Wydanie elektroniczne

O książce

22 listopada 1963 roku przeszedł do historii jako dzień, w którym z ręki Lee Harveya Oswalda na Dealey Plaza w Dallas zginął 35. prezydent USA, John F. Kennedy. Oswald oddał trzy strzały z okna Teksańskiej Składnicy Książek Szkolnych, używając prymitywnego włoskiego karabinu Carcano z przytwierdzoną do komory zamka tanią japońską lunetką. Pierwszy strzał był niecelny; drugi zranił Kennedy’ego w szyję. Trzecia kula trafiła prezydenta bezpośrednio w tył czaszki, a następnie rozprysnęła się na drobne kawałki, co uniemożliwiło identyfikację broni, z której ją wystrzelono. Ten strzał okazał się śmiertelny. Czy tak przeciętny strzelec, jakim był Oswald, mógł być jedynym zamachowcem? Dlaczego chybił za pierwszym razem, a trafił precyzyjnie za trzecim, gdy jego cel znacznie się oddalił? Te pytania od dziesiątków lat nurtują opinię publiczną i jak dotąd nie znalazły przekonywującego wyjaśnienia. Trwające prawie rok dochodzenie prowadzone przez słynną komisję Warrena, która zdecydowała, iż Oswald działał sam, również go nie przyniosło. Zdaniem większości Amerykanów Kennedy padł ofiarą spisku, zaś w trakcie śledztwa tuszowano dowody wskazujące na wykonawcę i organizatora zamachu.

Zaczyna się od drobiazgu, czegoś, co trudno byłoby nawet nazwać poszlaką… Starego męskiego płaszcza poplamionego płynem do czyszczenia broni, który robotnicy wykonujący prace remontowe znajdują w budynku Dal-Texu, stojącym naprzeciwko składnicy. Wiele lat później pewien człowiek na podstawie tego drobnego wydarzenia buduje teorię wyjaśniającą przeoczenia i błędy komisji Warrena. I natychmiast zostaje zamordowany. Zbieg okoliczności? Na prośbę jego wdowy były amerykański snajper Bob Lee Swagger rozpoczyna prywatne śledztwo. Spokoju nie daje mu trzecia kula – ta, której nie odnaleziono. Stawia pytania, które wcześniej bagatelizowano. Czy zabójczy strzał padł z budynku Dal-Texu? Kto strzelał? Kto był mocodawcą Oswalda? W jaki sposób udało się zorganizować tak trudny zamach w ciągu zaledwie dwóch i pół dnia? Stopniowo, krok po kroku, analizując powszechnie znane fakty, poszukując nowych informacji w moskiewskich archiwach, ryzykując własnym życiem, dochodzi do ostatecznej prawdy, która podważy wszystko, co wcześniej ustalono. Na sprawiedliwość nigdy nie jest za późno – nawet po 50 latach…

STEPHEN HUNTER

Amerykański pisarz, eseista i krytyk filmowy, zdobywca Nagrody Pulitzera w kategorii „krytyki prasowej”. Po ukończeniu studiów dziennikarskich na Northwestern University odbył służbę w armii amerykańskiej. W 1971 został dziennikarzem „The Baltimore Sun”; tam wyspecjalizował się w pisaniu recenzji filmowych. Od 1997 pracuje w „The Washington Post”. Jako pisarz debiutował w 1980 thrillerem The Master Sniper. Na jego dorobek literacki składają się 3 książki niebeletrystyczne i 18 powieści, m.in. Dzień przed północą, Strzelec, 47 samuraj, Havana, I, Sniper, Dead Zero i Trzecia kula. W 2014 ma ukazać się kolejny thriller Huntera She, Sniper.

www.stephenhunter.net

Tego autora

DZIEŃ PRZED PÓŁNOCĄ

TRZECIA KULA

Tytuł oryginału:

THE THIRD BULLET

Copyright © Stephen Hunter 2013

All rights reserved

Polish edition copyright © Wydawnictwo Albatros A. Kuryłowicz 2013

Polish translation copyright © Jan Kraśko 2013

Redakcja: Michał Andrzejewski

Zdjęcie na okładce: Granger Collection/BE & W (John F. Kennedy)

Projekt graficzny okładki: Andrzej Kuryłowicz

ISBN 978-83-7885-176-9

Wydawca

WYDAWNICTWO ALBATROS A. KURYŁOWICZ

Hlonda 2a/25, 02-972 Warszawa

www.wydawnictwoalbatros.com

Niniejszy produkt jest objęty ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że publiczne udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Skład wersji elektronicznej:

Virtualo Sp. z o.o.

Przyjaciołom z drugiej młodości,

bez których żyłoby się dużo gorzej:

Gary’emu Goldbergowi

Jayowi Carrowi

Edowi DeCarlo

Frankowi Starrowi

Rogerowi Troupowi

Chyba pora już przestać, dzieci, co to za dźwięk?

Spójrzcie, co się dzieje.

For What It’s Worth

Buffalo Springfield

Autentyczne postacie pojawiające się
w powieści

Angleton, James Jesus (1917-1987). Wieloletni pracownik amerykańskich służb specjalnych; przez 20 lat – w tym w 1963 – pełnił funkcję szefa kontrwywiadu CIA.

Colby, William (1920-1996). Dyrektor CIA w latach 1973-1976, w Agencji od 1950.

Connally, John (1917-1993). Gubernator Teksasu w latach 1963-1969, ciężko ranny w zamachu na JFK.

Dulles, Allen (1893-1969). Dyrektor CIA od 1953 do 1963. Kres jego karierze położyła klęska w Zatoce Świń. Po zabójstwie JFK został jednym z członków Komisji Warrena.

Ford, Gerald (1913-2006). Polityk Partii Republikańskiej, 38. prezydent USA, po zamachu na JFK członek Komisji Warrena.

Johnson, Lyndon Baines (1908-1973). Amerykański polityk Partii Demokratycznej, w latach 1961-1963 sprawował urząd wiceprezydenta, a po zabójstwie JFK został zaprzysiężony na prezydenta USA.

Kennedy, John Fitzgerald (1917-1963). 35. prezydent USA, wybrany z ramienia Partii Demokratycznej jako najmłodszy w historii. Sprawowanie urzędu, które rozpoczął w 1961, zatrzymał zamach w Dallas 22 listopada 1963.

Lane, Mark (ur. 1927). Amerykański działacz na rzecz przestrzegania praw obywatelskich. Autor Rush to Judgment (Pospieszny osąd), pierwszej książki, w której podważono ustalenia Komisji Warrena.

Leary, Timothy (1920-1996). Amerykański pisarz i psycholog, jeden z założycieli ruchu hipisowskiego, badacz i propagator środków psychodelicznych. Miał powiązania z kochanką JFK, Mary Pinchot Meyer.

McCone, John Alex (1902-1991). Dyrektor CIA od 1961 do 1965 powołany na to stanowisko przez JFK.

McNamara, Robert (1916-2009). Amerykański biznesmen i polityk, w latach 60. ubiegłego wieku sekretarz obrony USA, który namówił JFK do zakończonej fiaskiem operacji w Zatoce Świń.

Meyer, Cord (1920-2001). W latach 1951-1977 etatowy pracownik CIA. Synowie byłego agenta CIA Howarda Hunta po śmierci ojca twierdzili, że wielokrotnie mówił on o powiązaniach Meyera z zamachem na JFK.

Oswald, Lee Harvey (1939-1963). Uznany przez Komisję Warrena za jedynego zabójcę JFK, został zastrzelony przez Jacka Ruby’ego, zanim postawiono mu zarzuty.

Oswald, Marina, z domu Nikołajewna Prusakowa (ur. 1941). Żona Oswalda, którą poznał w 1961 podczas swojego pobytu w ZSRR.

Pinchot Meyer, Mary Eno (1920-1964). Malarka i bywalczyni salonów, żona pracownika CIA Corda Meyera i kochanka JFK, zamordowana rok po zabójstwie prezydenta.

Ruby, Jack (1911-1967). Właściciel klubu nocnego w Dallas podejrzewany o powiązania z mafią. 24 listopada 1963 oddał śmiertelny strzał do Oswalda, kiedy ten był wyprowadzany z komendy policji w Dallas.

Tippit, J.D. (1924-1969). Policjant z Dallas, 45 minut po zabójstwie JFK zastrzelony przez Oswalda, którego zauważył na ulicy i zamierzał zatrzymać ze względu na zbieżność z rysopisem zamachowca.

Truly, Roy (1907-1985). Kierownik Teksaskiej Składnicy Książek Szkolnych, który zatrudnił Oswalda.

Walker, Edwin (1909-1993). Prawicowy generał amerykański, który 10 kwietnia 1963 stał się celem zamachu przypisywanego Oswaldowi.

Warren, Earl (1891-1974). Polityk związany z liberalnym skrzydłem Partii Republikańskiej, gubernator Kalifornii, prezes Sądu Najwyższego USA, po zamachu na JFK mianowany przewodniczącym komisji, nazwanej od jego nazwiska Komisją Warrena, powołanej w celu zbadania tej sprawy.

Część I
USA
„Coś się tu dzieje”

ROZDZIAŁ 1
Baltimore

Chodnik stawał dęba, unosił się i falował na wyjącym wietrze.

Chwila. Zaraz. Uściślijmy to. Nie było żadnego unoszenia się ani stawania dęba. Nic też nie „falowało” ani nie „wyło”.

Aptaptonowi tylko się tak zdawało, ponieważ zakłócający równowagę chodnika wiatr wiał – „wył” – tylko w jego głowie. Wiatr, a raczej wódczany zefirek, znacznie naruszył stabilność spłachetka ziemi między bistrem, z którego Aptapton właśnie wyszedł, a jego stojącym kilkaset metrów dalej domem.

Aptapton: alkoholik, pisarz, człowiek sukcesu, melancholik i miłośnik broni palnej był tego wieczoru bardziej niż napity, ale mniej niż kompletnie zalany. Można by powiedzieć, że miał w czubie i czuł się szczęśliwy, och, jak szczęśliwy, tak szczęśliwy, jak szczęśliwy bywa tylko ktoś o niezbyt mocnej głowie po trzech martini z wódką. Pewnie z tego powodu uznał, że czekające go wyzwanie, choć dość poważne, nie jest czymś, czemu nie potrafiłby sprostać. Ostatecznie musiał tylko pokonać jeszcze kilka metrów, przejść na drugą stronę ulicy, a potem…

Dygresja. Pauza na autobiograficzny przerywnik. Całkiem dopuszczalny, kiedy ktoś jest pod dobrą datą. Coś kojarzy się zawsze z czymś innym, a w tym przypadku takie skojarzenie było jak najbardziej na miejscu.

Ulica nazywała się Jasna, a to sugerowało szczęśliwe zakończenie wieczoru. Jasna jak jasność serca, jasność ducha, jak światełko na końcu tunelu, jak promienna wesołość i dowcip, symbol nadziei i życia. Ale również: jasność, czyli światłość dla wszystkich, jak od stu osiemdziesięciu lat głosiło kredo słynnego dziennika – jego siedziba mieściła się niecałe dwa kilometry dalej przy tej samej ulicy – gdzie Aptapton przepracował dwadzieścia sześć lat i gdzie jego żona pracowała po dziś dzień.

Tak, był Jamesem Aptaptonem, tym Jamesem Aptaptonem, mało znanym miejscowym celebrytą i gryzipiórkiem, który dla pieniędzy przerzucił się na pisanie książek o pojedynkach na rewolwery i pistolety i o wygrywających je stoickich bohaterach i który w wieku sześćdziesięciu pięciu lat stwierdził, że odniósł nieprawdopodobny wprost sukces (na małą skalę oczywiście) i że jest z siebie zadowolony, co trochę go peszyło. Bo miał wszystko: piękną żonę, parę milionów na koncie, ładny dom w prestiżowej części miasta, jako taką reputację (wystarczająco dobrą, by się nią cieszyć), wspaniałą przyszłość, suty kontrakt na kilka książek, mnóstwo broni, no i pracował właśnie nad czymś naprawdę ekstra.

Trzy martini z wódką wypił nie z okazji jakiegoś święta, tylko z okazji wyzwolenia. Żony nie było – ha, ha! – tym gorzej dla niej. Pojechała na jakiś redakcyjny spęd, babskie spotkanie, pewnie na czyjeś urodziny – tak przy okazji: dlaczego kobiety tak poważnie traktują urodziny? – poszedł więc do pobliskiego bistra, zjadł hamburgera, wypił piwo, a potem zamówił pierwszą lufę, która zdecydowanie nadwyrężyła postanowienie, by oprzeć się pokusie drugiej, ta zaś w pył rozniosła decyzję, by nie pić trzeciej. Na szczęście nie było czwartej, bo zasnąłby w kibelku.

Ale do rzeczy.

O czym to ja mówiłem przed dygresją?

Co to za ulica?

Gdzie ja jestem?

Ha, ha, ha, ha.

A tak: do domu wrócił myśliwy. Aptapton. Właściwie szedł. Do domu.

Ulica kołysała się i falowała. A trochę dalej opadała w dół, odsłaniając widok na dolinę. Tańczyła rock and rolla. Trzęsła się, dygotała, grzechotała, łoskotała, wiła się i zwijała, gotowała się i burzyła.

Parsknął śmiechem.

Uważasz, że jesteś zabawny? – ciągle pytała go żona i po prawdzie, tak, uważał, że jest.

Nastrój, podobnie jak ukształtowanie terenu, chemicznie wzmocniony czerwonymi ziemniakami rozgniecionymi przez kułackich potomków, był całkiem dobry. Tak, tego Jamesa Aptaptona rozpoznawano. Zdarzało się, że go rozpoznawano. Rzadko, ale się zdarzało, choć był literacko niewykwalifikowanym trzecioligowym celebrytą.

– Pan Aptapton?

W połowie trzeciego martini podniósł wzrok i zobaczył poważnego młodego człowieka, pewnie zastępcę dyrektora czy kierownika.

– Chciałem tylko powiedzieć, że przeczytałem wszystkie pańskie książki. Ojciec mi je podsunął. I naprawdę bardzo, ale to bardzo mi się podobały.

– Cóż – odparł – wielkie dzięki.

Młodzieniec zalewał go przez kilka minut potokami uwielbienia, w zamian za co on próbował podzielić się z nim jakże ważnymi doświadczeniami Jamesa Aptaptona. Transakcja była obopólnie korzystna i kiedy w trzecim kieliszku ukazało się dno, korzystając z okazji, że strumień pochwał przestał na chwilę płynąć, Aptapton przeprosił grzecznie Toma – a może Jacka albo Sama? – pożegnał się i wyszedł. Tak więc był w dobrym nastroju, dobrym, a nawet promiennym. Musiał tylko przejść na drugą stronę ulicy, a wtedy od celu wyprawy, czyli od pozycji horyzontalnej we własnym łóżku, dzielić go będzie jedynie wąski zaułek zwany Churchill.

* * *

Rosjanin czekał na Jasnej w skradzionym czarnym chevrolecie camaro. Wyglądało na to, że to jest ten wieczór. Śledził cel od trzech dni, cierpliwie i profesjonalnie, a miarą jego talentu było między innymi to, że zawsze wiedział, kiedy okoliczności są sprzyjające, a kiedy nie.

Stąd policyjny skaner, stąd płynące z głośnika policyjne skróty, liczbowe kody i lakoniczne sygnały rozpoznawcze, które wskazywały, że na Wzgórzu Federalnym i w jego bezpośrednim sąsiedztwie nie ma policji. Stąd ta późna pora: w dzielnicy się uspokoiło, dzielnica już spała i ulice, choć błyszczące od rosy, były prawie puste, nie licząc snujących się tu i ówdzie grupek pijanych dwudziestoparolatków. Stąd wreszcie cel, który wyszedłszy z bistra z funkcjami ruchowymi osłabionymi przez alkohol i samouwielbienie, szedł przed siebie, zataczając się na jezdni.

Cel: mężczyzna w dżinsach i tweedowej kurtce, w pisarskich okularach na nosie, coś jakby Trocki w wydaniu Orwella w ciuchach od Armaniego czy kogoś takiego. Takie okulary widywało się w Nowym Jorku. Miał okrągłą, zadowoloną z siebie twarz, hemingwayowską brodę i narcyzm bił z niego bardziej niż jakakolwiek inna ludzka cecha. Do tego kosztowne buty. Ładne buty. Elegancko ubrany gość.

Wyjąwszy nagłą interwencję tajemnych sił, które ze wszystkich pisarzy na świecie najbardziej sprzyjają autorom thrillerów, wszystko wskazywało na to, że dojdzie do tego właśnie dzisiaj. Rosjanin nie wierzył w tajemne siły: wierzył jedynie w to, że szybki samochód z potężnym silnikiem złamie kręgosłup nic niepodejrzewającemu staremu głupcowi – takiemu jak ten – w stu przypadkach na sto. Widywał takie rzeczy, ba, robił je. Był opanowany, odważny, miał zimną krew i kamienne serce, niezbędne, by zrobić to bez zbytniego zaangażowania emocjonalnego. Był zawodowcem, w dodatku dobrze opłacanym.

Jego cel, mężczyzna z członkami rozluźnionymi przez alkohol, zdołał przejść na drugą stronę ulicy bez upadku. Szedł z typową dla pijanych przesadną ostrożnością. Brał rozpęd i całkiem żwawo posuwał się do przodu, ale brakowało mu zdolności adaptacyjnych: docierał nie tam, gdzie celował, tylko tam, gdzie pchała go siła bezwładu. W ostatniej chwili brał poprawkę i kilkoma śmiesznymi kroczkami uskakiwał w bok.

Wszystko to nie miało znaczenia dla Rosjanina, który nie widział w tym nic zabawnego. Bo on mierzył wzrokiem odległości i kąty nachylenia płaszczyzn, obliczając przyrost przyspieszenia, z jakim samochód miał uderzyć w cel. Prozaicznym gestem zetknął dwa przewody z wyrwanej stacyjki chevroleta i bestia ożyła. Nie należał do wystylizowanych szpanerów, nie dodał więc gazu, by drzemiący pod maską potwór ryknął i nabrał mocy, wyrzucając przy okazji kłąb trującego dymu z rur wydechowych. Nie, niespiesznie wrzucił jedynkę, wyjechał powoli na pustą ulicę i trochę odczekał, wiedząc, że potrzebuje co najmniej trzech sekund, by przyspieszyć do osiemdziesięciu kilometrów na godzinę, do prędkości zapewniającej śmiertelny uraz w chwili zderzenia.

* * *

Po drugiej stronie ulicy nie było nic oprócz szeregowców. U wylotu Churchill stał kościół, a naprzeciwko ciągnął się rząd domów dla karzełków zbudowanych w latach czterdziestych dziewiętnastego wieku. Aptapton ustawił się przodem do celu i ruszył przed siebie. W aktach miejskich Churchill figurowała jako ulica, ale powstała jako zaułek, ponieważ w stojących tu malutkich kamieniczkach mieszkała naonczas tylko służba i administratorzy bardziej okazałych domów stojących frontem do szerszych, elegantszych ulic. Przez całe stulecie walały się tu pewnie końskie i świńskie odchody wymieszane z krwią Murzynów i potem imigrantów, niewidzialnych sług, którzy egzystowali tylko po to, by zapewnić wygodne i dostatnie życie mieszkańcom dużych domów stojących od ulicy. Potem, co nieuniknione, zaułek zmienił się w jeden wielki slums, jednak stan ten nie okazał się stanem terminalnym, ponieważ kamieniczki były zbyt ładne, by je po prostu zburzyć. Z czasem zaczęli się tam osiedlać ludzie bogatsi i status ulicy znacznie się poprawił, co przejawiało się między innymi tym, że wyłożono ją muzealnie urokliwym brukiem, że postawiono tu atrapy minilatarni gazowych, pozakładano ogrody i ogródki, wszystko odmalowano, a kamieniczki gruntownie odremontowano, tak by mogli zamieszkać w nich młodzi hipsterzy.

Żeby się trochę rozerwać, Aptapton – ten Aptapton – zaczął wyobrażać sobie rodzaje seksualnych perwersji, do jakich musiało dochodzić po obu stronach uliczki. Wtedy usłyszał warkot silnika.

A niech to. Warkot silnika znaczył, że będzie musiał trochę dostroić swój leniwy i rozregulowany wewnętrzny żyrokompas, zejść z wyłożonej brukiem jezdni i wdrapać się na wąziutki jak półka chodnik. Doszło go głębokie dudnienie, prawdziwe basso profundo, więc się w końcu odwrócił.

Trzydzieści metrów dalej zobaczył opływowe camaro i zalało go światło reflektorów. Jak na przyjaznego człowieka przystało, podniósł rękę i uśmiechnął się na znak, że ulegając sile wyższej, dzielnie i odważnie zamierza dotrzeć do krawężnika. Ale w tym samym momencie skonstatował, że sytuacja ta coś mu przypomina, i zamarł, czekając, aż umysł przeszuka swoje zasoby.

W końcu go olśniło: tak, to scena z jednej z jego książek.

Bo czy nie napisał książki, w której czarny charakter, ktoś w rodzaju samochodowego geniusza, zabija ludzi używanymi chevroletami camaro, dodge’ami chargerami czy pontiakami trans-am? Uznał wtedy, że na jakiś czas powinien odejść od pistoletów i karabinów i przerzucić się na potężne samochody. Ale nikomu się to nie podobało. W innej powieści próbował używać mieczy – ku wielkiemu niezadowoleniu czytelników. Nie, był miłośnikiem broni palnej i najlepiej wypadał wtedy, kiedy pisał o pistoletach.

Tak czy inaczej, była to scena żywcem przeniesiona z Nocy gromu, jak nazwał tę powieść, więc roześmiał się („Uważasz, że jesteś zabawny?”) na widok stojącego na końcu zaułka samochodu, nieco rozmytego w blasku reflektorów, ale czarnego, pokrytego kroplami i dziwnie lśniącego w promieniach światła z okien, które odbijało się magicznie od wilgotnego bruku i tańczyło na jego gładkiej karoserii: film noir do szpiku kości.

To wytwór mojego id! – pomyślał.

Wtedy wytwór przyspieszył.

Pędził z niewyobrażalną wprost prędkością, dosłownie zamazywał gwiazdy, jakby zainstalowano w nim napęd czasoprzestrzenny, i zanim Aptapton zdążył przetworzyć tę informację, znalazł się w powietrzu.

Leciał.

Nie odczuwał żadnego bólu, chociaż samochód musiał go zdrowo uderzyć. Bólu nie odczuł również i wtedy, kiedy z połamanymi kośćmi jak szmaciana lalka wrócił na ziemię. Leżał krzywo na chodniku i wiedząc, że żona zrobi mu awanturę, myślał: Boże, ale będzie wściekła.

ROZDZIAŁ 2
Idaho

W Cascade wszyscy chodzą do Ricka. Nawet Swagger.

Bywał tam od czasu do czasu. Ot, trzy, cztery razy w miesiącu, pełen rezerwy, wyprzedzony przez mit i odizolowany przez reputację. Jeśli już przyszedł, siadał samotnie przy ladzie i wypijał parę kaw, czarnych. Wypłowiała czerwona czapeczka Razorbacków, jakaś kurtka, dżinsy, stare buty – mógłby uchodzić za włóczęgę, kierowcę ciężarówki, ranczera albo rewolwerowca. Ciało miał smukłe, bez grama tłuszczu, lekko spięte i z oznakami dawnych urazów. Jeśli przychodził, to zawsze o piątej rano, wraz z ranczerami. Powiadano, że cierpi na bezsenność – twierdzili tak ci, którzy go obserwowali, bo on sam rzadko kiedy wypowiadał w knajpie więcej niż jedno słowo. I o ile jeszcze wciąż nie spał, gdy zza krańców świata wyłaniało się słońce, wsiadał do samochodu i jechał stoczterdziestkączwórką do Ricka nie tyle po to, by dołączyć do miejscowej społeczności, ile po to, by sprawdzić, czy społeczność ta jeszcze tam jest.

Bo w ogólnym rozrachunku po to właśnie istniała knajpa Ricka. Jedzenie było takie sobie – serwowano głównie śniadania, dania na szybko. Zatrudnieni tu kucharze znali wszystkie sposoby rozbijania jajek, mieli również talent do umiejętnego smażenia ziemniaków, tak że zawsze były odpowiednio chrupkie, jędrne i tłuste. Natomiast ranne ptaszki – które nakręcały miejscową gospodarkę, płaciły podatki, wynajmowały Meksykanów i przez kilka jesiennych tygodni wystawiały myśliwym zwierzynę w okolicznych lasach, by zaraz potem znowu wyruszyć w drogę – zatrzymywały się tam, by zjeść coś przed kolejnym dniem ciężkiej, uczciwej pracy. Swagger nie należał do tych, którzy lubią ściskać ludziom ręce, ale lubił ich towarzystwo, ich przekomarzanie się, rozmowy o uniwersyteckiej drużynie futbolowej z Boise i narzekania na pogodę. Miał pewność, że żaden głupiec nie podejdzie do niego z pytaniem, prośbą czy propozycją i że ci muskularni dżentelmeni, żartownisie, acz nie mówcy, zawsze przestrzegają reguł.

Oni natomiast wiedzieli tylko to, co usłyszeli, choć nie byli pewni gdzie i od kogo. Bohater wojenny. Żołnierz piechoty morskiej. Snajper z mnóstwem tajnych misji w przegranej wojnie. Podobno najlepszy strzelec na Zachodzie, w każdym razie strzelec nad strzelcami. Miłośnik broni palnej; ma od groma spluw z Midway USA i z Brownellsa. I córkę, prawdziwą Japonkę, mistrzynię w chwytaniu byczków na lasso w kategorii dziewcząt poniżej dwunastego roku życia, która jeździ konno, jakby urodziła się w siodle. Córka, do tego piękna żona – facet trzyma się na uboczu i wraz z rodziną ma kilka stajni w trzech, a może czterech stanach. Dobrze sobie radzi. Zna wielki świat, ale postanowił zamieszkać akurat tutaj. Ktoś powiedział: gość jak z filmu, na co ktoś inny rzucił: tylko że takich filmów już nie kręcą, i wszyscy się z nim zgodzili, wszyscy się roześmiali.

Tak, w knajpie Ricka zawsze panowało beztroskie zawieszenie broni, co bynajmniej nie przeszkadzało ani Rickowi, ani jego dwóm dziewczynom, Shelly i Sam. To znaczy, było tak, dopóki nie pokazała się Chinka.

Zresztą może nie była Chinką. Ale na pewno Azjatką – w tym trudnym do określenia wieku, bo ni to młoda, ni stara – o mocno zarysowanym nosie i ciemnych bystrych oczach, którymi, gdyby tylko zechciała, mogłaby przepalić kawał stali. Chociaż rzadko to demonstrowała, miała również uśmiech, który łamał serca i potrafił skłonić każdego do zmiany zdania. Była niewysoka, dość piersiasta, i jak na kogoś w odpowiednich miejscach na pewno miękkiego, wyglądała na twardą babę.

Przyszła o piątej rano, usiadła w kącie, zamówiła kawę i przez dwie godziny czytała ebooka. O siódmej wyszła. Dała wysoki napiwek. Była miła i nieobecna i na pewno nie ciągnęło jej do ludzi, chociaż obecność muskularnych ranczerów, od których o piątej zawsze się tam roiło, najwyraźniej jej nie przeszkadzała.

Zawsze milcząca i tajemnicza przez dwa tygodnie przychodziła codziennie, nie opuszczając ani jednego dnia i nigdy do nikogo nie zagadując. Ranczerzy szybko zrozumieli, że to nie oni są przedmiotem zainteresowania tej przebiegłej, zamkniętej w sobie piękności, doszli więc do wniosku, że musi jej chodzić o Swaggera. Tak, czatowała na Swaggera. Była reporterką, pisarką, hollywoodzką agentką, kimś, kto zwietrzył sposób na zarobienie kilku dolarów na tajemnicach ukrywających się pod jego kamienną maską wojenną. Ale kiedy w końcu się pojawił, nie zagadała do niego ani on – choć natychmiast ją zauważył, bo natychmiast zauważał wszystko – nie zagadał do niej. Rozdzieleni wolnym stołkiem siedzieli przy ladzie i pili czarną kawę: ona czytała ebooka, a on rozmyślał albo wspominał, w każdym razie robił to, co robił, ilekroć przychodził do Ricka.

Rytuał ten ciągnął się przez parę tygodni i stał się głównym tematem plotek w kręgach miejscowych plotkarzy. W końcu – wyglądało to tak, jakby zrobił to nie pod wpływem wewnętrznego impulsu, tylko po to, by zaspokoić ich ciekawość – Swagger podszedł do niej i rzucił:

– Proszę pani?

– Tak? – Kobieta podniosła wzrok. W pełnym świetle zobaczył, że jest bardzo ładna.

– Proszę pani, ci tutaj myślą, że przyjechała pani do Cascade, żeby porozmawiać z niejakim Swaggerem. To ja.

– Dzień dobry.

– Chcę oszczędzić pani kłopotu, bo przypuszczam, że mogłaby pani spędzać czas w dużo lepszych lokalach niż ten bar. Uciekłem od świata, więc jeśli przyjechała pani, żeby się ze mną zobaczyć, muszę panią rozczarować. Ja się z nikim nie widuję. Ot, najwyżej z żoną, córkami i synem. Siedzę sobie w bujanym fotelu i patrzę, jak słońce wędruje po niebie. Niczym więcej się nie zajmuję, już nie. Pracuje moja żona. Dlatego bez względu na to, czego pani ode mnie chce, uprzedzam, że nic z tego nie będzie, szkoda pani czasu. Od roku tyle nie gadałem, więc lepiej będzie, jeśli już przestanę, póki jeszcze mogę.

– Nic nie szkodzi – odparła Azjatka. – Czas nie ma dla mnie żadnego znaczenia. Jeśli będę musiała, zostanę tu choćby rok. Nastawiłam się na długie czekanie.

Swagger nie wiedział, co odpowiedzieć. Wiedział jedynie, że nie ma po co wracać do tego, co przed laty, podczas tamtej wojny, nazywał Światem przed duże Ś. Bo ilekroć wracał, zbyt dużo go to kosztowało. Ostatnim razem stracił kobietę, którą nieopatrznie pokochał, i nie chciał znowu doświadczać tego smutku, przynajmniej nie na jawie. Miał wystarczająco dużo zmartwień z dwiema córkami i synem, ze stalową kulą zamiast biodra, z bliznami na starym, umęczonym ciele, które można by pokazywać w telewizji: dręczyło go tyle wspomnień, tyle obrazów umierających ludzi, że nie chciał już żadnych przygód, kolejnych strat i smutków. Bał się ich.

Wtedy kobieta powiedziała:

– Słyszałam o panu i wiem, czym zajmował się pan podczas wojny. Rozumiem, że ten zawód wymaga wielkiej cierpliwości. Siedzi się i czeka. Czeka się, czeka i czeka. Prawda?

– Owszem, czekanie odgrywa w tym pewną rolę.

– Nie mogę panu niczym zaimponować. Nie umiem strzelać, jeździć konno, wspinać się ani się bić. Nie zadziwiłaby pana ani jedna książka, którą przeczytałam, pański radar nie zarejestrowałby żadnego z moich osiągnięć. Ale udowodnię panu, że jestem cierpliwa. Przeczekam pana, panie Swagger. Zaimponuję panu cierpliwością.

Odpowiedź zabrzmiała wspaniale, ani przez chwilę się takiej nie spodziewał. Ale żelazna maska na jego twarzy stłumiła wszystkie emocje. Możliwe, że mrugnął tymi swoimi jaszczurczymi oczami albo oblizał spieczone usta, bo był starym, zasuszonym głupcem, nieufnym i zamkniętym w sobie, głupcem, który nie umiał po cichu chodzić – po jednej z przygód zaczął utykać – i chociaż słońce i wiatr nadały jego twarzy kolor ceramiki Indian Navajo, oczy jakimś cudem zupełnie wyblakły i wyglądały teraz jak nietknięte przez empatię oczy gada.

– Dobrze – powiedział. – Zatem spróbujemy się wzajemnie przeczekać.

Trwało to ponad trzy tygodnie. Ilekroć przychodził, myślał, że sobie poszła. Ale nie, wciąż tam tkwiła, wciąż siedziała w kącie z twarzą w poświacie bijącej z ekranu maszyny do czytania czy cokolwiek to było. Zrobił sobie dziesięciodniową przerwę, zakładając, że to na pewno ją zniechęci. Nie zniechęciło.

W końcu, w połowie czwartego tygodnia, gdy ominąwszy chmarę wyruszających w drogę pick-upów, podeszła do swego wypożyczonego samochodu, zobaczyła, że tuż obok stoi jego czarny ford F-150. I że o jego zderzak opiera się Swagger w bejsbolowej czapeczce, chudy jak nitka, westernowy Shane albo kierowca ciężarówki, który zjechał z autostrady na krótki odpoczynek.

– Dobrze – zaczął. – Gdyby chodziło o pieniądze, już dawno by pani wyjechała. Jeśli jest pani wariatką, kłapanie starców u Ricka odesłałoby panią z powrotem do domu wariatów. Domyślam się, że kieruje panią upór, a pod uporem zawsze kryje się determinacja. Wygrała pani. Dam pani to, czego pani chce, jeśli tylko będę mógł i jeśli będę mógł zostać przy tym sobą.

– Nie proszę o wiele – odparła. – Nie chodzi o pieniądze ani o żaden kontrakt, nie ma w tym żadnych kruczków. Nie przyjechałam tu z wielkiego, hałaśliwego miasta, tylko z robotniczej dziury zwanej Baltimore. Chcę poznać pańską opinię w pewnej sprawie, to wszystko. Zna się pan na rzeczach, o których ja nie mam pojęcia. Ja coś panu opowiem, a pan osądzi, czy coś w tym jest, czy to tylko szaleństwo i zbieg okoliczności. To wszystko. Aha, zapomniałam o najlepszym: opowieść będzie długa i bardzo nudna.

– Zgoda – odrzekł Swagger. – Ma pani prawo mnie zanudzać, zasłużyła pani. Mogę się trochę ponudzić, czemu nie, to żaden problem. Możemy spotkać się jutro w Iron Springs? O drugiej w TGI Friday’s przy autostradzie. To straszna speluna, ale tłoczno tam i głośno i nikt nie zwróci na nas uwagi. Wypijemy kawę i porozmawiamy. Wybrałem to miejsce, bo nie chcę, żeby te stare kozły dostały zawrotu głowy na nasz widok.

– Dobrze, oczywiście. W takim razie do zobaczenia.

* * *

Przyjechała punktualnie i znalazła go w boksie na końcu tandetnie urządzonej sali, której wesołość stała w sprzeczności z jego ponurą miną, zagłębieniami i płaszczyznami jego starej, spiętej twarzy, z głębokimi rozpadlinami kurzych łapek odchodzących od oczu jak katarakty na starożytnej rzece faraonów. A może – zapominając na chwilę o rycerskich romansach – był po prostu wrakiem człowieka. Tymczasem ludzie, ci, dla których autostrada jest symbolem wolności i raju, kręcili się po zatłoczonej sali, wzniecając zgiełk, jedząc lody, krzycząc na dzieci i demonstrując wszystkie oznaki niezadowolenia, jakie przedstawiciele zmotoryzowanej cywilizacji są tylko w stanie zademonstrować.

– Proszę pani? Nie wiem nawet, jak się pani nazywa.

Usiadła naprzeciwko niego.

– Jean Marquez. Jestem z pochodzenia Filipinką, ale urodziłam się i wychowałam tutaj. Z zawodu jestem dziennikarką, ale nie piszę żadnego artykułu ani nie występuję w imieniu mojej gazety. Jestem córką dwojga lekarzy, mam pięćdziesiąt pięć lat i jestem wdową.

– Bardzo mi przykro. Ja też straciłem kilkoro bliskich i rozumiem pani ból.

– Liczyłam na to. Mam na imię Jean. Wszyscy się tak do mnie zwracają. Moim mężem był James Aptapton. Czy to nazwisko coś panu mówi?

– Hm… – odparł Swagger, bo tak, chyba mu coś mówiło. Jego umysł i twarz zaszły mgłą niepewności, w końcu powiedział: – Przychodzi mi do głowy jakiś pisarz. Pisał o snajperach? O broni palnej, tak? Nie znałem go ani nie czytałem jego książek, ale tak, od czasu do czasu napotykam to nazwisko. Pamiętam nawet, że ktoś spytał mnie, czy to ja jestem pierwowzorem jednego z jego bohaterów, Billy’ego Dona Truehearta czy kogoś takiego.

– Właśnie. Tak, Jim interesował się bronią. Należał do tych, którzy ją kochają, i gdyby żył z nim pan przez dwadzieścia lat, tak jak ja, przywykłby pan do widoku wszechobecnych pistoletów i karabinów. Stał się w końcu na tyle bogaty, że stać go było na wydanie siedemnastu tysięcy dolarów na zakup pistoletu maszynowego Thompsona. Gdyby chciał pan go kiedyś wypożyczyć, proszę dać mi znać. Zaproponuję panu bardzo przystępną stawkę.

– Będę o tym pamiętał, ale sądzę, że te dni mam już za sobą.

– Tak czy inaczej, wszędzie broń, czasopisma o broni, biografie ludzi takich jak Elmer Keith i John M. Browning, głowy martwych zwierząt: James już taki był. Wiedziałam o tym, kiedy się z nim wiązałam, i całkowicie to akceptowałam. Jego poglądy polityczne? Tego nie, nigdy, ale broń tak, jego zamiłowanie do broni mi nie przeszkadzało, bo umiał podchodzić do tego z humorem, z przymrużeniem oka, tak jak do wszystkiego innego. Był dobry, miły i nawet kiedy odniósł sukces, nie zmienił się w zarozumiałego dupka i pozostał oddany dzieciom, mojej rodzinie, swojej matce i znajomym. Nigdy nie zależało mu na sławie. Chciał tylko kupować broń, pić wódkę i rozśmieszać ludzi. Wszystkim, którzy go znali, bardzo go brakuje i jeszcze długo będzie brakowało.

– Czy to ma związek z jego śmiercią?

– Tak. Pewnego wieczoru ten idiota poszedł do baru i zamiast jednego martini, na które miał pozwolenie, wypił trzy. Kiedy podpity wracał do domu, potrącił go jakiś samochód. Kierowca zbiegł. Mówią, że James miał szczęście, że zginął na miejscu.

– Bardzo mi przykro. Złapali tego pirata?

– Nie. Między innymi o to chodzi. W takich wypadkach ginie co roku ponad dwa tysiące osób i dziewięćdziesiąt osiem procent tego rodzaju spraw znajduje rozwiązanie. Pozostaje dwa procent spraw nierozwiązanych, dlatego możliwe jest, choć tak, mało prawdopodobne, że mąż został zamordowany. Wiem, wiem, to był pewnie jakiś naćpany gówniarz w skradzionym samochodzie, który zobaczył na ulicy zataczającego się podstarzałego faceta i dodał gazu. Nie mam pojęcia, dla adrenaliny, dla zabawy. Ale… mogło być również inaczej.

– Miałem do czynienia z kimś, kto zabijał ludzi samochodem. To jest prawdopodobne. Kierowane przez zawodowca auto jest śmiercionośną bronią. Domyślam się, że powie mi pani teraz, dlaczego to mogło być morderstwo.

– Tak. Dochodzimy do nudnej części opowieści. Może lepiej niech pan doleje sobie kawy.

– Podoba mi się pani mąż. Pani też. Proszę mówić. Śmiało, niech mnie pani zanudzi.

– Jak już wspomniałam, w tej historii nic się nie dzieje. Nie ma w niej mocno zarysowanych barwnych postaci, dziwnych zrządzeń losu, gwałtownych zwrotów akcji, humoru ani dramatyzmu. To rzecz o czymś, co dawno temu zdarzyło się w zwykłym miejscu pracy.

– Jak dotąd całkiem nieźle.

– Nie da się tego sprawdzić ani potwierdzić. Miejscami opowieść jest bardzo niejasna. Może to tylko zwykła bujda i wymysł, ale jest tak ponura, że wątpię, by ktoś chciał coś na tym zyskać. Nie znam dokładnych dat. Pierwszy raz przedstawiono ją w liście, potem, lata później, w drugim liście, a potem, znowu wiele lat później, w liście trzecim. Nie czytałam żadnego z nich, a duże odstępy czasu, w jakich je pisano, sugerują postępującą erozję coraz słabszej pamięci. Na domiar wszystkiego wiem o nich tylko od mojego męża i muszę przyznać, że kiedy mi o tym opowiadał, nie słuchałam go zbyt uważnie, dlatego na mojej pamięci też nie należy za bardzo polegać. Suma summarum, materiał dowodowy jest dość żałosny.

– Mimo to nie daje pani spokoju.

– To prawda. Czasem jest tak, że nie można o czymś zapomnieć. Myślisz, że zapomniałeś, żyjesz dalej i nagle budzisz się w środku nocy, bo to coś wraca i znowu zaczyna cię dręczyć. Tak jak tych trzech od listów i mojego zmarłego męża. Mnie też. Nie dawało mi to spokoju na tyle, że dowiedziałam się o niejakim Bobie Lee Swaggerze, wytropiłam go w upstrzonej przez muchy jadłodajni w przydrożnym wygwizdowie zwanym Cascade i zainwestowałam prawie dwie miesięczne pensje, żeby z nim porozmawiać.

– Ciekawy wstęp. Jestem zaintrygowany.

– Zaczniemy od pewnego młodego człowieka, absolwenta studiów inżynierskich z Dallas w Teksasie. Czas jest nieznany, ale przypuszczam, że było to w połowie lat siedemdziesiątych. Nasz absolwent jest bystry, ambitny, pracowity i porządny. Chce dostać pracę w firmie budowlanej i projektować wielkie gmachy. Jest początkujący, więc zaczyna jako konserwator wind.

– Wind?

– Tak, wind. To niezbyt atrakcyjne zajęcie. Ale windy, dla nas coś zupełnie oczywistego i codziennie spotykanego, są urządzeniami bardzo skomplikowanymi. Trzeba je regularnie sprawdzać, remontować i konserwować i żaden z odpowiedzialnych za to mechaników nie traktuje tego lekko. Firma naszego młodego inżyniera instaluje je i konserwuje, żeby przeszły coroczną kontrolę i z dziesięcioma pasażerami w kabinie nie spadły z pięćdziesiątego piętra.

– Bardzo rozsądne podejście.

– To ciężka, brudna praca. Szyby wind i maszynownie, w których mieszczą się silniki i wyciągi, są ciemne i duszne, bo nie ma w nich klimatyzacji. Tym bardziej nie było jej wtedy. Jest bardzo ciasno i żeby tam wejść, trzeba nieźle się nagimnastykować. Pracuje się szybko i pod presją, bo administratorzy budynków nie lubią wyłączać wind. Nie lubią tego oni, nie lubią mieszkańcy, nie lubią użytkownicy, nie lubi tego nikt. Rozumie pan?

– Rozumiem.

– Nasz młody inżynier i jego ekipa są w maszynowni na dachu pewnego budynku. Mają latarki i właśnie mierzą stopień zużycia lin, przekładni, silnika elektrycznego, sprawdzają, czy wszystko jest dobrze naoliwione, i robią to wszystko na tempo, żeby klatka, jak nazywają kabinę, została ponownie dopuszczona do eksploatacji. Jest gorąco, ciasno i, nie licząc słabego światła latarek, prawie zupełnie ciemno. Zajęcie nie jest przyjemne, pracownicy nie są zadowoleni i nagle… babuch!

– Ba-buch?

– Jeden z pracowników, nie wiem… odpoczywając, cofając się, by zrobić miejsce dla kolegi, może robiąc to, co robi się zwykle w maszynowni, opiera się o coś na ścianie i słychać głośny trzask, odgłos czegoś spadającego na podłogę. Maszynownię wypełnia chmura gryzącego pyłu, wszyscy zaczynają kaszleć, kichać i rzęzić. Oświetlają latarkami podłogę i stwierdzają, że ich kolega wpadł na półkę, a ta z jakiegoś powodu – przerdzewiałe albo obluzowane śruby, pęknięty metal, zwietrzała cegła lub tynk – spadła, a wraz z nią wszystko, co na niej leżało. A propos: to jest najbardziej dynamiczna scena opowieści, spadająca półka. Bardziej ekscytująco już nie będzie.

– Moje serce bije tak szybko, że zaraz nie wytrzyma.

– Teraz powieje nudą. Pracownicy sprawdzają, co się stało, wieszają półkę na ścianie i zaczynają układać na niej to, co zleciało na podłogę. Okazuje się, że to resztki wykładziny. Jest nią wyłożony hol budynku: ktoś z administracji doszedł prawdopodobnie do wniosku, że trzeba te resztki zachować na łaty, a ponieważ w maszynowni była półka, uznał, że to dobre miejsce na ich zmagazynowanie.

– Brzmi bardzo tajemniczo.

– Nagle ktoś mówi: „Hej, spójrzcie tylko na to”. Byłoby fajnie, gdyby chodziło o strzelbę, prawda? Albo o pudełko nabojów, celownik optyczny, szpiegowską radiostację, coś z Jamesa Bonda.

– Tak, byłoby ciekawiej.

– Niestety. To tylko płaszcz. Uprzedzałam: opowieść jest bardzo nudna.

– Nie, chwilami jest całkiem interesująca. Proszę mówić dalej.

– Okazuje się, że to męski płaszcz rozmiaru XL, z brązowej gabardyny, niezłej jakości i w bardzo dobrym stanie. Prawie jak nowy. Ktoś starannie go złożył i wsunął między resztki wykładziny na półce w maszynowni. Nie wiadomo kiedy, bo nie znam dat, szczegółów ani niczego.

– Rozumiem.

– Rozkładają go i od razu dokonują odkrycia: płaszcz cuchnie. Po rozłożeniu bije z niego chemiczny zapach, bardzo nieprzyjemny. Oświetlają go latarkami. Na lewej piersi widnieje wyraźna plama od nafty albo czegoś takiego i nawet teraz, Bóg wie po ilu latach, odór jest niezwykle silny. Nie zniknął. Zamiast darmowego płaszcza znaleźli coś, co trzeba by oddać do pralni chemicznej bez żadnej gwarancji, że uda się sprać plamę i pozbyć się nieznośnego zapachu. Tracą więc zainteresowanie i płaszcz trafia do kosza na śmieci. Znika. Przepada na zawsze. Koniec opowieści. Nudy, prawda?

– Nie, kilka momentów nawet mi się podobało – odparł Bob, bawiąc się nimi w swoim pokręconym taktycznym umyśle. Było w tym coś subtelnie prowokującego. Dallas. Porzucony płaszcz. Dziwny zapach i plama.

– Dobrze – ciągnęła Jean. – Nasz inżynier dostaje awans, rzuca dotychczasową pracę i przechodzi do dużej firmy budowlanej. Ponieważ jest bardzo inteligentny i pracowity, awansuje ponownie. Należy do tych, którzy zbudowali Amerykę. Zostaje wspólnikiem. Żeni się ze swoją dziewczyną z ogólniaka, rodzą mu się trzy śliczne córeczki i z czasem przeprowadza się do domu na przedmieściach, gdzie mieszkają wszyscy wspólnicy. Wstępuje do prestiżowego klubu. Jest powszechnie szanowany. Jego córki wychodzą za wspaniałych mężczyzn. Prawdę mówiąc, zmyślam szczegóły, ale rozumie pan, o co chodzi. Jedna z córek zaręcza się z synem ranczera, inna z bogatym przedsiębiorcą. Ranczer i jego żona chcą poznać rodziców przyszłej synowej, więc zapraszają inżyniera i jego żonę na weekend, na pogaduchy przy grillu. Siedzą w wielkim, wyłożonym boazerią salonie z widokiem na basen, białe płoty stadniny i rozległe zielone pastwiska i wtedy inżynier coś zauważa: wszędzie wiszą głowy martwych zwierząt. Okazuje się, że ranczer jest myśliwym. Polował we wszystkich zakątkach świata. Na lwy, tygrysy i niedźwiedzie.

Na koziorożce, sobole i kudu. Piją whisky z napojem imbirowym z wysokich szklanek, dobrze się bawią i nagle ranczer pyta: „Don, chcesz zobaczyć mój arsenał?”.

Don kiwa głową i idą. Wchodzą do dużego pomieszczenia pełnego broni. Sztucery, znowu głowy zwierząt, sejfy, ławy, tarcze, zdjęcia mężczyzn z zabitymi zwierzętami, stary kalendarz z Marilyn Monroe, narzędzia, wszystko to, co miał mój mąż, chociaż u ranczera panował pewnie większy porządek. I nagle łup! Inżyniera uderza pewien zapach. Stary, bardzo stary zapach. Może pan wie, że psychologowie twierdzą, iż zapach należy do najsilniejszych bodźców uruchamiających pamięć. Może cofnąć nas do czasu i miejsca, gdzie po raz pierwszy się go poczuło, więc Don cofa się natychmiast o trzydzieści lat i znowu jest w maszynowni starej windy w Dallas.

– GI czy hoppe’s 9? – spytał Bob.

– Hoppe’s. Tak. To był płyn do czyszczenia lufy. Rozpuszczalnik usuwający pozostałości po wystrzale. Stosuje się go od lat dwudziestych. Don czuje ten zapach w domowym warsztacie swego nowego kolegi i zdaje sobie sprawę, że zna go z budynku, którego nazwy oczywiście nie wymieniłam.

– Chce pani powiedzieć, że była to Teksaska Składnica Książek Szkolnych?

– Byłoby ciekawiej, prawda? Ale nie, to był Dal-Tex, budynek po drugiej stronie Houston Street, dokładnie naprzeciwko składnicy. Stał tam już w sześćdziesiątym trzecim. Dal-Tex to skrót nie od Dallas-Texas, tylko od Dallas Textiles, bo w owym czasie mieściły się tam biura hurtowników i producentów odzieży. Nawiasem mówiąc, znajdowało się tam również biuro Abrahama Zaprudera i sto innych. Nic specjalnego z wyjątkiem tego, że Dal-Tex jest mniej więcej takiej samej wysokości co składnica, że z jego okien roztacza się taki sam widok jak z okna, z którego strzelał Oswald, i że Elm Street i Dealey Plaza widać z nich pod prawie identycznym kątem. Rozumie już pan, dlaczego nie daje mi to spokoju?

– Tak – odparł Bob, próbując wyczarować budynek Dal-Texu z natłoku wspomnień z Dealey Plaza, tego trójkątnego trawnika w jądrze amerykańskiej ciemności. Nie wyczarował nic, żadnej wizji, żadnego wrażenia.

– Budynek ten występuje w kilku tysiącach teorii spiskowych. Przejrzałam je, ale żadna nie jest ani ciekawa, ani przekonująca. Ktoś twierdzi, że na jednym ze zdjęć widać karabin i trójnóg na kominku, ale to tylko smugi i cienie. Budynek zamknięto kilka minut po wystrzałach i dokonano tam kilku „zatrzymań”, ale nic z nich nie wyniknęło. Niektórzy bezpodstawnie utrzymują, że jest to jedno z dziewięciu, a może nawet dwunastu miejsc, z których strzelano do Kennedy’ego i które CIA, Sears, Roebuck, Królewskie Kanadyjskie Siły Lotnicze i Proctor and Gamble wykorzystali w swoich teoriach spiskowych. Czyli nic takiego.

Bob kiwnął głową.

– Mimo to – ciągnęła Jean – rzecz jest intrygująca. Zwłaszcza dla naszego inżyniera. Nie umie o tym zapomnieć. Rozumie pan dlaczego, prawda?

– Zapach hoppe’s 9 sugeruje, że ktoś czyścił broń, co z kolei sugeruje, że broń tam była. Można również założyć, że w trakcie czyszczenia płyn wyciekł albo został niechcący wylany na płaszcz. Ale płaszcz dobrze ukryto, jakby ten, kto zaplamił go tym silnie cuchnącym środkiem, nie chciał, by ludzie zobaczyli plamę albo poczuli charakterystyczny zapach. Mnóstwo Teksańczyków natychmiast by go rozpoznało, w tym większość policjantów. Wtedy był to środek powszechnie stosowany. Mogło się to zdarzyć dwudziestego drugiego listopada tysiąc dziewięćset sześćdziesiątego trzeciego roku, dlatego nie daje to pani spokoju. Dręczy panią, że broń mogła się znaleźć tam, gdzie oficjalnie jej nie było. Ale to bardzo cienkie. Naprawdę cienkie.

– Dalej jest jeszcze cieniej. Mija kilka lat. Nasz inżynier nie wie, co z tym zrobić. Nie jest głupi, on też zdaje sobie sprawę, że teoria jest cienka, o wiele za cienka, by zainteresowały się nią władze. Wtedy wpada mu do ręki pewna książka: Strzelanina na Pennsylvania Avenue. Napisał ją mój mąż z przyjacielem. Jest to opis nieudanego zamachu na prezydenta Harry’ego Trumana w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym roku, zamachu, który zakończył się strzelaniną na środku ulicy, w biały dzień, w centrum Waszyngtonu, dokładnie naprzeciwko Białego Domu. Zginęło dwóch ludzi, czterech zostało rannych. Ot, prawie całkiem zapomniany epizod. Mimo to inżynier czyta książkę. Jego wyobraźnię rozpala wątek agenta Secret Service Floyda Boringa, który tuż przed strzelaniną pełnił służbę w Blair House i którego uznano za bohatera. Trafił jednego z zamachowców w głowę, unieszkodliwił go i być może uratował Trumanowi życie. Inżynier dowiaduje się z książki, że Boring wciąż żyje, że trzynaście lat po tym, jak w Waszyngtonie uznano go za bohatera, dowodził grupą rekonesansową, która miała zabezpieczyć trasę przejazdu prezydenta Kennedy’ego w Dallas, i że był w tym mieście podczas zamachu i zeznawał przed Komisją Warrena. Wzbudza sympatię inżyniera, bo wygląda na człowieka prawego, porządnego, pracowitego i oddanego sprawie. Ponieważ jest już na emeryturze i był świadkiem zamachu, wydaje się tym, kto mógłby najlepiej ocenić jego teorię. Tak powstaje pierwszy list: nasz inżynier pisze do Boringa i przedstawia mu wszystkie szczegóły, które ja przedstawiłam panu.

– Ale pani go nie czytała.

– Nawet go nie widziałam. Powtarzam tylko to, co usłyszałam od Jima, kiedy nie bardzo słuchałam.

Swagger kiwnął głową, wyobrażając sobie, jak stary agent odbiera od listonosza grubą przesyłkę od kogoś z Dallas i powoli przegląda jej zawartość.

– Co zrobił Boring?

– Z jakiegoś powodu nic. Całkiem możliwe, że wrzucił list do kosza. Wie pan, znowu te zwariowane teorie i spiski. Miał tego dość, bo niektórzy twierdzili, że maczał palce w zamachu, co bardzo mu się nie podobało. Poza tym ciężko chorował, mieszkał w domu starców w Silver Springs, opłakiwał śmierć żony i wiedział, że zostało mu mało czasu.

– Rozumiem.

– Mimo to jemu też spędzało to sen z powiek. Nie potrafił przestać o tym myśleć. Kilka lat później pisze do mojego męża list, a właściwie pół listu. Nie dokończył go. I nie wysłał. Może się rozmyślił. Kto to wie? A potem umarł. Wydawałoby się, że to już koniec, że nikt nie będzie się tym więcej zadręczał. Ale kilka lat później niedokończony list znajduje jego córka. I wysyła go do Jima. Tak więc wiele lat po tym, jak znaleziono płaszcz, lata po tym, jak rozpoznano bijący z niego zapach, lata po tym, jak doniesiono o tym emerytowanemu agentowi Secret Service, lata po jego śmierci, dzięki uprzejmości jego córki list trafia wreszcie do rąk mojego męża.

– A mąż dochodzi do wniosku, że coś w tym jest?

– Żeby tylko. Zaczyna nad tym pracować. Ma kontrakt na jedną książkę rocznie, właśnie jakąś skończył, ale on nie wie co to zmęczenie i kiedy dostaje od Boringa niedokończony list, który miał być odpowiedzią na list naszego inżyniera, doznaje olśnienia, rozumie pan: eureka. Twierdzi, że rozwiązał zagadkę śmierci Kennedy’ego. Podejrzewam, że pewną rolę odegrała w tym wódka. Bo nagle wpada na pomysł, na jaki nikt dotąd nie wpadł. I musi pojechać do Dallas. No więc jedzie.

– Z dobrym skutkiem?

– Rozmawiał tam z kilkoma osobami, dostał się chyba do Dal-Texu i wrócił bardzo podekscytowany. Od razu zabrał się do pracy i pisał jak szalony. Pewnego dnia, tydzień później, idzie do baru na drinka i ginie w zaułku ze złamanym kręgosłupem i zmiażdżoną miednicą.

– Myśli pani, że zamordowano go, bo zaczął grzebać w jakiejś teorii na temat śmierci Kennedy’ego?

– Tego nie powiedziałam. Przedstawiłam panu tylko fakty, a faktem jest, że teraz tylko ja znam tę historię. I nie daje mi to spokoju. Nie umiem wybić sobie tego z głowy, związek między tym i prawdopodobnym zabójstwem Jima spędza mi sen z powiek. Chciałabym zrobić wszystko, żeby historia ta została dokładnie przeanalizowana. Ktoś musi ją przetrawić, osądzić, ocenić i skontekstualizować. Ktoś, kto w tym świecie żył i się na tym zna. Do tego zaszczytnego zadania nominowałam pana. Dlatego teraz chcę zadać panu pytanie, z którym tu przyjechałam. Czy to jest coś warte?

Bob ciężko westchnął.

– Co to wszystko znaczy? Ma mnie pan za idiotkę? To czysty absurd? Kompletna strata czasu?

– Nie. Rozumiem, że sprawa może prowokować. Temu nie zaprzeczam. Nie jestem zagorzałym zwolennikiem teorii z raportu Komisji Warrena o jednym strzelcu. Nie przyglądałem się temu dokładanie, ale tak jak pani uważam, że wiele z tych „teorii” wymyślono tylko po to, żeby trochę zarobić. Myślę również, że przez te wszystkie lata analizowało to tyle osób, że jest mało prawdopodobne, by nie znaleźli czegoś nowego.

– Zgoda.

– Pozwoli pani, że przedstawię to w innym świetle, dobrze? Moim zdaniem coś pani przeoczyła, przeoczył to pani mąż, agent Boring i wszyscy pozostali z inżynierem włącznie. Tym czymś jest Teksas. Teksas to kraj pełen broni. W Baltimore musi pani tłumaczyć się z jej posiadania, ale na pewno nie kazano by pani tego robić w Teksasie. Tam każdy ma broń. Tam noszą ją, idąc na grilla, do opery czy na basen. Nikt nawet okiem nie mrugnie, a wtedy, przed zamachem na Kennedy’ego, było jeszcze liberalniej. Wtedy nikt nie zwracał na broń najmniejszej uwagi. Po prostu była, i tyle. Jej obecność w tym budynku też nie jest czymś niezwykłym. Co więcej, zupełnie nic nie znaczy. Była tam, bo ktoś chciał zabić Kennedy’ego?

Równie dobrze podam pani sto innych powodów. Może zaraz po pracy kilku chłopaków wybierało się na jelenia. Chcieli być na miejscu pierwszego dnia sezonu, z samego rana i żeby zaoszczędzić trochę czasu, przynoszą broń do pracy. Jeden z nich stwierdza, że jego sztucer wymaga wyczyszczenia, więc go czyści. Nikt nic nie mówi, bo to zupełnie normalne. Facet stawia sztucer w kącie i zamek ociera się o czyjś płaszcz. Jego właściciel ubiera się, widzi, że płaszcz jest zniszczony, wrzuca go do kosza, a wieczorem znajduje go cieć, który postanawia go zatrzymać. Wiesza go, żeby wysechł, ale ponieważ zapach środka czyszczącego jest bardzo silny i nie znika, chowa płaszcz, by zajrzeć do niego później, lecz z czasem zapomina o jego istnieniu. Po latach znajdują go mechanicy naprawiający windę. Mogło tak być nie tylko w sezonie na jelenie, ale i w sezonie na bażanty, bo w Teksasie zabijają ich mnóstwo, tak jak zabijają mnóstwo gołębi i wszystkiego, co lata. Odkryła pani coś, co sugeruje obecność broni w tym budynku, i zaskoczyło to panią tylko dlatego, że nie zna się pani na broni albo nie zna pani Teksasu.

– Rozumiem.

– Proszę pani, Jean, jeśli mogę… Zebrała pani coś, co żołnierze piechoty morskiej nazwaliby wywiadem niewystarczającym do przeprowadzenia akcji. Pani informacje są nieprzekonujące. Istnieje zbyt wiele innych ewentualności. Dlatego na pani miejscu pogratulowałbym sobie wytrwałości w spełnianiu powinności względem męża i wrócił do swego życia. Myślę, że z czasem pani mąż doszedłby do tego samego wniosku. Niewykluczone, że wykorzystałby to odkrycie w którejś ze swoich powieści, ale nie w prawdziwym świecie, i jestem pewien, że nie miało ono nic wspólnego z jego śmiercią. Przepraszam, że mówię bez ogródek, ale nie przyjechała tu pani aż z Baltimore i nie poświęciła tyle czasu tylko po to, żebym teraz wszystko upiększał.

– Tak, to prawda. Chyba sprowadził mnie pan na ziemię.

– Mam nadzieję, że pomogłem. I bardzo mi przykro z powodu pani męża. Może kiedy wróci pani do domu, okaże się, że już złapali tego kierowcę.

– Może.

– Odprowadzę panią do samochodu i wreszcie wyjedzie pani z tej dziury.

– Dziękuję.

Swagger odliczył kilka banknotów dla kelnerki, potem wstali i wyszli.

– Pewnie już się nie dowiemy – rzekła Jean, kiedy doszli do jej samochodu – kto przejechał go rowerem.

Słuchał jej jednym uchem, próbując zerknąć na zegarek, by sprawdzić godzinę, i zastanawiając się, o której będzie w domu, bo obiecał Miko, że poćwiczy z nią rzucanie lassem i…

– Przepraszam. Co pani powiedziała?

– Nie, to nic takiego. Po prostu na plecach płaszcza był ślad, coś jakby odcisk bieżnika. Inżynier uważał, że bieżnika opony angielskiego roweru, wie pan, takiego z cienkimi oponami. Miał niecałe trzy centymetry długości i wyglądał jak znak firmowy. To wszystko. Mały szczegół, zupełnie o tym zapomniałam…

– Ma pani listę osób, które odwiedził pani mąż?

– Mam jego notes. Trudno go rozczytać, ale tak, są tam jakieś nazwiska i adresy. Dlaczego? Co się…

– Muszę coś załatwić. Zajmie mi to tydzień. Proszę wrócić do domu, znaleźć ten notes i przysłać mi go FedExem. Jeśli mąż miał w komputerze coś na temat wyjazdu do Dallas, proszę mi przysłać i to. Pojadę tam, jak tylko będę gotowy.

– Chce pan pożyczyć mojego thompsona?

– Nie, na razie nie.

– Pan nie żartuje, prawda?

– Nie, proszę pani.

– Chce pan, żebym pokryła koszty? Wygląda na to, że jestem teraz bogata, więc…

– Nie, proszę pani – odparł Swagger. – Ja stawiam.

ROZDZIAŁ 3

Siedział na ławce na rogu Houston i Elm, pod rozłożystymi starymi dębami naprzeciwko dziwnego prostokątnego basenu z białego cementu, jakby obrzędowego, obszernego i pełnego ukrytych możliwości. Wokół niego toczyło się la vie touristique, życie specyficznego podgatunku człowieka, którego zachowanie charakteryzuje się tym, że ciągnie go do innych przedstawicieli tego samego podgatunku, cudacznie ubranych osobników. Osobnicy ci, stojąc tu i ówdzie małymi grupkami, z aparatami fotograficznymi zbyt kiepskimi, by objąć przestrzeń miejską zwaną Dealey Plaza, całkowicie ją kontrolowali. Wszystko to wyglądało bardzo dziwnie. Od czasu do czasu, w krótkiej przerwie w ruchu ulicznym, któryś z najodważniejszych osobników wybiegał na Elm Street, by stanąć na jednym z dwóch krzyży namalowanych w miejscu, gdzie kiedyś zastrzelono człowieka. A wokoło kręcili się bezdomni, jedni żebrząc, inni za pięć dolarów sprzedając Kroniki spiskowe, szmatławca z najnowszymi rewelacjami na temat wydarzeń z 22 listopada 1963.

Dokładnie naprzeciwko, po drugiej stronie Elm Street, stała pudełkowata sześciopiętrowa kamienica, nieróżniąca się niczym od innych, acz słynna: Teksaska Składnica Książek Szkolnych. Mimo swej nijakości miała jedną z najbardziej rozpoznawalnych w świecie fasad, zwłaszcza róg piątego piętra, gdzie przed czterdziestu dziewięciu laty czyhał zamachowiec. Niebo było zuchwale błękitne, typowo teksaskie, a ze wschodu na zachód wiał lekki wiatr opływający skwer otoczony przez rzekę pojazdów pędzących ulicą Houston, biorących ostrożnie podstępny studwudziestostopniowy zakręt w lewo, w Elm Street, i jadących dalej w kierunku autostrady Stemmons biegnącej tuż za wiaduktem. Wszyscy mieli coś do zrobienia, wszyscy się gdzieś spieszyli i większość mieszkańców Dallas już dawno zapomniała o tragedii, do której tu kiedyś doszło. Ale siedzący samotnie Swagger żył nią przez dwadzieścia cztery godziny na dobę, siedem dni w tygodniu.

Spojrzał w lewo, spojrzał w prawo, spojrzał do góry i w dół, rozejrzał się, popatrzył na ulicę, na swoje buty, na czubki palców i spróbował to wszystko odtworzyć. Wtedy też był dzień taki jak teraz, bezchmurny, chociaż rano zanosiło się na deszcz, wtedy też niebo było błękitne jak oczy gwiazdy filmowej. Przynajmniej tak pisano w gazetach. Bo on w tym czasie spał pół świata dalej, na Okinawie, gdzie jako siedemnastoletni starszy szeregowiec trafił właśnie do batalionowej drużyny strzeleckiej i gdzie przez najbliższe trzy tygodnie miał tulić do siebie garanda M1 na płaskiej, suchej jak wiór strzelnicy, próbując zrobić jak najwięcej dziur w oddalonej o sześćset metrów tarczy. Ni cholery o tym wtedy nie wiedział, zainteresował się tym dopiero wiele lat później.

Ale wtedy, o 12.29 tu, w Dallas, prezydencka kawalkada wyjechała z Main Steet, skręciła w Houston i przejechawszy jedną przecznicę, znalazła się na północnym krańcu trójkątnego skweru zwanego Dealey Plaza. Tak, teraz ją ujrzał. Długa jak łódź czarna limuzyna marki Lincoln. Dwóch z przodu, kierowca i agent Secret Service; dwoje nieco niżej, gubernator Connally i jego żona; potem królewska para, ten błogosławiony, ten charyzmatyczny John F. Kennedy w garniturze i jego ubrana na różowo żona Jackie, obydwoje machający do stojących na chodniku tłumów.

Limuzyna dotarła do Elm i skręciła w lewo. Musiała dotrzeć do autostrady, a dostać się do niej można było tylko od Elm Street. Zakręt miał nie dziewięćdziesiąt, tylko sto dwadzieścia stopni, dlatego manewrując ciężkim pojazdem, kierowca, agent Secret Service nazwiskiem Greer, musiał bardzo zwolnić. Zwolnił, potem znowu przyspieszył i minąwszy kilka drzew, pojechał dalej lekko opadającą w dół Elm Street. Tuż obok, po jego prawej stronie, stał sześciopiętrowy budynek Teksaskiej Składnicy Książek Szkolnych, nieciekawe, niczym niewyróżniające się gmaszysko, które górowało teraz nad Swaggerem. Bob powiódł wzrokiem po jego fasadzie, zatrzymał się na rogu piątego piętra i zobaczył… tylko okno.

Ale o 12.30 tamtego dnia, gdy limuzyna minęła drzewa, zabrzmiało coś, co niemal wszyscy uznali za wystrzał. Wyglądało na to, że kula nikogo nie trafiła, przynajmniej nie bezpośrednio, choć co najmniej jeden świadek, niejaki Tague, twierdził, że oberwał niegroźnie czymś, co mogło być fragmentem pocisku, który rozprysnął się po uderzeniu w krawężnik za limuzyną albo w gałąź drzewa. Z pociskami tak bywa, to nic dziwnego ani nadzwyczajnego. Mniej więcej sześć sekund później padł drugi strzał i większość świadków założyła, że oddano go ze składnicy. Ta kula trafiła prezydenta w kark, w okolicę szyi: przeszyła ciało, wyszła przez gardło, musnęła węzeł krawata i ułożywszy się poprzecznie, ugodziła następnie gubernatora Connally’ego. Przebiła klatkę piersiową, złamała prawy napięstek i uderzyła w jego prawe udo, nie powodując dalszych ran. Po południu znaleziono ją na noszach w szpitalu. Była to ta słynna „czarodziejska kula”, która według wielu nie mogła zrobić tego, co zrobiła.

Trzeci strzał był strzałem w głowę oddanym kilka sekund później (to, ile ich minęło, miało pozostać legendarnie niejasne) z odległości siedemdziesięciu dziewięciu metrów, z piątego piętra Teksaskiej Składnicy Książek Szkolnych. Wystrzelony z góry pocisk trafił prezydenta w potylicę. Wygląda na to, że rozprysnął się lub eksplodował, bowiem nieliczne ślady wskazujące na jego istnienie są w najlepszym wypadku kontrowersyjne. Wyrwał z czaszki duży fragment mózgu i wyszedł na zewnątrz z prawej strony głowy, w rozbryzgu rozdrobnionej materii.

Wybuchł chaos. Limuzyna pomknęła do szpitala z ładunkiem dwóch ciężko rannych mężczyzn i ich żon. Do akcji wkroczyła policja, możliwe, że trochę za późno, otaczając budynek, z którego – jak się wydawało – padły strzały. Sprawdzono listę obecności i okazało się, że brakuje pracownika nazwiskiem Lee Harvey Oswald, chociaż wcześniej na pewno go tam widziano: co więcej, zaraz po tym, jak padły strzały, w stołówce zatrzymał go i wypuścił jeden z policjantów.

Rozesłano przez radio jego rysopis i kilka kilometrów dalej, w Dallas Oak Cliff, funkcjonariusz policji J.D. Tippit zauważył na ulicy mężczyznę, który temu rysopisowi odpowiadał. Tippit zatrzymał się i zawołał go. Kiedy wysiadł z radiowozu, by z nim porozmawiać, dostał cztery kule i zginął na miejscu.

Podejrzany oddalił się z miejsca zdarzenia, ale zatroskani obywatele podążyli za nim; wiedząc, że całe Dallas mówi tylko o zamachowcu, który zabił Kennedy’ego, inni też zwrócili uwagę na jego dziwne zachowanie. Zauważyli mianowicie, że wszedł do kina, i wezwali policję. I tak Lee Harvey Oswald został aresztowany.

Tymczasem w Teksaskiej Składnicy Książek Szkolnych policjanci zdążyli już odkryć „gniazdo snajpera”, kartony z książkami ustawione pod oknem na piątym piętrze budynku, trzy łuski karabinowe kalibru 6,5 mm i – trzydzieści metrów dalej, między stojącymi przy schodach kartonami – kupiony z demobilu karabinek Carcano model 91/38, czasem zwany też Mannlicher-Carcano model 38, wyposażony w tani, źle zamontowany japoński celownik optyczny. Broń była gotowa do strzału, w komorze znajdował się nabój.

Szybko okazało się, że na karabinku i na ustawionych pod oknem kartonach są odciski palców Oswalda, że tego dnia rano Oswald wniósł do składnicy podejrzanie wyglądający pakunek z „karniszami” i że pod innym nazwiskiem zamówił i kupił zarówno karabinek Carcano, jak i rewolwer S & W kalibru.38 special, z którego zastrzelono policjanta Tippita. Co więcej, okazało się, iż podejrzany jest wiecznym malkontentem o „rewolucyjnych skłonnościach”, samozwańczym komunistą, uciekinierem politycznym, byłym żołnierzem piechoty morskiej (marnym, czego dowodziły jego umiejętności strzeleckie), że bije żonę i że w ogóle jest pokręconym dziwakiem i odmieńcem.

Nie stanął przed sądem, bo w południe 24 listopada 1963 roku, gdy policjanci wyprowadzali go z komendy, by opancerzonym samochodem przewieźć go w bezpieczniejsze miejsce, zginął zastrzelony przez Jacka Ruby’ego.

* * *

Tak wyglądały fakty, którym po długich sporach wszyscy uwierzyli i które ostatecznie zaakceptowali. Swagger też im uwierzył i je zaakceptował – przynajmniej do chwili spotkania z Jean Marquez.

Jej słowa poruszyły pewne wspomnienia, wspomnienia bynajmniej nie publiczne, tylko prywatne, głęboko ukryte. Kiedyś, w swej długiej, burzliwej przeszłości, musiał stawić czoło polującym na niego ludziom i ślad opony na plecach płaszcza, o którym wspomniała Jean, powiedział mu coś, czego nie powiedziałby nikomu innemu na świecie. To zdumiewające, że po tylu latach i w tej formie sprawa ta znowu do niego powróciła.

– Nie mogę uwierzyć, że tu jestem – usłyszał i przerywając podróż w czasie, zobaczył swego przyjaciela, mężczyznę młodszego i lepiej ubranego, kogoś w rodzaju dobrze zapowiadającego się urzędnika wyższego szczebla w garniturze z wełny czesankowej od Hickeya Freemana. Mężczyzna podszedł do niego i usiadł obok.

– W grupie do sprawy Kennedy’ego siedzi nasz najdurniejszy praktykant – oznajmił, kiedy uścisnęli sobie ręce i skończyli z głupotami z cyklu: „jak się masz”. – Odbiera dziesięć, dwadzieścia telefonów dziennie od ludzi, którzy rozwiązali zagadkę i dają głowę, że za zamachem stoją Cyganie w zmowie z Watykanem i japońskim wywiadem wojskowym.

Nick Memphis był teraz głównym agentem specjalnym placówki FBI w Dallas. W większości przypadków oznaczałoby to dobrze płatne stanowisko niewymagające praktycznie żadnego zaangażowania, ale dla niego był to ostatni przystanek przed ostatecznym wylotem. Jego kariera dobiegła końca, kiedy nowy dyrektor FBI, przejąwszy ster władzy i dowiedziawszy się, że Nick maczał palce w tragicznym incydencie w wielkim centrum handlowym w Minnesocie, wyrzucił go z kwatery głównej. Delikatne zadanie usunięcia Nicka ze stanowiska zastępcy dyrektora powierzono jednemu z asystentów, chodzącemu trupowi z kwasem zamiast krwi w żyłach, zombie nazwiskiem Renfro. Skierował on Nicka do pracy w terenie, do biura w Dallas, które szczycąc się więcej niż dużą liczbą rozwiązanych i zamkniętych spraw, nie wymagało jednocześnie wprowadzania radykalnych zmian ani odważnego nowego kierownictwa. W Dallas w zupełności wystarczył ktoś w rodzaju spokojnie drzemiącego dozorcy, który aż do emerytury podpisywałby zamówienia, zatwierdzał budżet i pilnował, żeby poszczególne zespoły miały stosowną obsadę.

Bob nie powiedział ani słowa. Wiedział, że dziwna prośba, z jaką zwrócił się do Nicka przed kilkoma dniami, mocno nim wstrząsnęła i że przyjaciel musi spuścić parę. Dlatego pozwolił mu się wygadać, uwolnić od ciężaru, wypluć to z siebie i wyrzucić.

To był cały Swagger, lakoniczny, obojętny i zamaskowany nawet w garniturze, tandetnym brązowym łachu, który wyglądał jak sklepowa torba na strachu na wróble. Jedną nogę założył niezdarnie na drugą, demonstrując do cna znoszone buty; wyglądał młodziej, kiedy siedział, niż kiedy chodził, bo kiedy chodził, drgania kilku rywalizujących z sobą, osłabionych starymi ranami części ciała zmieniały jego chód w powolne, niepewne szuranie. Ludzie wzdrygali się, świadomi bólu, jaki musiało sprawiać mu biodro, zastanawiając się pewnie, dlaczego ten stary, uparty głupiec nie chce brać żadnych proszków. Dobrze chociaż, że nie włożył tej cholernej czapki bejsbolowej.

– Nie do wiary – wściekał się Nick. – Miałem w ręku dobre papiery z programu ochrony świadków Departamentu Sprawiedliwości i zmarnowałem je dla ciebie. Za kogo ty się uważasz, za Marka Lane’a? Już po wszystkim. Zabił Oswald. Nikt inny. Dowodzą tego wszystkie sensowne badania naukowe, najnowsze rekonstrukcje komputerowe, dyskusje w komisjach senackich. Tylko czubki i wegetarianie wierzą w spisek. Stary, jeśli ktoś się dowie, że dałem się wciągnąć w ten idiotyzm, Renfro powiesi mnie za jaja na sznurze do bielizny.

– Doceniam twoją uprzejmość – odparł w końcu Swagger. – I nie, nie zwariowałem. Mój umysł pracuje chyba normalnie. Jak zwykle powoli, ale normalnie.

Sfrustrowany Nick prychnął głośno.

– Chryste, już nigdy w życiu nie będę próbował cię rozgryźć. John Fitzgerald Kennedy! Za sto lat nie domyśliłbym się, że wpadniesz w to bagno.

– Gdyby potrzebna ci była jakaś podkładka – przyznanie tajnej tożsamości nie wymagało oficjalnej papierologii z komputera ani zatwierdzenia z centrali, bo do sieci zawsze mogli włamać się hakerzy; wystarczyła jedynie zgoda szefa danej placówki, w tym przypadku Nicka – możesz im powiedzieć, że zaryzykowałeś, bo chodzi o morderstwo. Ktoś przyjechał do Dallas, na twoje podwórko, wrócił do domu, do Baltimore, i zginął w okolicznościach wskazujących na profesjonalnie zorganizowany zamach.

– My nie zajmujemy się morderstwami – burknął opryskliwie Nick. – Morderstwami zajmuje się miejscowa policja.

– Tak, ale żeby zrobić swoje, zamachowiec musiał tam skądś przyjechać. Niewykluczone że z Dallas. Wiemy o tym, bo w sumie może być dwóch, najwyżej trzech zawodowych zabójców wykańczających ludzi samochodami, a w Baltimore ich nie ma.

– Nie masz pojęcia, czy to był zawodowiec. Mógł to zrobić jakiś naćpany gówniarz.

– Czytałem raport. Był świadek, dziewczyna na spacerze z psem. Bardzo spostrzegawcza. Przed zderzeniem kierowca wyraźnie przyspieszył. Potrącił faceta, nie zygzakując ani nie wpadając w poślizg, jak po sznurku pojechał dalej, ostro skręcił w lewo i w ciągu trzech sekund opuścił miejsce zdarzenia. Wszystko to bez pisku hamulców, bez śladu hamowania, bez jednego wgniecenia czy kręciołka. To przykład profesjonalnej roboty, nawet jeśli nie wpadł na to nikt z Baltimore. Jeśli przyjechał skądś do Baltimore, jest cały twój, a kiedy już zarzucisz mu naruszenie prawa w stosunkach międzystanowych, przekroczenie granicy od pięciu do ośmiu stanów w celu dokonania przestępstwa, przekażesz go prokuraturze w Baltimore i facet zgnije w pierdlu.

To było za mało, Nick dobrze o tym wiedział. Morderstw mieli tu na pęczki. Spróbował spojrzeć na to z innej strony i się z tym zaprzyjaźnić. I wymyślił, co następuje: zabójstwa na zlecenie zdarzały się rzadko i gdyby udało mu się złapać jakiegoś mechanika z ciemnej strony mocy, kogoś z bogatą kartoteką, mógłby znowu wypłynąć na szerokie wody, nawet jeśli ten zombie Renfro zabrał mu łódź. Byłoby miło odejść, pogrążając jakiegoś zatwardziałego bandziora. Gdyby okazało się, że gość ma naprawdę sporo na sumieniu, a dowody są mocne – Swagger jak nikt potrafił zdobywać dowody – mogliby skrzyknąć HRT, Zespół Ratowania Zakładników, pójść na całość i zaoszczędzić wszystkim zamieszania z procesem. Prasa lubiła, kiedy ci z HRT kogoś kasowali. To było takie schwarzeneggerowskie.

– Jeśli będziesz miał kontakt z miejscowymi albo federalnymi, nie wspominaj im o Kennedym. Ani słowem. To prosta droga do przestępstwa. Nie chciałem brać nikogo z miejscowych, więc wziąłem kogoś pod przykrywką, kogoś, kto już dla nas pracował, kogo znam i komu ufam. To nasza legenda. A propos: kim jesteś tym razem?

– Wygląda na to, że niejakim Johnem „Jackiem” Brophym, emerytowanym inżynierem-górnikiem z Boise. Sprawdziłem sam siebie i muszę przyznać, że chłopcy odwalili kawał dobrej roboty. To dzisiaj rzadko spotykane.

– Ten program stworzono dla ochrony mafijnych kapusiów, żeby dożyli przynajmniej do procesu. Miał również stanowić zachętę do rozpoczęcia nowego życia z dala od mafii, chociaż większość tych bandziorów w końcu powraca do starych zwyczajów. Uruchomienie tej machiny jest kosztowne i pracochłonne i zawsze liczymy na korzystny rewanż ze strony kapusia, inaczej rzecz jest zupełnie nieopłacalna. Dlatego nie lubię marnować papierów na kogoś, kto nie ma na imię Vito.

– Dobra, jeśli sprawia ci to przyjemność, możesz mi mówić Vito.

– To wyłóż mi swój plan, drogi Vito.

– Mam notes ofiary. Niewiele mi z tego przyszło, bo facet tak strasznie bazgrał, że prawie nic nie zdołałem odczytać. Ale wiem, jakie miał plany i z kim się umówił. Wiem dokładnie, gdzie był, z kim rozmawiał i o czym. Pójdę tą samą drogą. Może ktoś spróbuje mnie wykurzyć. Wtedy się zorientujemy, czym dysponujemy.

– Jezu Chryste, i to już? Ty, sześćdziesięciosześcioletni staruszek z biodrem, które od lat normalnie nie pracowało, chcesz robić za przynętę? Skąd ci przyszło do łba, że poradzisz sobie z zawodowcem młodszym o czterdzieści lat?

– Jeśli chodzi o broń, po dziś dzień trafiam w ziemię dziewięćdziesięcioma dziewięcioma strzałami na sto.

– Nosisz coś?

– Na razie nie. Jeśli wyczuję, że ktoś próbuje mnie wziąć na muszkę, mam w hotelu pukawkę na.38 super i trzy magazynki nabojów pełnopłaszczowych. Doszedłem do wniosku, że jeśli w ogóle będę strzelał, to pewnie w drzwi, szyby i okna, dlatego postawiłem na prędkość i dużą siłę przebicia, a nie na grzybkowanie.

– To cholerstwo rykoszetuje jak diabli.

– Wiem. Zachowam ostrożność.

– Dobra. Zrobimy tak. Codziennie rano będziesz dzwonił pod numer, który ci dam, i mówił, jakie masz plany. Jeśli będę mógł, wyślę ci wsparcie, żeby sprawdzić, czy nikt nie siedzi ci na ogonie. Jeśli okaże się, że siedzi, przekręcę na komórkę, którą ode mnie dostaniesz, i przygotujemy zasadzkę. Nie muszę ci tego mówić jako przyjaciel, ale jako agent federalny, odpowiedzialny za całą imprezę, jestem do tego zobowiązany: bez żadnych sztuczek i kowbojskich pojedynków. Strzelasz tylko wtedy, kiedy zagrożone jest twoje życie. Wolałbym, żebyś nie strzelał w ogóle, ale nie dlatego, że boję się, iż spudłujesz, tylko dlatego, że chybić może tamten, chybić i, przy moim szczęściu, trafić genialną skrzypaczkę, osierocone cudowne dziecko czy przyszłą laureatkę Pokojowej Nagrody Nobla. Informuj mnie na bieżąco, bracie Brophy, bo będę musiał cię przymknąć.

– Ja zawsze przestrzegam reguł.

– Nie, ty nigdy ich nie przestrzegasz, dzięki czemu zrobiłem karierę. Jeśli twierdzisz, że ma to coś wspólnego z tym, co prawie rozwiązaliśmy dwadzieścia lat temu i co jednak prześlizgnęło się nam między palcami, w porządku. Kupuję to, choć ostrożnie, jak przystało na bojącego się o emeryturę urzędasa. Ale tak, wciąż pamiętam. Wszystko, do czego doszedłem, zawdzięczam tobie i temu zwariowanemu wypadowi do Nowego Orleanu w dziewięćdziesiątym trzecim, po którym zostałem gwiazdorem FBI. I pamiętam, że ocaliłeś mi wtedy życie. Zawsze będę ci za to dłużny, dlatego stanę u twego boku i teraz, chociaż to czyste szaleństwo. Proszę cię tylko, żebyś był… ostrożny.

– Dzięki, Nick. Trzymaj się mnie, a wrócisz do Waszyngtonu.

– Jasne, w trumnie albo w kajdankach. Więc od czego zaczniesz?

– Od tego – odparł Bob, ruchem ramienia wskazując okno na piątym piętrze składnicy. Gniazdo snajpera.

* * *

Zapłacił trzynaście i pół dolara za coś w rodzaju magnetofonu na szyję. Według instrukcji, wysiadłszy z windy na piątym piętrze budynku, musiał nacisnąć odpowiedni guzik i puścić nagranie, które miało poprowadzić go w określonym kierunku i tempie. Zauważył, że zadaniem magnetofonu nie jest bynajmniej informowanie zwiedzających, z których większość, jeśli już zdecydowała się na wizytę w muzeum, dobrze wiedziała, dokąd idzie i co tam zobaczy, tylko rozdzielenie ich, równomierne ich przemieszczanie i ukrócenie rozmów, jakby był to jakiś relikwiarz.

I rzeczywiście był, relikwiarz do przechowywania nie doczesnych szczątków tego czy innego świętego, tylko szczątków przeszłości. Wypełnione kartonami książek morze nicości, przed czterdziestu dziewięciu laty piąte piętro Teksaskiej Składnicy Książek, zostało przekształcone w muzeum Johna Fitzgeralda Kennedy’ego, układną opowieść tematyczną o tamtych dniach, narrację neutralną, pozbawioną oburzenia i kąśliwości, ale przestrzegającą starej dziennikarskiej tradycji pięciu podstawowych pytań: kto, co, kiedy, gdzie i dlaczego. Odpowiedzi na te pytania Swagger już znał, dlatego, nie musząc odświeżać pamięci, wyłączył magnetofon i przebił się przez tłumek turystów, którzy słuchając poleceń z taśmy, przystawali grupkami przed każdą tablicą i zdjęciem. Wszystko to prowadziło do jednego miejsca.

Swagger spojrzał na nie. Dobrzy ojcowie miasta Dallas postanowili ukrócić poczynania ogarniętych podniecającym dreszczykiem nastolatków – których kusiło, by wcielić się w postać Lee Harveya Oswalda i z tego samego miejsca i z tej samej pozycji oddać strzał w głowę wyimaginowanego prezydenta – i kazali obudować kąt pomieszczenia pleksiglasowymi płytami sięgającymi od podłogi po sufit, jakby chcieli zakonserwować w bursztynie zastygłego bez ruchu ducha złego, przegranego czasu.

Swagger popatrzył na stos kartonów z nadrukiem wydawnictwa Scotta Foresmana ustawionych dokładnie tak, jak ustawił je szajbus z Nowego Orleanu, który zbudował tu mały fort, by nie dostrzegł go ktoś ze współpracowników i żeby mieć podpórkę pod karabin. Ostatecznie był żołnierzem piechoty morskiej; wagę i znaczenie dobrej pozycji strzeleckiej wbito mu do głowy i nie zapomniał o tym w dniu swojej chwały.

Swagger patrzył, nie bardzo wiedząc, jak powinien się czuć. Kręciło się tu i siedziało na ławkach zbyt wiele osób, by miejsce nabrało ceremonialnego dostojeństwa, ot, był to po prostu obskurny kąt na piętrze obskurnego budynku z widokiem przez obskurne okno. Podszedł do okna – nie do okna Oswalda, bo to zasłaniał pleksiglas, tylko do następnego – i zobaczył, jak blisko są dwa krzyże namalowane na jezdni poniżej. Jeśli dobrze pamiętał, ten dalszy był oddalony ledwie o osiemdziesiąt metrów. Strzał w głowę. Poniżej stu metrów. Odległość nie grała takiej roli jak kąt: przyszedł tu po to, by sprawdzić kąty. To strzał do oddalającego się celu, czyli „odchodzącego”, przesuwającego się trzy, cztery stopnie w lewo, lekko zmniejszającego się wraz ze wzrostem odległości, poruszającego się poprzecznie z prawej strony do lewej, ale poruszającego się powoli. Każdy współczesny karabin wyposażony w wartą sto dolarów optykę z Walmartu, tani chiński celownik, taki jak BSA czy Tasco, załatwiłby sprawę bez żadnego problemu. Zważywszy na kąt i prędkość, można powiedzieć, że cel prawie się nie poruszał, a założywszy, że karabin spoczywał stabilnie na starannie ułożonych pudłach, było to jak strzelanie benchrestowe, dycha za dychą.

Uderzyło go również kilka innych rzeczy. Po pierwsze to, że wchodząc w studwudziestostopniowy zakręt, wielka limuzyna musiała bardzo zwolnić, prawie stanąć, a przynajmniej poruszać się tak wolno, że nie miało to praktycznie żadnego wpływu na technikę celowania. Co więcej, znajdowała się bardzo blisko. Ledwie dwadzieścia dwa i pół metra dalej, prawie bezpośrednio na dole, tak że pierś i głowa Kennedy’ego były całkowicie odsłonięte, a ze względu na niemal pionową trajektorię pocisku przegroda między szoferką i pasażerami zupełnie strzelcowi nie przeszkadzała. To było to, stuprocentowo pewny strzał. Swagger próbował zrozumieć, dlaczego Oswald go nie oddał.

Może musiałby za bardzo się wychylić. Może gdyby wychylił się, by zająć lepszą pozycję, tamci też zyskaliby lepszą okazję do strzału, a dobry strzelec z S & W kalibru.357 magnum z czterocalową lufą albo z Coltem kalibru.45 ACP, jakie w tamtych czasach nosili zarówno agenci federalni, jak i policjanci z Dallas, mógłby w sekundę dobyć broni, wypalić i trafić. A wtedy to Oswaldowi kula ze służbowej czterdziestkipiątki odłupałaby pół głowy i to jego móżdżek rozprysnąłby się na cztery strony świata. A może zaparował mu celownik. Albo naszły go wyrzuty sumienia. Zaczął mieć skrupuły, nagle się przestraszył i stracił całą determinację, dopadł go mały kryzys pewności siebie. Wszystko to mogło tłumaczyć, dlaczego nie wystrzelił – ale czy tłumaczyło?

Swagger spojrzał w prawo. Oswald nie strzela. Czeka, aż limuzyna pokona zakręt, zniknie za rzędem rosnących na chodniku dębów i w końcu strzela przez nie. Ki czort? Co to za durnota? Dlaczego miałby robić coś tak głupiego? Był skończonym idiotą, którego ogarnęła panika, aż tak beznadziejną ofermą? Strzela i… oczywiście chybia.

Bob spojrzał na pierwszy krzyż na Elm Street, miejsce, gdzie znajdowała się limuzyna, gdy po pierwszym pudle Oswald wypalił po raz drugi. Była to prawdopodobnie najlepsza okazja po tym, jak chybił, odpuściwszy sobie strzał na zakręcie. Lecz tę okazję też spieprzył, przynajmniej w tym sensie, że zamiast trafić w głowę, trafił w kark. Zgoda, po pierwszym strzale musiał skorygować pozycję karabinka – odrzut, przeładowanie i te rzeczy – ale obiekt znajdował się niecałe sześćdziesiąt metrów dalej i biorąc pod uwagę kąt celowania (zawsze te kąty!), nie poruszał się ani szybko, ani gwałtownie. Oswald doszedł do wniosku, że chybił, i z braku widocznej reakcji prezydenta uznał, że chybił całkowicie. Można by pomyśleć, że jeśli celował w głowę, to właśnie tym strzałem powinien był trafić, tym, a nie trzecim, bo wtedy limuzyna odjechała już trochę dalej, bo cel stał się jeszcze mniejszy, bo Oswald znowu musiał zmienić pozycję. Ale nie, trafił właśnie za trzecim razem. Żadne wątpliwości, żadne żale, żaden ból, żadna siła na ziemi nie mogła zmienić faktu, że dokładnie o wpół do pierwszej 22 listopada 1963 roku pocisk kalibru 6,5 mm trafił Jacka Kennedy’ego w głowę i wstrząsnął światem krwawą rzeczywistością roztrzaskanej czaszki, rozbryzganej tkanki mózgowej i zwierzęcymi drgawkami katastrofalnej traumy.

Czy Oswald potrafił oddać tak celny strzał? Pytanie wcale nie brzmi abstrakcyjnie; mógł mieć stosowne umiejętności, lecz umiejętności te musiały znaleźć odzwierciedlenie w systemie, którego używał, musiały być sprawdzone w rozgrywającej się rzeczywistości. Był głupim śmieciem strzelającym w pośpiechu do prezydenta Stanów Zjednoczonych. Manipulował wajchą nie do końca znajomego zamka – szkolił się na starym samopowtarzalnym garandzie M1, tak jak Bob – dlatego adrenalina musiała buzować mu w żyłach jak benzyna do zapalniczek. Pewnie wykazywał wszystkie możliwe oznaki tremy myśliwskiej: maksymalnie rozszerzone źrenice, wyłączony słuch, osłabiony wzrok, wrażenie duszności, stracił zdolność precyzyjnego koordynowania i kontrolowania ruchów. Mimo to udało mu się oddać celny strzał.

Strzał był łatwy. Z tej odległości i przy tym kącie Bob trafiłby w cel bez żadnego przygotowania, tak jak wielu innych snajperów, których znał. Ale co z tego? Chodziło o to, czy tego dnia i o tej porze trafić mógłby on, ta wyciągnięta z najczarniejszych snów małpa, której nigdy nic się nie udawało, mała małpka, wściekła, rozgoryczona, pokręcona politycznie i niekompetentna – czy ktoś taki zdołałby oddać tak celny strzał?

Głupio było o to pytać, chociaż tysiące pytało. Głupio dlatego, że aby na to odpowiedzieć, trzeba by znać możliwości karabinka, zarówno te minimalne, jak i maksymalne. Swagger odwrócił się, no i proszę: jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki pojawiła się przed nim naturalnej wielkości sylwetka carcano 91/38, numer seryjny C2766, karabinka wyprodukowanego w 1941 roku w Terni we Włoszech z osadzonym przez anonimowego mechanika – „rusznikarz” to zbyt dumne słowo – celownikiem o czterokrotnym powiększeniu, tanią lunetką z Japonii, która w owym czasie nie odkryła jeszcze swego geniuszu w dziedzinie inżynierii optycznej, zamontowaną, a raczej przytwierdzoną do komory zamkowej za pomocą obejmy z metalu, z którego robi się garnki, wykonanej ze stopu miedzi i ołowiu, przyśrubowanej dwiema zamiast czterema śrubami. Naturalnej wielkości zdjęcie spoglądało na niego z wiszącej kilka kroków dalej tablicy. Podszedł bliżej i stanął tuż przed nim.

Balistycy z FBI przetestowali karabinek na wszystkie sposoby, kiedy tylko go dostali, ale on przejrzał ich raporty i stwierdził, że są trochę dziurawe. Agent Frazier był czczony w biurze jako wielki ekspert od broni palnej, ale Swagger zauważył, że Frazier przede wszystkim miał do czynienia z bronią o dużej mocy (i był w tym mistrzem), co znaczyło, że specjalizował się w strzelaniu do dużych, stacjonarnych celów na duże odległości (ponad sześćset metrów) z karabinów z mechanicznymi przyrządami celowniczymi. Na pewno był wytrzymały fizycznie, na pewno dobrze wyczuwał opad pocisku i siłę wiatru, na pewno umiał pracować na spuście i zapanować nad nerwami. Ale ponieważ strzelał z przyrządów mechanicznych, nie miał zbyt wielkiej praktyki z celownikami optycznymi i ze strzelaniem precyzyjnym. Nigdy nie zrozumiałby kreda snajperów: jeden strzał, jeden trup. Ponieważ jego zeznania były miejscami co najmniej problematyczne, Swagger postanowił, że kiedyś przyjrzy się im bliżej.

Tu i teraz, w swej dwuwymiarowej chwale, karabinek wyglądał jak broń, którą mógłby nosić ośmioletni cynowy żołnierzyk w czerwonej tunice z papier mâche, bohater Dziadka do orzechów w wersji dla gimnazjalistów. Wciągnięto go w to przedstawienie, kiedy Nikki przechodziła fazę baletową i wciąż pamiętał małych, sztywnych chłopców z okrągłymi czerwonymi plamami na policzkach i w wysokich atrapach huzarskich kapeluszy. Właśnie tak mały i cudaczny się wydawał. Wyglądał jak miniaturka, a nie jak narzędzie wojny. Tak jak wielu karabinom z rejonu basenu Morza Śródziemnego brakowało mu powagi i poczucia celu; nie była to wielka, ciężka, obrobiona maszynowo armata, która potrafiła celnie posłać pocisk na półtora kilometra, ani solidna platforma dla bagnetu, który można wbić komuś w brzuch, jak na przykład mauser, springfield czy lee-enfield. Dałoby się z niego polować na króliki, bo był małego kalibru, 6,5 mm, czyli.264 cala w epoce przed wynalezieniem prochu strzelniczego o dużej prędkości spalania, a nie kalibru choćby.30 z tysiącami dżuli energii wylotowej pocisku. Tak więc charakterystyka balistyczna nie wyglądała zbyt imponująco. Swagger spojrzał na montaż celownika – zdjęcie było powiększone i dobrej rozdzielczości – i stwierdził, że jest na tyle wyraźne, iż w obejmie widać nawet dwa puste otwory, w których powinny tkwić śruby. Jaki wpływ miało to na przebieg zdarzeń? Jak długo śruby przytrzymywałyby skutecznie celownik, jeśli w ogóle je dokręcono? Kiedy by się poluzowały? Wytrzymałyby pierwszy wystrzał, drugi i – co najważniejsze – trzeci? Jaki miałoby to skutek, gdyby po każdym odpaleniu kapryśny celownik tracił zero, tracąc tym samym celność? Wszyscy dobrzy strzelcy dokręcają celownik przed otwarciem ognia – czy Oswald to zrobił? Czy o tym wiedział? W wojsku nie szkolono go w strzelaniu z użyciem celownika optycznego, umiał się obchodzić tylko z celownikiem krzywkowym M1 wyposażonym w poruszające się ramię z przeziernikiem i naniesioną na ramię podziałką odległości, przyrządem genialnym w swej prostocie po dziś dzień. Czy w ogóle wiedział, co to znaczy wyzerować celownik optyczny? Czy celownik został wyzerowany? Czy po znalezieniu broni zmieniono jego ustawienia? Wszystkie te pytania trzeba by odnieść do tego konkretnego przypadku, do tego konkretnego karabinka, żadnego innego, i dopiero potem można by wydawać opinie na temat jego osiągów.

Jeśli aż tyle zależało od karabinka, będzie musiał lepiej go poznać. Postanowił kupić taki sam i dokładnie go zbadać; były szeroko dostępne i bardzo tanie, zwykle kosztowały poniżej trzystu dolarów. Jak szybko uda mu się go przeładować? Czy przez ten niezbyt jasny malutki celownik o czterokrotnym powiększeniu da radę szybko odszukać cel? Czy karabinek nie straci celności po serii wystrzałów, czy poprawi ją ten prowizoryczny pas, którego zastosowanie Oswald musiał znać z wojska? Wszystko to Swagger zamierzał dopiero sprawdzić.

Zmęczyło go to miejsce. Wielka mi rzecz. Zagraniczni turyści, głupkowaci turyści z Ohio, biegające dzieci – nie odczuwał żadnych emocji. Dość, wystarczy, pora stąd wyjść.

* * *

Teraz trawiasty pagórek. I atrapa greckiej świątyni na porośniętym trawą zboczu przy ruchliwej ulicy w centrum miasta – absurdalny pomysł. Koncepcja piękna i stylu z minionej epoki, z lat, gdy antyczna grecka architektura była w Stanach lubiana i ceniona. Pseudoświątynia wyglądała tak, jakby przeniesiono ją tu z filmu o starożytnym Rzymie, jakby lada chwila mieli wyjść z niej ubrani w togi ludzie.

Stał przy kolumnadzie na szczycie pagórka i próbując nie myśleć o togach, znowu analizował kąty. U jego stóp, piętnaście metrów dalej, była Elm Street pełna samochodów pędzących w stronę wiaduktu. Trawiaste zbocze opadało aż do krawężnika, Elm Street łączyła się z autostradą Stemmons Freeway, a przed nim rozciągał się skwer Dealey Plaza, zielony jak stół bilardowy.

Minimalna odległość, stąd strzelałoby się znakomicie. Grupa twardych zawodowców niemających dostępu do składnicy, którą widać było za rzadkimi drzewami po lewej stronie, prawie na pewno wybrałaby to miejsce. Mogliby wyjąć pistolety maszynowe – M3, popularne „smarownice”, thompsony czy schmeissery, wszystkie te pamiątki wojenne, których w 1963 roku było w Stanach pełno – i otworzyć ogień, z którego nikt nie wyszedłby żywy. Potem pewnie próbowaliby uciec, przebić się na wolność, ale nic by z tego nie wyszło, bo prędzej czy później nadzialiby się na policję i na skutek ekstremalnej wentylacji, spowodowanej dziurami po różnej wielkości pociskach wystrzelonych ze strzelb, zginęliby na jakiejś blokadzie kilka kilometrów dalej.

Ale jeden snajper, który wiedziałby, że za pierwszym razem musi trafić dokładnie w cel, zgrywając ten strzał z pudłami Oswalda? Mierzyłby do celu defilującego, poruszającego się z lewej strony do prawej pod kątem prostym w stosunku do niego, przemieszczającego się z nieznaną, najpewniej zmienną prędkością, tak jak przemieszczała się limuzyna, gdy kierowca, agent Secret Service, próbował wydostać Kennedy’ego ze strefy ognia. Jaką wziąłby poprawkę? Nie, Oswald nie utrzymałby siatki celownika na głowie prezydenta. Musiałby najpierw poznać swój karabin tak dobrze, żeby posługiwać się nim jak śrutówką zaprojektowaną do szybkiego składu, do płynnego, pełnego wdzięku śledzenia przelatujących w górze ptaków. Było to najtrudniejsze zadanie w skeecie i mijały długie miesiące, zanim nowi adepci, zwłaszcza ci, którzy strzelali przedtem z karabinu, nabyli wystarczającego doświadczenia i pewności siebie, by sobie z nim poradzić. Tak, niektórzy mieli cudowną wprost zdolność intuicyjnego przyswajania sobie całego procesu: ich fantastyczne mózgi błyskawicznie analizowały wszystkie kąty i odchylenia i błyskawicznie obliczały odpowiednią poprawkę, tak że strzelec trafiał rzutek za rzutkiem. Niektórzy byli w tym tak dobrzy, że potrafili trafiać z biodra albo zza pleców, albo mocno wygięci do tyłu, a nawet spomiędzy nóg. Był to dar tak rzadki, że zostawali zwykle strzelcami pokazowymi, a nie zamachowcami.

Rzecz w tym, że z lufy takiej strzelby wylatuje grad śrucin w kształcie elipsy, dlatego punkt celowania może być przybliżony. Pojedyncza śrucina z samej krawędzi wiązki jest w stanie roztrzaskać rzutek równie łatwo jak cały ich rój. Dlatego nie, hipotetyczny snajper czyhający na trawiastym pagórku nie używałby strzelby myśliwskiej, tylko strzelby powtarzalnej albo karabinu. Bob wiedział, że większość „teoretyków” stawiała na poręczny karabinek M1, spekulowano, że użył go korsykański mafios, ale on uważał, że musiała to być lekka, stunigowana pompka, taka jak ta, z której w latach pięćdziesiątych wielki Herb Parsons trafił w ciągu dwóch dni dwadzieścia tysięcy rzutków. Na tak małą odległość taka pompka, może wyposażona w magazynek, mogłaby być całkiem skuteczna… ale mogła też nie być. Kto to mógł wiedzieć? Poza tym wystrzelony z niej pocisk tak bardzo różniłby się pod względem budowy od pocisku z carcano, że zbadawszy pozostałości materiału (Bóg wie, co by znaleziono), każdy śledczy szybko poznałby tajemnicę drugiego snajpera, co całkowicie przekreśliłoby wygodną teorię o „samotnym strzelcu”.

Przyjechałem tu poszukać odpowiedzi, pomyślał Swagger. A zamiast odpowiedzi – mam coraz więcej pytań.

Mimo to wraz z innymi wiejskimi ćwokami zszedł z pagórka i stanął na wprost odległego o dwa metry krzyża, którym oznaczono miejsce, gdzie znajdowała się limuzyna w chwili, gdy trzecia kula trafiła Kennedy’ego w głowę. Widział wystarczająco dużo, by patrzeć nań beznamiętnie, lecz nagle w jego uszach zabrzmiał nieproszony dźwięk. Bywał blisko ludzi trafionych prosto w głowę i wiedział, że drugiego takiego odgłosu nie ma. Wbrew swojej woli powrócił teraz z pełnej przemocy odległej przeszłości. Brzmiało to jak uderzenie kijem baseballowym w grejpfrut, bo towarzyszył temu głuchy stukot i mokre strzyknięcie. W powietrzu unosiła się lekka mgiełka, chmura rozpylonych cząsteczek mózgu, gęsta na tyle, że zanim rozwiał ją pęd przyspieszającej limuzyny, zarejestrowała ją kamera Abrahama Zaprudera.

Swagger pokręcił głową. Nie spodziewał się tego horroru. Spróbował oczyścić umysł. Odwrócił się, spojrzał w górę Elm Street, na pudełkowaty budynek składnicy ze źle dobranymi oknami, łukowatymi i kwadratowymi, kwadratowymi i łukowatymi, gdzie nie było już krzykliwego neonu Hertza, który stał na dachu w 1963 roku, i osiemdziesiąt sześć metrów dalej, dwadzieścia metrów nad ziemią, zobaczył okno Oswalda. Ale zobaczył również coś innego. Zaczekał, aż światła na skrzyżowaniu zatrzymają strumień pojazdów, żeby mógł przejść dwa metry, stanąć na krzyżu i jeszcze raz popatrzyć w tamtą stronę.

Tą drugą rzeczą był budynek. Też pudełkowaty i ceglany, stał po drugiej stronie Houston, dokładnie naprzeciwko składnicy. Patrząc pod tym kątem, okno na jego szóstym piętrze znajdowało się ledwie o krok od snajperskiego gniazda Oswalda. Każdy komputerowy wykres trajektorii lotu pocisku, choćby nawet niezbyt precyzyjny, musiał to uwzględnić.

Był to budynek Dal-Texu.

* * *

Ponieważ pisarz spędził tam całe popołudnie, zaraz potem Swagger znalazł się w czytelni biblioteki publicznej przy Young Street, kilka ulic od swego hotelu przy Commerce. Biblioteka, podobnie jak stojący naprzeciwko ratusz, przypominała roztrzaskany statek kosmiczny. Było to coś w rodzaju ustawionej na czubku piramidy, a wszystkie jej piętra spoglądały na świat głęboko osadzonymi szerokimi oknami. Ach, te lata siedemdziesiąte.

Mieszcząca się na czwartym piętrze czytelnia nie różniła się niczym od innych, była nawet ładniejsza, a młoda kobieta za ladą nie mogła być milsza. Podążając tropem zapisków z notesu Jamesa Aptaptona, Swagger powiedział, że chciałby przejrzeć książkę telefoniczną z 1963 roku, i już kilka sekund później, dosłownie niecałą minutę, siedział przy stole nie z jakąś książką telefoniczną z 1963 roku, tylko z książką telefoniczną z listopada tego roku.

Z punktu widzenia poważnego badacza rzecz przedstawiała się w zasadzie bezsensownie. Ale cóż, aby odtworzyć realia ówczesnego Dallas, pisarz korzystał z tego właśnie źródła. Pewnie pomogło mu to, że dowiedział się, jakie działały wtedy przedsiębiorstwa taksówkowe, gdzie nosiło się rzeczy do pralni, jak zaspokajało się swoje potrzeby fotograficzne czy chłodzeniowe, gdzie można było kupić ładny brązowy płaszcz, jaki numer telefoniczny miała Teksaska Składnica Książek Szkolnych (RI-7-3521) albo że na osiem bitych stron kościołów był tylko jeden klub ze striptizem, Karuzela Jacka Ruby’ego, dokładnie „naprzeciwko Adolphusa”. Dowiedział się również, że Maxa można było zjeść w El Fenix, a alkohol kupić u pana Sigla, który miał sklepy w całym mieście, że hotelowe pokoje czekały na gości w Statler Hiltonie, Mayfair, Cabanie, jak również w Adolphusie; że zimnego drinka można było wypić w Tabu Room, Star Barze albo w Lazy Horse Lounge, amunicję kupić u Ketchuma i Killuma przy Kleist Street w Oak Cliff albo w Wald’s, książkę w księgarni North Dallas Book Center, piosenek posłuchać w radiu KBOX, KJET albo KNOK. Tak, dla pisarza mogło to być całkiem ciekawe, ale Swagger szybko stracił zainteresowanie i zaczął mieć trochę szkliste oczy. Siedział tam tylko dzięki sile woli, żeby dokładnie odtworzyć kroki Aptaptona.

W końcu wyszedł i zatrzymał taksówkę. Afrykański taksiarz miał małe magiczne pudełko do wskazywania drogi, więc w ciągu kilku sekund zawiózł go pod numer 1026 przy North Beckley w Oak Cliff. Miejsce to figurowało w notesiku Aptaptona i Swagger wiedział, że sześć tygodni przed zamachem zamieszkał tam Lee Harvey Oswald. Każdy pisarz musiałby tam pojechać i tak jak on przekonać się, że jest to pudełkowaty drewniany dom pod drzewami, pensjonat z zapuszczonym podwórzem od strony Zang Boulevard, że pod jego mansardowym dachem kryje się pewnie dodatkowe pięterko, że jest dość szeroki, pewnie dużo większy, niż wydaje się z ulicy, że mieści dużo małych pokoików, z których jeden zajmował przed laty pewien młody, odrażający zabójca. Pensjonat nie zaznaczył się w historii. Ot, stał sobie wśród innych marniejących drewnianych domów w dzielnicy, która powoli popadała w ruinę, a możliwe, że i w coś, o czym Bob nie wiedział, dopóki nie zaczął czytać książek, to znaczy w egzystencjalną rozpacz. Egzystencjalna rozpacz nie miała dla niego tajemnic.

Kazał panu Rurandze przejechać Beckley aż do Dziesiątej, bo właśnie tą trasą Oswald po raz ostatni szedł jako wolny człowiek. Pozornie bez konkretnego celu, szybkim, energicznym krokiem przemierzył Beckley, skręcił w ulicę o nazwie Crowley, a potem skręcił ponownie, tym razem w Dziesiątą. Swagger darował sobie Crowley i pojechał do razu na Dziesiątą. Na rogu okazało się, że wjazdu na ulicę broni parking kościelny, więc taksiarz musiał pokręcić się trochę po okolicy, zanim znalazł objazd. W ten sposób trafili na posępną uliczkę, gdzie – tuż przed skrzyżowaniem Dziesiątej z Patton – policjant zatrzymał Oswalda i gdzie ten wpakował w niego trzy z czterech wystrzelonych kul, z których wszystkie okazały się śmiertelne. Miejsca śmierci J.D. Tippita nie upamiętniała najmniejsza tablica. Między butwiejącymi bungalowami i zapuszczonymi trawnikami słychać było tylko szelest liści i szept uporczywego teksaskiego wiatru. To takie niesprawiedliwe.

Potem krótki spacer Jefferson Street, główną ulicą Oak Cliff, do centrum handlowo-rozrywkowego, ciągu niskich budynków, wśród których było kino, Texas Theatre. Kino wciąż istniało i Swagger natychmiast je rozpoznał z miliona zdjęć zrobionych o wpół do trzeciej 22 listopada 1963 roku, gdy detektywi z wydziału zabójstw aresztowali tam młodego, gburowatego mężczyznę z rewolwerem marki S & W kalibru.38 special z krótką lufą, podbijając mu przy okazji oko. Patrząc wstecz, Oswald miał cholerne szczęście, że nie wpakowali mu w pierś kulki, bo w tamtych czasach gliniarze z Dallas nie byli zbyt litościwi dla kogoś, kto zabił ich kolegę.

Kino też nie zrobiło na nim żadnego wrażenia. Był to po prostu zwyczajny stary budynek: jego wystrój zewnętrzny w stylu art deco wskazywał nie na lata sześćdziesiąte, tylko na trzydzieste, a wiszący nad wejściem wielki afisz po hiszpańsku mówił, że okolica ma nowych spadkobierców.

Swagger kazał taksiarzowi wracać do Adolphusa, bo, na szczęście, nadeszła pora na drzemkę.

* * *

Drzemki jednak nie było. Sen nie chciał go zmorzyć nawet przy zgaszonym świetle i opuszczonych roletach. Za dużo tańczyło w jego głowie.

Teorie spiskowe. Drugi strzelec. Trzeci strzelec. Krzyżowy ogień. Rzeczy jak z filmu Oliviera Stone’a. Jak można było spokojnie o tym myśleć? Z tą cholerną otoczką? Cel ginął pod kamuflażem to oszukańczym, to stworzonym w dobrej wierze, to poważnym, to zwariowanym. CIA. Castro. Ktoś z rządu. Komisja trójstronna.

Czy to możliwe, żeby na Dealey Plaza czatował drugi strzelec? Jak do tego podejść? Nie istniał powód, dla którego nie mogłoby go tam być, snajpera z ukrytym w parasolu karabinem, kogoś na dachu składnicy albo w jednym z kilku innych gmachów otaczających skwer, w Dal-Texie, archiwum czy nawet w gmachu sądu.

Ale… Co przeoczyłem?

Czego nie widzę?

Nie miał dosłownie nic. I nagle coś dostrzegł.

Większości – jeśli nie wszystkim – zwolenników teorii o snajperach strzelających z trawiastego pagórka brakowało dyscypliny logicznej, większość wychodziła z błędnego założenia. Zakładali mianowicie, jak zwykli chałturnicy, że to, 0 czym świat usłyszał 22 listopada 1963 roku, było znane i przedtem. A to nieprawda. Myślenie o tych rzeczach wymagało wewnętrznej dyscypliny: należało ograniczyć się tylko do tego, co wiedziano 22 listopada, a nie potem. Większość z nich nie potrafiła tego zrobić.

Jeden fakt wydawał się niepodważalny: znaleziono tylko jeden pocisk, który można było połączyć z zabójstwem Johna F. Kennedy’ego. Takie coś nazywa się anomalią. Z aż zbyt dużego doświadczenia Swagger wiedział, że do tego rodzaju anomalii dochodzi często, do rzeczy, których nie da się przewidzieć, których nikt się nie spodziewa, które na pierwszy rzut oka wydają się niemożliwe. Mimo to się zdarzają, bo rzeczywistość ma gdzieś to, co ludzie myślą czy czego oczekują.

Żaden zdrowy na umyśle autor planu nie mógł założyć, że zostanie znaleziony tylko jeden pocisk, dowód rzeczowy WC399, „czarodziejska kula”, która miała potem zyskać tak wielką sławę. Każdy, kto chciałby wykorzystać w zamachu kilku strzelców (snajperów z trawiastego pagórka), musiałby założyć, że policja znajdzie również pociski wystrzelone przez nich. Tak mówił rachunek prawdopodobieństwa. Skoro tak, po jaką cholerę zawracać sobie głowę i robić z Oswalda kozła ofiarnego? Dlaczego nie zaatakować bezpośrednio, jak w mafijnym zamachu, i nie uciec po ostatnim strzale? Dlaczego nie użyć broni automatycznej lub samopowtarzalnej i zamiast oddać ledwie trzy strzały oddzielone od siebie kilkusekundowymi odstępami, nie zasypać celu gradem ołowiu? Zaczajony na trawiastym pagórku dobry strzelec z thompsonem w try miga skosiłby wszystkich pasażerów limuzyny. Jedynym powodem, dla którego ktoś mógłby ustawić tu pojedynczego snajpera, była operacja pozorująca, chęć wrobienia idioty z carcano. Tylko po co, skoro jego kula, prędzej czy później znaleziona przez policję i zbadana przez śledczych, szybko zdemaskowałaby cały plan? Trzeba by założyć, że kłamstwo, iż Oswald był jedynym strzelcem, wytrzymałoby jedynie do chwili wydobycia pocisku z mózgu Kennedy’ego, lewego ramienia jego żony, płuc Johna Connally’ego czy tapicerki limuzyny.

Bez jakiejś sprytnej sztuczki balistycznej każdy inny „scenariusz o drugim strzelcu”, mający na celu połączenie tego, co zaszło, z carcano Oswalda, nie trzymałby się kupy. To zaskakujące, że nie został wyśmiany, kiedy się tylko pojawił, ale z drugiej strony nikt z prasy nie znał się na broni palnej ani na balistyce na tyle dobrze, by załapać, o co chodzi.

Swagger usiadł wygodniej. Rzecz wydawała się nie do ruszenia. Analizował ją na tysiąc sposobów i ani nie mógł jej rozgryźć, ani nawet nadgryźć. Ale nic to.

Postęp? Raczej niewielki.

No i było jeszcze jutro. Aby sprawdzić, czy notes Aptaptona wciąż tam jest, otworzył go i spojrzał na starannie wykaligrafowany adres: „Narodowy Instytut do Badań nad Zamachem na JFK”, 2805 N. Crenshaw”.

ROZDZIAŁ 4

Tak jak wiele innych instytucji o górnolotnych nazwach Narodowy Instytut do Badań nad Zamachem na JFK mieścił się w piwnicy. Dom był zapuszczony, z odpadającym tynkiem, i stał w kolejnej przedwojennej dzielnicy pełnej rozpadających się domów – ot, parterowa ruina, która od zbyt wielu lat nie widziała farby ani gipsu. Zdawało się, że od stalowo-szklanych wieżowców nowego Dallas całą tę zaniedbaną strefę dzieli olbrzymia odległość. Idąc pokrytym liśćmi chodnikiem i przechodząc przez furtkę w drucianym ogrodzeniu, Swagger zauważył tabliczkę z napisem: „Księgarnia z tyłu”. Obszedł dom, znalazł schody i kolejną tabliczkę nakazującą mu zadzwonić. Więc zadzwonił.

Ktoś krzyknął:

– Proszę, otwarte!

Swagger wszedł do pomieszczenia zastawionego półkami złowieszczo trzeszczącymi i uginającymi się od wagi i znaczenia ton informacji, które kazano im przechowywać, książek zalatujących pleśnią i zapachem piwnicy. Wszystkie były oznaczone napisami na kawałkach taśmy klejącej: CIA, ROSJA, KARABIN, L.H. OSWALD MŁODOŚĆ, L.H. OSWALD LATA PÓŹNIEJSZE, KOMISJA WARRENA ZA, KOMISJA WARRENA PRZECIW, DOKUMENTY, ZEZNANIA ŚWIADKÓW, FBI, JACK RUBY, i tak dalej, i tak dalej. Bob poszukał taśmy z napisem DAL-TEX, ale jej nie znalazł. Długo krążył bez żadnego nadzoru, zdejmując z półek wystrzępione książki w miękkich okładkach, zanurzając się w teoriach spiskowych – od mafii poczynając, poprzez KGB, Fidela Castro, wielką naftę i amerykański kompleks wojskowo-przemysłowy, na prawicowej ekstremie kończąc – z których żadna nie była szczególnie inspirująca.

Działały jak prąd morski: wciągały czytelnika, a ten już po chwili tkwił w tej spiskowej galarecie po same uszy z beznadziejnie rozregulowanym żyroskopem logicznym, tracąc przy okazji zdolność trzeźwego myślenia i umiejętność odróżniania rzeczywistości od tego, co zerodowało w proch nicości. Za dużo informacji: które były pewne i sprawdzone, a które wątpliwe? Za dużo twierdzeń i zapewnień, za dużo spekulacji i jawnych kłamstw dla zysku. Krótko mówiąc, był to dom wariatów pełen uwolnionych wirusów paranoi zarażających każdego, kto tam wchodził.

Ktoś rzucił:

– Hej, cześć. Przepraszam, wysyłałem książki. Mogę w czymś pomóc?

Wysoki, chudy jak zaniedbany naukowiec z grzywą gęstych jasnych włosów i w okularach na elastycznym pasku, podniesionych teraz wysoko na czoło, był w sfatygowanym swetrze z okrągłym wykończeniem pod szyją i tweedowej marynarce z wygryzionymi przez mole dziurami na klapach. Czterdzieści kilka lat, bynajmniej nie typ komandosa, blade, zapadnięte policzki, jednodniowy zarost na twarzy – uśmiechnął się, zdradzając, że nie odkrył jeszcze nazębnych pasków wybielających, i wyciągnął do Boba rękę o długich palcach. Bob też się uśmiechnął, uścisnął ją i stwierdził, że jest miękka i wilgotna, tak jak myślał.

– Chyba zaraziłem się bakcylem, który siedzi mi we łbie i w kółko powtarza dwa słowa: Dal-Tex. Biorąc pod uwagę wszystkie czynniki, jeśli w ogóle był tam drugi karabin, musiał być właśnie tam. Pomyślałem, że może macie tu coś na ten temat. Jakieś książki czy papiery.

– Aaaa… – mruknął właściciel księgarni. – Bardzo ciekawe.

– Kiedy stanąłem na krzyżu przy Elm Street, od razu rzuciło mi się w oczy, że trajektoria wystrzelonej stamtąd kuli pokrywa się prawie idealnie z trajektorią pocisków wystrzelonych ze składnicy.

– Ma pan rację. Wielu to fascynuje, nawet bardzo wielu.

– Trochę późno włączyłem się do tej zabawy i jestem w sumie ignorantem, dlatego z góry proszę o wybaczenie. Domyślam się, że wszystkie te teorie tysiące razy przejrzano, przemyślano i przeanalizowano, dlatego nie chciałbym tracić czasu na coś, co zrobiono już w siedemdziesiątym dziewiątym.

– Nie dziwię się panu, przyjacielu – odparł księgarz, zakładając ręce i swobodnie przysiadając na ladzie. – Zwłaszcza teraz. Zbliża się pięćdziesiąta rocznica, spodziewamy się znacznego wzrostu zainteresowania. Wygląda na to, że nie tylko Stephen King pisze książkę o zamachu. Będzie duży ruch.

– Nie jestem pisarzem – odparł Bob. – Nie umiałbym sklecić dwóch zdań, nawet gdyby zależało od tego moje życie. Ale piekielnie fascynuje mnie sama zagadka, jej rozwiązanie.

– Doskonale pana rozumiem. Nazywam się Richard Monk i jestem tu kierownikiem i dozorcą. Kierownikiem, dozorcą, spedytorem, księgowym i zmieniaczem żarówek w jednej osobie. Mam bardzo prestiżowe stanowisko.

Bob wyjął z portfela wizytówkę.

Dr John P. Brophy

„Jack”

Emerytowany inżynier górnictwa

Boise, Idaho

– Spędziłem życie na kopaniu dziur we wszystkich zakątkach świata – rzekł. – W namiocie w Ekwadorze jest bardzo nudno, więc kiedy nie kopałem, nie spałem i nie chodziłem na baby, coraz częściej sięgałem po książki. Czytam do dziś dnia. Trzy lata temu stwierdziłem, że mam na koncie pięć czy sześć milionów i postanowiłem przejść na emeryturę. Połknąłem bakcyla zamachu i zacząłem w tym grzebać. No i wciągnęło mnie. Co tydzień wchodzę na waszą stronę internetową i czytam najświeższe wiadomości. W końcu wypracowałem coś swojego i pomyślałem, że wpadnę tu, by to sprawdzić, zobaczyć, jak się to ma do rzeczywistości.

– A więc należy pan do dalteksowców. Rozumiem. Mogę skontaktować pana z paroma innymi zagorzałymi zwolennikami tej teorii.

– Wie pan… – rzekł Swagger. – Chętnie, ale jestem ostrożny.

– Rozumiem. Ma pan swoją teorię, to pana własność intelektualna i nie chce pan, żeby ktoś ją sobie przywłaszczył. Tak jak nas wszystkich, kusi pana, żeby się nią podzielić, jednocześnie boi się pan, że ktoś ją splagiatuje. Nie ma sprawy, będę ostrożny.

– Zna pan ich wszystkich i wszystko pan wie?

– Jack – odparł ze śmiechem Monk – jestem chodzącym zamachem na Kennedy’ego. Ja tym żyję i oddycham. Mam pewien niefortunny problem: fotograficzną pamięć. Przeczytam coś i nie umiem tego zapomnieć. Przynajmniej jak na razie. Boję się, że jeszcze jeden nowy fakt i pęknie mi głowa.

Swagger się roześmiał. Monk był urokliwy, choć trochę dziwny i nie miał w sobie ani krzty drapieżności i podejrzliwości, która cechowała tylu należących do „zamachowej społeczności”.

– Tak od ręki, jak wygląda teraz Dal-Tex? To znaczy w środku.

– Cóż, przez jakiś czas jego właściciele chętnie udostępniali go wszystkim umówionym na wizytę badaczom. Ale ostatnio to się zmieniło, podejrzewam, że w związku z pięćdziesiątą rocznicą, gwałtownym wzrostem zainteresowania i tym, że chcą wynająć jak najwięcej pomieszczeń na biura. Znam ich administratora i mogę pana wprowadzić.

– Byłoby świetnie.

– Ale szczerze mówiąc, nie powinien pan zbyt wiele oczekiwać. Od sześćdziesiątego trzeciego cały budynek dwa razy gruntownie wybebeszono i odnowiono. Teraz jest nowoczesny, wie pan, taki „wyniosły”, szykowny, coś a la Greenwich Village, pozytywne wibracje i te rzeczy. W holu zbudowali nawet atrium, takie na wylot, jak studnia, i wygląda tam teraz jak w Bradbury Building w Los Angeles. Całość jest bardzo stylowa, z klimatem, ale nie ma już nic wspólnego z tamtymi czasami.

– Ale okna wciąż są tam, gdzie były?

– Tak, i oczywiście widać, że niektóre pasują niemal dokładnie do trajektorii pocisku wystrzelonego ze składnicy, tego, który trafił Kennedy’ego w głowę.

– Świetnie. Rozumie pan, zainteresowało mnie to, bo lubię broń. Dużo strzelam. Fakt, lubiłem się nad sobą użalać, chodzić do baru czy na dziewczyny, ale dużo częściej jeździłem na polowanie i widziałem mnóstwo zabitych zwierząt, a nawet ludzi umierających po postrzale z mocnego sztucera czy, pewnie pan nie uwierzy, od kuli kalibru sześć i pół milimetra. Napisano mnóstwo rzeczy o broni palnej i balistyce, problem polega tylko na tym, jak dopasować to do nowych możliwości.