Tytuł oryginału:

THE DARK HALF

Copyright © Stephen King 1989

All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2012

Polish translation copyright © Marek Fedyszak 2012

Redakcja: Anna Magierska

Ilustracja na okładce: Andrey Yurlov/Shutterstock

Zdjęcie autora: Dick Dickinson

Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz

Skład: Laguna

ISBN 978-83-7659-481-1

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

2012. Wydanie elektroniczne

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o. o.

Spis treści

- Dedykacja

- OD AUTORA

- PROLOG

- CZĘŚĆ PIERWSZA NADZIENIE Z GŁUPCA

- ROZDZIAŁ PIERWSZY LUDZIE BĘDĄ GADAĆ

- ROZDZIAŁ DRUGI KONIEC Z PROWADZENIEM DOMU

- ROZDZIAŁ TRZECI CMENTARNY BLUES

- ROZDZIAŁ CZWARTY ŚMIERĆ W MAŁYM MIEŚCIE

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Książkę tę dedykuję Shirley Sonderegger,

która pomaga mi pilnować moich spraw,

oraz jej mężowi Peterowi

OD AUTORA

Jestem wdzięczny świętej pamięci Richardowi Bachmanowi za inspirację i pomoc. Bez niego ta powieść nie mogłaby powstać.

S.K.

PROLOG

– Chlaśnij go – rzekł Machine. – Zrób to, póki tu stoję i patrzę. Chcę widzieć, jak płynie krew. Nie każ mi powtarzać.

George Stark, Sposób Machine’a

Życie ludzi – życie prawdziwe w odróżnieniu od zwykłej fizycznej egzystencji – zaczyna się w różnych momentach. Prawdziwe życie Thada Beaumonta, chłopaka, który urodził się i wychował w okolicach Ridgeway w Bergenfield w stanie New Jersey, zaczęło się w 1960 roku. Wtedy przydarzyły mu się dwie rzeczy. Pierwsza nadała kształt jego życiu, druga omal go nie zakończyła. Thad Beaumont był wówczas jedenastolatkiem.

W styczniu zgłosił nowelę na konkurs pisarski wspierany przez „American Teen”. W czerwcu dostał od redaktorów magazynu list z informacją, że zdobył wyróżnienie w kategorii Beletrystyka. W dalszej części listu stwierdzono, że jurorzy przyznaliby mu drugą nagrodę, gdyby z jego zgłoszenia nie wynikało, iż do wieku, w którym zostanie prawdziwym „amerykańskim nastolatkiem”, brakuje mu jeszcze dwóch lat. Redaktorzy napisali, że mimo to jego nowela zatytułowana Za progiem domu Marty’ego jest dziełem niezwykle dojrzałym i należą mu się gratulacje.

Dwa tygodnie później z redakcji „American Teen” przyszedł dyplom uznania. Listem poleconym wartościowym. Widniało na nim jego nazwisko zapisane literami zdobionymi w tak wymyślne staroangielskie esy-floresy, że z trudem je odczytał, oraz złota pieczęć u dołu z wytłoczonym logo czasopisma – sylwetkami ostrzyżonego na jeża chłopaka i dziewczyny z końskim ogonem tańczących jitterbuga.

Matka wzięła w ramiona Thada, cichego, poważnego chłopca, któremu wszystko leciało z rąk i który często potykał się o własne stopy, i obsypała go pocałunkami.

Na ojcu nie zrobiło to żadnego wrażenia.

– Skoro to było tak cholernie dobre, czemu nie dali mu forsy? – mruknął ze swojego głębokiego fotela.

– Glen…

– Nieważne. Może gdy już skończysz go obściskiwać, nasz Ernest Hemingway przyniesie mi piwo.

Matka Thada nie powiedziała nic więcej, ale kazała oprawić pierwszy list oraz dyplom, który przyszedł po nim, płacąc za to z pieniędzy na drobne wydatki, i powiesiła je w jego pokoju nad łóżkiem. Gdy przychodzili do nich krewni lub inni goście, prowadziła ich tam, żeby sobie obejrzeli. Mówiła im, że pewnego dnia Thad zostanie wielkim pisarzem. Zawsze czuła, że wielkość jest mu przeznaczona, i oto pojawił się pierwszy dowód. Thad był tym zażenowany, lecz za bardzo kochał matkę, by to powiedzieć.

Zażenowany czy nie, Thad uznał, że jego matka ma przynajmniej po części rację. Nie wiedział, czy ma zadatki na wielkiego pisarza, ale w każdym razie pisarzem zamierzał zostać. Czemu nie? Był w tym dobry, a co ważniejsze, gdy dobierał właściwe słowa, czuł wielką frajdę. A przecież nie mogli pozbawiać go nagród pieniężnych ze względów formalnych w nieskończoność. Kiedyś przestanie mieć jedenaście lat.

Druga ważna rzecz przydarzyła mu się w sierpniu 1960 roku. Wtedy właśnie zaczął mieć bóle głowy. Z początku nie były silne, ale gdy we wrześniu szkoła znowu otwarła podwoje, łagodne utajone bóle w skroniach i przy czole przerodziły się w potworne, długie i wyczerpujące katusze. Gdy go chwytały, mógł tylko leżeć w przyciemnionym pokoju i czekać na śmierć. Pod koniec września miał nadzieję, że umrze. A w połowie października ból wzmógł się do tego stopnia, że Thad zaczął się bać, iż do tego nie dojdzie.

Nadejście tych okropnych bólów zwykle sygnalizował urojony dźwięk słyszalny tylko dla niego, przypominający odległy pisk tysięcy małych ptaków. Czasem wydawało mu się, że widzi te ptaki – myślał, że to wróble – jak dziesiątkami obsiadają druty telefoniczne i dachy domów, tak jak czyniły wiosną i jesienią.

Matka zaprowadziła go do doktora Sewarda.

Doktor Seward zbadał mu dno oczu za pomocą oftalmoskopu i pokręcił głową. Potem, zaciągając zasłony i wyłączając górne światło, kazał Thadowi popatrzyć na białą ścianę w gabinecie. Szybko zapalając i gasząc na przemian latarkę, rzucał na nią jaskrawy krąg światła.

– Czy to sprawia, że dziwnie się czujesz, chłopcze?

Thad pokręcił głową.

– Nie kręci ci się w głowie? Jakbyś miał zaraz zemdleć?

Thad znowu zaprzeczył ruchem głowy.

– Czujesz coś? Na przykład woń zgniłych owoców lub płonących szmat?

– Nie.

– A twoje ptaki? Słyszałeś je, gdy patrzyłeś na błyski światła?

– Nie – odparł Thad zdziwiony.

– To nerwy – rzekł później ojciec Thada, gdy chłopak został odesłany do poczekalni. – Ten cholerny dzieciak jest kłębkiem nerwów.

– Myślę, że to migrena – wyjaśnił doktor Seward. – Niezwykła u tak młodej osoby, ale spotykana. A on wydaje się bardzo… uczuciowy.

– Bo taki jest – odparła Shayla Beaumont nie bez aprobaty.

– Cóż, kiedyś może znajdzie się jakieś lekarstwo. Na razie, niestety, będzie musiał po prostu jakoś to przecierpieć.

– Taak, a my razem z nim – zauważył Glen Beaumont.

Nie były to jednak nerwy ani migrena, nie były to również jedyne dolegliwości.

Cztery dni przed Halloween Shayla Beaumont usłyszała wrzask jednego z chłopaków, z którymi Thad codziennie czekał na szkolny autobus. Wyjrzała przez okno w kuchni i zobaczyła swojego syna skręcającego się w konwulsjach na podjeździe. Pojemnik z drugim śniadaniem leżał obok, zapakowane do niego owoce i kanapki wysypały się na gorącą nawierzchnię podjazdu. Wybiegła przed dom, przepłoszyła pozostałe dzieci, po czym stała bezradnie nad Thadem, bojąc się go dotknąć.

Gdyby duży żółty autobus z panem Reedem za kierownicą podjechał tam trochę później, Thad mógłby umrzeć u stóp podjazdu. Ale pan Reed był w Korei sanitariuszem. Zdołał odchylić głowę chłopca i udrożnić mu drogi oddechowe, nim Thad zadławił się na śmierć własnym językiem. Karetka zabrała go do szpitala okręgowego w Bergenfield i gdy chłopca wieziono na wózku, doktor Hugh Pritchard akurat przez przypadek znajdował się w izbie przyjęć. Popijał kawę i wymieniał się golfowymi kłamstwami z jakimś przyjacielem. Hugh Pritchard przypadkiem był też najlepszym neurologiem w stanie New Jersey.

Lekarz zaordynował prześwietlenie i obejrzał zdjęcie. Pokazał je potem Beaumontom, prosząc, by przyjrzeli się ze szczególną uwagą niewyraźnemu cieniowi, który zakreślił żółtą kredką świecową.

– To – rzekł. – Co to takiego?

– Skąd, u licha, mamy wiedzieć? – odparł Glen Beaumont. – To pan jest lekarzem.

– Zgadza się – stwierdził oschle Pritchard.

– Żona mówiła, że rzucał się jak wściekły – dodał Glen.

– Jeżeli sądzicie, że miał atak, to owszem, miał – rzekł doktor Pritchard. – Jeżeli myślicie, że był to atak epilepsji, to jestem prawie pewien, że nie. Tak poważny atak z pewnością byłby silnym napadem padaczkowym, a Thad nie wykazał żadnej reakcji w teście świetlnym Littona. Tak naprawdę, gdyby cierpiał na silną epilepsję, nie potrzebowaliby państwo lekarza, żeby to stwierdzić. Ilekroć na ekranie waszego telewizora pojawiałyby się pasy, Thad rzucałby się na dywanie w salonie.

– W takim razie co mu dolega? – zapytała nieśmiało Shayla.

Pritchard odwrócił się ku kliszy umieszczonej na podświetlonej ramie.

– Co mu dolega? – powtórzył i znowu postukał w zakreślony obszar mózgu. – Nagłe pojawienie się bólów głowy w zestawieniu z brakiem uprzednich ataków sugeruje, że państwa syn ma guza mózgu, przypuszczalnie małego i, miejmy nadzieję, łagodnego.

Glen Beaumont gapił się na lekarza z kamiennym wyrazem twarzy, podczas gdy jego żona stała obok niego i ocierała łzy chusteczką. Płakała bezgłośnie. Ten cichy płacz był wynikiem wielu lat małżeńskiej tresury. Uderzenia pięści Glena były szybkie i bolesne i prawie nigdy nie zostawiały śladów, a po dwunastu latach cichego smutku Shayla przypuszczalnie nie potrafiłaby głośno płakać, nawet gdyby chciała.

– Czy to znaczy, że chce mu pan pociąć mózg? – zapytał Glen z typowym dla siebie taktem i delikatnością.

– Tak bym tego nie ujął, panie Beaumont, ale sądzę, że zabieg eksploracyjny trzeba wykonać – odparł lekarz i pomyślał: Jeśli Bóg naprawdę istnieje i jeśli naprawdę stworzył nas na swój obraz i podobieństwo, to nie chcę się zastanawiać, dlaczego tak cholernie dużo ludzi tego pokroju chodzi po świecie i decyduje o losie tylu innych osób.

Glen milczał przez długi czas z pochyloną głową i czołem zmarszczonym w zadumie. W końcu uniósł głowę i zadał pytanie, które najbardziej go prześladowało:

– Niech pan mi powie prawdę, doktorze: ile to wszystko będzie kosztowało?

Pierwsza zobaczyła je instrumentariuszka.

Jej przeraźliwy okrzyk był czymś szokującym w sali operacyjnej, gdzie przez ostatnie piętnaście minut słychać było jedynie wypowiadane półgłosem polecenia doktora Pritcharda, szum masywnego respiratora i krótkotrwały świst piły chirurgicznej.

Pielęgniarka cofnęła się chwiejnie, strąciła ze stolika chirurgicznego na kółkach tacę, na której równo ułożono dwa tuziny instrumentów. Taca spadła na wykafelkowaną podłogę z głośnym szczękiem, a po nim rozległo się wiele cichszych brzęków.

– Hilary! – krzyknęła siostra przełożona.

Jej głos był pełen zaskoczenia. W szoku zapomniała się do tego stopnia, że aż zrobiła pół kroku w kierunku uciekającej kobiety w trzepoczącym zielonym fartuchu.

Doktor Albertson, który asystował przy operacji, kopnął ją w łydkę obutą w pantofel stopą.

– Pamiętaj, proszę, gdzie jesteś.

– Dobrze, panie doktorze.

Odwróciła się natychmiast, nie patrząc nawet w stronę drzwi sali operacyjnej, gdy te otworzyły się z hukiem, a podekscytowana Hilary opuściła scenę, wciąż wyjąc niczym pędzący wóz strażacki.

– Włóż sprzęt do sterylizatora – polecił Albertson. – Natychmiast. Migiem!

– Dobrze, panie doktorze.

Dysząc ciężko, wyraźnie podenerwowana, lecz panując nad sobą, zaczęła zbierać instrumenty.

Wydawało się, że doktor Pritchard w ogóle tego nie zauważył. Spoglądał z wytężoną uwagą w okienko, które zostało wycięte w czaszce małego Thada.

– Niewiarygodne – wymamrotał. – Po prostu niewiarygodne. To naprawdę nadaje się do książek. Gdybym nie widział tego na własne oczy…

Ocknął się chyba, słysząc szum sterylizatora, spojrzał na doktora Albertsona i rzekł ostro:

– Ssanie!

Zerknął na pielęgniarkę.

– A co ty robisz, do kurwy nędzy? Rozwiązujesz krzyżówkę z niedzielnego „Timesa”? Rusz tyłek i przynieś narzędzia!

Podeszła z instrumentami na nowej tacy.

– Lester, daj mi aspirator – rzekł Pritchard do Albertsona. – Natychmiast. Potem pokażę ci coś, co widywałeś dotąd tylko w jarmarcznych gabinetach osobliwości.

Albertson przetoczył pompę ssącą, nie zważając na siostrę przełożoną, która uskoczyła z drogi, balansując zręcznie tacą z instrumentami.

Pritchard spoglądał na anestezjologa.

– Utrzymuj odpowiednie ciśnienie, przyjacielu. O nic więcej nie proszę.

– Ma sto pięć na sześćdziesiąt osiem, doktorze. Niewzruszone jak skała.

– Cóż, jego matka twierdzi, że leży przed nami nowy William Szekspir, więc utrzymuj je na tym poziomie. Odessij krew, Lester. tylko nie łaskocz go tym cholernym ssakiem.

Albertson usunął krew aspiratorem. Sprzęt monitorujący pikał miarowo, monotonnie i pokrzepiająco na drugim planie. Potem lekarz wciągał jedynie własny oddech. Czuł się tak, jakby ktoś zadał mu cios pięścią w splot słoneczny.

– O mój Boże. Chryste, Chryste Panie. – Cofnął się na moment, po czym pochylił się bliżej. Jego błyszczące oczy widoczne nad maską i za szkłami okularów w rogowych oprawkach zrobiły się okrągłe z nagłego zaciekawienia. – Co to jest?

– Myślę, że widzisz, co to jest – odparł Pritchard. – Tyle że oswajasz się z tym dopiero po chwili. Czytałem już o tym, ale nie spodziewałem się, że naprawdę to kiedyś zobaczę.

Mózg Thada Beaumonta miał kolor zewnętrznej krawędzi muszli – szary z nieznaczną domieszką różu.

Z gładkiej powierzchni opony twardej wystawało ślepe i zniekształcone oko ludzkie. Mózg lekko pulsował. Wraz z nim pulsowało oko. Można było odnieść wrażenie, że próbuje do nich mrugnąć. I właśnie to wrażenie zmusiło instrumentariuszkę do ucieczki z sali operacyjnej.

– Chryste Panie, co to jest? – znowu zapytał Albertson.

– Nic – odparł Pritchard. – Kiedyś mogło być organem żywej, oddychającej istoty ludzkiej. Teraz jest niczym. Poza tym, że źródłem kłopotu. Tak się jednak składa, że możemy sobie z nim poradzić.

Doktor Loring, anestezjolog, zapytał:

– Mogę zerknąć, doktorze Pritchard?

– Pacjent nadal stabilny?

– Tak.

– W takim razie proszę. Będzie o czym opowiadać wnukom. Ale niech pan się pospieszy.

Podczas gdy Loring przyglądał się oku, Pritchard zwrócił się do Albertsona:

– Potrzebuję piły. Otworzę go trochę szerzej. Wtedy je zbadam. Nie wiem, czy uda mi się wydobyć je w całości. Ale mam taki zamiar.

Les Albertson, pełniący teraz funkcję siostry przełożonej, wcisnął świeżo wysterylizowany zgłębnik w dłoń chirurga, gdy ten go zażądał. Pritchard, który nucił pod nosem temat przewodni z Bonanzy, pracował szybko i niemal bez wysiłku, tylko sporadycznie zerkając w lusterko zamontowane na końcu zgłębnika. Pracował głównie na dotyk. Albertson powiedział później, że nigdy w życiu nie był świadkiem tak porywającego, instynktownego zabiegu operacyjnego.

Oprócz oka znaleźli część nozdrza, trzy paznokcie i dwa zęby. W jednym z zębów był mały ubytek. Oko pulsowało i próbowało mrugnąć aż do chwili, gdy Pritchard przy użyciu cienkiego jak igła skalpela najpierw je nakłuł, a potem wyciął. Cała operacja od wstępnego badania do wycięcia trwała tylko dwadzieścia siedem minut. Pięć kawałków tkanki spadło z plaśnięciem do nierdzewnej stalowej miski na tacy ustawionej przy ogolonej głowie Thada.

– Myślę, że mamy jasność – rzekł w końcu Pritchard. – Wydaje się, że cała obca tkanka była połączona szczątkowymi zwojami nerwowymi. Nawet jeżeli są jeszcze inne kawałki, to najprawdopodobniej je uśmierciliśmy.

– Ale… jak to możliwe, skoro chłopak żyje? Przecież to wszystko stanowiło część jego organizmu, prawda? – zapytał zdumiony Loring.

Pritchard wskazał na tacę.

– Znajdujemy w jego głowie oko, zęby i pęczek paznokci, a ty myślisz, że to stanowiło część jego organizmu? Czyżbyś zauważył u niego brak paznokci? Chcesz sprawdzić?

– Ale nawet rak jest tylko częścią własnego…

– To nie był rak – wyjaśniał cierpliwie Pritchard, a jego ręce w tym czasie robiły swoje. – Często tak bywa, że rodzi się jedno dziecko, choć w rzeczywistości rozpoczęło ono swoje życie jako bliźnię, przyjacielu. Może się to zdarzać aż w dwóch przypadkach na dziesięć. Co się dzieje z drugim płodem? Silniejszy wchłania słabszy.

– Wchłania? Chce pan powiedzieć: zjada? – zdziwił się Loring, który trochę pozieleniał na twarzy. – Czy mówimy tutaj o kanibalizmie in utero?

– Nazywaj to, jak chcesz; to dość częsta sytuacja. Jeżeli kiedyś powstanie sonograf, o którym stale się mówi na konferencjach medycznych, może rzeczywiście dowiemy się, jak częsta. Ale bez względu na jej częstotliwość to, co ujrzeliśmy dzisiaj, zdarza się o wiele rzadziej. Część jednego z tych bliźniąt nie została wchłonięta i przypadkiem trafiła do płata przedczołowego. Równie dobrze mogła wylądować w jelitach, śledzionie, rdzeniu kręgowym, gdziekolwiek. Zwykle coś takiego oglądają wyłącznie patolodzy… wychodzi to na jaw podczas sekcji zwłok… i nigdy nie słyszałem, żeby obca tkanka była przyczyną zgonu.

– No to co stało się tutaj? – zapytał Albertson.

– Coś ponownie uruchomiło rozwój tej tkanki, która rok temu przypuszczalnie miała submikroskopowe rozmiary. Zegar wzrostu wchłoniętego bliźnięcia powinien był się na zawsze zatrzymać co najmniej miesiąc przed porodem, ale znowu jakoś został nakręcony… i to cholerstwo rzeczywiście zaczęło rosnąć.

W tym, co się stało, nie ma żadnej tajemnicy; samo ciśnienie śródczaszkowe wystarczyło, by chłopak miał bóle głowy i dostał konwulsji, po których trafił tutaj.

– Rozumiem – odparł cicho Loring – ale dlaczego to się stało?

Pritchard pokręcił głową.

– Jeżeli za lat trzydzieści wciąż będę się zajmował czymś trudniejszym od gry w golfa, możesz mnie o to zapytać. Pewnie będę znał odpowiedź. Teraz wiem tylko, że zlokalizowałem i wyciąłem bardzo szczególny i bardzo rzadki typ guza. Łagodnego guza. I o ile nie nastąpią żadne powikłania, sądzę, że rodzice chłopaka nie muszą wiedzieć nic więcej. Przy jego ojcu nawet troglodyta wyglądałby na intelektualistę. Nie wyobrażam sobie, bym mógł mu wytłumaczyć, że zrobiłem skrobankę jego jedenastoletniemu synowi. Les, zaszyjmy go – zaproponował, po czym jakby po namyśle zwrócił się uprzejmym głosem do pielęgniarki: – Ta głupia cipa, która stąd zwiała, ma zostać zwolniona. Proszę to sobie zapisać.

– Dobrze, doktorze.

Thad Beaumont opuścił szpital dziesięć dni po operacji. Przez prawie sześć następnych miesięcy lewa strona jego ciała była niepokojąco słaba, a od czasu do czasu, gdy czuł się bardzo zmęczony, widział przed oczami dziwne, niezupełnie chaotyczne wzory ze świetlistych błysków.

Matka kupiła mu w prezencie starego remingtona 32 i te błyski światła najczęściej pojawiały się, gdy zgarbiony siedział nad maszyną przed snem, usiłując wyrazić coś we właściwy sposób lub wymyślić, co powinno się teraz wydarzyć w jego opowieści. W końcu one także minęły.

Ów dziwny, urojony odgłos ćwierkania – odgłos dywizjonów lecących wróbli – w ogóle nie powrócił po operacji.

Thad nadal pisał, zyskując pewność siebie i cyzelując rodzący się własny styl. Swoje pierwsze opowiadanie sprzedał „American Teen” sześć lat po tym, jak zaczęło się jego prawdziwe życie. Później po prostu nigdy nie wracał myślami do przeszłości.

Z tego, co wiedzieli rodzice Thada i on sam, jesienią jedenastego roku jego życia z płata przedczołowego mózgu usunięto mu łagodnego guza. Gdy Thad w ogóle o tym myślał (co z biegiem lat zdarzało się coraz rzadziej), dochodził jedynie do wniosku, że miał niezmiernie dużo szczęścia, że przeżył.

Wielu pacjentów, którzy przeszli w tych prymitywnych czasach operację mózgu, nie przeżyło.

CZĘŚĆ PIERWSZA

NADZIENIE Z GŁUPCA

Machine powoli i uważnie prostował spinacze długimi, silnymi palcami.

– Przytrzymaj mu głowę, Jack – powiedział do mężczyzny stojącego za Halsteadem. – Przytrzymaj mocno.

Halstead zrozumiał, co Machine ma zamiar zrobić, i zaczął krzyczeć, gdy Jack Rangely przycisnął swą dużą dłoń do jego głowy i ją unieruchomił. Krzyki odbijały się echem w opuszczonym magazynie. Rozległa pusta przestrzeń spełniała funkcję naturalnego wzmacniacza. Halstead przypominał śpiewaka operowego rozgrzewającego się w dniu premiery.

– Wróciłem – rzekł Machine. Halstead zacisnął powieki, ale to nie pomogło. Mały stalowy pręt wsunął się bez trudu przez lewą powiekę i przebił gałkę oczną z cichym trzaskiem. Z oka zaczął wyciekać lepki galaretowaty płyn. – Wróciłem z zaświatów i wygląda na to, że wcale się nie cieszysz na mój widok, niewdzięczny sukinsynu.

George Stark, Podróż do Babilonu

ROZDZIAŁ PIERWSZY

LUDZIE BĘDĄ GADAĆ

1

Wydanie magazynu „People” z dwudziestego trzeciego maja było całkiem zwyczajne.

Okładkę zdobiło zdjęcie Martwego Celebryty tygodnia, gwiazdora rock and rolla, który powiesił się w więziennej celi po tym, jak aresztowano go za posiadanie kokainy i rozmaitych pokrewnych jej narkotyków. Wewnątrz numeru znajdował się tradycyjny bogaty zestaw tematów: dziewięć niewyjaśnionych morderstw na tle seksualnym w opustoszałej zachodniej części Nebraski; guru zdrowego odżywiania, którego przymknięto za dziecięcą pornografię; gospodyni domowa z Marylandu, która wyhodowała kabaczek przypominający nieco popiersie Jezusa Chrystusa – o ile patrzyło się nań spod półprzymkniętych powiek w ciemnym pokoju; dzielna niepełnosprawna dziewczyna trenująca do nowojorskiego maratonu rowerowego; rozwód w Hollywood; małżeństwo członków nowojorskiej socjety; zapaśnik dochodzący do zdrowia po ataku serca; komik broniący się przed sądowym pozwem o alimenty.

Był tam również artykuł o przedsiębiorcy z Utah, który wprowadzał na rynek nową lalkę o nazwie Yo Mamma! Wyglądała rzekomo jak „teściowa, za którą wszyscy przepadają (?)”. Miała wmontowany magnetofon, który wyrzucał z siebie fragmenty dialogu, takie jak: „W moim domu, gdy dorastał, kolacja nigdy nie była zimna, moja droga” i „Twój brat nigdy nie zachowuje się tak, jakbym miała nieświeży oddech, gdy przyjeżdżam na parę tygodni”. Prawdziwym skandalem było to, że aby zmusić ją do mówienia, zamiast ciągnąć za sznurek na plecach lalki, kopało się pieprzoną babę z całej siły. „Yo Mamma! jest porządnie wywatowana, na pewno nie pęknie ani nie wyszczerbi ścian i mebli” – powiedział dumny wynalazca, pan Gaspard Wilmot (który, o czym wspomniano mimochodem, został kiedyś oskarżony o uchylanie się od płacenia podatku dochodowego – zarzuty wycofano).

Na stronie trzydziestej trzeciej tego zabawnego i pouczającego numeru najbardziej zabawnego i pouczającego amerykańskiego tygodnika znajdował się typowy dla „People” cięty, trafny i zjadliwy nagłówek: BIOGRAM.

– „People” – powiedział Thad do swojej żony Liz, gdy siedzieli ramię w ramię przy kuchennym stole, czytając powtórnie artykuł – lubi dochodzić do sedna sprawy. BIOGRAM. Jeżeli nie interesuje cię BIOGRAM, przejdź do W TARAPATACH i poczytaj o dziewczynach, które upijają się do nieprzytomności w samym sercu Nebraski.

– Gdy się nad tym porządnie zastanowić, nie jest to zbyt zabawne – odparła Liz Beaumont, po czym zepsuła efekt swojej wypowiedzi, parskając śmiechem w zaciśniętą dłoń.

– Nie do śmiechu, ale z pewnością osobliwe – zauważył Thad i zaczął znowu kartkować artykuł. Robiąc to, w roztargnieniu pocierał małą białą bliznę na czole.

Jak w większości numerów „People”, tak i w tym dział BIOGRAMÓW był jedynym, gdzie więcej powierzchni przeznaczono na tekst niż na zdjęcia.

– Żałujesz, że to zrobiłeś? – zapytała Liz.

Nasłuchiwała odgłosów bliźniąt, ale na razie spisywały się na medal, śpiąc jak susły.

– Po pierwsze – odparł Thad – sam tego nie zrobiłem. Zrobiliśmy to wspólnie. Jeden za wszystkich, wszyscy za jednego, pamiętasz?

Postukał palcem w zdjęcie na drugiej stronie artykułu. Ukazywało ono jego żonę podającą blachę ciastek czekoladowych z orzechami Thadowi, który siedział przy maszynie do pisania. Jeżeli na kartce pod wałkiem w ogóle było coś napisane, to nie dało się tego stwierdzić. Może i dobrze, bo pewnie był to jakiś bełkot. Pisanie zawsze stanowiło dla niego ciężką pracę i nie było rzeczą, którą mógł robić na oczach czytelników, szczególnie gdy jeden z nich przypadkiem był fotografem magazynu „People”. O wiele łatwiej przychodziło to George’owi, ale dla Thada Beaumonta było cholernie trudne. Gdy próbował pisać – czasem z powodzeniem – Liz nie zbliżała się do niego. Nie przynosiła mu telegramów, a tym bardziej czekoladowych ciastek.

– Tak, ale…

– Po drugie…

Spojrzał na zdjęcie, na którym Liz stała z ciastkami, a on patrzył na nią. Oboje uśmiechali się szeroko. Te uśmiechy wyglądały dość osobliwie na twarzach ludzi, którzy choć sympatyczni, ostrożnie dawkowali rzeczy tak pospolite jak uśmiech. Wrócił pamięcią do czasów, gdy pełnił funkcję przewodnika na Szlaku Appalachów w Maine, w stanie New Hampshire, i Vermoncie. W tamtych niewesołych czasach miał w domu szopa pracza, Johna Wesleya Hardinga. Nie żeby jakoś próbował go oswoić; szop po prostu przyłączył się do niego. Stary J.W., podobnie jak Thad, lubił sobie łyknąć w zimny wieczór, a czasem, gdy dostał nieco więcej z butelki, uśmiechał się właśnie tak.

– Po drugie co?

Po drugie, w tym, że pisarz nominowany kiedyś do National Book Award i jego żona szczerzą do siebie zęby w uśmiechu niczym para pijanych szopów, jest coś zabawnego, pomyślał i ryknął śmiechem, którego nie był w stanie już dłużej powstrzymać.

– Obudzisz bliźnięta!

Thad bez powodzenia usiłował stłumić salwy śmiechu.

– Po drugie, wyglądamy jak para idiotów i ani trochę mi to nie przeszkadza – odparł, przytulił ją mocno i pocałował w szyję.

W drugim pokoju rozległ się najpierw płacz Williama, a potem Wendy.

Liz próbowała spojrzeć na męża z wyrzutem, ale nie potrafiła. Tak miło było słyszeć, jak się śmieje. Chyba dlatego, że robił to zbyt rzadko. Dźwięk jego śmiechu miał dla niej nieziemski, egzotyczny urok. Thad Beaumont nigdy się nie zaliczał do wesołków.

– To moja wina – rzekł. – Przyniosę je.

Zaczął się podnosić, trącił stół i omal go nie wywrócił. Był człowiekiem delikatnym, lecz dziwnie niezdarnym; wciąż miał w sobie tę chłopięcą cechę.

Liz chwyciła dzban z kwiatami, którym udekorowany był stół, tuż przedtem, zanim zdążył się zsunąć i roztrzaskać na podłodze.

– No nie, Thad! – zawołała, ale potem też zaczęła się śmiać.

Usiadł na chwilę z powrotem i nie tyle wziął Liz za rękę, ile pieścił delikatnie jej dłoń w swoich dłoniach.

– Słuchaj, ślicznotko, przeszkadza ci to?

– Nie – odparła.

Przez moment miała zamiar powiedzieć: „Ale mnie to niepokoi. Nie dlatego, że mamy trochę głupie miny, ale… cóż, nie wiem dlaczego. Po prostu mnie trochę niepokoi, i już”.

Miała zamiar, ale nie powiedziała tego. Ścisnęła go za rękę.

– Nie – powtórzyła. – Nie przeszkadza. Myślę, że to niezła zabawa. A jeżeli ta reklama pomoże Złotemu psu, gdy wreszcie poważnie zajmiesz się dokończeniem tej cholernej książki, to tym lepiej.

Wstała, wciskając go w krzesło, gdy próbował do niej dołączyć.

– Możesz je przynieść następnym razem – powiedziała. – Chcę, żebyś tu siedział, dopóki nie minie twe podświadome pragnienie stłuczenia mojego wazonu.

– W porządku – odparł i się uśmiechnął. – Kocham cię, Liz.

– Ja też cię kocham.

Poszła po bliźnięta, a Thad Beaumont zaczął znowu kartkować swój BIOGRAM.

W odróżnieniu od większości artykułów w tygodniku „People” krótka biografia Thaddeusa Beaumonta nie zaczynała się od całostronicowej fotografii, lecz od zdjęcia, które zajmowało niespełna ćwierć strony. Mimo to przyciągało wzrok, ponieważ jakiś grafik mający doskonałe wyczucie niezwykłości umieścił zdjęcie, które ukazywało Thada i Liz na cmentarzu, w czarnej obwódce. Wiersze druku poniżej w zestawieniu z fotografią odznaczały się prawie brutalnym kontrastem.

Na zdjęciu Thad trzymał szpadel, a Liz kilof. Z boku stały taczki z kolejnymi cmentarnymi narzędziami. Na samym grobie ułożono kilka bukietów kwiatów, ale napis na płycie nagrobnej był nadal doskonale czytelny.

GEORGE STARK

1975–1988

Niezbyt sympatyczny facet

W niemal rażącym kontraście z miejscem i pozornym aktem (niedawno dokonanym pochówkiem kogoś, kto sądząc z dat, powinien być nastolatkiem) tych dwoje fałszywych kościelnych wymieniało uścisk dłoni nad świeżo ułożoną darnią i śmiało się radośnie.

Była to oczywiście scena upozowana. Wszystkie zdjęcia ilustrujące artykuł – grzebanie ciała, pokazywanie ciastek oraz to z Thadem wędrującym samotnie jak chmura opustoszałą drogą w lasach Ludlow, przypuszczalnie „szukającym pomysłów” – zostały upozowane. Było to zabawne. Liz kupowała „People” w supermarkecie przez ostatnich pięć lat i oboje naśmiewali się z magazynu, ale oboje kolejno przeglądali go przy kolacji bądź w toalecie, jeżeli nie mieli pod ręką dobrej książki. Thad rozmyślał czasami o sukcesie czasopisma, zastanawiając się, czy tak niesamowitą popularność zawdzięcza ono poświęcaniu uwagi życiu celebrytów, czy po prostu sposobowi, w jaki było składane, z tymi wielkimi czarno-białymi fotografiami i tłustym drukiem tekstów złożonych głównie z prostych zdań orzekających. Nigdy jednak nie przyszło mu na myśl, by się zastanawiać, czy te zdjęcia są inscenizowane.

Autorem fotografii była kobieta, Phyllis Myers, która poinformowała ich, że wcześniej zrobiła sporo zdjęć pluszowym misiom w dziecinnych trumnach, a wszystkie pluszaki były odziane w dziecięce ubranka. Miała nadzieję, że sprzeda je jako album dużemu nowojorskiemu wydawcy. Dopiero drugiego dnia wywiadu i sesji zdjęciowej Thad zdał sobie sprawę, że fotografka bada, czy napisałby do niego tekst. Śmierć i pluszowe misie – wyjaśniła – byłby „ostatecznym, doskonałym komentarzem do amerykańskiego sposobu umierania, nie sądzisz, Thad?”.

Uważał, że w świetle jej dość makabrycznych zainteresowań to, iż Myers zamówiła płytę nagrobną George’a Starka i przywiozła ją z Nowego Jorku, wcale nie jest zaskakujące. Płytę zrobiono z papier mâche.

– Nie macie chyba nic przeciwko temu, żeby uścisnąć sobie dłonie na jej tle? – zapytała ich z uśmiechem, który był równocześnie zalotny i pełen samozadowolenia. – Wyjdzie z tego wspaniałe ujęcie.

Liz krytycznie nastawiona do pomysłu i trochę nim przerażona spojrzała na Thada. Oboje popatrzyli z osłupieniem na imitację płyty nagrobnej, która przyjechała z Nowego Jorku (siedziby magazynu „People”) do Castle Rock w stanie Maine (letniego domu Thada i Liz Beaumontów). Wzrok Thada stale przyciągały słowa wyryte na płycie:

Niezbyt sympatyczny facet

Zasadniczo historia, którą „People” pragnął opowiedzieć czytelnikom śledzącym z zapartym tchem losy amerykańskich celebrytów, okazała się całkiem prosta. Thad Beaumont był uznanym pisarzem, którego pierwsza powieść Niespodziewany taniec uzyskała w 1972 roku nominację do National Book Award. Tego rodzaju wyróżnienie przydało mu pewnego znaczenia wśród krytyków literackich, lecz ludzi śledzących z zapartym tchem życie amerykańskich celebrytów mało obchodził Thad Beaumont, który potem opublikował pod własnym nazwiskiem tylko jedną powieść. Człowiek, który rzeczywiście ich obchodził, wcale nie był prawdziwą postacią. Thad napisał jeden wielki bestseller i trzy stanowiące jego kontynuację, niezmiernie poczytne powieści pod innym nazwiskiem. Brzmiało ono oczywiście George Stark.

Jerry Harkavay, będący jedynym pracownikiem Associated Press w Waterville, pierwszy szerzej ujawnił historię George’a po tym, gdy agent Thada, Rick Cowley, przekazał ją – za zgodą autora – Louise Booker z „Publishers Weekly”. Ani Harkavay, ani Booker nie poznali całej historii – przede wszystkim dlatego, że Thad stanowczo sprzeciwił się wspominaniu o tym małym przymilnym kutasie Fredericku Clawsonie – ale była ona wystarczająco interesująca, by zasłużyć na szersze rozpowszechnienie, niż mogły zapewnić serwis prasowy AP bądź magazyn branżowy wydawców książek. Clawson zdaniem Thada nie był tematem, a tylko dupkiem, który zmuszał ich do ujawnienia tej historii.

W trakcie pierwszego wywiadu Jerry zapytał go, jakim człowiekiem jest George Stark. „George – odparł Thad – to niezbyt sympatyczny facet”. Ta wypowiedź trafiła na początek wywiadu, zainspirowała też Myers do zamówienia imitacji płyty nagrobnej z wyrytymi na niej tymi słowami. Dziwny świat. Bardzo dziwny świat.

Ni z tego, ni z owego Thad znowu wybuchnął śmiechem.

2

Na czarnym polu pod zdjęciem Thada i Liz zrobionym w jednym z ładniejszych parków sztywnych w Castle Rock widniały dwie linijki białego druku.

ZMARŁY BYŁ NIEZMIERNIE BLISKI I DROGI TYM DWOJGU LUDZIOM – głosiła pierwsza.

DLACZEGO WIĘC SIĘ ŚMIEJĄ? – brzmiała druga.

– Dlatego że świat to kurewsko dziwne miejsce – odparł Thad Beaumont i parsknął, zasłoniwszy dłonią usta.

Liz Beaumont nie była jedyną osobą, która czuła lekkie zażenowanie tym dziwnym, nagłym rozgłosem. On sam też czuł się trochę skrępowany. Tak czy inaczej, trudno mu było pohamować śmiech. Przestał na kilka sekund, po czym z jego ust znowu wydobył się rechot, gdy słowa: „Niezbyt sympatyczny facet” przykuły wzrok. Próby powstrzymania śmiechu przypominały próby załatania dziur w zbudowanym byle jak wale ziemnym; gdy tylko zatykałeś jeden wyciek, nowy pojawiał się w innym miejscu.

Thad podejrzewał, że w takiej niepohamowanej wesołości jest coś niestosownego – jakaś forma histerii. Wiedział, że poczucie humoru rzadko, jeśli w ogóle, ma związek z podobnymi napadami. Tak naprawdę ich przyczyną zazwyczaj jest coś zupełnie innego.

Być może coś, czego należało się bać.

Boisz się jakiegoś cholernego artykułu w „People”? Tak właśnie myślisz? Głupek. Boisz się, że będziesz zażenowany, że twoi koledzy z wydziału anglistyki spojrzą na te zdjęcia i uznają, iż odebrało ci resztki rozumu?

Nie. Nie miał się czego bać ze strony kolegów, nawet tych, którzy pracowali tam od epoki przedlodowcowej. Wreszcie miał stały etat, a także wystarczająco dużo forsy, by stawić życiu czoło jako – fanfary, proszę! – pełnoetatowy pisarz, gdyby tego zapragnął (nie był pewien, czego pragnie; biurokratyczno-administracyjne strony życia akademickiego niezbyt mu się podobały, ale nauczanie było po prostu świetne). Nie bał się również dlatego, że już parę lat temu przestał się zbytnio przejmować tym, co o nim myślą koledzy. Owszem, obchodziło go, co myślą o nim przyjaciele, a w pewnych wypadkach jego przyjaciele, przyjaciele Liz oraz ich wspólni przyjaciele byli jego kolegami, lecz uważał, że ci ludzie także mogą to uznać za rodzaj błahostki.

Jeżeli było się czego bać, to…

Skończ, rozkazał jego umysł oschłym, poważnym tonem, który nawet najbardziej hałaśliwych z jego studentów potrafił uciszyć i przyprawić o bladość twarzy. Natychmiast skończ z tymi idiotyzmami.

Nic z tego. Choć ów głos mógł skutecznie poskramiać jego studentów, nad samym Thadem nie miał żadnej władzy.

Znowu spojrzał na zdjęcie i tym razem nie zwrócił uwagi na głupie miny, które oboje z żoną stroili do siebie niczym dwoje przedrzeźniających się dzieci.

GEORGE STARK

1975–1988

Niezbyt sympatyczny facet

Właśnie to budziło w nim zakłopotanie.

Ta płyta nagrobna. To nazwisko. Te daty. A przede wszystkim to zabarwione goryczą epitafium, które przyprawiało go o rechot, lecz nie wiedzieć czemu w ogóle nie było zabawne.

To nazwisko.

To epitafium.

– Nieważne – mruknął. – Skurwysyn już nie żyje.

Ale zakłopotanie nie zniknęło.

Gdy Liz wróciła ze świeżo przewiniętymi i przebranymi bliźniętami na rękach, Thad znowu siedział pochylony nad artykułem.

– Czy ja go zamordowałem?

Thaddeus Beaumont, kiedyś obwołany najbardziej obiecującym powieściopisarzem Ameryki, nominowany w 1972 roku do National Book Award za Niespodziewany taniec, powtarza w zamyśleniu to pytanie. Wydaje się lekko speszony.

– Zamordowałem? – mówi znowu cicho, jakby to słowo wcześniej nigdy nie przyszło mu do głowy… mimo że jego „mroczna połowa”, jak nazywa George’a Starka, tak naprawdę myśli prawie wyłącznie o mordowaniu.

Z szerokiego kamiennego dzbana stojącego obok staroświeckiej maszyny do pisania marki Remington wyciąga ołówek Berol Black Beauty (według Beaumonta Stark niczym innym nie pisał) i zaczyna go lekko obgryzać. Sądząc po wyglądzie tuzina innych ołówków w dzbanie, obgryzanie to utrwalony nawyk.

– Nie – mówi w końcu, wrzucając ołówek z powrotem do dzbana. – Nie zamordowałem go. – Unosi wzrok i rozciąga usta w uśmiechu. Beaumont ma trzydzieści dziewięć lat, lecz gdy się tak szczerze uśmiecha, można by go wziąć za któregoś z jego studentów.

– George umarł śmiercią naturalną.

Beaumont twierdzi, że George Stark to pomysł jego żony. Elizabeth Stephens Beaumont, spokojna i śliczna blondynka, nie chce przypisywać sobie całej zasługi.

– Zasugerowałam tylko – wyjaśnia – by napisał powieść pod innym nazwiskiem i zobaczył, co się z nią stanie. Thad cierpiał na zupełny brak weny i potrzebował pomocy z zewnątrz. I tak naprawdę – śmieje się – George Stark istniał od samego początku. Widziałam ślady jego istnienia we fragmentach niedokończonych tekstów, które Thad pisał od czasu do czasu. Chodziło jedynie o zmuszenie go, żeby się ujawnił.

Według wielu rówieśników Beaumonta jego problemy polegały nie tylko na zaniku inwencji twórczej. Co najmniej dwaj znani pisarze (którzy nie chcieli, by powoływać się na nich bezpośrednio) twierdzą, że w tym kluczowym okresie między pierwszą a drugą książką obawiali się o jego zdrowie psychiczne. Jeden z nich uważa, że Beaumont mógł próbować popełnić samobójstwo po opublikowaniu Niespodziewanego tańca, który przyniósł mu więcej uznania krytyków niż wpływów ze sprzedaży.

Zapytany, czy myślał kiedyś o popełnieniu samobójstwa, Beaumont tylko kręci głową i odpowiada:

– To jakiś idiotyczny wymysł. Prawdziwym problemem nie było przyjęcie powieści przez czytelników; był nim zanik inwencji twórczej. A martwi pisarze cierpią na jego nieuleczalną postać.

Tymczasem Liz Beaumont stale „forsowała” – tak określił to Beaumont – pomysł przyjęcia pseudonimu literackiego.

– Powiedziała, że chociaż raz mogę się dobrze zabawić, jeśli zechcę. Napisać, co mi się podoba, nie bacząc na ewentualne opinie recenzentów „The New York Times Book Review”. Że mogę napisać western, powieść sensacyjną, książkę science fiction. Albo kryminał.

Thad Beaumont uśmiecha się szeroko.

– Myślę, że kryminał wymieniła na samym końcu celowo. Wiedziała, że bawiłem się myślą o powieści kryminalnej, choć wydawało się, że nie dam sobie z tym rady. Pomysł z pseudonimem dziwnie mnie pociągał. Na swój sposób dawał poczucie swobody… niczym ukryte wyjście awaryjne, jeśli rozumie pani, o co mi chodzi. Ale było jeszcze coś. Coś, co bardzo trudno wytłumaczyć.

Beaumont wyciąga rękę ku porządnie zatemperowanym ołówkom w kamiennym dzbanie, po czym ją cofa. Patrzy w głąb swego gabinetu, gdzie przez przeszkloną ścianę widać wielkie wiosenne widowisko z udziałem zieleniących się drzew.

– Myśl o pisaniu pod pseudonimem przypominała myśl o byciu niewidzialnym – mówi w końcu niemal z wahaniem. – Im bardziej się nią bawiłem, tym silniej czułem, że to by oznaczało… wymyślenie siebie na nowo.

Ręka Thada wysuwa się ukradkiem i tym razem udaje się jej zwędzić jeden z ołówków z dzbana, gdy jego umysł zajęty jest czymś innym.

Thad przewrócił kartkę, po czym spojrzał na bliźnięta usadowione na wysokim podwójnym krzesełku. Bliźnięta różnej płci zawsze cechuje braterskie podobieństwo… albo bratersko-siostrzane, gdybyśmy nie chcieli podchodzić do tego niczym męskie szowinistyczne świnie. Jednakże Wendy i William byli niemal identyczni, nie będąc identycznymi.

William uśmiechnął się do Thada z butelką w buzi.

Wendy także się do niego uśmiechnęła znad butelki, lecz ona paradowała z wyposażeniem, którego nie miał jej brat – z jednym zębem przednim, który wyrósł bez cienia bólu, przebijając po prostu powierzchnię dziąsła równie bezgłośnie, jak peryskop łodzi podwodnej wysuwa się spod powierzchni oceanu.

Wendy odsunęła pulchną rączkę od plastikowej butelki, otworzyła ją, ukazując czystą różową dłoń. Zamknęła ją. I otworzyła. Skinienie Wendy.

Nie patrząc na siostrę, William odsunął rączkę od swojej butelki, otworzył ją, zamknął i znowu otworzył. Skinienie Williama.

Thad z namaszczeniem uniósł rękę znad stołu, otworzył ją, zamknął i znowu otworzył.

Bliźnięta uśmiechnęły się szeroko z butelkami w buziach.

Thad znowu spojrzał na magazyn. Ach, „People”, pomyślał, gdzie bylibyśmy i co byśmy bez was zrobili. Ludzie to czas amerykańskich gwiazd.

Autor wywlekł oczywiście wszystkie brudy, które dało się wywlec – a w szczególności czteroletnią złą passę po tym, jak Niespodziewany taniec nie zdobył National Book Award – ale tego należało się spodziewać i Thad niespecjalnie się przejął tym popisem. Po pierwsze, nie było to aż tak brudne, a po drugie, zawsze uważał, że łatwiej jest żyć w prawdzie niż w kłamstwie. Przynajmniej na dłuższą metę.

Co oczywiście wywołało pytanie, czy magazyn „People” i „dłuższa meta” mają cokolwiek wspólnego.

No cóż. Teraz już za późno.

Człowiek, który napisał ten artykuł, miał na imię Mike – tyle pamiętał, ale jaki Mike? Jeżeli nie byłeś hrabią gawędzącym o członkach rodziny królewskiej lub gwiazdą filmową paplającą o innych gwiazdach, twoje nazwisko pojawiało się na końcu tekstu. Thad musiał przerzucić cztery kartki (z których dwie stanowiły całostronicowe reklamy), żeby odnaleźć nazwisko autora. Mike Donaldson. Obaj z Mikiem siedzieli do późna w nocy, kłapiąc po prostu ozorem, i gdy Thad zapytał go, czy ktokolwiek naprawdę zainteresuje się tym, że napisał kilka książek pod innym nazwiskiem, Donaldson powiedział coś, co sprawiło, że Thad ryknął śmiechem.

„Badania wykazują, że większość czytelników »People« ma niezmiernie wąskie nosy. To powoduje, że trudno im wybrać, więc wybierają tylu przyjaciół innych ludzi, ilu tylko mogą. Będą chcieli się dowiedzieć wszystkiego o twoim przyjacielu George’u”.

„On nie jest moim przyjacielem” – odparł Thad, nie przestając się śmiać.

Teraz zapytał Liz, która poszła do kuchni:

– Radzisz sobie, ślicznotko? Potrzebujesz pomocy?

– Nie – odparła. – Gotuję kleik dla dzieciaków. Nie macie jeszcze siebie dosyć?

– Jeszcze nie – odparł bezwstydnie Thad i wrócił do lektury artykułu.

– Najtrudniejszy problem faktycznie stanowiło nazwisko – ciągnie Beaumont, lekko obgryzając ołówek.

– Ale ono było ważne. Wiedziałem, że to może zadziałać. Wiedziałem, że mógłbym pobudzić inwencję twórczą, z której zanikiem się zmagałem… gdybym miał jakąś tożsamość. Odpowiednią tożsamość, odmienną od mojej.

Jak wybrał George’a Starka?

– Cóż, jest autor powieści kryminalnych, który nazywa się Donald E. Westlake – wyjaśnia Beaumont. – I pod swoim prawdziwym nazwiskiem Westlake wykorzystuje ten gatunek do pisania bardzo zabawnych komedii obyczajowych z życia Amerykanów. Ale od początku lat sześćdziesiątych do mniej więcej połowy lat siedemdziesiątych stworzył cykl powieści pod pseudonimem Richard Stark i te książki są zupełnie inne. Opowiadają o człowieku nazwiskiem Parker, który jest zawodowym złodziejem. Nie ma przeszłości ani przyszłości i w najlepszych powieściach cyklu nie interesuje go nic poza rabowaniem. W każdym razie z sobie tylko wiadomych powodów Westlake w końcu przestał pisać o Parkerze, lecz ja nigdy nie zapomniałem tego, co powiedział po ujawnieniu jego pseudonimu literackiego. Wyznał, że on pisze książki w dni słoneczne, a Stark przejmuje pisarskie obowiązki, gdy pada deszcz. Spodobało mi się to, ponieważ okres między 1973 a początkiem 1975 roku był dla mnie czasem niepogody. W najlepszej z tych powieści Parker tak naprawdę bardziej przypomina robota zabójcę niż człowieka. Niemal stałym motywem jest w nich obrabowany rabuś. I Parker załatwia złoczyńców – to znaczy innych złoczyńców – właśnie jak robot, który został zaprogramowany w jednym jedynym celu. „Chcę mojej forsy” – oświadcza i właściwie nie mówi nic więcej. „Chcę mojej forsy, chcę mojej forsy”. Czy to ci kogoś przypomina?

Przeprowadzający wywiad dziennikarz kiwa głową. Beaumont opisuje Alexisa Machine’a, głównego bohatera pierwszej i ostatniej powieści George’a Starka.

– Gdyby Sposób Machine’a zakończył się tak, jak się zaczął, na zawsze wrzuciłbym go do szuflady – mówi Beaumont. – Publikując ją, popełniłbym plagiat. Ale mniej więcej w jednej czwartej tekstu powieść znalazła własny rytm i wszystko po prostu zaskoczyło.

Dziennikarz pyta, czy to znaczy, że w trakcie pracy nad tą książką George Stark przebudził się i zaczął mówić własnym głosem.

– Owszem – potwierdza Beaumont. – To dość trafna uwaga.

Thad uniósł wzrok, znowu omal nie wybuchając mimowolnym śmiechem. Bliźnięta zobaczyły to i odpowiedziały uśmiechem, mając buzie pełne przecieru z groszku, którym karmiła je Liz. Pamiętał, że naprawdę odparł: „Chryste Panie, ależ to melodramatyczne! W twoich ustach brzmi to niczym fragment Frankensteina, w którym piorun w końcu uderza w pręt na najwyższej baszcie zamku i ożywia potwora!”.

– Jeżeli nie przestaniesz, nie uda mi się ich nakarmić – zauważyła Liz.

Na nosie miała grudkę przecieru i Thad poczuł absurdalną chęć scałowania jej z czubka.

– Czego nie przestanę?

– Ty się uśmiechasz, to i one się uśmiechają. Nie można karmić roześmianego dziecka.

– Przepraszam – rzekł pokornie i mrugnął do bliźniąt.

Ich usta w zielonych obwódkach rozciągnęły się na chwilę jeszcze szerzej w identycznych uśmiechach.

Potem Thad spuścił oczy i czytał dalej.

– Zacząłem pisać Sposób Machine’a w 1975 roku, w dniu, w którym wymyśliłem pseudonim, ale pojawił się jeszcze jeden problem. Gdy szykowałem się wieczorem do pisania, wkręciłem kartkę do maszyny… po czym wyciągnąłem ją spod wałka. Wszystkie moje książki pisałem dotąd na maszynie, ale George Stark okazał się przeciwnikiem maszyn do pisania. – I znowu na chwilę błysnął szerokim uśmiechem. – Może dlatego, że nie mieli zajęć z maszynopisania w żadnym z więzień, w których siedział.

Beaumont nawiązuje do „biogramu z obwoluty”, stwierdzającego, że autor ma trzydzieści dziewięć lat i odsiadywał wyroki w trzech różnych zakładach penitencjarnych za podpalenie, zbrojną napaść oraz usiłowanie zabójstwa. Biogram z obwoluty jest jednak tylko częścią historii; Beaumont wyciąga również arkusz biograficzny z Darwin Press przedstawiający dzieje jego alter ego w drobiazgowy sposób, życiorys, który tylko dobry powieściopisarz potrafiłby stworzyć z niczego. Od narodzin w Manchesterze w stanie New Hampshire do ostatecznego osiedlenia się w Oxfordzie w stanie Missisipi jest tam wszystko z wyjątkiem pochówku George’a Starka na Homeland Cemetery w Castle Rock w stanie Maine przed sześcioma tygodniami.

– W jednej z szuflad biurka znalazłem stary notatnik i użyłem tego. – Wskazuje w kierunku kamiennego dzbana z ołówkami i wydaje się lekko zaskoczony, widząc, że trzyma jeden z nich w wyciągniętej dłoni. – Zacząłem pisać i zanim się spostrzegłem, Liz mówiła mi, że jest północ, i pytała, czy mam zamiar iść spać.

Liz Beaumont ma własne wspomnienie tamtego wieczoru:

– Obudziłam się za kwadrans dwunasta, zobaczyłam, że nie ma go w łóżku, i pomyślałam: Pewnie pisze. Nie słyszałam jednak stukania maszyny i trochę się przestraszyłam.

Jej twarz sugeruje, że chyba bardziej niż trochę.

– Kiedy zeszłam na parter i zobaczyłam, że gryzmoli w notatniku, zupełnie mnie zatkało. – Śmieje się.

– Nosem dotykał niemal papieru.

Dziennikarz pyta, czy poczuła ulgę.

– Ogromną – odpowiada Liz Beaumont łagodnym, wyważonym tonem.

– Przerzuciłem kartki notatnika i spostrzegłem, że zapisałem szesnaście stron bez jednego skreślenia – wspomina Beaumont. – I że zestrugałem trzy czwarte nowiutkiego ołówka. – Spogląda na dzban z miną, która może wyrażać melancholię lub skrywane poczucie humoru.

– Skoro George nie żyje, chyba powinienem wyrzucić te ołówki. Sam ich przecież nie używam. Próbowałem. To po prostu się nie sprawdza. Ja nie potrafię pracować bez maszyny do pisania. Ręka mi się męczy i głupieje. Ręce George’a nigdy się to nie zdarzało.

Unosi wzrok i enigmatycznie puszcza oko.

– Kochanie?

Popatrzył na żonę, która skupiała się na wkładaniu Williamowi do buzi resztek groszkowego przecieru. Sporą jego część chłopczyk miał na śliniaczku.

– Słucham?

– Spójrz na mnie przez chwilę.

Spojrzała.

Thad mrugnął i zapytał:

– Czy to było enigmatyczne?

– Nie, skarbie.

– Tak też myślałem.

Reszta tej opowieści stanowi kolejny paradoksalny rozdział w szerszej historii tego, co Thad Beaumont nazywa „powieścią według dziwaków”.

Sposób Machine’a został opublikowany w czerwcu 1976 roku przez niewielkie wydawnictwo Darwin Press (książki „prawdziwego” Beaumonta wydawał Dutton) i stał się niespodziewanym sukcesem, trafiając na pierwsze miejsce list bestsellerów jak Stany długie i szerokie. Na podstawie powieści nakręcono również wielki przebój kinowy.

– Długo czekałem, aż ktoś odkryje, że ja to George, a George to ja – mówi Beaumont. – Prawa autorskie zostały zastrzeżone w imieniu George’a Starka, ale wiedział mój agent oraz jego żona – jest jego byłą żoną, lecz pozostała pełnoprawną wspólniczką w firmie – i oczywiście dyrektorzy oraz rewident księgowy w Darwin Press. Musiał wiedzieć, bo George mógł pisać powieści odręcznie, ale miał drobny problem, podpisując czeki. No i oczywiście musiał o tym wiedzieć urząd podatkowy. Tak więc oboje z Liz przez półtora roku czekaliśmy, aż ktoś się wygada. To się nie stało. Myślę, że po prostu trafiło się ślepej kurze ziarno. Dowodzi to jedynie tego, że gdy myślimy, iż ktoś na pewno zdradzi sekret, wtedy wszyscy trzymają język za zębami.

I trzymali go przez następne dziesięć lat, a tymczasem nieuchwytny pan Stark, pisarz znacznie płodniejszy od swojej drugiej połowy, opublikował trzy kolejne powieści. Żadna z nich nie powtórzyła olśniewającego sukcesu Sposobu Machine’a, ale wszystkie trafiły na listy bestsellerów.

Po długiej chwili zadumany Beaumont zaczyna wyjaśniać, dlaczego w końcu postanowił zrezygnować z tej zyskownej szarady.

– Musisz pamiętać, że George Stark był przecież człowiekiem tylko na papierze. Lubiłem go przez długi czas. i ten gość tłukł kasę, do cholery. Nazywałem to mo jągwaranc jąwolności. Sama świadomość, że mógłbym zrezygnować z uczenia, gdybym miał ochotę, i dalej spłacać kredyt hipoteczny, wywierała na mnie ogromnie wyzwalający wpływ. Chciałem jednak znowu pisać własne książki, a Starkowi brakowało pomysłów. Tak po prostu. Wiedzieliśmy o tym ja, Liz, mój agent… Chyba nawet wydawca George’a w Darwin Press o tym wiedział. Gdybym jednak zachował to w tajemnicy, pokusa napisania kolejnej powieści George’a Starka w końcu byłaby dla mnie zbyt silna. Jestem równie wrażliwy na syreni śpiew mamony jak wszyscy. Wydawało się, że rozwiązaniem będzie wbicie osikowego kołka w jego serce raz na zawsze. Innymi słowy – ujawnienie tego. I to właśnie zrobiłem. Prawdę mówiąc, robię teraz.

Thad z bladym uśmiechem uniósł wzrok znad tygodnika. Nagle jego zdumienie zainscenizowanymi zdjęciami w „People” wydało się trochę świętoszkowate i udawane. Fotografowie „People” nie byli bowiem jedynymi, którzy czasem aranżowali sytuację tak, aby wyglądała zgodnie z potrzebami i oczekiwaniami czytelników. Przypuszczał, że większość rozmówców dziennikarzy też to robi w mniejszym bądź większym stopniu. Sądził jednak, że chyba poradził sobie z tym lepiej niż niektórzy z nich; ostatecznie był przecież powieściopisarzem… a powieściopisarz to po prostu facet, któremu płacono za mijanie się z prawdą. Im bardziej kłamał, tym lepiej był wynagradzany.

„Starkowi brakowało pomysłów. Tak po prostu”.

Jakże szczere wyznanie.

Jakże ujmujące.

Jakże wierutnie kłamliwe.

– Kochanie?

– Tak?

Liz próbowała wytrzeć myjką buzię córce, której ten pomysł niezbyt się spodobał. Odwracała główkę, gaworząc z oburzeniem, a Liz starała się nadążyć za jej ruchami. Thad pomyślał, że żona w końcu ją dopadnie, chociaż nie wykluczał, iż najpierw się zmęczy. Wyglądało na to, że Wendy też nie wyklucza takiej możliwości.

– Czy słusznie zatailiśmy rolę, jaką w tym wszystkim odegrał Clawson?

– Przecież nie skłamaliśmy. Po prostu nie wymieniliśmy jego nazwiska.

– A on był durniem, prawda?

– Nie, skarbie.

– Nie był?

– Nie – odparła spokojnie Liz. Zaczęła teraz wycierać buzię Williamowi. – Był obrzydliwym mendoidem.

– Mendoidem? – prychnął Thad.

– Zgadza się. Mendoidem.

– Wydaje mi się, że jeszcze nigdy nie słyszałem tego określenia.

– Widziałam je w zeszłym tygodniu na pudełku z filmem wideo, gdy szukałam w sklepie na rogu czegoś do wypożyczenia. Horror zatytułowany Mendoidzi. I pomyślałam: Cudownie. Ktoś nakręcił film o Fredericku Clawsonie i jego krewnych. Muszę o tym powiedzieć Thadowi. Ale zapomniałam.

– Więc naprawdę nie widzisz w tym nic niewłaściwego?

– Naprawdę nic – odparła i dłonią, w której trzymała myjkę, wskazała najpierw męża, a potem rozłożony na stole tygodnik. – Thad, dostałeś z tego tyle, ile ci się należało. Gawiedź też dostała należną jej część. A Frederick Clawson dostał gówno… czyli dokładnie to, na co zasłużył.

– Dzięki.

Wzruszyła ramionami.

– Proszę. Czasem za bardzo się przejmujesz.

– Czy to cię męczy?

– Tak… tylko to… William, no nie! Thad, gdybyś zechciał mi trochę pomóc…

Thad zamknął magazyn i zaniósł Willa do sypialni bliźniąt, idąc za żoną, która trzymała Wendy. Pucołowaty malec był ciepły i przyjemnie ciężki, zarzucił mu niedbale rączki na szyję i jak zwykle gapił się na wszystko wybałuszonymi z zaciekawienia oczami. Liz położyła córeczkę na stoliku do przewijania; Thad ułożył Willa na drugim. Oboje – Liz nieco szybszymi niż mąż ruchami – założyli im suche pieluchy.

– Cóż – rzekł Thad – pojawiliśmy się na łamach tygodnika „People” i na tym koniec. Dobrze?

– Dobrze – odparła z uśmiechem.

Wydał się on Thadowi trochę nieszczery, ale przypomniał sobie swój wcześniejszy napad wesołości i postanowił dać temu spokój. Czasem po prostu nie był pewien sytuacji – owa niepewność stanowiła rodzaj psychicznego odpowiednika jego fizycznej nieporadności – i wtedy czepiał się Liz. Rzadko mu odburkiwała, ale nieraz, gdy mówił zbyt długo, widział w jej oczach znużenie. Co ona powiedziała? „Czasem za bardzo się przejmujesz”.

Zapiął Willowi pieluchę, przytrzymując brzuszek wiercącego się radośnie malca, żeby nie stoczył się ze stolika i nie zabił, na co miał wyraźną ochotę.

– Kakaraka! – zawołał chłopczyk.

– Taak – zgodził się Thad.

– Titit! – wrzasnęła Wendy.

Jej tatuś skinął głową.

– To też brzmi sensownie.

– Dobrze, że go uśmierciliśmy – oświadczyła nagle Liz.

Thad uniósł wzrok. Zastanawiał się przez moment, po czym potwierdził skinieniem głowy. Nie było potrzeby określać, kim jest nieboszczyk; wiedzieli to oboje.

– Taak.

– Nie przepadałam za nim.

„To straszne mówić tak o swoim mężu” – już chciał powiedzieć, ale zrezygnował. To nie było dziwne, ponieważ Liz nie mówiła o nim. Warsztat pisarski George’a Starka nie był jedyną istotną różnicą między nimi.

– Ja też nie – przyznał. – Co jest na kolację?

ROZDZIAŁ DRUGI

KONIEC Z PROWADZENIEM DOMU

1

Tej nocy Thad miał zły sen. Obudził się bliski łez, trzęsąc się niczym szczenię zaskoczone przez burzę z piorunami. W tym śnie przebywał z George’em Starkiem, tyle że George nie był pisarzem, lecz pośrednikiem w handlu nieruchomościami. Zawsze też stał tuż za Thadem, więc był tylko głosem i cieniem.

2

Życiorys dla Darwin Press – sporządzony przez Thada tuż przed rozpoczęciem pracy nad Oksfordzkim bluesem, drugim dziełem George’a Starka – stwierdzał, że Stark jeździł „pick-upem GMC z 1967 roku, który trzymał się kupy dzięki modlitwie i farbie do gruntowania”. Jednak we śnie jechali czarnym jak smoła oldsmobilem toronado i Thad wiedział, że popełnił błąd, pisząc o pick-upie. Stark kierował bowiem tym pojazdem – karawanem o napędzie odrzutowym.

Oldsmobil był podniesiony z tyłu i wcale nie przypominał samochodu pośrednika w handlu nieruchomościami. Wyglądał za to jak środek lokomocji trzeciorzędnego gangstera. Thad spojrzał na niego przez ramię, gdy szli w stronę domu, który Stark miał mu z jakiegoś powodu pokazać. Myślał, że zobaczy

Starka, i ostry sopel strachu przeszył mu serce. Ale teraz Stark stał tuż za jego drugim ramieniem (chociaż Thad nie miał pojęcia, jak zdołał się tam znaleźć tak szybko i bezszelestnie) i Beaumont ujrzał jedynie samochód, błyszczącą w słońcu stalową tarantulę. Na bardzo wysokim tylnym zderzaku widniała nalepka z napisem GŁOŚNY SUKINSYN. Po obu stronach napisu znajdowały się trupia czaszka i piszczele.

Dom, do którego przywiózł go Stark, był jego domem – nie tym zimowym w Ludlow, znajdującym się niedaleko uniwersytetu, lecz letnim domem w Castle Rock. Za nim rozciągała się północna zatoka Castle Lake i Thad słyszał słaby plusk fal na brzegu. Na małym trawniku za podjazdem umieszczono tabliczkę z napisem NA SPRZEDAŻ.

– Ładny dom, nieprawdaż? – niemal wyszeptał zza jego ramienia Stark. Jego głos był ostry, lecz pieszczotliwy niczym liźnięcie kociego języka.

– To mój dom – odparł Thad.

– Mylisz się całkowicie. Właściciel tego domu nie żyje. Zabił swą żonę i dzieci, a potem siebie. Skończył ze sobą. Po prostu trzask-prask i do widzenia. Miał w sobie tę cechę. Nie trzeba było wytężać wzroku, by ją dostrzec. Można powiedzieć, że rzucała się w oczy.

„Czy to jakiś żart?” –miał zamiar zapytać. Czuł, że powinien pokazać Starkowi, iż się go nie boi. Powinien dlatego, że był śmiertelnie przerażony. Zanim jednak zdołał wypowiedzieć słowo, jakaś wielka dłoń jakby pozbawiona bruzd (chociaż trudno było to stwierdzić na pewno, bo palce były tak zgięte, że rzucały na nią splątany cień) wysunęła się nad jego ramieniem, wymachując mu przed nosem pękiem kluczy.

Nie, nie wymachując. Gdyby tak było, mógłby się odezwać, może nawet odepchnąłby je, aby pokazać, że wcale się nie boi tego strasznego człowieka, który uparcie stał za nim. Ale dłoń cisnęła mu klucze w twarz. Thad musiał je chwycić, żeby nie dostać nimi w nos.

Wsunął jeden z kluczy do zamka w drzwiach frontowych, gładkiej dębowej powierzchni, z której wystawały jedynie gałka oraz mosiężna kołatka z wyglądu przypominająca małego ptaka. Klucz obrócił się bez trudu i to go zdziwiło, ponieważ wcale nie był to klucz do domu, lecz klawisz maszyny do pisania umocowany na końcu długiego stalowego pręta. Wszystkie inne klucze na kółku wyglądały na uniwersalne, jak te używane przez włamywaczy.

Chwycił gałkę i obrócił. W tym momencie okute żelazem drewno drzwi pomarszczyło się i skurczyło; towarzyszyła temu seria gromkich jak wybuchy petard eksplozji. Przez nowe szczeliny między deskami widać było światło. Przez szpary wyleciał kurz. Rozległ się suchy trzask i jedna z żeliwnych ozdób odpadła od drzwi, po czym z głuchym stukiem uderzyła o próg obok nóg Thada.

Wszedł do środka.

Nie chciał tego robić; pragnął stać na werandzie i spierać się ze Starkiem. Więcej! Zaprotestować, zapytać go, dlaczego, w imię Boga, to robi. Wejście do domu było bowiem jeszcze bardziej przerażające niż sam Stark. Ale to był sen, zły sen, i wydawało mu się, że istotą złych snów jest brak kontroli. Przypominało to jazdę kolejką górską, która mogła w każdej chwili wspiąć się wyżej i porwać cię w dół, gdzie zginąłbyś w zderzeniu z murem niczym robak rozgnieciony packą na muchy.

Dobrze znany korytarz stał się obcy, prawie nieprzyjazny przez sam brak spłowiałego tureckiego chodnika, którego wymianę stale zapowiadała Liz… I choć podczas samego snu wydawało się to drobiazgiem, właśnie do niego potem wciąż powracał, chyba dlatego, że budził autentyczne przerażenie, wykraczające poza kontekst snu. Czy można się czuć bezpiecznie, skoro usunięcie czegoś tak drugorzędnego jak chodnik z korytarza wywołuje tak silne uczucie oderwania, dezorientacji, smutku i lęku?

Nie podobał mu się odgłos własnych kroków na drewnianej podłodze, i to nie tylko dlatego, że potwierdzał to, co stojący za nim łajdak powiedział o domu – że jest niezamieszkany, przeniknięty niezmąconym bólem nieobecności. Nie podobał mu się ten dźwięk, bo świadczył o jego straszliwym smutku.

Chciał zawrócić i wyjść, nie mógł jednak tego zrobić, ponieważ za nim kroczył Stark. Wyczuwał też, że George trzyma teraz brzytwę Alexisa Machine’a z rączką z masy perłowej, tę, którą jego kochanka pokiereszowała draniowi twarz w finale Sposobu Machine’a.

Gdyby się odwrócił, George Stark sam pobawiłby się w rzeźnika.

Dom mógł być niezamieszkany, lecz całe wyposażenie oprócz dywanów (ten łososiowy, zajmujący całą powierzchnię salonu, także zniknął) pozostało. Wazon z kwiatami stał na stoliku z miękkiego drewna na końcu holu, skąd można było iść prosto do salonu z wysokim katedralnym sufitem i przeszkloną ścianą wychodzącą na jezioro lub skręcić w prawo do kuchni. Thad dotknął wazonu, a ten, eksplodując, zmienił się w chmurę odłamków i drażniącego ceramicznego pyłu. Sześć róż ogrodowych zwiędło i poczerniało, zanim wylądowały w kałuży cuchnącej wody rozlanej na stoliku. Dotknął samego stolika. Drewno wydało z siebie suchy trzask i blat pękł na dwoje; wydawało się, że obie części osunęły się raczej, niż upadły na ogołoconą z chodnika podłogę.

– Co zrobiłeś z moim domem!? – krzyknął do stojącego za nim mężczyzny, nie odwracając się jednak. Nie musiał tego robić, by potwierdzić obecność brzytwy, której, zanim Nonie Griffiths wypróbowała ją na Machinie, masakrując mu policzki i wydłubując oko, Machine sam używał do rozpruwania nosów swoich „rywali w interesach”.

– Nic – odparł Stark i Thad nie musiał widzieć jego twarzy, by wyobrazić sobie uśmiech, który słyszał w jego głosie. – To ty to robisz, stary koniu.

Potem znaleźli się w kuchni.

Thad dotknął kuchenki i ta pękła na dwoje z głuchym odgłosem przypominającym brzęk wielkiego dzwonu oblepionego zaschniętą gliną. Skrętki grzejne wystrzeliły pionowo i ukośnie w górę niczym porwane wichrem zabawne spiralne kapelusze. Z ciemnej dziury w kuchence wydobywał się obrzydliwy smród. Zerknąwszy do środka, Thad ujrzał odrażającego rozkładającego się indyka. Z jamy w ciele ptaka sączył się czarny płyn z jakimiś kawałkami mięsa.

– Tutaj nazywamy to nadzieniem z głupca – zauważył Stark zza jego pleców.

– Co masz na myśli? – zapytał Thad. – Tutaj, czyli gdzie?

– W Endsville – odparł spokojnie Stark. – Tutaj kończą bieg wszystkie pociągi.

Dodał coś jeszcze, ale Thad tego nie dosłyszał. Potknął się o leżącą na podłodze torebkę Liz. Gdy się chwycił kuchennego stołu, żeby nie upaść, ten rozleciał się w drzazgi i opadł na linoleum. Błyszczący gwóźdź potoczył się w kąt kuchni z cichym metalicznym brzękiem.

– Natychmiast przestań! – krzyknął Thad. – Chcę się obudzić! Nie znoszę psuć wszystkiego!

– Zawsze byłeś niezdarą, stary – odparł Stark. Zabrzmiało to tak, jakby Thad miał liczne rodzeństwo, bez wyjątku poruszające się z gracją gazeli.

– Nie muszę nim być – oświadczył Thad pełnym trwogi, niemal lękliwym głosem. – Nie muszę być niezdarny. Nie muszę wszystkiego psuć. Gdy jestem ostrożny, wszystko gra.

– Tak… to fatalnie, że przestałeś być ostrożny – rzekł Stark tym samym pogodnym głosem obiektywnego obserwatora sytuacji. Stali teraz w holu w głębi domu.

Ujrzał tam Liz siedzącą z rozsuniętymi nogami w kącie przy drzwiach do drewutni, obutą w jeden mokasyn. Na jej kolanach leżał martwy wróbel. Miała na sobie nylonowe pończochy, w jednej z nich puściło oczko. Nieco szorstkie miodowe włosy zakrywały jej oblicze. Thad nie chciał go widzieć. Tak jak nie musiał widzieć brzytwy Starka ani jego lodowatego uśmiechu, żeby zdawać sobie sprawę z ich bliskości, tak nie musiał widzieć twarzy Liz, by wiedzieć, że wcale nie śpi ani nie jest nieprzytomna, lecz po prostu nie żyje.

– Zapal światło, będziesz lepiej widział – rzekł Stark głosem człowieka spędzającego czas z przyjacielem. Jego dłoń pojawiła się nad ramieniem Thada, wskazując na lampy, które Thad własnoręcznie zainstalował. Były oczywiście elektryczne, lecz przypominały autentyczne naftowe nietoperze: dwie zamocowane na drewnianym wrzecionie latarnie sztormowe o natężeniu światła regulowanym ściemniaczem na ścianie.

– Nie chcę widzieć!

Próbował sprawiać wrażenie pewnego siebie twardziela, ale zaczęło to do niego docierać. Słyszał, że jego głos brzmi nierówno, co znaczyło, iż jest gotów się rozkleić. To, co powiedział, i tak nie miało chyba znaczenia, sięgnął bowiem do okrągłego reostatu na murze. Gdy go dotknął, między palcami przepłynął mu strumień błękitnego, bezbolesnego elektrycznego ognia, tak gęsty, że przypominał raczej galaretę niż światło. Okrągła gałka reostatu w kolorze kości słoniowej poczerniała, oderwała się od ściany i przefrunęła ze świstem przez pokój niczym miniaturowy latający spodek. Stłukła szybę w małym oknie po drugiej stronie i zniknęła w oddali na niebie, które zabarwiło się niesamowicie na zielono jak pokryta nalotem miedź.

Elektryczne nietoperze zapaliły się nienaturalnie jasnym blaskiem i wrzeciono zaczęło się obracać, nawijając łańcuch, na którym wisiały klosze, i sprawiając, że cienie zaczęły pląsać po pokoju w szalonym karuzelowym tańcu. Stłukł się pierwszy, a potem drugi cylindryczny klosz latarni, obsypując Thada gradem odłamków szkła.

Bez namysłu skoczył naprzód i chwycił żonę, chcąc wydostać ją spod latarni, zanim łańcuch pęknie i zwali na nią ciężkie drewniane wrzeciono. Ten odruch był tak silny, że przeważył nad wszystkim innym, włącznie z przeświadczeniem, iż to i tak nie ma znaczenia, bo ona nie żyje. Stark mógł wyrwać z ziemi Empire State Building z fundamentami i spuścić go na Liz – i tak nie miałoby to znaczenia. W każdym razie nie dla niej. Już nie.

Gdy wsuwał ręce pod plecy Liz i splatał dłonie między łopatkami, jej ciało przesunęło się naprzód, a głowa odchyliła do tyłu. Skóra na jej twarzy pękała niczym powierzchnia wazy z czasów dynastii Ming. Szkliste oczy nagle eksplodowały. Obrzydliwa, odrażająco ciepła zielona galareta trysnęła Thadowi w twarz. Martwa Liz rozdziawiła usta i wyleciał z nich biały grad zębów. Czuł, jak ich twarde bryłki przebijają mu policzki i czoło. Z podziurawionych dziąseł trysnęły strumienie na wpół zakrzepłej krwi. Język wysunął się spomiędzy warg i spadł na jej sukienkę niczym zakrwawiony kawałek węża.

Thad zaczął wrzeszczeć – dzięki Bogu tylko we śnie, nie naprawdę, bo inaczej przeraziłby śmiertelnie swą żonę.

– Jeszcze z tobą nie skończyłem, gnoju – rzekł cicho Stark za plecami pisarza. Jego głos przestał być pogodny. Był zimny jak wody Castle Lake w listopadzie. – Pamiętaj o tym. Lepiej mnie nie wkurwiaj, bo gdy mnie wkurwiasz…

3

Thad obudził się gwałtownie z mokrą twarzą; poduszka, którą wcześniej konwulsyjnie przyciskał do twarzy, też była mokra. Mógł ją zrosić łzami lub kroplami potu.

– …to masz przechlapane – dokończył z ustami w poduszce, a potem leżał w pozycji embrionalnej, drżąc spazmatycznie.

– Thad? – wymamrotała niewyraźnie Liz z głębi własnego snu. – Bliźnięta całe i zdrowe?

– Całe i zdrowe – zdołał wykrztusić. – Ja… nic. Śpij dalej.

– Taak, wszystko jest…

Powiedziała coś jeszcze, lecz nie dosłyszał, podobnie jak tego, co dodał Stark, powiedziawszy mu, że dom w Castle Rock to Endsville… stacja, gdzie kończą swój bieg wszystkie pociągi.

Thad leżał na przepoconym prześcieradle, z wolna wypuszczając poduszkę z rąk. Pomasował twarz gołą dłonią i czekał, aż sen pierzchnie, aż ustąpią drgawki. Ustąpiły, tyle że zaskakująco powoli. Przynajmniej udało mu się nie obudzić Liz.

Wpatrywał się bezmyślnie w ciemność, nie próbując rozumieć sensu snu, pragnąc jedynie, żeby odszedł. Po nieskończenie długim czasie Wendy obudziła się w sąsiednim pokoju i zaczęła się głośno domagać zmiany pieluchy. Oczywiście chwilę później obudził się William, uznawszy, że jego też trzeba przewinąć (kiedy jednak Thad zdjął mu pieluchę, okazało się, że jest całkiem sucha).

Liz ocknęła się natychmiast i jak lunatyczka pomaszerowała do pokoju dzieci. Thad – znacznie bardziej przytomny i chociaż raz uradowany tym, że trzeba się nimi zająć w środku nocy, a przynajmniej tej nocy – poszedł z nią. Gdy Liz zmieniła pieluchę córce, on przewinął Williama; oboje mówili przy tym niewiele, a gdy wrócili do łóżka, Thad z ulgą uświadomił sobie, że znowu pogrąża się we śnie. Wcześniej myślał, że chyba ma już dosyć spania tej nocy. A gdy się obudził, mając jeszcze w pamięci świeży obraz gwałtownego rozpadu ciała Liz, myślał, że już nigdy więcej nie zmruży oka.

Rano nie będzie po nim śladu, jak po wszystkich złych snach.

Była to jego ostatnia myśl na jawie tej nocy, lecz kiedy ocknął się nazajutrz rano, pamiętał sen w każdym szczególe (choć tylko zagubione i samotne echo jego stąpania po gołej podłodze korytarza zachowało pełne zabarwienie emocjonalne) i nie zatarł się on we wspomnieniach z biegiem dni, jak zazwyczaj bywa ze snami.

Należał do tych nielicznych, które zachował w pamięci, realny niczym normalne wspomnienie. Klawisz maszyny do pisania, zupełnie gładka dłoń oraz oschły, niemal pozbawiony modulacji głos George’a Starka mówiącego mu z tyłu, że jeszcze z nim nie skończył i że jeśli wkurwi tego moralizującego sukinsyna, to ma przechlapane.

ROZDZIAŁ TRZECI

CMENTARNY BLUES

1

Steven Holt był szefem trzyosobowego zespołu dozorców terenów rekreacyjnych w Castle Rock, więc wszyscy miejscowi nazywali go Grabarzem. To przydomek przynależny tysiącom dozorców publicznych terenów rekreacyjnych w miasteczkach Nowej Anglii. Jak większość z nich Holt odpowiadał za dość duży zakres robót, zważywszy na niewielką liczebność swojej ekipy. Miasto miało dwa boiska małej ligi, które wymagały pielęgnacji – jedno koło Harlow, a drugie w Castle View; były też miejskie błonia, które trzeba było obsiewać wiosną, kosić latem i grabić z liści jesienią (nie wspominając o drzewach wymagających przycinania, a czasami ścinania, o konserwacji estrady i miejsc wokół niej); oraz parki miejskie – jeden nad Castle Stream koło starego tartaku, a drugi przy Castle Falls, gdzie od niepamiętnych czasów płodzono niezliczoną liczbę dzieci miłości.

Mógł tym wszystkim kierować i aż do śmierci pozostać zwyczajnym poczciwym Steve’em Holtem. W Castle Rock były jednak także trzy cmentarze i jego brygada za nie odpowiadała. Grzebanie ludzi było najprostszą z prac związanych z utrzymaniem cmentarza. Do tego dochodziło sadzenie, grabienie i ponowne obkładanie darnią oraz uprzątanie śmieci po dniach świątecznych. Po Dniu Pamięci do sprzątnięcia pozostawała największa sterta gówna, ale Czwarty Lipca, Dzień Matki i Dzień Ojca też zapewniały zajęcie – trzeba się było pozbyć zwiędłych kwiatów i spłowiałych flag. A od czasu do czasu zmyć lekceważące komentarze nagryzmolone przez dzieci na grobowcach i nagrobkach.

To wszystko oczywiście nie miało znaczenia dla mieszkańców miasta. Ludzie tacy jak Holt zawdzięczali swój przydomek grzebaniu nieboszczyków. Matka dała mu na imię Steven, ale on był Grabarzem Holtem, odkąd podjął tę pracę w 1964 roku, i pozostałby nim aż do dnia swej śmierci, nawet gdyby znalazł inne zajęcie, co po sześćdziesiątce było mało prawdopodobne.

O siódmej rano w środę pierwszego czerwca, pięknego i słonecznego późnowiosennego dnia, Grabarz podjechał pick-upem pod Homeland Cemetery i wysiadł, by otworzyć żelazną bramę. Miała zamek, ale używano go tylko dwa razy w roku – wieczorem w dniu rozdania dyplomów w miejscowej szkole średniej i w Halloween. Otworzywszy ją, ruszył powoli środkową alejką.

Tego ranka chodziło wyłącznie o rekonesans. Obok Grabarza leżała podkładka do pisania, na której miał zaznaczyć strefy cmentarza wymagające pracy przed Dniem Ojca. Po sprawdzeniu Homeland miał pojechać na Grace Cemetery na drugim końcu miasta, a później do parku sztywnych przy skrzyżowaniu Stackpole Road i drogi miejskiej numer 3. Tego popołudnia miał wraz ze swą ekipą rozpocząć niezbędne prace. Nie powinno być najgorzej; ciężką robotę wykonali w końcu kwietnia, w porze wiosennych porządków.

Podczas tych dwóch tygodni on, Dave Phillips oraz Deke Bradford, szef miej skiego wydziału robót publicznych, pracowali po dziesięć godzin dziennie jak co roku, czyszcząc zatkane przepusty, układając darń w miejscach, gdzie spływająca wiosną woda zerwała starą okrywę roślinną, naprawiając płyty nagrobne i pomniki, które się przechyliły wskutek wysadzin. Wiosną mieli setki uciążliwych obowiązków, wielkich i drobnych, więc wróciwszy do domu, Grabarz ledwie był w stanie przyrządzić sobie skromną kolację i wypić puszkę piwa, po czym padał na łóżko. Wiosenne sprzątanie zawsze kończyło się w tym samym dniu – kiedy czuł, że bezustanny ból pleców doprowadzi go do kompletnego szaleństwa.

Czerwcowa pielęgnacja była znacznie mniej wyczerpująca, lecz nie mniej istotna. Z końcem czerwca do Castle Rock zaczynały tradycyjnie przybywać grupy letników, a wraz z nimi dawni mieszkańcy (oraz ich dzieci), którzy wyprowadzili się w cieplejsze lub bogatsze rejony kraju, ale zachowali w mieście nieruchomości. Ludzi tych Grabarz uważał za prawdziwych upierdliwców. Podnosili larum, gdy od koła wodnego w tartaku odpadła łopatka lub płyta na grobie stryja Reginalda przewróciła się napisem do dołu.

Cóż, nadciąga zima, pomyślał. Tym właśnie pocieszał się przez wszystkie pory roku, z obecną włącznie, gdy zima wydawała się równie odległa jak sen.

Homeland był największym i najładniejszym z miejskich cmentarzy. Jego centralna alejka szerokością dorównywała niemal zwykłym drogom i krzyżowała się z czterema węższymi alejkami, utworzonymi właściwie przez ślady kół, ze starannie przystrzyżoną trawą rosnącą między nimi. Grabarz jechał przez cmentarz centralną alejką, minął pierwsze i drugie skrzyżowanie, dotarł do trzeciego… i ostro zahamował.

– O w dupę jeża! – wykrzyknął, gasząc silnik i wysiadając z pick-upa. Ruszył alejką w stronę dziury w trawniku widocznej około piętnastu metrów dalej, na prawo od skrzyżowania. Wokół niej niczym odłamki po wybuchu granatu leżały brunatne grudy ziemi. – Cholerni smarkacze!

Stanął przy dziurze w swych spłowiałych zielonych spodniach roboczych, wsparty pod boki zgrubiałymi dłońmi. Niezły bałagan. Niejeden już raz musieli sprzątać po zgrai smarkaczy, którzy za czyjąś namową albo pod wpływem alkoholu urządzali o północy kopanie grobów – zazwyczaj chodziło o rytuał inicjacyjny bądź o zgrywę garstki nastoletnich cymbałów podnieconych blaskiem księżyca i bawiących się setnie. Z tego, co wiedział, żaden z nich nie wykopał jeszcze trumny ani, nie daj Boże, nie ekshumował żadnego z lokatorów – bez względu na stopień upojenia te wesołki zazwyczaj poprzestawały na wykopaniu dziury głębokości około metra, po czym znużone zabawą wynosiły się z cmentarza. I chociaż kopanie dołów na jednej z lokalnych kościotrupiarni było w złym guście (chyba że dotyczyło faceta takiego jak Grabarz, któremu płacono i którego formalnie upoważniono do grzebania ludzi), zwykle bałagan był umiarkowany.

To jednak nie był zwykły przypadek.

Dziura nie miała wyraźnego kształtu. Z pewnością nie przypominała prostokątnego grobu ze starannie wyrównanymi narożami. Była głębsza niż te, które zazwyczaj udawało się wykopać pijakom i licealistom, lecz jej ściany nie były pionowe. Dół miał kształt przepołowionego stożka i gdy Grabarz zdał sobie sprawę, co naprawdę przypomina, poczuł na plecach nieprzyjemny dreszcz.

Dół wyglądał tak, jakby ktoś, kogo zakopano w nim żywcem, ocknął się i gołymi rękami wygrzebał się spod ziemi.

– Och, daj spokój – mruknął. – Pieprzony kawał. Pieprzeni smarkacze.

To pewnie ich sprawka. W dole nie było trumny, nie widział przewróconej płyty nagrobnej, co było całkowicie zrozumiałe, bo przecież nikogo tutaj nie pochowano. Żeby się o tym przekonać, nie musiał wracać do szopy z narzędziami, gdzie do ściany przypięto pinezkami szczegółowy plan cmentarza. Znajdował się na sześciokwaterowej działce będącej własnością przewodniczącego rady miejskiej Danfortha „Bustera” Keetona.

I jedyne rzeczywiście zajęte kwatery mieściły ciała jego ojca i stryja. Leżeli z prawej strony, ich płyty nagrobne stały prosto, nienaruszone.

Grabarz dobrze pamiętał tę działkę z jeszcze jednego powodu. Tutaj właśnie nowojorczycy z tygodnika „People” postawili imitację płyty nagrobnej, gdy przygotowywali artykuł o Thadzie Beaumoncie. Beaumont i jego żona mieli letni dom nad Castle

Lake. Dave Phillips zajmował się ich lokum, a zeszłej jesieni Grabarz osobiście pomagał mu asfaltować podjazd, zanim liście opadły z drzew i znowu było sporo roboty. Po czym tej wiosny Beaumont zapytał go z lekkim zażenowaniem, czy jakiś fotograf może ustawić na cmentarzu imitację nagrobka do czegoś, co nazywał „zdjęciem trikowym”.

– Jeżeli ma pan coś przeciwko temu, niech pan po prostu powie – zastrzegł Beaumont, wydając się bardziej zakłopotany niż kiedykolwiek. – To naprawdę drobna sprawa.

– Bardzo proszę – odparł uprzejmie Grabarz. – Powiedział pan: z magazynu „People”?

Thad skinął głową.

– No! No! To nie byle co, prawda? Ktoś z naszego miasta będzie w tygodniku „People”! Będę musiał kupić ten numer!

– Ja nie jestem pewien, czy to zrobię – odparł Beaumont. – Dzięki, panie Holt.

Grabarz lubił Beaumonta, mimo że ten był pisarzem. Sam skończył tylko osiem klas – tę ostatnią dopiero za drugim podejściem – i nie wszyscy w mieście zwracali się do niego w ten sposób.

– Ci cholerni żurnaliści, gdyby tylko mogli, najchętniej sfotografowaliby pana goluteńkiego z kutasem wetkniętym w psi zad.

Beaumont wybuchnął wyjątkowo gromkim śmiechem.

– Taak, myślę, że tego właśnie by chcieli – odparł i klepnął Grabarza w ramię.

Okazało się, że fotografem była kobieta w rodzaju tych, które Holt nazywał luksusowymi cipami z miasta. W tym wypadku oczywiście z Nowego Jorku. Chodziła tak, jakby miała jedno wrzeciono wetknięte do pochwy, a drugie do tyłka i oba kręciły się jak frygi. Wynajęła kombi w jednej z wypożyczalni na lotnisku w Portlandzie i wypełniła je po sufit sprzętem fotograficznym. Aż cud, że w środku znalazło się jeszcze miejsce dla niej i jej asystenta. Gdyby samochód okazał się za mały i przyszło wybierać między pozbyciem się asystenta a wywaleniem części tego sprzętu, jeden goguś z Nowego Jorku próbowałby pewnie złapać okazję z powrotem na lotnisko.

Beaumontowie, którzy przyjechali za nią własnym samochodem i zaparkowali za kombi, wyglądali na zakłopotanych i zarazem rozbawionych. Ponieważ wydawało się, że towarzyszą luksusowej cipie z miasta z własnej nieprzymuszonej woli, Grabarz przypuszczał, że rozbawienie wzięło u nich górę nad zakłopotaniem. Mimo to nachylił się, żeby się upewnić, ignorując przemądrzałe spojrzenie luksusowej cipy.

– Wszystko w porządku, panie B…? – zapytał.

– Bynajmniej, ale chyba będzie dobrze – odparł Thad i puścił oko do Grabarza. Holt mrugnął doń w odpowiedzi.

Gdy zrozumiał, że Beaumontowie mają zamiar zrobić, co zaplanowali, rozsiadł się wygodnie, żeby obserwować – potrafił nie mniej niż inni docenić darmowy spektakl. Między resztę swoich manatków kobieta wetknęła imitację płyty nagrobnej w rodzaju tych staroświeckich, zaokrąglonych u góry. Przypominała raczej płyty, które Charles Addams rysował w swoich komiksach, niż te prawdziwe, niedawno instalowane przez Grabarza. Fotografka wydziwiała, zmuszając swojego pomocnika do ustawiania jej to tu, to tam. Grabarz wtrącił się raz, żeby zaproponować pomoc, lecz ona po prostu podziękowała na swój nadęty nowojorski sposób, więc wrócił na swoje miejsce.

W końcu dopięła swego i zmusiła asystenta, by przestał się opieprzać i zaczął ustawiać światła. I na tym zeszło im blisko pół godziny. A pan Beaumont przez cały czas stał tam i się przyglądał, niekiedy pocierając białą bliznę na czole w ów dziwny, charakterystyczny dla niego sposób. Jego oczy zafascynowały Grabarza.

Facet robi teraz własne zdjęcia, pomyślał. Pewnie lepsze od jej wypocin, a w dodatku o wiele trwalsze. Zapamiętuje ją po to, żeby pewnego dnia umieścić w książce, a ona nawet o tym nie wie.

W końcu kobieta była gotowa zrobić kilka zdjęć. Kazała Beaumontom uścisnąć sobie dłonie nad tym nagrobkiem kilkanaście razy, a tego dnia było cholernie zimno i mokro. Dyrygowała nimi tak jak swym piskliwym, afektowanym pomocnikiem. Słysząc jej ryki i wielokrotne polecenia, żeby powtórzyć ujęcie, bo było nieodpowiednie światło albo ich twarze wyglądały nie tak, jak trzeba, lub może swędział ją cholerny tyłek, Grabarz spodziewał się, że pan Beaumont – według zasłyszanych przez niego plotek człowiek dość szybko tracący zimną krew – zaraz się na niej wyładuje. Ale pan Beaumont – oraz jego żona – wydawał się raczej rozbawiony niż wkurzony i dalej robili to, co kazała im luksusowa cipa z miasta, mimo paskudnej pogody. Grabarz uważał, że gdyby chodziło o niego, wkurzyłby się na tę panią już po chwili. Na przykład po piętnastu sekundach.

I właśnie tutaj, gdzie znajdował się ten idiotyczny, cholerny dół, wkopali niby-nagrobek. Gdyby zaś potrzebował dodatkowego dowodu, to w darni były jeszcze okrągłe wgłębienia, ślady, które pozostawiły obcasy luksusowej cipy z miasta. Przecież była z Nowego Jorku; tylko babka stamtąd zjawiłaby się w szpilkach pod koniec wiosny, a potem dreptała w nich po cmentarzu, robiąc zdjęcia. Jeżeli to nie było…

Przerwał ciąg myśli i znowu poczuł chłód. Wpatrywał się w zanikające tatuaże pozostawione przez obcasy butów fotografki i wówczas natrafił wzrokiem na inne, świeższe ślady.

2

Ślady? Czy to były ślady?

Jasne, że nie, po prostu czubek, który wykopał ten dół, odrzucał część ziemi dalej niż resztę. I to wszystko.

Tyle że tak nie było i Grabarz Holt zdawał sobie z tego sprawę. Zanim zdążył dotrzeć do pierwszej ziemistej plamy na zielonej trawie, w stercie ziemi na brzegu dołu ujrzał głęboki odcisk buta.

Więc są ślady stóp, no i co z tego? Myślisz, że ten, kto to zrobił, fruwał ze szpadlem w ręce niczym przyjazny duszek Kacper?

Żyją na świecie ludzie, którzy całkiem dobrze okłamują samych siebie, ale Grabarz Holt nie był jednym z nich. Ten nerwowy drwiący głos w jego myślach nie mógł zmienić tego, co widziały oczy. Całe życie tropił dzikie zwierzęta i polował na nie, więc ten znak był po prostu zbyt czytelny. I wiele by dał, żeby było inaczej.

W tej stercie ziemi przy grobie widniał nie tylko ślad stopy, ale i okrągłe wgłębienie o wielkości bliskiej średnicy płytkiego talerza. Znajdowało się ono na lewo od odcisku buta. A z obu stron wgłębienia i śladu stopy, lecz bardziej z tyłu, w ziemi widać było rowki, najwyraźniej ślady palców, które ślizgały się trochę, zanim się uczepiły gruntu.

Spojrzał dalej i spostrzegł kolejny ślad stopy. Jeszcze dalej na trawie widniała połowa trzeciego, który powstał, gdy od opartego w tym miejscu buta odpadła gruda ziemi. Odpadła, lecz była wystarczająco wilgotna, by zachować odcisk podeszwy… i tak samo zachowały je trzy lub cztery inne grudy, które najpierw przykuły jego wzrok. Gdyby nie przyjechał tak cholernie wczesnym rankiem, kiedy trawa była jeszcze mokra, słońce wysuszyłoby ziemię i ta rozpadłaby się na luźne, nic niemówiące kawałki.

Żałował, że nie przyjechał później, że nie udał się najpierw na Grace Cemetery, jak zamierzał, opuszczając dom.

Ale tego nie zrobił, i tyle.

Fragmentaryczne ślady stóp urywały się w odległości niespełna czterech metrów od

(grobu)

dołu w ziemi. Grabarz podejrzewał jednak, że na mokrej od rosy trawie mogły się jeszcze zachować odciski. Chociaż nie bardzo chciał, postanowił to sprawdzić. Na razie skupił się na najwyraźniejszych śladach odciśniętych w małej stercie ziemi niedaleko dołu.

Bruzdy zrobione palcami; okrągłe wgłębienie tuż przed nimi; ślad stopy obok wgłębienia. Co wynikało z tej konfiguracji?

Grabarz właściwie nie musiał zadawać sobie tego pytania, bo odpowiedź wpadła mu do głowy niczym zagadkowe słowo w tym starym teleturnieju Groucho Marxa Załóż się o życie. Zobaczył to tak wyraźnie, jakby tu był w chwili, gdy się to stało, i właśnie z tego powodu nie chciał mieć z tym więcej nic wspólnego. Było to cholernie odrażające.

No bo spójrz: oto mężczyzna stojący w świeżo wykopanym dole.

Tak, ale jak się tam znalazł?

Tak, ale czy to on wykopał ten dół, czy zrobił to ktoś inny?

Tak, ale dlaczego korzonki są skręcone i postrzępione, jakby darń została rozerwana gołymi rękami, nie zaś przecięta równo szpadlem?

Mniejsza o te „ale”. Mniejsza o zastrzeżenia. Chyba lepiej było o nich nie myśleć. Po prostu trzymaj się mężczyzny stojącego w dole, który jest trochę za głęboki, by mógł z niego po prostu wyskoczyć. Cóż zatem robi? Opiera dłonie na najbliższej stercie ziemi i się podciąga. Nie wymagało to wprawy, jeżeli oczywiście był w pełni dojrzałym mężczyzną, a nie małym chłopcem. Grabarz popatrzył na kilka wyraźnych śladów w zasięgu wzroku i pomyślał: Jeżeli to był chłopiec, to miał cholernie duże stopy. Pewnie co najmniej dwunastki.

Wysunąć ręce. Podciągnąć ciało. Dłonie ślizgają się nieco w luźnej ziemi, więc wbijasz w nią palce, pozostawiając te krótkie bruzdy. Wydostajesz się z dołu i wspierasz się na jednym kolanie, tworząc to okrągłe wgłębienie. Stawiasz stopę obok kolana, przenosisz ciężar ciała z kolana na stopę, wstajesz i odchodzisz. Proste jak budowa cepa.

Więc jakiś facet wygrzebał się ze swojego grobu i po prostu sobie poszedł, czy tak? Może trochę zgłodniał i postanowił wpaść na piwo i cheeseburgera do Nan’s Luncheonette?

– Niech to szlag trafi, przecież to nie jest żaden grób, to pieprzona dziura w ziemi! – powiedział głośno, po czym podskoczył nieco, gdy skarcił go krzykiem jakiś wróbel.

Tak, to tylko dziura w ziemi – czyż sam tak wcześniej nie mówił? Tylko dlaczego nie widział żadnych śladów kojarzących mu się z robotami ziemnymi? Dlaczego był tylko jeden ciąg śladów stóp prowadzących od wykopu i żadnych dookoła, żadnych skierowanych ku niemu, jak byłoby wtedy, gdyby facet kopał dół i stąpał po wybranej z niego ziemi, jak zwykle robi się w takich sytuacjach?

Przyszło mu do głowy pytanie, co z tym wszystkim pocznie, i niech go diabli porwą, jeśli znał na nie odpowiedź. Formalnie rzecz biorąc, popełniono przestępstwo, nie można było jednak oskarżyć sprawcy o splądrowanie grobu – nie w sytuacji, gdy kwatera, którą rozkopano, nie zawierała zwłok. W najgorszym razie można było to nazwać aktem wandalizmu, a jeżeli należało wywnioskować z tego coś jeszcze, Grabarz Holt nie miał pewności, czy ma na to ochotę.

Najlepiej chyba zasypać dół, ułożyć z powrotem te skrawki darni, które zdołałby odnaleźć, przywieźć wystarczająco dużo świeżej, by skończyć robotę, a potem zapomnieć o całej sprawie.

Ostatecznie, pomyślał po raz trzeci, nie wygląda na to, by ktoś naprawdę był tutaj pogrzebany.

Tamten dżdżysty wiosenny dzień zajaśniał przez chwilę w świetle jego wspomnień. Płyta nagrobna wyglądała tak prawdziwie! Gdy człowiek zobaczył, jak nosi ją ów gibki asystent, wiedział, że to atrapa, ale gdy już ją ustawiono ze sztucznymi kwiatami z przodu i całą resztą, przysiągłby, że jest autentyczna i ktoś naprawdę jest tam…

Na rękach poczuł gęsią skórkę.

– Po prostu daj temu spokój – powiedział do siebie ostro, a gdy wróbel znowu go skarcił, Grabarz z radością powitał nieprzyjemne, lecz całkowicie prawdziwe i zupełnie zwyczajne brzmienie jego głosu. – A krzycz sobie, skurwielu – dodał i podszedł do ostatniego fragmentarycznego śladu stopy.

Za nim, jak w zasadzie podejrzewał, ujrzał inne odciśnięte w trawie, szeroko rozstawione ślady. Patrząc na nie, Grabarz doszedł do wniosku, że facet może nie biegł, ale na pewno nie zwlekał. Czterdzieści metrów dalej napotkał wzrokiem trop innego rodzaju: duży kosz z kwiatami. Choć z tak dużej odległości nie mógł dostrzec żadnych odcisków stóp, kosz zapewne znajdował się na ścieżce wytyczonej przez ślady, które widział. Mężczyzna mógł ominąć kosz, ale zamiast to zrobić, po prostu kopnął weń i szedł dalej.

Zdaniem Grabarza Holta z ludźmi, którzy tak postępowali, nie należało zadzierać bez uzasadnionego powodu.

Idąc na ukos przez cmentarz, facet zmierzał w stronę niskiego muru odgradzającego park sztywnych od głównej drogi. Zachowywał się niczym człowiek, który ma dokąd iść i wie, co robić.

Chociaż natura poskąpiła Grabarzowi wyobraźni w równym stopniu co umiejętności oszukiwania samego siebie (ostatecznie te dwie rzeczy zwykle idą w parze), przez chwilę widział tego człowieka, widział go w dosłownym sensie tego słowa: rosłego mężczyznę z dużymi stopami kroczącego w ciemności przez ciche przedmieście nieboszczyków, poruszającego się wytrwale i pewnie na dużych stopach, usuwającego kopniakiem ze swej drogi kosz z kwiatami i niezwalniającego przy tym nawet kroku. Ten człowiek na pewno się nie bał. Jeżeli bowiem były tu istoty, które jeszcze żyły, jak wierzyli niektórzy, to one by się go bały. Poruszał się, szedł, kroczył i oby Bóg przyszedł z pomocą każdemu, kto wejdzie mu w paradę.

Ptak znowu go zrugał.

– Zapomnij o tym, kolego – powiedział do siebie jeszcze raz. – Zasyp ten pieprzony dół i przestań o nim myśleć!

Rzeczywiście tak zrobił i naprawdę miał zamiar zapomnieć, lecz późnym popołudniem Deke Bradford zastał go na cmentarzu przy Stackpole Road i przekazał mu wiadomość o Homerze Gamache’u, którego znaleziono późnym rankiem niecałe dwa kilometry od Homeland Cemetery przy drodze numer 35. Przez większość dnia w całym mieście huczało od plotek i spekulacji.

Wówczas niechętnie Grabarz Holt pojechał porozmawiać z szeryfem Pangbornem. Nie wiedział, czy dół i ślady mają jakiś związek ze śmiercią Homera Gamache’a, ale uznał, że najlepiej będzie powiedzieć, co wie, i pozwolić, by ci, którym za to płacą, zajęli się wyjaśnieniem tej sprawy.

ROZDZIAŁ CZWARTY

ŚMIERĆ W MAŁYM MIEŚCIE

1

Castle Rock, przynajmniej w ostatnich latach, było pechowym miastem.

Jakby na przekór staremu porzekadłu, że piorun rzadko uderza dwa razy w to samo miejsce, w ciągu ostatnich ośmiu, dziesięciu lat w Castle Rock wydarzyło się wiele złych rzeczy – na tyle złych, by trafić do krajowych serwisów informacyjnych. Szeryfem był wówczas George Bannerman, lecz Duży George, jak go pieszczotliwie nazywano, nie musiał się zajmować Homerem Gamache’em, ponieważ już nie żył. Przeżył pierwszą złą rzecz, serię gwałtów i uduszeń popełnionych przez jednego z jego ludzi, lecz dwa lata później został zabity przez wściekłego psa przy drodze miejskiej numer 3 – nie zabity po prostu, lecz niemal dosłownie rozszarpany. Oba te wypadki były niezmiernie dziwne, ale też świat był dziwnym miejscem. I bolesnym. A czasami pechowym.

Nowego szeryfa (Alan Pangborn sprawował swój urząd już osiem lat, lecz uznał, że pozostanie „nowym szeryfem” co najmniej do roku 2000 – zakładając zawsze, jak wyznał żonie, że tak długo będzie kandydował i będzie wybierany) nie było wówczas w Castle Rock; do 1980 roku kierował policją drogową w niezbyt dużym mieście w północnej części stanu Nowy Jork, niedaleko Syracuse.

Patrząc na zmaltretowane ciało Homera Gamache’a leżące w rowie przy drodze numer 35, żałował, że już nią nie kieruje. Wyglądało na to, że pech nie opuścił miasta wraz z Dużym George’em.

Och, daj spokój – nie żałujesz przecież, że nie jesteś w innym miejscu zielonego ogrodu Boga. Nie mów, że żałujesz, bo pech naprawdę zacznie cię prześladować. To cholernie dobre miejsce dla Annie i chłopców, a dla ciebie również. Może więc po prostu zejdziesz z tego tematu?

Słuszna rada. Głowa, jak odkrył Pangborn, stale udzielała nerwom słusznych rad, których one nie potrafiły przyjąć. Mówiły: „Tak jest, skoro o tym wspomniałeś, to najprawdziwsza prawda”. Po czym nie wytrzymywały i odmawiały posłuszeństwa.

A jednak był na coś takiego przygotowany, czyż nie? Podczas swojej służby w roli szeryfa zebrał z miejskich dróg pozostałości niemal czterdziestu osób, położył kres niezliczonej liczbie bójek i zetknął się z blisko setką przypadków znęcania się nad współmałżonkami i dziećmi, a były to tylko te zgłoszone. Ale wszystko się jakoś wyrównuje; jak na stróża porządku w mieście, które niedawno zasłynęło z własnego ludobójcy, miał wyjątkowo mało kłopotów z morderstwami. Tylko cztery i zaledwie jeden ze sprawców – Joe Rodway, który rozwalił łeb swojej żonie – uciekł. Znając trochę tę panią, Pangborn poczuł niemal żal, gdy otrzymał od policji w Kingston na Rhode Island teleks z informacją, że aresztowali Rodwaya.

Jednym z pozostałych zabójców był nieostrożny kierowca, a dwa inne przypadki to zabójstwa drugiego stopnia, pierwsze z użyciem noża, a drugie – gołych pięści. W tym ostatnim maltretowanie małżonka po prostu zaszło za daleko, a zbrodnia wyróżniała się tylko jednym niezwykłym szczegółem: żona pobiła kompletnie pijanego męża na śmierć, biorąc ostateczny odwet za prawie dwadzieścia lat udręki. Kiedy kobietę aresztowano, ostatni zestaw siniaków na jej ciele wciąż odznaczał się wyraźnym żółtym odcieniem, więc gdy sędzia skazał ją na sześć miesięcy pobytu w zakładzie karnym dla kobiet i sześcioletni nadzór sądowy po odsiadce, Pangborn ani trochę się tym nie zmartwił. Sędzia Pender przypuszczalnie zrobił to tylko dlatego, że wręczenie tej kobiecie medalu, na co naprawdę zasłużyła, byłoby niewskazane.

Szeryf stwierdził, że w prawdziwym życiu małomiasteczkowe morderstwo rzadko przypomina to z powieści Agathy Christie, gdzie siedmioro ludzi po kolei dźga nożem nikczemnego pułkownika Storpinga-Goitera w jego wiejskim domu w Puddleby-on-the-Marsh podczas ponurej zimowej burzy. Pangborn wiedział, że w prawdziwym życiu po przybyciu na miejsce zbrodni niemal zawsze zastawało się sprawcę spoglądającego na bałagan, którego narobił, i zastanawiającego się, co, do kurwy nędzy, uczynił i jak to wszystko z tak zabójczą szybkością wymknęło się spod kontroli. Nawet jeśli sprawca znikał z miejsca zabójstwa, zazwyczaj nie odchodził daleko i było dwóch lub trzech świadków, którzy mogli dokładnie powiedzieć, co się stało, kto to zrobił i dokąd poszedł. Odpowiedź na to ostatnie pytanie zwykle brzmiała: do najbliższego baru. Małomiasteczkowe morderstwo w prawdziwym życiu było z reguły zwyczajne, brutalne i głupie.

Z reguły.

Ale reguły tworzone są po to, żeby je łamać. Piorun niekiedy rzeczywiście uderza dwa razy w to samo miejsce i czasem morderstw, które zdarzają się w małych miastach… morderstw takich jak to… nie da się wyjaśnić natychmiast.

Pangborn mógł poczekać.