O książce

DLA FANEK COLLEEN McCULLOUGH,
KATE MORTON I LUCINDY RILEY

Dwie kobiety i ich splątane losy Bezgraniczne poświęcenie, do jakiego są zdolne w imię miłości Wielkie namiętności i niewybaczalna zdrada

Barcelona w przededniu wybuchu wojny domowej i romantyczny Paryż lat siedemdziesiątych XX wieku.

Paloma Batton, wnuczka hiszpańskich uchodźców, jest całkowicie skupiona na karierze tancerki. Marzenie o pracy w balecie Opery Paryskiej przesłania jej wszystko. Do czasu aż otrzymuje złote kolczyki. Te – jakby były obdarzone niezwykłą mocą – sprawiają, że dziewczyna zaczyna się interesować historią własnej rodziny. Stopniowo dociera do informacji, które dotąd były przed nią skrywane, i na każdym kroku trafia na ślady jednej z najsławniejszych tancerek flamenco, znanej jako la Rusa. A im bardziej zagłębia się w zagmatwane losy swojej rodziny – należącej niegdyś do najznamienitszych w Barcelonie – tym trudniej jej oprzeć się wrażeniu, że w tej historii jest wiele tajemnic.

Belinda Alexandra

Współczesna australijska pisarka, jest autorką pięciu powieści historycznych (w Polsce ukazały się cztery, m.in. Toskańska róża). Częste podróże po świecie znajdują odzwierciedlenie w jej twórczości; Belinda Alexandra bardzo zręcznie osadza swoich bohaterów w najciekawszych miejscach i przełomowych czasach.

Tej autorki

TOSKAŃSKA RÓŻA
ZŁOTE KOLCZYKI

Tytuł oryginału:
GOLDEN EARRINGS

Copyright © Belinda Alexandra 2011
All rights reserved
First published in English in Sydney, Australia by HarperCollins Publishers
Australia Pty Limited in 2011. This Polish language edition is published
by arrangement with HarperCollins Publishers Australia Pty Limited.
The Author has asserted her right to be identified as the Author of this work

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros Andrzej Kuryłowicz s.c. 2015

Polish translation copyright © Anna Dobrzańska 2015

Redakcja: Beata Kaczmarczyk

Zdjęcia na okładce: Darren Baker/Shutterstock, Brian Kinney/Shutterstock

ISBN 978-83-7985-201-7

Wydawca
WYDAWNICTWO ALBATROS ANDZRZEJ KURYŁOWICZ S.C.
Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa
www.wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Przygotowanie wydania elektronicznego: Magdalena Wojtas, 88em

Spis treści

CZĘŚĆ I

ROZDZIAŁ PIERWSZY. Paloma. Paryż, 1975

ROZDZIAŁ DRUGI. Evelina

ROZDZIAŁ TRZECI. Paloma

ROZDZIAŁ CZWARTY. Celestina. Barcelona, 1909

ROZDZIAŁ PIĄTY. Paloma

ROZDZIAŁ SZÓSTY. Celestina

ROZDZIAŁ SIÓDMY. Paloma

ROZDZIAŁ ÓSMY. Evelina

ROZDZIAŁ DZIEWIĄTY. Celestina

ROZDZIAŁ DZIESIĄTY. Paloma

ROZDZIAŁ JEDENASTY. Celestina

CZĘŚĆ II

ROZDZIAŁ DWUNASTY. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYNASTY. Celestina

ROZDZIAŁ CZTERNASTY. Evelina

ROZDZIAŁ PIĘTNASTY. Celestina

ROZDZIAŁ SZESNASTY. Paloma

ROZDZIAŁ SIEDEMNASTY. Celestina

ROZDZIAŁ OSIEMNASTY. Paloma

ROZDZIAŁ DZIEWIĘTNASTY. Celestina

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY. Paloma

CZĘŚĆ III

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIERWSZY. Celestina. Barcelona, 1920

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DRUGI. Diario de Barcelona. 2 lipca 1920

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY TRZECI. Paloma

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY CZWARTY. Celestina

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY PIĄTY. Paloma

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SZÓSTY. Celestina

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY SIÓDMY. Celestina

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY ÓSMY. Paloma

ROZDZIAŁ DWUDZIESTY DZIEWIĄTY. Evelina

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIERWSZY. Evelina

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DRUGI. Evelina

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY TRZECI. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY CZWARTY. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY PIĄTY. Celestina

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SZÓSTY. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY SIÓDMY. Celestina

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY ÓSMY. Paloma

ROZDZIAŁ TRZYDZIESTY DZIEWIĄTY. Paloma

OD AUTORKI

DO MOICH CZYTELNIKÓW

PODZIĘKOWANIA

Dla Selwy

CZĘŚĆ I

ROZDZIAŁ PIERWSZY
Paloma
Paryż, 1975

Pierwszego ducha zobaczyłam dwudziestego czwartego listopada, dzień po pogrzebie generalissimusa Franco. Dzień zaczął się jak zawsze. Obudziłam się o szóstej rano i zanim wyszłam z łóżka, rozciągnęłam ręce i nogi. Za oknem wciąż jeszcze było ciemno, więc włączyłam lampkę nocną z kwiecistym abażurem. W jej cętkowanym świetle włożyłam trykot i rajstopy. Spinki do włosów i opaska leżały w szufladzie komody. Szybkim, wypracowanym ruchem upięłam włosy i szykując się na spotkanie z jesiennym chłodem, włożyłam szlafrok i kapcie.

W korytarzu panował mrok, ale nie potrzebowałam światła, żeby dotrzeć do kuchni. Na palcach minęłam sypialnię Mamie. Moja babcia – którą nazywałam „Mamie”, kiedy rozmawiałyśmy po francusku, i „Iaia”, gdy przechodziłyśmy na kataloński – miała mocny sen i nie obudziłoby jej nawet stado biegnących słoni. Mną kierowało poczucie winy. Mamie powtarzała, że baletnice nie powinny wychodzić z łóżka przed dziewiątą, nie mówiąc o tym, by ćwiczyć o tak nieprzyzwoitej porze. Byłam jednak umówiona z Gaby, w kawiarni, w przerwie między wykładami, a po południu miałam prowadzić zajęcia. Mimo tego, co wydarzyło się ubiegłego lata, nie mogłam zrezygnować z codziennych ćwiczeń przy drążku, nawet jeśli znaczyło to wcześniejsze pobudki. Wolałam obejść się bez snu i jedzenia, niż zrezygnować z pliés, tendus, ronds de jambe i rozciągania. Były dla mnie równie istotne, jak oddychanie.

Włączyłam światło nad kuchenką, ostrożnie, by nie obudzić Diagilewa, mojej papużki, śpiącej w przykrytej płótnem klatce. Australijska papuga z rosyjskim imieniem, którą dostałam od Mamie na osiemnaste urodziny, była prawdziwą gadułą. Gdy pierwsze promienie słońca wlewały się do kuchni, zaczynała gwizdać takty z Alla Turca Mozarta. Nalałam wody do garnka. Na ławie leżał numer „El Diario”, biuletynu dla uchodźców z Hiszpanii. Był adresowany do tych, którzy opuścili Hiszpanię w 1939 roku, po wojnie domowej. Na okładce zamieszczono zdjęcia generała Franco w różnym wieku, od wczesnej młodości do późnej starości. W artykule napisano, że dyktator, który zmarł dwa tygodnie temu, na krótko przed osiemdziesiątymi trzecimi urodzinami, zostanie pochowany w mauzoleum upamiętniającym ofiary wojny domowej. Paragraf przekreślono czerwonym długopisem. „Ofiara faszystowskiej wojny!” – napisała obok Mamie. Patrząc na litery, niemal wyczuwałam jej wzburzenie. Nie był to wytworny charakter pisma, do którego byłam przyzwyczajona, i gdyby nie to, że mieszkałyśmy tu tylko we dwie, pomyślałabym, że napisał to ktoś inny.

Czekając, aż zaparzy się kawa, stałam przy oknie. Z piekarni po drugiej stronie ulicy dolatywał pszenny zapach świeżego chleba. Uniosłam koronkową firankę i zobaczyłam kolejkę przykładnych gospodyń domowych, które tłoczyły się na chodniku. Wstawały wczesnym rankiem, bo – podobnie jak ja – kochały to, co robiły. Pragnienie nakarmienia swych rodzin najprzedniejszym pain frais było silniejsze niż potrzeba snu. Podobnie było ze mną i z tańcem. Nic nie sprawiało mi większej satysfakcji niż poprawna arabesque czy wykonany z gracją grand jeté, nawet jeśli znaczyło to, że będę musiała ćwiczyć od rana do wieczora, siedem dni w tygodniu.

Kuchnię wypełnił słodko-gorzki aromat, sygnalizując, że kawa jest gotowa. Opuszczając firankę, pierwszy raz zauważyłam, że jej brzeg jest postrzępiony. Sięgnęłam do szafki po pierwszą lepszą filiżankę i spodeczek. Kiedy usiadłam przy stole, żeby delektować się gęstą jak miód kawą, moje usta natrafiły na coś chropowatego i zobaczyłam, że filiżanka jest wyszczerbiona. Mamie jak nikt dbała o porządek, ale to moja mama nie tolerowała w domu wyszczerbionych filiżanek i postrzępionych firanek. „Piękno tkwi w szczegółach, Palomo” – powtarzała. Ale mamy już nie było i tylko babcia i ja wiodłyśmy swój postrzępiony, wyszczerbiony żywot.

Do studia baletowego babci można było wejść prosto z kuchni albo z podestu na korytarzu. Zdjęłam klucz z haczyka na kuchennych drzwiach i weszłam do pomieszczenia. Przez okna z widokiem na podwórze wpadały do środka pierwsze niemrawe promienie, więc nie zapaliłam świateł. Choć podłoga była myta codziennie, w powietrzu unosił się zapach kurzu i pleśni tak charakterystyczny dla starych paryskich budynków.

Wyjęłam z szafki baletki i usiadłam na podłodze, żeby je zawiązać. Chowając końcówki tasiemek, przypomniałam sobie dopisek rozwścieczonej Mamie na biuletynie dla uchodźców. Kiedy byłam dzieckiem, często pytałam babcię o jej życie w Hiszpanii, ale zaciskała usta, a światło w jej oczach przygasało. „Może, kiedy będziesz starsza” – odpowiadała. Widząc, że sprawiam jej ból tymi pytaniami, przestałam poruszać temat tego, co wydarzyło się, zanim przyjechała do Paryża.

Położyłam szlafrok i kapcie na stołku do fortepianu. Akompaniatorka, madame Carré, przyjdzie później, żeby grać dla naszych uczniów Beethovena i Schuberta. Ja wolałam ćwiczyć sama, w ciszy, słuchając nie muzyki, lecz swojego ciała. Zaczęłam od demi-pliés i przeszłam do grand pliés, rozkoszując się siłą i gibkością swoich nóg. Wzdrygnęłam się na wspomnienie czerwcowej porażki. Zamknęłam oczy, próbując wyrzucić z pamięci dzień, w którym zlana potem stanęłam przed tablicą ogłoszeń. Żołądek podchodził mi do gardła. Lata ćwiczeń nauczyły mnie, że należy skupiać się wyłącznie na jednym celu i dążyć do niego tak długo, aż zostanie osiągnięty, a ja nie miałam zamiaru rezygnować z marzeń.

Po godzinie przy drążku byłam gotowa przejść na środek sali. Stanęłam naprzeciw lustrzanej ściany i zamierzałam przyjąć pozycję tendu, kiedy światło za oknami zamigotało. Zjawisko było tak dziwne, że zupełnie się rozproszyłam. Burza? O tej porze dnia? W listopadzie? Zdumiona podeszłam do okna. I wtedy ją zobaczyłam. Stała na podwórzu, jakby na kogoś czekała. Z początku nie miałam pojęcia, że patrzę na ducha, i zastanawiałam się – z powodu jej czarnych kręconych włosów i dumy, z jaką unosiła głowę – czy jest Hiszpanką. Nie była jedną z kobiet uchodźców, które od czasu do czasu przychodziły do naszego mieszkania. Początkowo miałam wrażenie, że to matka, która w drodze do pracy przyszła zapytać o lekcje baletu dla swojego dziecka.

Otworzyłam okno i zawołałam:

– Bonjour, Madame! Un moment, s’il vous plaît.

Chwyciłam getry i kurtkę i nie zdejmując baletek, włożyłam buty. Zanim wybiegłam na korytarz, sięgnęłam po ulotkę, na której podane były godziny zajęć. W połowie schodów przypomniałam sobie, że o tej porze dziedziniec powinien być wciąż zamknięty. Jak w takim razie dostała się na podwórze? Nie mieliśmy dozorcy; dziadek nigdy im nie ufał. Dla niego każdy, kto nie należał do rodziny, był potencjalnym szpiegiem.

Dotarłam na parter i otworzyłam drzwi na dziedziniec. Zadrżałam, gdy mroźne powietrze uderzyło mnie w twarz. Nigdzie jednak nie widziałam kobiety. Dokąd poszła? Nagle poczułam, że ktoś mi się przygląda. Odwróciłam się i zobaczyłam ją przy nieużywanej studni. Wstrzymałam oddech. Otaczająca ją majestatyczna aura przywodziła na myśl wielkie gwiazdy paryskiej sceny baletowej. Miała owalną twarz, pełne czerwone usta i płaski, szeroki nos. I te oczy… Nigdy nie widziałam takich oczu. Były jak bliźniacze czarne muszle połyskujące na dnie morza. To dzięki ich głębi zrozumiałam, że kobieta nie pochodzi z tego świata.

Powoli ruszyła w moją stronę. Jej ręka wysunęła się spod peleryny z gracją tancerki i zawisła w powietrzu, jakby chciała mi coś dać. Niewiele myśląc, otworzyłam dłoń. Upadły na nią dwa przedmioty. Spuściłam wzrok i zobaczyłam parę złotych kolczyków w kształcie kółek. Spojrzałam na kobietę, ale zniknęła równie nagle, jak się pojawiła, pozostawiając po sobie echo kroków i złote kolczyki, które trzymałam w dłoni.

ROZDZIAŁ DRUGI
Evelina

Najdroższa siostro,

a więc potwór w końcu nie żyje! Niech oddadzą ciału Franco wszystkie możliwe honory, bo jego dusza i tak będzie gniła w piekle, obok innych potworów, takich jak Hitler i Mussolini! Teraz europejscy i amerykańscy przywódcy mogą złożyć hołd człowiekowi, który przyjął ich pomoc i wykorzystał ich politykę nieinterwencji, żeby zniszczyć legalny rząd Hiszpanii i zamordować tysiące ludzi. Czy nie wiedzą, jak bardzo był znienawidzony? Czy nie rozumieją, że jego rządy były rządami represji? Śmierć tego człowieka, choć jest dla mnie powodem do radości, budzi zbyt wiele przykrych, mrocznych wspomnień. Może z czasem światło rozproszy ciemność i spojrzę na to, czego w tym momencie nie chcę widzieć ani pamiętać. Mówią, że teraz, kiedy Franco nie żyje, narodzi się nowa Hiszpania. Tyle że już wcześniej słyszeliśmy podobne obietnice. Nawet tu, we Francji, nie czuję się całkowicie bezpieczna. Podobnie jak ty, w dalekiej Australii.

Pytasz, jak się ma Paloma. Obawiam się, że moja wnuczka otrzymała w swym młodym życiu zbyt wiele ciosów: śmierć mojej ukochanej Juliety, rozczarowanie własnym ojcem, nieszczęście po ukończeniu szkoły baletowej. Dziś, kiedy wstałam, Paloma była już na nogach. Zamyślona krzątała się w kuchni, przekładając rzeczy z miejsca na miejsce, jakby coś ją zdenerwowało. Choć tapiruje włosy jak Catherine Deneuve i maluje złocistobrązowe oczy, wyglądała tak młodo w swoim aksamitnym płaszczyku i szaliku, że miałam ochotę posadzić ją sobie na kolanach i nakarmić kanapką z pomidorem, tak jak robiłam to, gdy była dzieckiem. Spieszyła się na spotkanie z przyjaciółką, która studiuje na Sorbonie. Kiedy wychodząc, odwróciła się, chciałam zapytać, co ją tak poruszyło, ale w porę ugryzłam się w język. Ostatnio nie zwierza mi się tak jak kiedyś. Gdy przeżywa rozczarowanie, zamyka się w sobie i unika kontaktu z ludźmi, którzy zmuszają ją, żeby stawiła czoło rzeczywistości. Nadal ćwiczy sześć, siedem godzin dziennie i przegląda pocztę, jakby można było odwrócić to, co wydarzyło się w czerwcu, i jakby wciąż liczyła, że dostanie się do baletu w Operze Paryskiej. Przeklęta Arielle Marineau. Zawsze nienawidziła Juliety, a teraz, kiedy jej rywalka odeszła, mści się na jej niewinnej córce. „Nie poradzi sobie z presją bycia profesjonalną tancerką!” Też coś! Paloma trenuje ciężko od najmłodszych lat i sława jest jej pisana. Marineau ma zbyt dużą władzę i choć pozostali członkowie komisji nie mieli wątpliwości, że Paloma jest kimś wyjątkowym, nie starczyło im odwagi, by przeciwstawić się dyrektorce baletu. Oto jak wygląda świat tańca – jest piękny i zdradziecki.

„Palomo – mówię jej – takie jest życie. Snujesz plany, a ktoś inny próbuje cię powstrzymać. Nie możesz się poddawać. Znajdź inny sposób na to, żeby zrealizować swoje marzenia”. Balet Opery Paryskiej to nie jedyny balet. Paloma dostawała propozycje od łowców talentów z Nowego Jorku i Londynu. Nie jestem pewna, czy ona w ogóle słyszy, co do niej mówię. Zupełnie jakby wierzyła, że jedynym sposobem pielęgnowania pamięci o matce jest pójście w jej ślady. Julieta była primabaleriną w Operze Paryskiej, więc ona również musi być najlepsza. Julieta w wieku dziewiętnastu lat została première danseuse, a jako dwudziestolatka była już prawdziwą gwiazdą, więc córka musi powtórzyć jej sukces, nawet jeśli takie rzeczy zdarzają się niezwykle rzadko. Tak to wygląda. Paloma nie rozumie, że nie jest taką tancerką jak jej matka. Julieta miała niezwykłą siłę fizyczną – biedactwo, do samego końca odmawiała przyjmowania morfiny. Ale Paloma… cóż, nigdy nie miałaś okazji zobaczyć, jak występuje. Ta szczupła, spokojna dziewczyna na scenie budzi się do życia; porusza wszystkich pięknem i delikatnością swych ruchów. Jej widok potrafi złamać serce. Tylko co ja mogę zrobić? Im więcej mówię, tym bardziej zamyka się w sobie. Dlatego przestałam się odzywać. Chronię ją przed wszystkim, co mogłoby zburzyć jej kruchy spokój i poruszyć niespokojny umysł. Boję się, że kolejna rzecz, która obudzi w niej radosne podniecenie, doprowadzi ją do zguby. Pozostało mi tylko modlić się i mieć nadzieję, że czas uleczy rany.

Robi się późno, a mój wzrok nie jest już tak dobry, jak kiedyś. Kończę, ale obiecuję, że wkrótce znów napiszę.

Twoja kochająca siostra,
Evelina