O książce

W ogromnej szpiegowskiej machinie, jaką jest MI6, sekcja 6A nie zajmuje się niczym ważnym - żadnych atomowych tajemnic, strategicznych terytoriów, żadnych walk o władzę. Ale jeśli ujawniony zostanie w niej przeciek, gromy spadną na cały brytyjski wywiad. A na to MI6 nie może sobie pozwolić. Zapada więc decyzja – wytropić i usunąć kreta. Tak, żeby wyglądało naturalnie.

Głównych podejrzanych jest dwóch: Arthur Davies, uzależniony od porto drobny hazardzista, i Maurycy Castle, przeciętniak z hipoteką na karku i zbliżającą się emeryturą. Któryś z nich musi sprzedawać informacje. A kiedy prowadzący śledztwo pułkownik Daintry zaciska pętlę, okazuje się, że żaden z nich nie jest tak nieszkodliwy, jak to się z początku wydawało…

Graham Greene
(1904-1991)

Brytyjski pisarz przez lata wymieniany wśród kandydatów do Nagrody Nobla. Były współpracownik brytyjskich tajnych służb, autor wybitnych i niezwykle poczytnych powieści, m.in. Trzeci człowiek, Moc i chwała, Komedianci, Spokojny Amerykanin. Czynnik ludzki to jedna z jego najlepszych książek, oparta na prawdziwej historii przyjaciela Greenea, słynnego kreta KGB, Kima Pilbyego. To powieść szpiegowska, w której pojedynek charakterów ważniejszy jest od – i tak wartkiej – akcji.

Tego autora

CZYNNIK LUDZKI
POCIĄG DO STAMBUŁU
MINISTERSTWO STRACHU

Tytuł oryginału:
THE HUMAN FACTOR

Copyright © VERDANT SA. 1978
All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz s.c. 2015

Polish translation copyright © Adam Pituła 1998, 2015

Redakcja: Julita Wroniak-Mirkowicz

Projekt graficzny okładki i serii: Dark Crayon/Piotr Cieśliński

ISBN 978-83-7985-226-0

Wydawca
WYDAWNICTWO ALBATROS ANDRZEJ KURYŁOWICZ S.C.
Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa
www.wydawnictwoalbatros.com
Facebook

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Przygotowanie wydania elektronicznego: Michał Nakoneczny, 88em

Mojej siostrze, Elisabeth Dennys,
która nie wymiga się od współodpowiedzialności
za tę książkę

Wiem tylko, że człowiek, który stworzył dla siebie więzy, jest zgubiony. Zaród zepsucia przeniknął do jego duszy.

Joseph Conrad, Zwycięstwo,
przełożyła Aniela Zagórska

Powieść oparta na życiu dowolnych tajnych służb z konieczności musi zawierać duży ładunek fantazji, ponieważ realistyczny opis prawie na pewno naruszyłby taki czy inny paragraf którejś z ustaw chroniących tajemnicę państwową. Operacja Wujek Remus jest wyłącznie produktem fantazji autora (i mam nadzieję, że nim pozostanie), podobnie jak wszystkie postacie, angielskie, afrykańskie, rosyjskie czy polskie. Jednak według Hansa Andersena, mądrego bajkopisarza: „z rzeczywistości tkamy nasze opowieści”.

CZĘŚĆ PIERWSZA

ROZDZIAŁ I

Od ponad trzydziestu lat, kiedy to jako młody pracownik trafił do firmy, Castle jadał lunch w pubie na tyłach St James’s Street, niedaleko biura. Gdyby go zapytać, dlaczego się tam stołuje, odpowiedziałby, że z powodu wyśmienitych kiełbasek. U Watneya dawali wprawdzie lepsze piwo, ale smak kiełbasek przeważył szalę. Castle zawsze potrafił wytłumaczyć się ze swoich posunięć, nawet tych najniewinniejszych, i zawsze był punktualny.

Z wybiciem pierwszej był więc gotów do wyjścia. Jego asystent, Arthur Davis, z którym dzielił pokój, wychodził na lunch punktualnie w południe i wracał, acz najczęściej tylko teoretycznie, godzinę później. Zrozumiałe, że na wypadek pilnego telegramu któryś z nich zawsze musiał być w biurze, aby go rozszyfrować, ale obaj dobrze wiedzieli, że w ich komórce nie zdarza się nic naprawdę pilnego. Różnica czasu między Anglią a rozmaitymi rejonami wschodniej i południowej Afryki, którymi się zajmowali, jest zazwyczaj dostatecznie duża – nawet jeżeli w przypadku Johannesburga wynosi zaledwie godzinę – by nikt poza wydziałem nie martwił się, jeśli przesyłkę doręczono z opóźnieniem. Losy świata, mawiał Davis, nigdy nie będą się ważyć w Afryce, niezależnie od tego, ile ambasad Chińczycy czy Rosjanie otworzą od Addis Abeby po Konakry ani ilu Kubańczyków tam wyląduje. Castle sporządził notkę dla Davisa: „Jeśli Zair odpowie na telegram nr 172, wyślij kopie do Ministerstwa Skarbu i Ministerstwa Spraw Zagranicznych”. Spojrzał na zegarek. Davis spóźniał się dziesięć minut.

Castle zaczął pakować aktówkę. Włożył do niej notatkę o zakupach, które miał zrobić dla żony w sklepie z serami na Jermyn Street, i o prezencie dla syna, o który posprzeczali się rankiem (dwie paczki malteserów), a także książkę Clarissa Harlowe, przez którą nigdy nie przebrnął dalej niż do rozdziału LXXIX pierwszego tomu. Dokładnie w chwili, gdy usłyszał zamykające się w pobliżu drzwi windy i kroki Davisa na korytarzu, wyszedł z pokoju. Jego czas na kiełbaski uległ skróceniu o jedenaście minut. W przeciwieństwie do Davisa Castle zawsze wracał punktualnie – to jedna z zalet, które przychodzą z wiekiem.

W biurze tak poważnym jak to ekscentryczność Arthura Davisa rzucała się w oczy. Nadchodził właśnie z przeciwnego końca długiego białego korytarza ubrany tak, jakby dopiero co wrócił ze spędzonego w siodle weekendu na wsi albo z wyścigów. Miał na sobie zielonkawą sportową marynarkę, a z górnej kieszonki wystawała chusteczka w szkarłatne kropki. Można go było wziąć za bukmachera. Był jak źle obsadzony aktor – chcąc się dopasować do kostiumu, zwykle kładł rolę. W Londynie wyglądał, jakby właśnie wrócił ze wsi; na wsi, kiedy odwiedzał Castle’a, nieodparcie przypominał turystę mieszczucha.

– Punktualnie jak zwykle – rzucił z typowym dla siebie uśmiechem winowajcy.

– Mój zegarek zawsze się trochę śpieszy – odpowiedział Castle, przepraszając za przyganę, której wcale nie wyraził. – Podejrzewam, że z powodu moich zaburzeń lękowych.

– I jak zawsze szmuglujesz tajemnice państwowe? – zakpił Davis, robiąc ruch, jakby chciał chwycić aktówkę Castle’a. W jego oddechu wyczuwało się słodkawą woń: był uzależniony od porto.

– Zostawiłem ci je, żebyś miał co sprzedać. Z twoimi podejrzanymi znajomościami więcej za nie dostaniesz.

– Miło z twojej strony.

– Poza tym jesteś kawalerem. Potrzeba ci więcej pieniędzy niż żonatemu. Ja dzielę koszty utrzymania na pół…

– Ale te koszmarne resztki – wpadł mu w słowo Davis. – Pieczeń przerabiana na zapiekankę, te podejrzane klopsiki… Czy to warto? Żonaty nie może sobie pozwolić nawet na porządne porto. – Wszedł do pokoju i zadzwonił po Cynthię. Davis starał się o nią już od dwóch lat, ale córka generała brygady szukała lepszej partii. Mimo to Davis nie tracił nadziei; twierdził, że romans wewnątrz firmy jest mniej ryzykowny, bo nie grozi podejrzeniami o złamanie zasad bezpieczeństwa. Castle jednak wiedział, jak głęboko Davis jest przywiązany do Cynthii. Bardzo tęsknił za monogamicznym związkiem, a jego docinki były odruchem obronnym samotnego człowieka. Kiedyś Castle odwiedził go w mieszkaniu, które Davis dzielił z dwoma pracownikami Ministerstwa Ochrony Środowiska, nad antykwariatem nieopodal Claridge’a, w prestiżowej okolicy w samym centrum.

– Powinieneś się przeprowadzić bliżej firmy – poradził mu wtedy Davis w zagraconym salonie. Czasopisma różnej maści („New Statesman”, „Penthouse” i „Nature”) zaściełały sofę, a brudne szklanki po przyjęciu wydanym przez współlokatora, poupychane po kątach, czekały na sprzątaczkę.

– Dobrze wiesz, ile nam płacą, a ja jestem żonaty – odparł Castle.

– Gruby błąd.

– Ja tak nie uważam – odrzekł Castle. – Lubię swoją żonę.

– No i oczywiście masz jeszcze bachora – ciągnął Davis. – Nie mógłbym sobie pozwolić jednocześnie na dzieci i na porto.

– Tak się składa, że bachora też lubię.

Castle miał właśnie zejść po czterech kamiennych stopniach na Piccadilly, kiedy zawrócił go portier:

– Brygadier Tomlinson życzy sobie pana widzieć.

– Brygadier Tomlinson?

– Tak, czeka w pokoju A-trzy.

Castle spotkał się z brygadierem Tomlinsonem tylko raz, przed wielu laty – tak wielu, że nie chciało mu się już ich liczyć – w dniu, kiedy został przyjęty do pracy i złożył podpis pod Ustawą o Ochronie Tajemnicy Państwowej, a brygadier był młodszym oficerem, jeśli w ogóle miał już patent oficerski. Pamiętał tylko jego mały czarny wąsik, kręcący się jak UFO nad arkuszem bibułki, całkiem gładkiej i białej, zapewne ze względów bezpieczeństwa. Kiedy wsiąkł w nią ślad po podpisie Castle’a, bibułkę najprawdopodobniej podarto i wrzucono do pieca. Niemal sto lat wcześniej sprawa Dreyfusa najlepiej pokazała, jakie niebezpieczeństwa czyhają w koszu na śmieci.

– W głębi korytarza, na lewo – przypomniał mu portier, gdy Castle ruszył w niewłaściwym kierunku.

– Proszę, proszę wejść, Castle – zaprosił go brygadier Tomlinson. Jego wąsik był teraz równie biały jak bibułka; z czasem dorobił się brzuszka widocznego pod kamizelką dwurzędowego garnituru. Tylko jego dziwny stopień się nie zmienił. Nikt nie wiedział, w jakim pułku przedtem służył, jeśli takowy w ogóle istniał, wszystkie stopnie wojskowe w tym budynku były bowiem nieco podejrzane. Mogły stanowić element wszechobecnej konspiracji. – Przypuszczam, że nie zna pan pułkownika Daintry’ego?

– Chyba nie… Dzień dobry.

Pomimo schludnego ciemnego garnituru i ostrych rysów Daintry, dużo bardziej niż Davis, sprawiał wrażenie człowieka z zewnątrz. Davis na pierwszy rzut oka pasował do kantoru bukmachera, podczas gdy Daintry niechybnie czułby się jak u siebie w wysmakowanych wnętrzach lub polując na kuropatwy pośród wrzosowisk. Castle lubił błyskawicznie szkicować w myślach postacie współpracowników, a czasami nawet spisywał swoje spostrzeżenia.

– W Corpus Christi znałem chyba pańskiego kuzyna – powiedział Daintry. Głos miał sympatyczny, ale wyglądał na lekko zniecierpliwionego. Prawdopodobnie śpieszył się na pociąg odjeżdżający na północ z dworca King’s Cross.

– Pułkownik Daintry to nasza nowa miotła, ma zaprowadzić nowe porządki – wyjaśnił brygadier Tomlinson, a Castle dostrzegł, jak Daintry skrzywił się, usłyszawszy to słowo. – Przejął funkcję szefa ochrony po Meredicie, ale nie wiem, czy kiedykolwiek spotkał pan Mereditha…

– Ma pan na myśli mojego kuzyna Rogera? – odpowiedział Castle. – Nie widzieliśmy się od lat. Zdał celująco egzamin z literatury i języków klasycznych w Oksfordzie. Zdaje się, że pracuje w Ministerstwie Skarbu.

– Właśnie opisywałem pułkownikowi naszą strukturę… – rozwodził się dalej brygadier, nie zbaczając z tematu.

– Ja wybrałem prawo – rzekł Daintry. – Ledwo na czwórkę. Pan studiował historię?

– Owszem. Zaledwie dostatecznie.

– W Christ Church?

– Tak.

– Wyjaśniłem pułkownikowi, że tylko pan i Davis macie dostęp do ściśle tajnych materiałów w sekcji sześć-A – ciągnął Tomlinson.

– Jeśli w naszej sekcji w ogóle istnieją tajne materiały. Oczywiście, również Watson ma do nich dostęp.

– Ten Davis ukończył uniwersytet w Reading, prawda? – zapytał Daintry, jakby nieco lekceważąco.

– Nieźle się pan przygotował…

– Jeśli chodzi o ścisłość, dopiero co osobiście rozmawiałem z Davisem.

– To dlatego wrócił z lunchu dziesięć minut po czasie.

Uśmiech Daintry’ego przypominał otwartą ranę. Miał bardzo czerwone usta, których kąciki rozchylały się z trudnością.

– Rozmawiałem z Davisem o panu, więc teraz rozmawiam z panem o Davisie – powiedział. – Sprawdzam panów otwarcie. Proszę wybaczyć nowemu porządkowemu – dodał zmieszany, gubiąc się w metaforach. – Muszę się zorientować w układach. Powinniśmy przestrzegać dyscypliny, mimo zaufania, którym, ma się rozumieć, panów darzymy. Przy okazji: czy Davis ostrzegł pana?

– Nie. Ale czemu miałby mi pan wierzyć? Może jesteśmy w zmowie.

Rana ponownie nieco się otworzyła, lecz Daintry zaraz zacisnął usta z powrotem.

– On ma lewicowe skłonności, prawda?

– Należy do Partii Pracy. Mam nadzieję, że sam panu o tym powiedział.

– Nic w tym złego, rzecz jasna – odparł Daintry. – A pan?

– Nie zajmuję się polityką. O tym Davis chyba też wspomniał.

– Ale czasami pan głosuje?

– Nie głosowałem pewnie od wojny. Dzisiejsze problemy wyglądają jakoś… prowincjonalnie.

– Ciekawy punkt widzenia – skwitował Daintry z dezaprobatą.

Castle czuł, że popełnił błąd, mówiąc mu prawdę; zawsze jednak wolał mówić prawdę, chyba że chodziło o coś bardzo ważnego. Prawdę można było sprawdzać do woli. Daintry spojrzał na zegarek.

– Nie zatrzymam pana długo. Muszę złapać pociąg z King’s Cross.

– Poluje pan w weekend?

– Tak. Skąd pan wiedział?

– Intuicja – odparł Castle i znów pożałował odpowiedzi. Bezpieczniej było się nie wychylać. Z każdym rokiem coraz częściej nawiedzały go marzenia o zupełnym wtopieniu się w otoczenie. Ktoś inny marzyłby w taki sposób o fenomenalnych stu punktach w jednym meczu na Lord’s¹.

– Zauważył pan pokrowiec na strzelbę przy drzwiach?

– Owszem – przytaknął Castle, choć wcześniej go nie widział. – To dlatego pomyślałem o polowaniu. – Z zadowoleniem spostrzegł, że Daintry wygląda na przekonanego.

– Nie ma w tym nic osobistego – wyjaśnił Daintry. – Czysto rutynowa kontrola. Tyle mamy przepisów, że czasami zdarza nam się lekceważyć niektóre z nich. To leży w ludzkiej naturze. Na przykład zakaz wynoszenia materiałów z biura…

Spojrzał znacząco na aktówkę Castle’a. Oficer i dżentelmen otworzyłby ją natychmiast z jakimś żarcikiem i pokazał zawartość, ale Castle nie był oficerem ani nie uważał się za dżentelmena. Był ciekaw, jak daleko posunie się nowy szef ochrony.

– Nie idę do domu – powiedział. – Wychodzę tylko na lunch.

– Nie ma pan chyba nic przeciwko… – Daintry wyciągnął rękę po aktówkę. – O to samo poprosiłem Davisa – dodał.

– Davis nie miał ze sobą aktówki, kiedy go widziałem.

Daintry zaczerwienił się. Byłby tak samo zawstydzony, pomyślał Castle, gdyby zastrzelił naganiacza.

– Ach tak, to musiał być ten drugi – bąknął. – Zapomniałem, jak się nazywa.

– Watson? – podsunął brygadier.

– Tak, Watson.

– Więc sprawdzał pan nawet naszego szefa?

– To część procedury – wyjaśnił Daintry.

Castle otworzył aktówkę i wyjął egzemplarz „Berkhamsted Gazette”.

– Co to? – zainteresował się Daintry.

– Lokalna gazeta. Zamierzałem przeczytać ją przy lunchu.

– Tak, oczywiście. Zapomniałem. Mieszka pan dość daleko stąd. Nie przeszkadza to panu?

– To niecała godzina jazdy pociągiem. Potrzebny mi dom i ogród. Widzi pan, mam dziecko. I psa. Nie można ich chować w mieszkaniu, w każdym razie nie tak komfortowo.

– Zauważyłem, że czyta pan Clarissę Harlowe. Podoba się panu?

– Jak dotąd, tak. Ale zostały mi jeszcze cztery tomy.

– A to co?

– Lista rzeczy do zapamiętania.

– Do zapamiętania?

– Lista zakupów – wyjaśnił Castle. Pod nagłówkiem z jego adresem, King’s Road 129, widniało: „Dwie paczki malteserów. Pół funta earl greya. Ser: wensleydale albo double gloucester. Krem do golenia Yardleya”.

– Maltesery? Cóż to, u licha, jest?

– Rodzaj czekoladek. Powinien pan spróbować. Są pyszne. Moim zdaniem lepsze niż kit katy.

– Myśli pan, że byłyby odpowiednim prezentem dla pani domu? – zapytał Daintry. – Chciałbym jej kupić coś niecodziennego. – Spojrzał na zegarek. – Może powinienem wysłać portiera. Mam jeszcze trochę czasu. Gdzie można je dostać?

– W ABC na Strandzie.

– W ABC? – powtórzył Daintry.

– Tam, gdzie sprzedają dmuchany chleb.

– Dmuchany chleb… a co to ma…? Zresztą, nie pora na takie szczegóły. Te… łakocie… Jest pan pewien, że się nadadzą?

– Cóż, są różne gusta.

– Fortnum jest chyba bliżej.

– Tam pan ich nie dostanie. Są za tanie na takie sklepy.

– Hm… Nie chciałbym wyjść na skąpca.

– To niech pan ich kupi więcej. Na przykład trzy funty.

– Jeszcze raz: jak one się nazywają? Może powie pan portierowi, wychodząc?

– To już pan skończył mnie sprawdzać? Jestem czysty?

– Ależ tak. Mówiłem panu, Castle, to tylko formalność.

– Pomyślnych łowów.

– Wielkie dzięki.

Gdy Castle przekazał portierowi wiadomość, ten upewnił się:

– Trzy funty, powiada pan?

– Tak.

– Malteserów?

– Tak.

– Kto to przydźwiga?

Przywołał swojego asystenta, zajętego akurat lekturą świerszczyka, i zarządził:

– Leć po maltesery dla pułkownika Daintry’ego. Trzy funty wystarczy.

Tamten liczył przez chwilę, a potem oświadczył:

– To będzie ze sto dwadzieścia paczek czy coś koło tego.

– Nie, nie – sprostował Castle. – Źle pan liczy. Pułkownik, jak sądzę, miał na myśli wagę, nie kwotę.

Zostawił ich pogrążonych w obliczeniach.

W pubie pojawił się spóźniony o kwadrans i jego kącik był już zajęty. Jadł i pił szybko. Wyszło mu, że nadrobił trzy minuty. Potem kupił krem do golenia w drogerii w St James’s Arcade, herbatę u Jacksona, tam też wziął double gloucester, żeby zyskać na czasie, chociaż zwykle zachodził po ser do sklepu na Jermyn Street. Niestety maltesery, które chciał kupić w ABC, skończyły się, zanim tam dotarł. Sprzedawca powiedział mu, że przed chwilą był na nie nadzwyczajny popyt, więc Castle musiał zadowolić się kit katami. Do biura spóźnił się zaledwie trzy minuty.

– Nie powiedziałeś mi, że sprawdzają – zwrócił się do Davisa.

– Przysiągłem, że nikomu nie powiem. Nakryli cię na czymś?

– Niezupełnie.

– Mnie nakrył. Zapytał, co mam w kieszeni płaszcza. Miałem raport od pięćdziesiąt dziewięć-osiemset. Chciałem go przeczytać przy lunchu.

– I co powiedział?

– Nic, tylko mnie ostrzegł. Stwierdził, że reguły zostały ustanowione po to, żeby ich przestrzegać. I pomyśleć, że kolega Blake² (po co on uciekał?) załatwił sobie czterdziestoletnie zwolnienie z podatku dochodowego, intelektualnego wysiłku i odpowiedzialności, a my teraz za to cierpimy.

– Pułkownik Daintry nie był wobec mnie szczególnie dociekliwy – powiedział Castle. – Poznał w Corpus Christi mojego kuzyna. To zupełnie zmienia postać rzeczy.

ROZDZIAŁ II

Castle’owi udawało się zwykle zdążyć na pociąg z Euston o szóstej trzydzieści pięć. Do Berkhamsted dojeżdżał punktualnie dwanaście po siódmej. Jego rower czekał na stacji – Castle znał konduktora od lat i zawsze zostawiał pojazd pod jego opieką. Jechał potem do domu dłuższą drogą, dla zdrowia – przez most na kanale, obok wzniesionego w stylu Tudorów budynku szkoły, przez High Street, mijał szarą kamienną bryłę kościoła parafialnego, w którym przechowywano hełm krzyżowca, i wjeżdżał na wzgórze Chilterns. Do swojego małego bliźniaka na King’s Road dojeżdżał zawsze – jeśli nie uprzedził telefonicznie, że wróci później – o wpół do ósmej. Miał wtedy czas powiedzieć dobranoc synowi i wypić whisky lub dwie przed kolacją o ósmej.

Kiedy ma się dziwaczną pracę, każdy element codziennej rutyny nabiera wielkiej wartości; być może dlatego po przyjeździe z RPA Castle powrócił w rodzinne strony: nad kanał ocieniony płaczącymi wierzbami, do szkoły i ruin sławnego niegdyś zamku, który nie poddał się, oblężony przez księcia Ludwika, późniejszego króla Francji Ludwika VIII Lwa, i którego jednym z kierowników budowy, jak głosiła legenda, był Chaucer, a także – kto wie? – być może jakiś przodek Castle’a pracował tam jako rzemieślnik. Z zamku zostało teraz tylko kilka porośniętych trawą pagórków i krótki ciąg kamiennych murów, równoległy do kanału i linii kolejowej. Za nimi, wśród krzewów głogu i kasztanowców, biegła droga z miasta na błonia. Przed laty mieszkańcy miasta walczyli o prawo wypasania tam bydła, ale w dwudziestym wieku można było wątpić, czy jakiekolwiek zwierzęta, prócz może królików czy kóz, pożywiłyby się pośród paproci, janowców i orlic.

Gdy Castle był dzieckiem, na błoniach trafiały się jeszcze resztki szańców, wykopanych w ciężkiej czerwonej glinie podczas pierwszej wojny światowej przez adeptów przysposobienia oficerskiego należących do miejscowej palestry – młodych prawników, którzy ćwiczyli tam, zanim wysłano ich na śmierć do Belgii lub Francji, już jako członków bardziej tradycyjnych oddziałów. Niebezpiecznie było chodzić po błoniach, nie wiedząc, jak rozmieszczone są szańce, były one bowiem głębokie na kilka stóp, jak te, które Brytyjski Korpus Ekspedycyjny wykopał wokół Ypres. Obcy ryzykował nagły upadek i złamanie nogi. Dzieci, znające błonia od małego, buszowały po nich swobodnie, do czasu gdy zaczynały tracić orientację. Z jakichś powodów Castle nigdy jej nie stracił i czasami, w dniach wolnych od pracy, brał Sama za rękę, pokazywał mu kryjówki i uczył go unikać wielu czyhających na błoniach niebezpieczeństw. Ileż kampanii przeciw przeważającym siłom stoczył tam jako dziecko! Dni partyzantki powróciły, marzenia stały się rzeczywistością. Żyjąc wśród rzeczy od dawna dobrze znanych, czuł się bezpieczny – jak recydywista zamknięty ponownie w więzieniu, które dobrze zna.

Castle pchał rower w górę King’s Road. Po powrocie do Anglii kupił dom, zaciągając kredyt w towarzystwie budowlanym. Mógł z powodzeniem zaoszczędzić pieniądze, płacąc gotówką, ale nie chciał zbytnio odstawać od nauczycieli z sąsiedztwa – z ich pensji nic nie dawało się odłożyć. Z tego samego powodu nie zdjął znad frontowych drzwi krzykliwego witraża przedstawiającego Śmiejącego się kawalera³. Nie lubił go, kojarzył mu się z gabinetem dentystycznym – w prowincjonalnych miasteczkach witraże często kryją przed oczami obcych męki pacjentów na fotelu – ponieważ jednak jego sąsiadom nie przeszkadzały podobne ozdoby, zostawił swój w spokoju. Nauczyciele z King’s Road twardo trzymali się zasad estetycznych wyniesionych z północnej części Oksfordu, gdzie wielu z nich pijało herbatę ze swoimi wykładowcami. Castle znakomicie by tam do nich pasował ze swoim rowerem, który mógłby zostawiać w holu pod schodami na Banbury Road.

Otworzył drzwi kluczem typu yale. Myślał kiedyś o kupnie zamka wpuszczanego we framugę lub czegoś jeszcze bardziej wyszukanego u Chubba na St James’s Street, ale się powstrzymał. Jego sąsiadom wystarczały yale, a zresztą w ciągu ostatnich trzech lat włamania zdarzały się nie bliżej niż w Boxmoor. Hol był pusty, tak samo salon – widział to przez otwarte drzwi. Z kuchni nie dochodził żaden dźwięk. Od razu zauważył, że na kredensie, obok syfonu, nie było butelki whisky. Wieloletnia rutyna została naruszona i Castle poczuł niepokój, jak ukłucie owada.

– Sarah! – zawołał, ale nie usłyszał odpowiedzi.

Wstrzymał oddech, stojąc w otwartych drzwiach do holu, obok stojaka na parasole, i obrzucając szybkimi spojrzeniami znajomy obraz, w którym brakowało jednego elementu – butelki whisky. Odkąd tu zamieszkali, nie opuszczała go pewność, że pewnego dnia spotka ich nieszczęście, i wiedział, że kiedy to się zdarzy, nie może dopuścić, by zdradziła go panika – musi uciec szybko, nie próbując nawet zabrać żadnej pamiątki ich wspólnego życia. Wtedy ci, którzy będą w Judei, niech uciekają w góry…⁴. Nie wiedzieć czemu, pomyślał o kuzynie w Ministerstwie Skarbu, jakby był on rodzajem amuletu, króliczą łapką na szczęście, a potem odetchnął z ulgą, słysząc głosy na piętrze i kroki schodzącej na dół Sarah.

– Nie słyszałam cię, kochanie. Rozmawiałam z doktorem Barkerem.

Doktor Barker szedł za nią – pan w średnim wieku, z jaskrawym znamieniem truskawkowego koloru na lewym policzku, w szarym, jakby przykurzonym ubraniu, z dwoma wiecznymi piórami w kieszonce na piersi; a może jedno było miniaturową latarką, którą świecił w gardła pacjentów?

– Coś nie w porządku?

– Sam ma odrę, kochanie.

– Wydobrzeje – zapewnił doktor Barker. – Trzeba mu tylko ciszy. I niezbyt dużo światła.

– Napije się pan whisky, doktorze?

– Nie, dziękuję. Mam jeszcze dwie wizyty, a już jestem spóźniony na kolację.

– Gdzie Sam mógł złapać odrę?

– A, u nas to niemalże epidemia. Nie ma się czym martwić, u syna choroba ma łagodny przebieg.

Gdy lekarz wyszedł, Castle pocałował żonę. Przesunął dłonią po jej czarnych, sztywnych włosach, dotknął wysokich kości policzkowych. Pieścił palcami rysy jej czarnej twarzy tak, jak ktoś mógłby pieścić kawałek cennej rzeźby, który wygrzebał spośród odłamków zalegających schody hotelu dla białych turystów; upewniał się, że to, co ceni jak nic na świecie, wciąż jest bezpieczne. Pod koniec dnia zawsze miał wrażenie, że nie było go latami, a przez ten czas ona była w domu sama, bezbronna. Nikt tu jednak nie zwracał uwagi na jej afrykańskie pochodzenie. Żadne tutejsze prawo nie mogło zagrozić ich wspólnemu życiu. Byli bezpieczni – a przynajmniej tak bezpieczni, jak to tylko możliwe.

– Co się stało? – spytała.

– Martwiłem się. Kiedy przyszedłem, wszystko było nie tak. Nie zastałem cię na dole. Nawet ta butelka…

– Oj, te twoje przyzwyczajenia…

Kiedy przygotowywała drinka, zaczął rozpakowywać aktówkę.

– Rzeczywiście nie ma się czym martwić? – zapytał. – Nie lubię tonu, jakim mówią lekarze. Zwłaszcza kiedy zapewniają, że wszystko jest w porządku.

– Nie ma powodu do obaw.

– Mogę go zobaczyć?

– Już śpi. Lepiej go nie budź. Dałam mu aspirynę.

Castle odłożył na półkę pierwszy tom Clarissy Harlowe.

– Skończyłeś?

– Nie, wątpię, czy kiedykolwiek mi się to uda. Życia nie starczy.

– Zawsze myślałam, że lubisz długie książki.

– W takim razie zabiorę się do Wojny i pokoju, zanim będzie za późno.

– Nie mamy tej książki.

– Kupię jutro.

Sarah uważnie odmierzyła poczwórną, według angielskich miar, whisky i podała mu ją, otoczywszy jego dłonią szklankę, jakby to była wiadomość przeznaczona wyłącznie dla niego. Rzeczywiście, jedynie oni wiedzieli, ile pił – siedząc w barze z kolegami lub nawet wśród nieznajomych, zwykle brał nie więcej niż jedno piwo. W jego zawodzie najmniejszy ślad uzależnienia mógł wzbudzić podejrzenia. Tylko Davisowi było to na tyle obojętne, że żłopał bez umiaru, nie patrząc, czy ktoś go widzi, ale ta jego śmiałość brała się z przekonania o swojej kompletnej niewinności. Castle na zawsze utracił i śmiałość, i niewinność w Republice Południowej Afryki, gdy czekał na nadejście katastrofy.

– Nie będzie ci przeszkadzało, jeśli zjemy dziś zimną kolację? – spytała Sarah. – Cały wieczór byłam przy Samie.

– Oczywiście, że nie.

Otoczył ją ramieniem. To, jak bardzo się kochali, stanowiło tajemnicę równie wielką, jak poczwórna porcja whisky w szklance. Rozmowa o tym z kimkolwiek byłaby kuszeniem losu. Miłość jest jednym wielkim ryzykiem. Literatura zawsze tak ją opisuje. Tristan, Anna Karenina, nawet żądze Lovelace’a… Castle spojrzał na ostatni tom Clarissy. „Lubię swoją żonę” – na głos nigdy nie powiedział nic więcej, nawet Davisowi.

– Nie wiem, co bym bez ciebie zrobił.

– Mniej więcej to samo, co robisz teraz. Dwie podwójne przed kolacją.

– Kiedy przyszedłem i nie było ciebie ani butelki whisky, przestraszyłem się.

– Czego?

– Że zostanę sam. Biedny Davis – dodał. – Wracać do domu, w którym nikt nie czeka…

– Na pewno ma wiele innych przyjemności.

– Ja wolę poczucie bezpieczeństwa – odparł Castle.

– Czy życie na zewnątrz jest tak niebezpieczne, jak to wszystko tutaj? – Upiła łyk ze szklanki męża i dotknęła jego ust swoimi, wilgotnymi od J&B. Castle zawsze kupował J&B ze względu na kolor: duża whisky z wodą nie wyglądała wcale na mocniejszą od słabej whisky innej marki.

Na stoliku przy sofie zadzwonił telefon. Castle podniósł słuchawkę i rzucił: „Halo”. Nikt nie odpowiadał. Bezgłośnie policzył do czterech, a kiedy z drugiej strony przerwano połączenie, odłożył słuchawkę.

– Nikt się nie odezwał?

– Pewnie pomyłka.

– To się zdarzyło już trzy razy w tym miesiącu. Zawsze wtedy, kiedy byłeś do późna w biurze. Nie uważasz, że to jakiś złodziej sprawdza, czy ktoś jest w domu?

– Nie ma tu czego kraść.

– Pełno teraz tych okropnych historii, kochanie, o mężczyznach w pończochach na głowie. Nienawidzę tej pory po zachodzie słońca, zanim przyjdziesz.

– Dlatego kupiłem ci Bullera. Właśnie, gdzie jest Buller?

– W ogrodzie. Żre trawę. Coś go zdenerwowało. A poza tym wiesz, jaki on ma stosunek do obcych. Skacze na nich z radości.

– Maska z pończochy chybaby mu się nie spodobała.

– Pomyślałby, że ktoś ją włożył, żeby się z nim pobawić. Pamiętasz święta? Te papierowe kapelusze…

– Zanim go kupiliśmy, zawsze myślałem, że boksery to ostre psy.

– Bo są ostre. Kotom żyć nie dają.

Zaskrzypiały drzwi i Castle odwrócił się szybko. Buller otworzył drzwi czarnym kwadratowym pyskiem i położył łeb, jak worek kartofli, między nogami Castle’a. Ten odepchnął go. Na nogawce został długi ślad psiej śliny.

– Odejdź, Buller – nakazał. – Jeśli on się tak cieszy, to każdy złodziej ucieknie, gdzie pieprz rośnie. – Bokser zaczął ujadać zrywami i kręcąc zadem, jakby miał robaki, cofał się ku drzwiom. – Spokój, Buller.

– On tylko chce na spacer.

– O tej porze? Mówiłaś, że coś mu dolega.

– Widocznie po tej trawie mu przeszło.

– Buller, przestań, do diabła. Żadnego spaceru.

Pies ciężko opadł na ziemię i śliniąc parkiet, próbował się uspokoić.

– Inkasent się go dziś przestraszył, a Buller tylko chciał być miły.

– Przecież inkasent go zna.

– Ten był nowy.

– Nowy? Dlaczego?

– Nasz ma grypę.

– A obejrzałaś jego legitymację?

– Oczywiście. Kochanie, teraz ty zaczynasz się bać złodziei? Przestań, Buller, przestań już! – Bokser z widoczną przyjemnością wylizywał genitalia.

Castle przeskoczył przez niego i wszedł do holu. Uważnie obejrzał licznik i nie znalazłszy niczego podejrzanego, wrócił do salonu.

– Ty się jednak czymś denerwujesz.

– Nic takiego, naprawdę. Problemy w biurze. Nowy facet od bezpieczeństwa się szarogęsi. Zdenerwowałem się. Pracuję tam od ponad trzydziestu lat, więc chyba powinni mi już ufać. Następnym razem będą nam przetrząsać kieszenie przed wyjściem na lunch. Wyobraź sobie, że grzebał w mojej aktówce.

– Trzeba im oddać sprawiedliwość, kochanie. To nie ich wina. To przez tę pracę.

– Już za późno, żebym ją zmieniał.

– Na nic nigdy nie jest za późno – odpowiedziała, a on pomyślał, że chciałby jej uwierzyć. Pocałowała go jeszcze raz i poszła do kuchni przygotować kolację.

Kiedy usiedli i Castle nalał sobie następną whisky, Sarah powiedziała:

– A tak poważnie, chyba rzeczywiście za dużo pijesz.

– Wyłącznie w domu. Nikt oprócz ciebie tego nie widzi.

– Nie mam na myśli pracy, tylko twoje zdrowie. Twoja praca nic mnie nie obchodzi.

– Nie?

– Departament Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Każdy wie, co to znaczy, ale ty musisz trzymać język za zębami, jak przestępca. Gdybyś powiedział mi, swej żonie, co dziś robiłeś, wyrzuciliby cię. A ja chciałabym, żeby cię wyrzucili. Co dzisiaj robiłeś?

– Plotkowałem z Davisem. Sporządziłem kilka notatek, wysłałem telegram, aha, i jeszcze zostałem przesłuchany przez tego nowego od ochrony. Znał w Corpus Christi mojego kuzyna.

– Którego kuzyna?

– Rogera.

– Tego snoba z Ministerstwa Skarbu?

– Tak.

Kiedy już się kładli, Castle zapytał:

– Mogę zajrzeć do Sama?

– Pewnie. Ale on już mocno śpi.

Bokser poszedł za nimi i zaślinił pościel.

– No wiesz, Buller!

Pies zamachał tym, co mu zostało z ogona, jakby usłyszał pochwałę. Jak na boksera nie był inteligentny. Kosztował masę pieniędzy i był chyba nieco zbyt rasowy.

Chłopiec leżał wyciągnięty na skos w łóżku z tekowego drewna, z głową na pudełku ołowianych żołnierzyków zamiast na poduszce. Czarna stópka wysunęła się całkiem spod koca, a między jej palcami tkwił czołgista. Castle patrzył, jak Sarah układa syna, podnosi czołgistę i wyciąga spadochroniarza spod uda Sama. Dotykała go z pozorną niedbałością eksperta, a on ciągle głęboko spał.

– Jest bardzo rozpalony – zaniepokoił się Castle.

– Też byłbyś rozpalony, gdybyś miał trzydzieści dziewięć i cztery.

Po chłopcu bardziej było znać afrykańskie pochodzenie niż po matce i Castle przypomniał sobie fotografię terenów dotkniętych głodem – rozciągnięte na pustynnym piasku małe ciałko i obserwującego je sępa.

– To bardzo wysoka temperatura – powiedział.

– Nie dla dziecka.

Zawsze zdumiewała go jej pewność: umiała przyrządzić nowe danie, nie zaglądając do książki kucharskiej, i nigdy nic nie stłukła. Teraz bez mrugnięcia okiem delikatnie obróciła chłopca na bok i mocno otuliła go kocem.

– Mocno śpi.

– Chyba że ma koszmary.

– Znowu?

– Ciągle ten sam. Jedziemy we dwoje pociągiem, a on zostaje sam. Gdzieś na peronie nieznajomy chwyta go za ramię. Ale nie ma się czym martwić. To taki okres koszmarów. Czytałam gdzieś, że dziecko miewa koszmary, kiedy zaczyna się bać szkoły. Chciałabym, żeby poszedł do klasy przygotowawczej. Może mieć kłopoty. Czasami żałuję, że nie ma tu segregacji.

– Przecież Sam dobrze biega. Ten, kto jest dobry w jakimś sporcie, w Anglii nie miewa kłopotów w szkole.

W nocy Sarah zbudziła się z pierwszego snu i powiedziała, jakby jej się to przyśniło:

– Dziwne, prawda? Jesteś taki przywiązany do Sama.

– Oczywiście, że jestem. Czemu miałbym nie być? Myślałem, że już zasnęłaś.

– Nic w tym oczywistego. To przecież bękart.

– Bękart, bachor… Davis zawsze go tak nazywa.

– Davis? Ale on nie wie? – spytała ze strachem. – Na pewno nie wie?

– Nie, nie martw się. On tak mówi na wszystkie dzieci.

– Cieszę się, że ojciec Sama gryzie ziemię – powiedziała nagle.

– Ja też. W końcu mógł cię poślubić, biedaczysko.

– Nie. Cały czas byłam zakochana w tobie. Kochałam się w tobie nawet po tym, jak już poczęłam Sama. On jest bardziej twoim dzieckiem niż jego. Kiedy jego ojciec robił to ze mną, starałam się myśleć o tobie. Był taki nijaki, letni. Na uniwersytecie mówili na niego Wuj Tom. Sam nie będzie letni, prawda? Gorący albo zimny, ale nie letni.

– Czemu o tym rozmawiamy?

– Bo Sam jest chory. I dlatego, że się martwisz. Kiedy nie czuję się bezpieczna, przypominam sobie swoje obawy, kiedy zdałam sobie sprawę, że muszę ci powiedzieć o dziecku. Tej pierwszej nocy po przekroczeniu granicy w Lourenço Marques, w hotelu Polana. Myślałam sobie: ubierze się i pójdzie sobie, na zawsze. Ale ty nie poszedłeś. Zostałeś i kochaliśmy się, nie zważając, że noszę w sobie Sama.

Teraz, wiele lat później, leżeli razem cicho, dotykając się jedynie ramionami. Castle zastanawiał się, czy właśnie tak będzie wyglądała szczęśliwa starość, którą czasami widział w ludzkich twarzach, ale wiedział, że zanim Sarah się zestarzeje, on już dawno zdąży umrzeć. Wiedział, że starości nigdy nie będzie im dane dzielić.

– Nie jest ci czasem smutno, że nie dorobiliśmy się swojego dziecka? – spytała.

– Sam to aż za duża odpowiedzialność.

– Ja nie żartuję – powiedziała. – Nie chciałbyś mieć własnego dziecka?

Tym razem Castle wiedział, że nie wykręci się od odpowiedzi.

– Nie – odparł.

– Dlaczego?

– Wszystko chciałabyś wiedzieć, Sarah. Kocham Sama, bo jest twój, a nie mój. Bo nie widzę w nim siebie, tylko ciebie. Nie chcę siebie powielać. Nie chcę na nikogo zrzucać odpowiedzialności.

ROZDZIAŁ III

1

– Nie ma jak poranne polowanie – powiedział z udanym zapałem pułkownik Daintry do lady Hargreaves, strząsając błoto z butów przed wejściem do domu. – Ptaszki dopisały jak się patrzy.

Pozostali goście wysypywali się za nim z samochodów, próbując z wymuszonym entuzjazmem drużyny piłkarskiej okazać satysfakcję płynącą z polowania i nie dać po sobie poznać, że zziębnięci i ubłoceni nie czują się komfortowo.

– Drinki czekają – odpowiedziała lady Hargreaves. – Obsłużcie się, panowie. Lunch za dziesięć minut.

W oddali kolejne auto wspinało się przez park na wzgórze. Czyjś głuchy śmiech rozbrzmiał w zimnym, wilgotnym powietrzu, ktoś inny zakrzyknął:

– Buffy w końcu jedzie. Ten to nigdy się nie spóźni na lunch.

– Tyle słyszałem o pani wspaniałym puddingu z cielęciną i nereczkami – zwrócił się Daintry do lady Hargreaves.

– Chyba ma pan na myśli pasztet. Naprawdę dobrze się pan bawił rano, pułkowniku? – W jej głosie słychać było ślad amerykańskiego akcentu; to, że był tak lekki, podkreślało jego przyjemne brzmienie, jak zapach drogich perfum.

– Bażanty nie dopisały, ale poza tym było świetnie – odparł Daintry.

– Harry! – rzuciła ponad jego ramieniem. – Dicky… A gdzie Dodo? Gdzieś się zgubił?

Do Daintry’ego nikt nie mówił po imieniu, bo jego imienia nikt nie znał. Z uczuciem osamotnienia pułkownik obserwował wdzięczną, smukłą sylwetkę gospodyni schodzącej po kamiennych stopniach, by powitać Harry’ego pocałunkiem w oba policzki. Bez żadnego towarzystwa wszedł do jadalni, gdzie na bufecie czekały drinki.

Przysadzisty, rumiany mikrus w tweedowym ubraniu – Daintry gdzieś go już widział – przyrządzał sobie wytrawne martini. Na nosie miał okulary w srebrnej oprawce, połyskujące w słońcu.

– Proszę przyrządzić i dla mnie, jeśli robi pan naprawdę wytrawne – poprosił Daintry.

– Jeszcze jak! – zapewnił go mikrus. – Lubimy powąchać korek, co? Ja zawsze mam przy sobie rozpylacz do perfum. Pan jest Daintry, prawda? Nie pamięta mnie pan? Jestem Percival. Mierzyłem panu kiedyś ciśnienie.

– Ach, tak, doktor Percival. Pracujemy mniej więcej w tej samej firmie, prawda?

– Zgadza się. C życzył sobie⁵, żebyśmy się spotkali po cichu, tutaj nie trzeba się bawić w te bzdury z kodowaniem. Zupełnie nie radzę sobie ze swoim szyfratorem, a pan? Sęk w tym, że ja nie poluję. Wędkuję tylko. Jest pan tu po raz pierwszy?

– Tak. Kiedy pan przyjechał?

– Trochę wcześniej, około południa. Mam bzika na punkcie swojego jaguara. Nigdy nie jeżdżę wolniej niż setką.

Daintry spojrzał na stół. Przy każdym nakryciu stała butelka piwa. Nie lubił piwa, ale z jakichś powodów zawsze uważano, że pasuje do polowania. Być może miało to coś wspólnego z chłopięcością całej tej ceremonii, jak piwo imbirowe na Lord’s. Daintry nie był chłopięcy. Strzelanie było dla niego rywalizacją i pokazem umiejętności – kiedyś zajął nawet drugie miejsce w Pucharze Króla. Na środku stołu stały małe srebrne miseczki na słodycze; zauważył, że są wypełnione malteserami, które przywiózł. Poprzedniego wieczoru poczuł się nieco zakłopotany, wręczając lady Hargreaves prawie cały ich karton; wyraźnie nie miała pojęcia, co to jest i co z tym zrobić. Pomyślał, że ten Castle umyślnie wywiódł go w pole. Ucieszyło go, że w srebrnych miseczkach wyglądają lepiej niż w plastikowych torebkach.

– Lubi pan piwo? – zapytał Percivala.

– Lubię wszystko, co zawiera alkohol, z wyjątkiem fernet-branca – oświadczył doktor.

Po chwili do jadalni hałaśliwie weszli Buffy, Dodo, Harry, Dicky i inni. Srebro i szkło zawibrowało od jowialnego śmiechu. Daintry był zadowolony z obecności Percivala, którego imienia najwyraźniej również nikt nie znał.

Niestety, rozdzielono ich przy stole. Percival szybko wypił pierwszą butelkę piwa i napoczął drugą. Daintry poczuł się zdradzony, wyglądało bowiem na to, że Percival nawiązuje kontakt z sąsiadami przy stole tak łatwo, jakby wszyscy pracowali w firmie. Zaczął opowiadać jakąś historyjkę o wędkowaniu, która rozśmieszyła człowieka zwanego Dickym. Daintry siedział między facetem, którego wziął za Buffy’ego, a szczupłym, starszawym jegomościem o wyglądzie prawnika. Gdy ten się przedstawił, jego nazwisko wydało się Daintry’emu znajome. Był prokuratorem generalnym albo ministrem sprawiedliwości. Daintry nie mógł sobie przypomnieć, którym z nich, a niepewność nie pozwalała mu wszcząć rozmowy.

– Boże mój, czy to są maltesery!? – wykrzyknął nagle Buffy.

– Zna pan maltesery? – zdziwił się Daintry.

– Nie jadłem ich od lat. W dzieciństwie zawsze je kupowałem w kinie. Bardzo smaczne. Jest tu gdzieś w pobliżu kino?

– Właściwie to przywiozłem je z Londynu.

– Chodzi pan do kina? Ja już tak dawno nie byłem. Więc ciągle je tam sprzedają?

– Można je też dostać w sklepach.

– Nie wiedziałem. Gdzie pan je kupił?

– W ABC.

– W ABC?

– To tam, gdzie sprzedają dmuchany chleb. – Daintry niezdecydowanym tonem powtórzył, co powiedział mu Castle.

– Nadzwyczajne! Co to jest dmuchany chleb?

– Nie wiem – odparł Daintry.

– Czego to dziś nie wymyślą! Nie zdziwiłbym się, gdyby przygotowywano je komputerowo. – Pochylił się nad stołem, wziął maltesera i zatknął go sobie za uchem, jak cygaro.

– Buffy! – zawołała przez stół pani domu. – Nie przed pasztetem!

– Przepraszam, moja droga. Nie mogłem się oprzeć. Nadzwyczajna rzecz te komputery – zwrócił się do Daintry’ego. – Zapłaciłem kiedyś piątaka, żeby mi komputerowo znaleźli żonę.

– Nie jest pan żonaty? – zdziwił się Daintry, patrząc na złotą obrączkę Buffy’ego.

– Nie. Noszę to dla ochrony. Z tym szukaniem żony to nie było na serio. Raczej jak próbowanie nowej zabawki. Wypełniłem piekielnie długi formularz: wykształcenie, zainteresowania, zawód, co tam jeszcze… – Wziął następnego maltesera. – Łasuch ze mnie – wyznał. – Zawsze taki byłem.

– Dostał pan jakąś odpowiedź?

– Skontaktowali mnie z dziewczyną. Dziewczyną! Trzydziestka piątka, jak nic. Chciała herbaty. Nie pijam herbaty, odkąd zmarła moja mama. Powiedziałem: „Moja droga, może byśmy się napili whisky? Znam tu kelnera, zaraz nam poda”. Odparła, że nie pije. Wyobraża pan sobie?

– Czyżby komputer się pomylił?

– Skończyła ekonomię na Uniwersytecie Londyńskim. Miała wielkie okulary. Była płaska jak deska. Powiedziała, że dobrze gotuje, a ja na to, że zawsze jadam u White’a.

– Widzieliście się potem?

– Nie rozmawialiśmy więcej ze sobą, ale kiedyś pomachała mi z autobusu, gdy wychodziłem z klubu. Żenujące! Byłem wtedy z Dickym. To wszystko dlatego, że po St James’s Street jeżdżą autobusy. Nikt już nie jest bezpieczny.

Po pasztecie przyszła kolej na tartę polaną melasą i wyborny ser stilton. Sir John Hargreaves rozlał porto. Czuło się, że przy stole panuje lekki niepokój, jak wtedy, gdy urlop trwa za długo. Biesiadnicy zerkali na szare niebo za oknami – miało się ku zachodowi. Pili porto szybko, jakby z poczuciem winy – nie przyjechali tu dla czczej przyjemności, oprócz Percivala, który niczym się nie przejmował. Opowiadał kolejną wędkarską anegdotkę, a na stole przed nim stały cztery butelki po piwie.

Prokurator generalny, a może minister sprawiedliwości, powiedział ciężko:

– Trzeba się zbierać. Już późno.

Widać było, że nie przyjechał się bawić, ale pracować, i Daintry podzielał jego zdanie. Hargreaves rzeczywiście powinien się ruszyć, lecz prawie spał. Po latach spędzonych w koloniach – był niegdyś młodszym komisarzem rządowym na obszarze, który nazywano wtedy Złotym Wybrzeżem – nauczył się korzystać z każdej chwili na sjestę, nawet w najbardziej niesprzyjających warunkach, nawet w otoczeniu kłócących się kacyków, którzy robili o wiele więcej hałasu niż Buffy.

– John! – zawołała przez stół lady Hargreaves – Obudź się!

Otworzył niebieskie, spokojne oczy, w których nie malowało się żadne zaskoczenie.

– Zdrzemnąłem się – wyjaśnił.

Powiadano, że jako młody człowiek, gdzieś w Aszanti, przez przypadek spróbował ludzkiego mięsa, ale jego żołądek od tego nie ucierpiał. Podobno miał powiedzieć gubernatorowi: „Doprawdy, ekscelencjo, nie mogę narzekać. Wyświadczyli mi wielki zaszczyt, zapraszając do stołu i dzieląc się tym, co mieli”.

– Cóż, Daintry, myślę, że czas wrócić do rzeczywistości – rzekł Hargreaves. Podniósł się z krzesła i ziewnął. – Kochanie, twój pasztet jest po prostu przepyszny.

Daintry patrzył na niego z zazdrością. Zazdrościł mu przede wszystkim jego pozycji: Hargreaves był jednym z niewielu ludzi spoza służb, którego powołano na stanowisko C. Nikt nie wiedział, czemu go wybrano – podejrzewano wpływ jakichś nieznanych czynników – swoje jedyne doświadczenia wywiadowcze sir John zdobył bowiem podczas wojny w Afryce. Daintry zazdrościł mu też żony – była tak bogata, tak reprezentacyjna i w każdym calu tak amerykańska. Wyglądało na to, że jeśli w grę wchodziło małżeństwo, Amerykanek nie uważano za cudzoziemki. Małżeństwo z obywatelką innego kraju wymagało specjalnego pozwolenia, którego często odmawiano; natomiast poślubienie Amerykanki potwierdzało chyba jedynie specjalne związki. Jednocześnie zastanawiał się, czy lady Hargreaves została sprawdzona przez MI5 i zaaprobowana przez FBI.

– Daintry, porozmawiamy wieczorem: pan, ja i Percival – odezwał się znowu Hargreaves. – Niech tylko już wszyscy wyjadą.