Tytuł oryginału:

DRIVE

Copyright © James Sallis 2006

All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2012

Polish translation copyright © Andrzej Szulc 2012

Motion Picture Artwork copyright © Drive Film Holdings LLC 2011

All rights reserved

Redakcja: Barbara Nowak

Ilustracja na okładce: Blue Sky Distribution a.s.

Skład: Laguna

ISBN 978-83-7659-457-6

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

2012. Wydanie elektroniczne

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Edowi McBainowi, Donaldowi Westlake’owi i Larry’emu Blockowi – trzem wielkim amerykańskim pisarzom

Rozdział pierwszy

Znacznie później, opierając się plecami o ścianę w Motelu 6, trochę na północ za Phoenix, i obserwując sunącą ku niemu kałużę krwi, Kierowca będzie się zastanawiał, czy nie popełnił jakiegoś strasznego błędu. Jeszcze później nie będzie oczywiście co do tego wątpliwości. Na razie jednak Kierowca, jak to mówią, żyje chwilą. Na tę chwilę składa się sunąca ku niemu krew, wpadające przez okno i drzwi światło późnego świtu, hałas z przebiegającej obok autostrady międzystanowej i czyjś płacz w sąsiednim pokoju.

Krew płynęła z kobiety, która twierdziła, że ma na imię Blanche i pochodzi z Nowego Orleanu, choć wszystko prócz udawanego akcentu wskazywało, że jest ze Wschodniego Wybrzeża – być może z Bensonhurst albo innych peryferii Brooklynu. Ramiona Blanche spoczywały na progu łazienki. Wiedział, że niewiele zostało z jej głowy.

Ich pokój numer 212, na drugim piętrze, miał podłogę i wylewkę wystarczająco równą, by krew rozlewała się powoli, wytyczając tak jak wcześniej on kontur jej ciała, sunąc ku niemu niczym oskarżycielski palec. Prawe ramię bolało go jak wszyscy diabli. To była kolejna rzecz, którą wiedział: wkrótce będzie go bolało o wiele bardziej.

Kierowca zdał sobie sprawę, że wstrzymuje oddech, nasłuchując syren, szurania stóp za drzwiami i głosów ludzi gromadzących się na schodach i na dole na parkingu.

Jego oczy po raz kolejny omiotły pokój. Przy uchylonych frontowych drzwiach leżało ciało chudego wysokiego mężczyzny, możliwe, że albinosa. Co dziwne, niewiele krwawił. Może krew tylko czekała. Może kiedy go podniosą i obrócą, natychmiast się z niego wyleje. Tymczasem od bladej skóry odbijało się jedynie światło neonów i samochodowych reflektorów.

Drugi trup był w łazience, zakleszczony w oknie.

Tam właśnie zobaczył go Kierowca w chwili, gdy facet nie mógł wejść ani wyjść. Miał ze sobą strzelbę śrutówkę. Krew z jego gardła zgęstniała i wypełniła umywalkę. Przy goleniu Kierowca używał ostrej brzytwy. Należała do jego ojca. Za każdym razem kiedy wprowadzał się do nowego pokoju, rozkładał najpierw swoje rzeczy. Brzytwa leżała przy umywalce razem ze szczoteczką do zębów i grzebieniem.

Na razie było ich dwóch. Pierwszemu facetowi, który zakleszczył się w oknie, odebrał strzelbę i zastrzelił z niej drugiego. To był remington 870 z lufą uciętą tuż za magazynkiem, długą mniej więcej na piętnaście cali. Wiedział to z powtórki z Mad Maxa, przy której kiedyś pracował. Kierowca był człowiekiem uważnym.

Teraz czekał. Nasłuchiwał. Odgłosu stóp, syren, zatrzaskiwanych drzwi.

Usłyszał kapanie wody z kranu przy wannie w łazience. W sąsiednim pokoju wciąż płakała kobieta. A potem usłyszał coś jeszcze. Jakieś drapanie, skrobanie…

Minęło trochę czasu, nim zdał sobie sprawę, że to jego własna ręka, która odruchowo podrygiwała, stukała knykciami w podłogę, szorowała i bębniła w nią palcami, kiedy zwierały się mięśnie.

Potem i te dźwięki umilkły. Stracił czucie w ręce i w końcu przestała podrygiwać. Wisiała uniezależniona od niego, odłączona niczym zgubiony but. Kierowca próbował nią poruszyć. Bez skutku.

Będzie się tym martwił później.

Spojrzał na otwarte drzwi. Może to koniec, pomyślał. Może nikt już się nie pojawi, może jest po wszystkim. Może na razie wystarczą trzy trupy.

Rozdział drugi

Kierowca nie czytał zbyt wielu książek. I nie był zagorzałym kinomanem, jeśli już o to chodzi. Podobał mu się film Wykidajło, ale to było dawno temu. Nigdy nie chodził na filmy, w których jeździł, ale czasami, po tym, jak skumał się ze scenarzystami, jedynymi oprócz niego facetami, niemającymi na planie prawie przez cały dzień nic do roboty, czytał książki, na których były oparte. Nie pytajcie go dlaczego.

To była jedna z tych irlandzkich powieści – ludzie mieli straszne konflikty z ojcami, jeździli dużo na rowerach i od czasu do czasu coś wysadzali. Jej autor, mrużąc oczy, spoglądał ze zdjęcia na tylnej stronie okładki niczym jakaś wyciągnięta na światło dzienne nowa forma życia. Kierowca znalazł powieść w antykwariacie na Pico Boulevard i zastanawiał się, czy bardziej pachną stęchlizną książki, czy sweter starszej pani – właścicielki. A może sama starsza pani. Starsi ludzie pachną czasem w ten sposób. Zapłacił dolara dziesięć centów i wyszedł.

Nie wydawało mu się, żeby film miał coś wspólnego z książką.

Kierowca występował w nim w kilku zabójczych scenach po tym, jak bohater wyjechał nielegalnie z Irlandii Północnej do nowego świata (taki był tytuł książki, Nowy świat Seana), z bagażem kilkuset lat gniewu i pretensji. W książce Sean przyjeżdżał do Bostonu. Filmowcy przenieśli akcję do LA. Jeden pies. Lepsze ulice i nie trzeba się tak przejmować pogodą.

Popijając kupioną na wynos horchatę, Kierowca zerknął na telewizor, na którego ekranie nawijający jak karabin maszynowy Jim Rockford prezentował swoje typowe werbalne sztuczki. Zajrzał z powrotem do książki, przeczytał kilka linijek i zaciął się na słowie r u d y m e n t. Co to, do diabła, za słowo? Zamknął książkę i odłożył ją na nocną szafkę, gdzie dołączyła do innych autorstwa Richarda Starka,

George’a Pelecanosa, Johna Shannona i Gary’ego Phillipsa – wszystkich kupionych w tym samym antykwariacie na Pico Boulevard, gdzie panie w różnym wieku przychodziły co godzina z naręczami romansów i kryminałów, za każde dwa dostając jeden.

Rudyment.

W knajpie Denny’ego dwie przecznice dalej Kierowca wrzucił monety do automatu i wybierając numer Manny’ego Gildena, patrzył, jak ludzie wchodzą i wychodzą z restauracji. To było popularne miejsce, sporo rodzin, sporo ludzi, którzy siadali obok ciebie tak, że trzeba się było przesunąć o cal albo dwa, w okolicy, gdzie hasła na T-shirtach i kartkach z pozdrowieniami w miejscowym sklepie Walgreena były najczęściej po hiszpańsku.

Może potem zje śniadanie, zawsze to jakieś zajęcie.

On i Manny poznali się na planie filmu science fiction, w którym w jednej z wielu postapokaliptycznych Ameryk Kierowca podróżował cadillakiem el dorado przerobionym tak, że wyglądał jak czołg. Jego zdaniem między el dorado i czołgiem nie było zresztą cholernie dużej różnicy. Obsługiwało się je mniej więcej tak samo.

Manny należał do najbardziej rozchwytywanych scenarzystów w Hollywood. Ludzie mówili, że ma miliony upchnięte w materacu. Może i miał, kto wie. W dalszym ciągu jednak mieszkał w rozsypującym się bungalowie nieopodal Santa Monica i nosił płócienne spodnie z postrzępionymi mankietami oraz T-shirty, na które na oficjalnych imprezach w rodzaju tak uwielbianych hollywoodzkich bankietów mógł czasami narzucić wytartą do gołej nitki starą sztruksową marynarkę. I był prosto z ulicy. Żadnego dyplomu, żadnego wykształcenia godnego wzmianki. Kiedyś przy drinku agent Kierowcy powiedział mu, że Hollywood składa się prawie wyłącznie z absolwentów Ligi Bluszczowej, którzy skończyli studia z wynikiem C+. Manny, który brał się do wszystkiego, od poprawiania adaptacji Henry’ego Jamesa po pisane na kolanie scenariusze filmów klasy B w rodzaju Billy’s Tank, zadawał temu kłam.

Jak zwykle odebrała jego automatyczna sekretarka.

Wiesz, kim jestem, w przeciwnym razie byś nie dzwonił. Przy odrobinie szczęścia zastałeś mnie przy pracy. Jeśli nie pracuję – a ty masz dla mnie pieniądze albo zlecenie – zostaw, proszę, swój numer. Jeśli nie masz ani jednego, ani drugiego, nie zawracaj mi głowy, po prostu spadaj.

– Jesteś tam, Manny? – zapytał Kierowca.

– Tak. Tak… jestem… zaczekasz chwilę?… Właśnie coś kończę.

– Zawsze coś kończysz.

– Daj, tylko zapiszę… No. Zrobione. Coś radykalnie nowego, mówi mi producent. Jego zdaniem to Virginia Woolf z trupami i pościgami samochodowymi.

– I co mu odpowiedziałeś?

– Wzruszając ramionami? To co zawsze. Mam poprawić, napisać od nowa czy zrobić scenopis? Na kiedy to potrzebujesz? Ile płacisz? Cholera. Zaczekaj chwilę.

– Jasne.

– …to rzeczywiście znak nowych czasów. Domokrążca, który sprzedaje ekologiczne jedzenie. Tak jak wtedy, kiedy pukali do ciebie z połówką zarżniętej i zamrożonej krowy, przekonując, że to wspaniała okazja. Tyle steków, tyle żeberek, tyle mielonego.

– Wspaniała okazja to jest to, o co chodzi w Ameryce. W zeszłym tygodniu miałem tu kobietę, która wciskała mi taśmy ze śpiewem wielorybów.

– Jak wyglądała?

– Pod czterdziestkę. Dżinsy z odciętym paskiem. Spłowiała flanelowa koszula. Latynoska. Była pewnie siódma rano.

– Tutaj też się chyba pojawiła. Nie otworzyłem drzwi, ale wyjrzałem. Mógłbym z tego skroić dobre opowiadanie… gdybym wciąż pisał opowiadania. Czego chcesz?

– Rudyment.

– Znowu czytamy, tak? To może ci zaszkodzić. Rudyment to coś, co zanikło. Jest w stanie szczątkowym, nikt tego nie używa.

– Dzięki, człowieku.

– To wszystko?

– Tak, ale moglibyśmy kiedyś wstąpić na drinka.

– Jak najbardziej. Została mi ta rzecz, która jest w zasadzie skończona, następnie podszlifowanie remake’u argentyńskiego filmu i dzień albo dwa na poprawienie dialogów w jakimś pretensjonalnym polskim chłamie. Masz plany na przyszły czwartek?

– Czwartek może być.

– U Gustava? Koło szóstej. Przyniosę butelkę czegoś dobrego.

To była jedyna słabość Manny’ego, której uległ po odniesieniu sukcesu: uwielbiał dobre wino. Pojawi się pewnie z butelką chilijskiego merlota albo mieszanką merlota i shirazu z Australii. Będzie tam siedział w ciuchach, za które zapłacił może dziesięć dolców w najbliższym sklepie z używanymi rzeczami, i nalewał ten wspaniały trunek.

Na samą myśl o knajpie Gustava Kierowca przypomniał sobie smak ich duszonej na wolnym ogniu wołowiny z juką. Poczuł się głodny. I przypomniał sobie slogan znacznie bardziej ekskluzywnej restauracji w LA: Doprawiamy nasz czosnek jedzeniem. U Gustava dwadzieścia parę krzeseł i o połowę mniejsza liczba stolików kosztowały łącznie może sto dolców, pojemniki z mięsem i serami stały na widoku i upłynęło sporo czasu, odkąd po raz ostatni umyli ściany. Ale ten slogan do nich pasował: Doprawiamy nasz czosnek jedzeniem.

Kierowca podszedł do blatu i wypił swoją zimną kawę. Nalał sobie kolejną filiżankę gorącej, ale była niewiele lepsza.

U Benita za rogiem zamówił burrito de machaca i dołożył sobie krojonych pomidorów i jalapeno z baru sałatkowego. Coś ze smakiem. Z szafy grającej płynęła typowa latynoska muzyka z sąsiedztwa, gitara i bajo sexto opowiadające, jak to niegdyś bywało, akordeon, który otwierał się i zamykał niczym komory serca.

Rozdział trzeci

Do czasu gdy mniej więcej jako dwunastolatek Kierowca osiągnął obecny wzrost, był jak na swój wiek nieduży, którą to cechę skrzętnie wykorzystywał jego ojciec. Chłopiec przeciskał się bez trudu przez małe otwory, łazienkowe okna, drzwiczki dla psów i tym podobne, co czyniło zeń przydatnego pomocnika w fachu ojca, który zajmował się włamaniami. Kiedy osiągnął swój wzrost, osiągnął go od razu, prawie z dnia na dzień wystrzeliwując w górę z niecałych czterech stóp do sześciu stóp i dwóch cali. Własne ciało wydawało mu się odtąd obce i obco się w nim czuł. Kiedy szedł, ramiona zwisały mu po bokach i powłóczył nogami. Kiedy próbował biec, często się potykał i przewracał. W jednym był jednak dobry: w prowadzeniu samochodu. Prowadził jak skurwysyn.

Kiedy urósł, ojciec nie miał już z niego wiele pożytku. Nie miał też pożytku z jego matki, i trwało to o wiele dłużej. Kierowca nie był więc zdziwiony, gdy pewnego wieczoru przy kolacji matka rzuciła się na jego starego z nożem do mięsa i nożem do chleba, po jednym w każdej zaciśniętej dłoni, niczym ninja w fartuchu w czerwoną kratę. Zanim zdążył odstawić filiżankę z kawą, oberżnęła mu ucho i wycięła szerokie czerwone usta na szyi. Kierowca popatrzył na to i wbił zęby w swoją kanapkę: mielonkę z galaretką miętową na grzance. Do tego ograniczała się kuchnia jego matki.

Zawsze podziwiał gwałtowność ataku tej spokojnej, uległej kobiety – jakby przez całe życie zbierała siły do tego pojedynczego nagłego czynu. Potem nie nadawała się już do niczego. Kierowca robił, co mógł. W końcu jednak wkroczyło państwo i zabrało ją wraz z podłokietnikami z zarośniętego brudem wyściełanego fotela. Kierowcę spakowali i wysłali do przybranych rodziców, państwa Smithów w Tucson, których aż do swego wyjazdu wprawiał w zdumienie za każdym razem, kiedy wchodził przez frontowe drzwi lub wynurzał się z małego pokoiku na strychu, gdzie żył jak strzyżyk.

Na kilka dni przed swoimi szesnastymi urodzinami Kierowca zszedł po schodach z pokoiku na strychu, niosąc wszystkie swoje rzeczy w marynarskim worku i zapasowy kluczyk do forda galaxie, który zwinął z szuflady w kuchni. Pan Smith był w pracy, pani Smith prowadziła zajęcia w wakacyjnej szkółce biblijnej, w której dwa lata wcześniej, zanim przestał tam uczęszczać, Kierowca zdobywał nagrody za uczenie się na pamięć najdłuższych fragmentów Pisma Świętego. Był środek lata, upał w jego pokoiku na górze nie do wytrzymania, niewiele lepiej było na dole. Krople potu kapały na kartkę, na której pisał.

Przepraszam za samochód, ale muszę mieć cztery kółka. Nie wziąłem nic więcej. Dziękuję za to, że mnie przygarnęliście, i za wszystko, co zrobiliście. Serio.

Rzuciwszy worek na tylne siedzenie, wycofał się z garażu, przyhamował przed znakiem stopu przy końcu uliczki i skręcił ostro w lewo, do Kalifornii.

Rozdział czwarty

Spotkali się w tanim barze między Sunset i Hollywood na wschód od Highland. Katolickie uczennice w mundurkach czekały na autobusy, stojąc naprzeciwko butików z koronkami, wyrobami skórzanymi i bielizną oraz sklepów obuwniczych, gdzie sprzedawali szpilki w rozmiarze piętnastym i większe.

Kierowca wiedział, że to on, kiedy tylko facet wszedł do środka. Prasowane spodnie khaki, ciemny T-shirt, sportowa marynarka. Obowiązkowy złoty zegarek. Pierścionki na palcu, kolczyki w uchu. Z barowego stereo sączył się łagodny jazz, fortepian i dwa albo trzy inne instrumenty, coś rytmicznie śliskiego, węgorzowatego, trudnego do uchwycenia.

Przybysz zamówił czarnego johnniego walkera, czystego. Kierowca pozostał przy wcześniejszym wyborze. Zajęli stolik z tyłu sali.

– Polecił mi ciebie Revell Hicks.

Kierowca pokiwał głową.

– Miło z jego strony.

– Coraz trudniej opędzić się od amatorów, rozumiesz, o co mi chodzi? Każdy chce uchodzić za strasznego drania, każdy sądzi, że robi najlepszy sos do spaghetti, każdy uważa się za dobrego kierowcę.

– Pracowałeś z Revellem, więc jesteś chyba zawodowcem.

– I nawzajem. – Przybysz wychylił swoją szkocką. – Z tego, co słyszałem, jesteś ponoć najlepszy.

– Jestem.

– Słyszałem też, że czasami trudno się z tobą pracuje.

– Nie kiedy się dobrze rozumiemy.

– Co tu jest do rozumienia? To moja robota. Więc ja jestem kierownikiem planu. Ja kieruję zespołem i podejmuję wszystkie decyzje. Albo wchodzisz do zespołu, albo nie.

– W takim razie nie wchodzę.

– Jasna sprawa. Twoja decyzja.

– Przeszła mi koło nosa kolejna superokazja.

– Pozwól przynajmniej, że postawię ci kolejnego drinka.

Facet poszedł do baru zamówić następną kolejkę.

– Ale to nie daje mi spokoju – oświadczył, stawiając na stoliku kolejne piwo i szklaneczkę szkockiej. – Możesz mnie oświecić?

– Siedzę za kółkiem. To wszystko, co robię. Nie pomagam ci, kiedy planujesz skok i kiedy sprawdzasz teren. Mówisz mi, skąd i dokąd jedziemy, dokąd jedziemy później, o jakiej porze dnia. Nie biorę udziału, nikogo nie znam, nie jestem uzbrojony. Prowadzę samochód.

– Takie podejście pozbawi cię w drastyczny sposób większości ofert.

– To nie jest podejście, to zasada. Odrzucam znacznie więcej ofert, niż biorę.

– Ta jest bardzo opłacalna.

– Zawsze są.

– Nie tak jak ta.

Kierowca wzruszył ramionami.

To jedno z tych zamożnych osiedli na północ od Phoenix, oświadczył Przybysz, siedem godzin jazdy, całe akry kosztujących po pół miliona domów ciągnących się aż po horyzont, wypierających pustynne kaktusy. Napisał coś na karteluszku i przesunął go dwoma palcami po stole. Kierowca pamiętał, że coś takiego robią sprzedawcy samochodów. Ludzie są tacy cholernie głupi. Czy ktoś, kto ma elementarne poczucie własnej godności, pójdzie na coś takiego? Jaki głupek kiedykolwiek się na to zgodzi?

– To jakiś żart, tak? – zapytał.

– Nie bierzesz udziału, nie chcesz swojej działki, więc proszę bardzo. Opłata za usługę. Proste jak drut.

Kierowca wychylił swoją szkocką i odsunął od siebie piwo. Z fundatorem trzeba grzecznie.

– Przepraszam, że zająłem ci czas.

– Pomoże, jeśli dodam do tego zero?

– Dodaj trzy.

– Nikt nie jest aż tak dobry.

– Jak już mówiłeś, w mieście jest sporo kierowców. Znajdź sobie jakiegoś.

– Chyba już znalazłem. – Przybysz dał znak

Kierowcy, żeby nie wstawał, i pchnął w jego stronę piwo. – Po prostu się z tobą droczę, człowieku, sprawdzam cię. – Mówiąc to, dotknął palcami małego kółka w prawym uchu. Później Kierowca uznał, że to był chyba znak. – Cztery osoby, dzielimy się na pięć. Dwie działki dla mnie, po jednej działce dla pozostałych. Pasuje?

– Ujdzie w tłoku.

– Więc umowa stoi.

– Stoi.

– To dobrze. Chcesz się jeszcze napić?

– Czemu nie?

W tym momencie saksofon altowy podjął końcówkę melodii i zaczął się długi powolny zjazd.

Rozdział piąty

Po wyjściu od Benita Kierowca znalazł się w odmienionym świecie. Jak większość miast LA stawało się po zmroku zupełnie inną bestią. Nisko nad horyzontem wisiały ostatnie różowe i pomarańczowe smugi, pękając i gasnąc. Słońce odpuszczało sobie i do akcji wchodziły światła miasta, sto tysięcy niecierpliwych dublerów. Trzej ogoleni na łyso faceci w bejsbolowych czapkach stali przy jego samochodzie. Niezbyt im się chyba spodobał. Nierzucający się w oczy ford z lat osiemdziesiątych. Nie otwierając maski, nie mogli wiedzieć, jak został przerobiony. Nie wiedzieli.

Kierowca podszedł do drzwiczek i czekał.

– Niezła bryka, człowieku – powiedział jeden z młodych twardzieli, ześlizgując się z maski. Spojrzał na swoich kumpli i wszyscy się roześmiali.

Ale jaja.