej włosy, miała niskie ciśnienie. Zaczęły się problemy z krążeniem. Po najlżejszym uderzeniu pojawiał się krwiak, który nabierał dziwnego, amarantowego zabarwienia. Sypiała przy otwartym oknie, w przeciągu, ustawiała klimatyzację na najniższą temperaturę. Każda anorektyczka – i każda modelka – zna te sztuczki: zimno spala kalorie. Cieszyło ją tylko jedno – że ruszając się, oddychając, chudnie.

Pewnego dnia wzięła środki przeczyszczające, przesadziła z dawką i poczuła, że trzewia niemal wyrywają się z jej ciała. W ten sposób trafiła do szpitala. Po tej pierwszej hospitalizacji nastąpiło wiele kolejnych.

W klinice specjalizującej się w zaburzeniach odżywiania spotkała podobne do siebie zjawy – młode żywe trupy. Podziwiała ich duże, pełne żaru oczy i wychudzone sylwetki. Wydawały jej się piękne jak świetliki, które błyszczą najsilniej, zanim na zawsze zagasną.

Kiedy wracała do domu, matka płakała, a ojciec krzyczał. Gaëlle kajała się, obiecywała jeść, ale unikała kontaktu z talerzem, jak omija się ujście kanalizacji.

Mając dziewiętnaście lat, zapadła w śpiączkę. Była reanimowana i odżywiana przez kroplówkę. Ze szpitalnego łóżka doczołgała się do szafy, żeby sięgnąć po lusterko, które ktoś zgodził się dla niej przemycić. Bo w tym szpitalu, jak w zamkach wampirów, nie wolno było się przeglądać. Policzyła sińce. Gładziła kości wyraźnie rysujące się pod skórą. I nagle odzyskała zdrowy rozsądek. No, może prawie. Przeszła ze skrajności w skrajność i jadła bez opamiętania.

Zaczęła włóczyć się po supermarketach, gdzie napełniała wózek stekami, chwytała w lot każdą promocję Granoli, żeby za cenę sześciu paczek kupić dwanaście. Lodówka stała się jej najbliższą przyjaciółką. Jadła, obżerała się, obrastała tłuszczem, osamotniona w żegludze po nieznanym morzu, gdzie za busolę służyła jej wskazówka wagi.

Odzyskała dawne ciało – krągłe ramiona, kształtne pośladki, bujne piersi. Ciało, które chciałoby się rzeźbić albo schrupać. Znów regularnie miesiączkowała. Zaczęli się przy niej kręcić mężczyźni. Było w tym schlebiające jej zainteresowanie, ale i zagrożenie.

Początkowo tego nie rozumiała. Jako podlotek praktycznie mieszkała w szpitalach. Poznawanie seksu, rozbudzanie żądz – przeoczyła to, tocząc obsesyjną walkę z własną wagą. Teraz zdobywała świadomość kobiecego ciała i zaczynała dostrzegać, jak reagują na nią mężczyźni. Pojawił się właściciel baru, w którym pracowała w weekendy, pchnął ją na kuchenny stół i pomrukując, zadarł jej spódnicę. I przyjaciel ojca, prefekt czy deputowany, który z salonu poszedł za nią do sracza, żeby podsunąć jej pod nos swojego fiuta. Albo ten żonaty aktor z trójką dzieci, który nękał ją SMS-ami, nie licząc się z faktem, że każda z tych „wiadomości” wystarczyłaby, żeby go szantażować.

W końcu zrozumiała, że nie powinna się bać. Przeciwnie – to ona miała siłę. Postanowiła doprowadzać ich do szaleństwa i kontrolować ten obłęd. Zaczęła ubierać się stosownie do nowej roli, pracowała nad gestykulacją, dbała o makijaż. Początkowo popełniała sporo gaf, była niezręczna jak superbohaterowie tuż po odkryciu drzemiących w nich mocy, ale z czasem nauczyła się panować nad swoim magnetyzmem i wykorzystywać go. Dziś, wchodząc do restauracji, wyczuwała drżenie, jakie wywołuje pociąg fizyczny, który rozbudzała.

Była zarazem zwierzyną i łowczynią. Ciało, które tak znienawidziła, stało się jej bronią.

– Skoczymy zajarać?

Stał przed nią rachityczny gość, tonący w rozciągniętym, niedopranym T-shircie. Trzymał w ręku paczkę marlboro, jakby przedstawiał jej ofertę roku.

Gaëlle jednym rzutem oka oszacowała tego faceta: mieszanka geja z alfonsem.

– Nie palę.

Wciąż uśmiechnięty usiadł obok niej. Wyglądał na dwadzieścia pięć lat, ale w jego niedogolonej twarzy było już coś starczego.

– Moglibyśmy pogadać o robocie.

– A o jakiej robocie?

– Zabawna jesteś. – Zniżył głos. – Pracuję w produkcji. Mógłbym ci powiedzieć, czego szukają.

– Dla mnie to raczej jasne – powiedziała, wskazując inne dziewczęta.

Roześmiał się drwiąco i wyciągnął do niej wychudzoną rękę:

– Kevin.

Gaëlle poczuła się, jakby uścisnęła kurzą łapę. Zerknęła na krzesła, które zwalniały się jedno po drugim: jeszcze dwie kandydatki i przyjdzie jej kolej.

– Chyba chciałeś wyjść na papierosa? – Westchnęła.

– Wolę spróbować szczęścia z tobą.

– Już spróbowałeś, więc możesz iść.

Tym razem jego uśmiech wystrzelił jak petarda.

– No nie, ja naprawdę mogę ci pomóc. Mogę szepnąć słówko producentowi i…

– Mam gdzieś ten casting.

– Jesteś niesamowita! – powiedział ze śmiechem. – Mam coś, co na pewno cię zainteresuje!

14

– Nie mogę niczego podpisać, bo oficjalnie nie prowadzimy śledztwa – tłumaczyła przez telefon Muriel Damasse.

– A co by pani powiedziała na „zabójstwo nieumyślne” i „rażące zaniedbanie”?

– No, no, nie było mowy o zabójstwie… Chodzi o wojsko i…

– Bez takich podejrzeń nie możemy ściągnąć tu techników z kryminalistyki.

– Ale po co chce pan ich ściągnąć?

– Żeby pobrać próbki z ludzkich szczątków i dokładnie przeczesać miejsce zbrodni na wyspie Sirling.

– „Miejsce zbrodni”? Ostry początek!

Erwan mówił nie tylko do zastępczyni prokuratora, ta informacja była przeznaczona głównie dla Le Guena i Verny’ego, którzy siedzieli na tylnym siedzeniu samochodu. Zostawili swój wóz Archambaultowi. Prowadzący Kripo zdawał się świetnie bawić tą sytuacją.

– Sytuacja jest już wystarczająco skomplikowana – jęczała Damasse. – Powiedziano mi, że jedzie pan tam tylko po to, żeby ustalić fakty.

– Z największą starannością. Chciałbym też ustalić z panią szczegóły procedury.

Poczuła się chyba pewniej, przechodząc do papierologii. Rozmowa stała się bardziej ożywiona, padały wzmianki o postawieniu zarzutów, przejęciu śledztwa, przeszukaniach, nakazach itd. Każde z nich walczyło o swoje interesy. W końcu uzgodnili niemal wszystkie punkty planu współpracy.

– W innych sprawach muszę porozumieć się ze zwierzchnikami – zakończyła. – Zadzwonię do pana.

W samochodzie zapadła cisza. Jechali D 168 w kierunku Kaerverec. W deszczu utkanym z przejrzystych igiełek pejzaż nowoczesnego rolnictwa wydawał się jeszcze bardziej deprymujący.

Verny nie wytrzymał i przerwał ciszę:

– Jeżeli pan chce, żebym skontaktował się z ekipą techniczną, to trzeba…

– Później – przerwał Erwan. – O której mogę spotkać się z pilotem, który wystrzelił pocisk?

– To Philippe Ferniot. Będzie w Kaerverec o szesnastej.

Le Guen wcisnął czerwoną twarz między dwa zagłówki.

– Muszę pana uprzedzić, że u nas to gwiazdor. Jeden z najlepszych pilotów swojego pokolenia. Walczył w Iraku i Afganistanie. Niech pan nie traktuje go jak podejrzanego.

Erwan nie odpowiedział. Le Guen przez chwilę się wahał, ale potem znów oparł się o drzwi.

– A co z grupą elewów?

– Których? – zapytał Verny.

– Tych „starych” i pierwszoroczniaków. Chciałbym przesłuchać ich do wieczora. Ilu ich jest?

– Dwudziestu starych i dwunastu nowych. To znaczy teraz jedenastu.

– Proszę zarezerwować dla mnie dwie sale. Ja i mój zastępca przesłuchamy ich pojedynczo.

– Jak pan sobie życzy, nie rozumiem jednak, jaki…

– Czy pozostają w swoich pokojach?

– Nie, a dlaczego mieliby siedzieć w pokojach?

– To znaczy, że mogą się ze sobą porozumiewać?

Znów zapadła cisza. Nikt nie nakazał elewom, by nie mówili o wypadku.

– Mam nadzieję, że nie wznowiono jeszcze zajęć?

– Dziś nie prowadzono żadnych zajęć – odezwał się Verny – ale nie możemy w nieskończoność czekać.

Le Guen znów się przysunął, a jego płaszcz zaskrzypiał. Kiedy jego głowa pokazała się między siedzeniami, Erwan wyobraził sobie, że to żółtko w ketchupie.

– Nie wiem, o co panu chodzi, ale odwraca pan role. Wissa Sawiris uciekł. Nie wypełnił obowiązków. Zginął i to jest bardzo smutne. Ale niech pan nie próbuje przerzucać odpowiedzialności na innych.

– Ja zawsze staję po stronie zmarłego – uciął Erwan. – Dla dobra śledztwa świadkowie nie powinni mieć ze sobą kontaktu.

– Ale o jakich świadkach pan mówi?

Erwan nie odpowiedział.

– Proszę skręcić w prawo – warknął Homar. – Jesteśmy dwa kilometry od celu.

Kripo ostro wszedł w zakręt i pojawiło się morze: czarna kipiel o szarych grzywach, zlewająca się z ciemnym niebem i kamienną lawą. Nareszcie ujrzeli prawdziwą Bretanię. Zielony i biały klif rozdarty pionowymi szczelinami przypominał monstrualne zwierzęta o fosforyzującej sierści, gdy rozwierały olbrzymie paszcze, żeby ukoić pragnienie u źródeł świata.

Pośród tego pierwotnego pejzażu wznosiły się tradycyjne domy kryte dachówką, spoglądające zza niebieskich okiennic. Turyści jeszcze nie opuścili regionu. Ciemne sylwetki z parasolami, prążkowane bermudy i swetry zarzucone na ramiona – to był tutejszy, wakacyjny szyk. Ci ludzie mogli wnieść do sprawy ważne informacje.

Siedzący z tyłu Le Guen mamrotał, wydając przez telefon rozkazy. Padło między innymi „każdy w swoim pokoju” i „oddzielne stoliki przy obiedzie”.

Kripo przełączył wycieraczki na szybszy rytm i o mało nie wypadł z ostrego zakrętu. To były ich swoiste otrzęsiny na krańcu świata, gdzie morze zlewało się na horyzoncie z niebem. Tak, dotarli na koniec świata. Finistèrre. Koniec ziemi.

– Mógłbym pomówić z lekarzem z bazy? – zapytał Erwan.

Le Guen odpowiedział już nieco spokojniej:

– Od dawna nie ma tu lekarza – cięcia budżetowe.

– To jak sobie radzicie w razie problemów?

– Jedziemy do Morvan albo do Cavale blanche, jak wszyscy.

– A w czasie otrzęsin?

– Jeśli trzeba, wzywamy lekarza z Kaerverec, doktora Almeidę.

– Chcę się z nim spotkać.

– Nie rozumiem, przecież…

Ostatnie słowa zagłuszyło chluśnięcie – woda z kałuży uderzyła z wielką mocą w szyby. Le Guen zamilkł.

Wreszcie zobaczyli tablicę z napisem „Kaerverec 76”. Po kilkuset metrach pojawiła się brama szkoły. Tablice na murze i biało-czerwony szlaban broniły wejścia.

– Najpierw – powiedział Verny – musi się pan spotkać z pułkownikiem Vincqiem.

Erwan słyszał już to nazwisko, ale nie mógł sobie przypomnieć gdzie.

– Kto to taki?

– Dowódca szkoły.

– Myślałem, że nazywa się di Greco.

– Admirał jest szefem sztabu. Na miejscu szkołą kieruje pułkownik.

Wartownik w pelerynie podniósł szlaban. Za chwilę będą mogli schronić się przed deszczem, jednak Erwan czuł coś zupełnie innego: wychodzili z bezpiecznego świata zewnętrznego, żeby przenieść się do tego zamkniętego, cuchnącego więzieniem.