Tytuł oryginału: The Power of Broke.

How Empty Pokects, a Tight Budget, and a Hunger for Success Can Become Your Greatest Competitive Adventage.

THE POWER OF BROKE Copyright © 2016 by Daymond John.

By arrangement with the author. All rights reserved.

Wydanie I, polskie

Copyright © for the Polish edition by OSMPOWER Sp. z o.o.

Warszawa, 2017.

Tłumaczenie: Bartłomiej Koźniewski

Redakcja: Kamila Kruk

Pierwsza korekta: Elżbieta Sokołowska (www.korektelka.pl)

Druga korekta: Marzena Boniecka

Skład i łamanie: Adrian Szatkowski (www.zecernia.net)

Projekt okładki: Michael Nagin

Polska wersja okładki: Monika Serafin (www.behance.net/MonikaSerafin)

ISBN: 978-83-949819-5-2

Wydawnictwo:

OSMPOWER Sp. z o.o.

ul. Nowogrodzka 50/515

00–695 Warszawa

NIP: 7010645110

www.osmpower.pl

shop@osmpower.pl

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i powoduje naruszenie praw autorskich. Autor dołożył wszelkich starań, by zawarte w tej książce informacje były kompletne i rzetelne, nie bierze jednak odpowiedzialności za ewentualne szkody wynikłe z ich wykorzystania.

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Książkę tę dedykuję Davidowi Freschmanowi, człowiekowi, który ucieleśnia najlepsze cechy przedsiębiorczości i przyjaźni. David zawsze walczył o to, w co wierzył. Wspaniały ojciec, wspaniały mąż i wielki dobroczyńca swojej społeczności. Nigdy nie patrzył na człowieka przez pryzmat koloru skóry, ale skupiał się wyłącznie na spójności ludzkiego serca. Dawid był jednym z wielkich "wczesnych adaptorów" w obszarze małych biznesów, jeszcze zanim nadeszły dni inkubatorów i aniołów biznesu. Żadne słowa nie oddadzą mojej wdzięczności Davidowi za to, że zawsze był przy mnie i inwestował we mnie: swoją wiarę, miłość i wiedzę. Świat był bogatszy kiedy żył i jest uboższym miejscem bez niego. Niech spoczywa w pokoju.

„Tak, były takie chwile, pewnie też takie znasz,

Kiedy nakładałem sobie życia więcej niż mogłem przełknąć,

Ale przez to wszystko, w chwili zwątpienia

Przełknąłem wszystko i wyplułem

Zmierzyłem się z tym wszystkim zachowując godność

I zrobiłem to po swojemu”

— Frank Sinatra, My Way

(Wiem, że piosenkę tę napisał Paul Anka,
ale to wersja Sinatry mnie nakręca)

ROZDZIAŁ PIERWSZY
SIŁA UPADKU

SIŁA UPADKU jest sposobem myślenia. Istnieje w każdym z nas, niezależnie od tego, czy mamy pieniądze, kontakty czy inny rodzaj zasobów. Problem polega na tym, że większość osób nie rozpoznaje tej siły — odrzucają ją lub nie zdają sobie sprawy, że w nich tkwi. Zamiast tego upodabniają się one do szeregu ludzi w garniturach z eleganckich biur czy szkół biznesu, które twierdzą, że istnieje jeden prawidłowy sposób na rozpoczęcie biznesu — potrzebujemy pieniędzy, żeby „odpalić” swoją firmę.

Ale takie podejście sprawdza się tylko niektórym ludziom — i to tylko przez krótki okres czasu. Dlaczego? Niech mój przykład będzie dla ciebie lekcją. W sile upadku chodzi o konkrety, o treść a nie o efektowny wizerunek. Chodzi o przewagę kreatywności nad pewnością. Chodzi o podjęcie ryzyka, a nie decydowanie się na bezpieczne rozwiązania. Do tego dochodzi jeszcze inna kwestia: po jakimś czasie pieniądze się kończą. Te głębokie kieszenie, które może masz, nigdy nie będą wystarczająco głębokie, aby kupić całą pasję, pomysłowość oraz determinację, jakie są niezbędne do osiągnięcia sukcesu na dłuższą metę. Nawet jeśli stoją za tobą pieniądze, nie ma pewności, że zapewnią ci wszystko i nie zasłonią tego, co najważniejsze. W końcu to, co się liczy to pieniądze, które chcesz zarobić na tym biznesie. To pieniądze, których potrzebujesz, a nie pieniądze, które posiadasz, robią tak dużą różnicę. A ta książka jest właśnie o tej różnicy oraz o tym, jak ją wykorzystać.

Prawda jest taka, że kiedy zmagasz się z przeciwnościami losu, łapiąc każdą nadarzającą się okazję lub kiedy zostajesz bez grosza — to właśnie wtedy nie masz innego wyjścia, jak tylko odnieść sukces. Nie masz innej możliwości! Właśnie wtedy dwoisz się i troisz. Właśnie wtedy przechodzisz w nieprzerwany tryb działania, prąc do przodu jak maszyna. Właśnie wtedy pojawia się prawdziwa magia. Czy to jest dla ciebie jasne? Siła upadku jest jak strzał z połowy boiska, kiedy mecz już prawie się kończy, a zwycięstwo jest zagrożone. To strzał, którego nie wykona twój kolega z drużyny, ponieważ istnieje cholernie duże prawdopodobieństwo, że piłka nie trafi do siatki, a on nie chce popsuć swoich statystyk. On gra na czas, podczas gdy ty grasz, aby wygrać. Dla ciebie gra znaczy wszystko.

Nie mam zamiaru przywoływać swoich metafor sportowych, ale przypomnę słowa wielkiego Wayne’a Gretzky’ego: „Tracimy sto procent strzałów, których nie dokonujemy”. Zatem zaryzykuj. Oddaj strzał! ZRÓB TO. Siła upadku polega właśnie na takim ryzyku. Siła upadku jest spoglądaniem w niebo, zastanawianiem się, co musisz zrobić, aby złapać oddech, powtarzając: „Boże, po co ja to robię?”. To życie w ciągłej obawie, że może oszalałeś, stawiając wszystko na jedną kartę i, mimo wszystko, dalsze ryzykowne granie.Może pojawić się milion powodów, które sprawią, że ręce ci opadną. Będziesz chciał porzucić swoje marzenia i skończyć to szaleństwo, za którym podążałeś, ale siła upadku jest jednym argumentem, który pozwoli ci je kontynuować. Może twoje podanie o kredyt zostało po raz trzydziesty odrzucone, ale zielone światło zabłyśnie dla ciebie za trzydziestym trzecim podejściem? Może twój produkt lub usługa zostały zignorowane przez pierwszych trzydzieści osób, ale trzydziesta pierwsza osoba będzie zachwycona i okaże się, że jest tym jednym klientem, którego opinia naprawdę się liczy?

Niezależnie od tego, czym to jest, bądź temu wierny w stu procentach. Trzymaj się tego, ponieważ nigdy nic nie wiadomo. Kiedy nie masz nic do stracenia, możesz tylko zyskać. Czasami wymaga to znalezienia się w sytuacji, gdy zostaniesz przyparty do muru z ostatnim groszem przy duszy i nie będziesz miał innego wyjścia, jak tylko wspinać się i wspinać, licząc, że coś się wydarzy. Bo kiedy twoje przetrwanie zależy od tego, czy osiągniesz sukces — tak się właśnie stanie. Zaufaj mi.

BĄDŹ PRAWDZIWYM INNOWATOREM

Co mam na myśli? Innowacja zaczyna się oddolnie, a nie odgórnie.

Breakdance, muzyka rap, slam poetycki, iPody, smartwatche, samochody elektryczne — każda z tych najbardziej kreatywnych, odnoszących największe sukcesy i najbardziej dynamicznie rozwijających się innowacji pojawiła się w sposób organiczny. I rozwinęła się lub nie. Pokazujesz swój pomysł, tak po prostu, nic wielkiego. Ludzie albo zareagują, albo nie. Nie liczy się, ile pieniędzy zainwestujesz i jak bardzo zechcesz go ubarwić. Twój produkt jest tym, czym jest — i tyle.

Innowacja bije własnym sercem.

Nie musisz mnie słuchać. Wystarczy, że spojrzysz na świat wokół siebie. Nasze ulubione i wygrywające wszystkie nagrody filmy, o których zwykle rozmawiamy z przyjaciółmi, zazwyczaj są niezależnymi produkcjami, które wyrosły z drobnego głosu, pojedynczej wizji, a nie z wysokobudżetowych ekranizacji dla mass stworzonych przez największe studia. Oczywiście, wielkie hity zarabiają mnóstwo kasy i mogą być zabawne, ale nie zawsze rozpalają naszą wyobraźnię i dotykają naszą duszę, a przynajmniej nie w ten sam sposób.

Spójrz jedynie na to, co dzieje się w Art Basel w Miami Beach, które gromadzi corocznie tłumy międzynarodowych artystów. Setki najlepszych twórców z całego świata przyjeżdżają w grudniu na Florydę, aby podzielić się swoimi pracami i z dumą zaprezentować to, czym się zajmują i na czym się znają. To niesamowite zobaczyć, co ci twórcy potrafią.

Jednak nie tylko sztuka obrazująca piękno, wywieszona na ścianach najlepszych galerii, robi tyle hałasu. Wielu uczestników opowie ci o prawdziwym podekscytowaniu i pierwotnej energii, która jest gdzieś z boku. To tam znajdziesz artystów ulicznych i wystawy pop–up, które wydają się być nadchodzącym hitem. Właśnie dlatego spotkasz tam tłumy, ponieważ ludzie chcą doświadczyć czegoś naturalnego, czegoś prawdziwego. Chcą oderwać się od codziennych doświadczeń, od tego, co przewidywalne i znaleźć się w środku czegoś zupełnie nowego, zapierającego dech w piersiach swoją świeżością.

Pochodzę ze świata mody — to właśnie w nim wyrobiłem sobie markę. W przypadku FUBU nigdy nie chodziło o modę z wyższej półki. Nasze projekty wywodziły się z ulicy, ze stylu, który sami stworzyliśmy dumni ze swojego pochodzenia. Przesłanie naszych ubrań było od początku obecne w samej nazwie — For us by us („Dla nas i przez nas” — przyp. tłum.) — dlatego autentyczność stała się jednym z powodów, dzięki któremu podbiliśmy tak dużą część rynku. Pozostaliśmy wierni swoim przekonaniom. Czy byliśmy zupełnie i nieziemsko nowi? Nie, ale to, co było ekscytujące i z czym utożsamiało się wielu ludzi, to fakt, że nasze ciuchy nosiliśmy z dumą, bo stanowiły odbicie naszego świata.

FUBU nie jest jedyną marką, która odniosła sukces, promując się w tak prosty sposób. Wiele legendarnych firm odzieżowych zaczynało podobnie — jako niewielkie zakłady szyjące wszystko ręcznie. Haute couture, w najlepszym tego słowa znaczeniu, jest oparte na tej samej zasadzie: wysokiej jakości, ręcznie wykonanych ubraniach z domieszką wyjątkowości. Po francusku słowo couture oznacza po prostu „krawiectwo”. Kiedy pojawiło się po raz pierwszy, było skierowane do zwykłych ludzi, którzy starali się fajnie ubrać, którzy zamieniali szmaty i luźne tkaniny w ubrania pozwalające im czuć się nieco bardziej wyjątkowo. Jednak obecnie termin ten jest symbolem tego, co najlepsze z najlepszych. Dlaczego? Ponieważ powstało w sposób prawdziwy.

To samo dotyczy architektury, sztuki, literatury, muzyki, technologii, designu, mody… Każda istotna innowacja, każde długotrwałe doznanie, każdy znaczący trend oraz każdy udany biznes pochodzą od pojedynczej wizji pokazanej światu przez mały, delikatny głos. Wizji, która zaczyna się od dołu i powiększa się — lub nie.

Lub nie…

Te dwa proste słowa, sugerujące, że coś może pójść nie po naszej myśli, są istotą wszystkiego, czego się podejmuję. To właśnie dlatego każdego ranka po przebudzeniu mówię sobie: „Wstań i działaj”. W tych trzech wyrazach odnajduję olbrzymią moc. Moc robienia wszystkiego, moc pokonywania wszystkiego, moc bycia kimś. Te słowa przypominają mi, że to, czy odniosę sukces czy nie, zależy tylko ode mnie.

ISTOTNY FAKT: Osiem na dziesięć nowych biznesów kończy się porażką w ciągu osiemnastu miesięcy… Nie wystarczy mieć dobry pomysł na biznes albo pożądany produkt. Kluczem jest działanie, a część działania pochodzi ze znalezienia w sobie „głosu” przedsiębiorcy. Dlaczego tyle nowych biznesów nie wypala? Często głównym powodem jest to, że wpompowano w nie za dużo kasy. Ponieważ biznes oparty na „sterydach” i zastrzyku kapitału, żyje na kredyt. Kiedy kończą się pieniądze, biznes kończy swoje istnienie.

Założenie, że najlepsze idee oraz innowacje powstają w sposób naturalny i prawdziwy, nie sprowadza się jedynie do sztuki i odkryć naukowych, lecz dotyczy również naszego prywatnego życia. Pomyśl: najdłużej trwające relacje w naszym życiu są zbudowane na tych samych, solidnych fundamentach, które muszą być czyste, prawdziwe — w przeciwnym wypadku nie będą działać.

Jeżeli jesteś facetem i spotkasz dziewczynę, jeżdżąc odjechanym samochodem, to zrobisz na niej określone pierwsze wrażenie, zgadza się? Poznacie się, zaprosisz ją na wystawną kolację, kupisz jej fajne buty i może jakieś błyskotki, wysączycie najlepszego szampana a pod koniec wieczoru będzie twoja. Jeśli znajomość przetrwa, to ona po tygodniu będzie całkowicie twoja, niezależnie od tego, jak wyglądasz, czy jesteś błyskotliwym rozmówcą lub czy masz podobne do niej poglądy. Możesz nawet być gruby, łysy i głupi — nieważne. Liczy się, że obsypujesz ją luksusem, kupujesz kwiaty i mnóstwo prezentów oraz zapraszasz na romantyczne weekendy. Przedstawiłeś jej siebie w określony sposób. Jeśli ona odpowie na twoje starania — świetnie, cieszę się razem z tobą, naprawdę! Ale co stanie się z waszą relacją w dłuższej perspektywie, kiedy skończą się pieniądze i nie zostanie nic oprócz ciebie? Co się stanie, gdy nagle stracisz pracę, jeśli dotychczas za każdym razem obdarowywałeś ją prezentami? Co będzie dalej?

Nie zdziw się, jeżeli okaże się, że twój związek był silny jedynie wówczas, gdy inwestowałeś w niego duże pieniądze. Nagle koniec z biżuterią, koniec z eleganckimi kolacyjkami, koniec z wypadami za miasto. Co pozostanie? Poruszałeś się po cienkim lodzie, bazowałeś na fałszywych emocjach, a to zawsze obróci się przeciwko tobie. Zawsze.

Może jesteś kobietą, która chce spotkać swojego wymarzonego mężczyznę. Zakładasz elegancką sukienkę, robisz staranną fryzurę oraz makijaż, starasz się jak szalona, aby wszyscy oglądali się za tobą. W końcu go spotykasz i ogromnie ci zależy, aby zwrócił na ciebie uwagę, zaprosił na randkę, potem następną… Tak też się dzieje. Wszystko dobrze się między wami układa… przez jakiś czas. Powtarzam: cieszę się z twojego szczęścia. Wspaniałe jest to, co cię spotyka, jednak z czasem zaczniesz się starzeć, przybierać na wadzę, a sukienka już nie będzie leżała na tobie jak dawniej. Może zamieszkacie razem i pewnego dnia, leżąc przeziębiona w łóżku, będziesz wyglądać okropnie w swojej pogniecionej i powyciąganej piżamie. Co wtedy się stanie?

BĄDŹ PRAWDZIWY

Zanim zaczniesz wściekać się na mnie za przytoczenie tak banalnych przykładów, pozwól mi coś powiedzieć: one miały być banalne. Próbuję przekonać cię o swojej racji w sposób ekstremalny. Nie, kobietom nie chodzi jedynie o kasę i kosztowne rzeczy. Nie, facetom nie zależy jedynie na seksownym wyglądzie. Chodzi o to, że jeśli brakuje autentyczności, jeśli brakuje tego czegoś, wasza relacja nie ma szans w jakiejkolwiek perspektywie długoterminowej, niezależnie od tego, jak się ubierzesz lub ile pieniędzy wydasz. Możecie spotykać się i miło spędzać ze sobą czas, ale to nie przetrwa. Nie może przetrwać.

Tak samo jest w biznesie. Wyobraź sobie, że otwierasz nową restaurację. Projektujesz wspaniałe wnętrze w najlepszej części miasta. Nie masz doświadczenia w gotowaniu, ale masz pieniądze, które pozwalają ci zatrudnić najlepszego szefa kuchni i najlepszych dekoratorów wnętrz. Nie posiadasz wizji, nie sprecyzowałeś rynku, któremu chcesz oferować swoje usługi. Nie zdefiniowałeś stylu kulinarnego, który byłby ci bliski, ale zaobserwowałeś, że pewien rodzaj potraw staje się megapopularny, staje się tą rzeczą, którą trzeba spróbować, masz więc zamiar wprowadzić w życie swój nowatorski pomysł. Mówiąc wprost: ustawiasz całe miejsce pod konkretną grupę, przeznaczasz pieniądze na dzwonki, fajerwerki oraz wszelkie możliwe wygody, otwierasz drzwi i czekasz, aż stoliki się zapełnią. Jednak to nie zawsze działa w taki sposób, zgodzisz się ze mną?

Jak myślisz, dlaczego tak się dzieje?

Powiedzmy, że w swoim biznesie produkujesz napoje gazowane. Z pewnych względów zdecydowałeś się zaszaleć, zmienić skład, spróbować czegoś nowego. Jesteś już właścicielem marki, która odniosła światowy sukces. Twoja analiza rynku wykazuje stały wzrost przez najbliższe lata. Ubzdurałeś sobie, że osoby pijące napoje gazowane są kapryśne i gotowe na zmiany, dlatego sporo kasy wydałeś na kilku chemików, aby stworzyli nowy smak. Zatrudniłeś również mnóstwo ekspertów z dziedziny marketingu, aby stworzyli nowe logo oraz speców od reklamy, aby pokazali światu twój pomysł. Możesz pozwolić sobie na to, aby nad twoim pomysłem pracowali najlepsi z najlepszych. Problem polega na tym, że nie poświęciłeś ani minuty na zbadanie potencjalnego zainteresowania rynku. Nie zidentyfikowałeś nawet popytu na to, co zamierzasz sprzedawać. Nie było zapotrzebowania na nową recepturę; ludzie nawet jej nie spróbowali i nie prosili o nią. Co więcej — nikt nawet nie mówił, że ma dość starego smaku. Rozpocząłeś tę podróż bez istotnego powodu i skończyłeś z New Coke — największą porażką w historii wprowadzania produktu na rynek.

Pamiętasz, co się wtedy wydarzyło?

Nikt już — poza firmą Coca–Cola — nie wie, co stało się w 1985 roku, gdy New Coke pojawiła się na rynku. Choć nikt o tym nie mówi, mam pewne podejrzenie. Najlepsze szkoły biznesu uczą o porażce, wykorzystując przykład New Coke. Ja z pewnością nie posiadam tego typu wglądu lub kompetencji i, oczywiście, nie znajdowałem się w sali konferencyjnej Coca–Coli, gdy zarząd podejmował serię decyzji, które zakończyły się porażką. Jeśli jednak musiałbym zgadywać, to całą sytuację skomplikowały zainwestowane pieniądze. Najprawdopodobniej wprowadzono zmiany dla samego wprowadzenia zmian, ponieważ osoby decyzyjne mogły sobie na nie pozwolić, a nie dlatego, że zostały do nich zmuszone. Ta wspólna, ogromna porażka wynikała z prostego faktu: biznes jest podobny do każdej innej relacji lub innowacji — wzrasta od dołu, tyle że tym razem nie chodzi o chłopaka i dziewczynę, artystę i publiczność, projektanta i jego muzę. Nie. Chodzi o twoją markę i twój związek z klientem, z rynkiem. To jest małżeństwo: ja coś ci daję, ty mi coś dajesz. To jest partnerstwo: Ja jestem tutaj dla ciebie, ty jesteś tutaj dla mnie. Jeśli pojawia się autentyczność, jeśli biznes jest zbudowany na solidnych fundamentach, będziesz miał możliwość odniesienia sukcesu. Jeśli jednak przedsiębiorstwo jest prowadzone powierzchownie i zostało zbudowane na rzucających się w oczy sztuczkach, daremnych nadziejach i ogromnym budżecie, to droga do osiągnięcia korzyści wydłuża się.

W dzisiejszym skomputeryzowanym świecie nawet rządy państw muszą być na bieżąco. Spójrz na tak zwaną rewolucję facebookową, która praktycznie zaczęła proces obalania opresyjnego reżimu w Egipcie w 2011 roku; rewolucję w Tunezji w tym samym roku; rewolucję parasolek w Hong Kongu w 2014 roku, kiedy protestujący zmienili swoje zdjęcia profilowe na żółte parasolki, aby zagłosować przeciwko reformom wyborczym. I tak dalej, i tak dalej. Te ruchy nie odniosły sukcesu ze względu na budżet przeznaczony na marketing, lecz dlatego, że były prawdziwe. Siła pojedynczej idei wprowadzonej w świat za pośrednictwem mediów społecznościowych, niewielkim kosztem lub bez ponoszenia jakichkolwiek nakładów finansowych, może pobudzić cały naród.

ISTOTNY FAKT: Według WebDAM, lidera cyfrowej platformy marketingowej, 25% całkowitego światowego budżetu przeznaczonego na promocje trafia na reklamę online. Jeśli chcesz, aby było o tobie głośno, jeśli chcesz, aby twoje przesłanie trafiło do ludzi — nigdy nie miałeś łatwiej. Chcąc w sposób bezpośredni dotrzeć ze swoim hitem do swojej grupy odbiorczej oraz wywrzeć na niej wrażenie, musisz utrzymywać kontakt z rzeczywistością.

Nieważne, co sprzedajesz — siła przeszła na ludzi. Niezależnie od tego, czy pracujesz w rządzie, czy prowadzisz firmę, czy jesteś w związku — kluczowe na dzisiaj słowa to „przejrzystość” i „autentyczność”. Musisz mieć kontakt z rzeczywistością. Nie utrzymasz go, jeśli twoja strategia polega jedynie na rzucaniu pieniędzy na każdą przeszkodę, która pojawi się na twojej drodze. Są inne możliwości. Same pieniądze nie pozwolą ci pokonać trudności. To siła jednego zaledwie pomysłu, przedstawiona w sposób szczery, zapewni ci rezultaty, bez względu na ilość kasy, jaka za nim stoi.

BĄDŹ NIENASYCONY

Chodzi mi o to, że największą wartością jest bycie wiernym samemu sobie. Bo pomaga to zarówno na początku, kiedy zaczynasz, jak i wówczas, gdy zostajesz przyparty do muru. Pomaga mierzyć się z trudnościami. Pomaga, gdy marzysz o szybkiej drodze na szczyt. Pomaga zwłaszcza wtedy, gdy twoja pasja jest jedynym środkiem, na który cię stać. Wreszcie — pomaga ci realizować twoje marzenia, zmuszając cię, abyś za nimi podążał.

Wniosek: bądź tak nienasycony, żebyś nie miał innego wyjścia, niż odnieść sukces. Zaufaj mi, bo wiem, co mówię. W takim samym miejscu znajdowałem się, kiedy z trzema kumplami z sąsiedztwa w Hollis, w Queens, założyłem FUBU. Widzę to również teraz, gdy całą swoją uwagę skupiam na pomocy innym w wypromowaniu ich biznesów i rozwoju ich marek. Widzę to cały czas.

Weź przykład ze mnie, „rekina ludzi” (w oryginale „People’s Shark” — analogia do „rekina biznesu” i programu Shark Tank — przyp. tłum.), bo z kimś takim zaczęto mnie kojarzyć, gdy w ABC–TV, wraz z czterema innymi inwestorami, zacząłem występować w reality show Shark Tank, w którym słuchałem pomysłów i ofert uczestników–przedsiębiorców. W każdym razie z takiej strony się pokazałem, gdyż właśnie taki jestem. Niektórzy moi koledzy z programu wyrobili sobie reputację bezlitosnych handlowców, inni łatwych źródełek kasy, łatwych do zauroczenia rozgłosem i fajerwerkami. Ja ciężko pracowałem, aby w programie obronić słabszych uczestników, by zwrócić uwagę na ich historię sukcesu okupionego wieloma wyrzeczeniami i pomóc ludziom rozpoznać dobry pomysł — prawdziwy pomysł, którego realizacja zakończy się sukcesem.

Oto główne przesłanie tej książki: jeśli zaczynasz od momentu, w którym nie posiadasz zbyt wiele; jeśli jesteś nienasycony i skupiony na zdobyciu tego, czego pragniesz; jeśli czujesz determinację, aby dojść do tego, do czego zmierzasz niezależnie od przeciwności — to jesteś w dobrej pozycji do startu.

Poruszasz się w odpowiednim kierunku, bazując na właściwych powodach. Z drugiej strony, jeśli posiadasz wszystkie zasoby, jeśli rozpoczęcie nie stanowi dla ciebie problemu, a porażki nie mogą cię złamać — wtedy… zamiast ruszać z kopyta, stoisz w miejscu.

Oczywiście w „startowaniu bez niczego” tkwi olbrzymia moc — im bardziej odczuwasz potrzebę odniesienia sukcesu, tym bardziej prawdopodobne jest, że go osiągniesz. Im więcej zainwestujesz (mam na myśli wkład emocjonalny i osobisty, nie finansowy), tym więcej otrzymasz w zamian.

Powtórzę zatem: ogromna moc tkwi w zmaganiu się i walce o swoje. Ludziom biznesu, których poznałem, a którym podano wszystko na tacy, brakuje w środku żaru, pragnienia, gotowości do robienia wszystkiego, co tylko jest możliwe, aby odnieść sukces. Zdaję sobie sprawę, że to dość ogólne stwierdzenie, a wyjątki są wszędzie, ale na ogół potrzeba pewnego rodzaju iskry, niedosytu, aby osiągnąć prawdziwy i długotrwały sukces. W każdym razie tak było ze mną. Jest spora szansa, że skoro czytasz tę książkę, podobnie będzie z tobą.

Pojawia się jeszcze jedna kwestia: siła upadku zadziała na twoją korzyść jedynie wówczas, gdy ją rozpoznasz, skorzystasz z niej i zmusisz ją do pracy. Sama porażka to tylko porażka. Jeżeli pozwolisz, aby cię pokonała, jeśli pozwolisz, by cię złamała — nigdy nie znajdziesz sposobu, aby rozkwitnąć lub zwyczajnie przetrwać. Nigdy nie staniesz na nogi i nie dokonasz wielkich rzeczy.

Ale… jeśli spojrzysz porażce prosto w oczy, nazwiesz ją, sprawisz, że stanie się częścią tego, kim jesteś i sposobu, w jaki spoglądasz na swój biznes — wtedy właśnie uda ci się coś osiągnąć!

WRÓĆ DO PODSTAW

Pamiętasz te wspaniałe firmy o Rockym? Powstały w sposób wyjątkowy, zrodziły się z umysłu i duszy artysty (a przynajmniej ich pierwsza część). Następnie ten mały, słodki głos został pochłonięty przez maszynę produkującą w Hollywood wielkie hity kasowe. Ale to zupełnie inna historia, wróćmy więc do tematu.

Kiedy postać grana przez Sylvestra Stallone’a zaczęła upadać? Gdy zaczęła trwonić wszystkie zarobione pieniądze i pozwoliła, by sukces uderzył jej do głowy. Kiedy zaczęła otaczać się luksusami, trenować w ekskluzywnej, cichej siłowni i sypiać w pięknym, ogromnym łóżku. Wtedy Rocky się pogubił. Wszystko znajdziesz w piosence The Eye of the Tiger, która stała się ścieżką dźwiękową do filmu. Kiedy Rocky biegał z góry na dół po schodach w Filadelfii, pracując nad swoimi mięśniami — wtedy miał spojrzenie tygrysa, był zdeterminowany i wiedział, czego chce; posiadał osobowość, która mówiła: „Nikt mnie nie zatrzyma przed przeskoczeniem tego muru”. Przeskoczeniem, przejściem, obejściem — mur nic nie znaczył dla Rocky’ego, ponieważ był on skupiony; ponieważ nie miał innego wyjścia, niż stoczyć walkę ze swoją przeszłością; ponieważ przez tak długi czas był na dnie, że nie mógł dłużej oddychać i musiał znaleźć sposób, aby wznieść się wyżej i wyżej.

Z czasem Rocky przestaje być słaby. Zostaje mistrzem, jest na topie. Dostaje sporo uznania, jednak wiele czynników zaczyna go rozpraszać. Co się wtedy dzieje? Rocky relaksuje się odrobinę, zapomina o nagrodzie i dostaje kopniaka od Clubbera Langa (Mr. T)! Wraca więc do swojego dawnego rywala, Apollo Creeda, i ponownie trenuje w taki sam prosty, desperacki sposób jak wcześniej, by móc wrócić do gry. Nie chodzi jedynie o ćwiczenia w brudnej, starej siłowni; Apollo Creed mówi Rocky’emu, że musi wrócić do siły upadku — sposobu myślenia przed pierwszą walką. Musi wrócić do czasów obskurnego mieszkania w najgorszej części miasta. Musi żyć jak „na dzielni”. Musi kombinować. Musi upaść tak nisko, że przestanie istnieć jakakolwiek inna możliwość poza wspinaczką ku górze.

Rocky musi zasadniczo wrócić do swoich korzeni, do swojego DNA, pozbyć się blichtru i splendoru ze swoich myśli i wziąć do roboty.

Apollo wyjaśnia to w jednej z kluczowych scen filmu, przypominając mu o przegranej walce oraz uświadamiając, co Rocky musi zrobić, aby odzyskać tytuł:

„Straciłeś to coś. Nie wyglądałeś na spragnionego. Kiedy walczyliśmy, miałeś wzrok tygrysa. To coś. Musisz to znowu odzyskać. Jedyny sposób tkwi w powrocie do podstaw”.

Rocky Balboa (a przynajmniej Rocky III Balboa) ucieka przed dążeniem do celu, ucieka od potrzeby osiągnięcia celu i płaci za to cenę. Podobnie jest w biznesie. Jeśli chcesz, jeśli potrzebujesz tego — jesteś w stanie sprawić, aby wydarzyły się dobre rzeczy. Kiedy spodziewasz się najlepszego, kiedy czujesz, że tytuł należy do ciebie — możesz dostać po tyłku.

Nie sugeruję, że nie możesz rozpocząć biznesu, gdy masz ogromną ilość pieniędzy i wartościowe kontakty, ponieważ to wszystko może się przydać. Nie twierdzę, że jedynym sposobem na rozpoczęcie biznesu jest desperacja. Sugeruję jedynie, że istnieje wiele możliwości, aby trudności zamieniać w okazje. Podkreślam: jeśli znajdziesz się w kiepskiej sytuacji, możesz znaleźć sposób, by wyjść z niej zwycięsko. Uważam też, że bycie spłukanym w rzeczywistości może okazać się zaletą twojego biznesu. Brak zasobów zmusza cię do stania się agresywnym, kreatywnym, zaradnym — same dobre cechy! Zaczynanie od zera zmusza cię do bycia realistą w odniesieniu do tempa wzrostu i nie pozwala, abyś stracił nadzieję i przestał marzyć. Bycie spłukanym popycha cię w kierunku myślenia o tym, co jest możliwe do osiągnięcia, i przypomina ci, jak pozostać wiernym samemu sobie.

Jasne, bycie spłukanym ma również swoje wady. Jesteś w plecy z czynszem? Brak przepływu gotówki powoduje, że nie nadążasz z zamówieniami? Nie do końca tak to sobie wyobrażałeś na początku, prawda? Unieś wysoko głowę i tak ją trzymaj. Idź dalej. Uwierz mi: jeśli to zrobisz, wszystkie przeszkody stojące na twojej drodze staną się elementem wzmacniającym, oczyszczającym, a mogą również okazać się aktywami, jak w piosence wspaniałego The Notorius B.I.G — Mo’ Money, Mo’ Problems (w wolnym tłumaczeniu „Więcej kasy, więcej problemów” — przyp. tłum.). Jeśli masz w sobie ten styl myślenia, oznacza to, że im mniej masz, tym bardziej starasz się osiągnąć sukces, prawda?

NIE PRZECENIAJ SWOICH ZASOBÓW

Przyjrzymy się przez chwilę prezentacjom w szóstej serii programu Shark Tank, które wprowadzą cię w tematykę poruszoną na kolejnych stronach książki. Czasami wystarczy podać przykład z życia, aby teoria trafiła do ciebie. Mam historię, która doskonale się do tego nadaje.

Najpierw krótkie wprowadzenie dotyczące samego programu, dzięki któremu jestem kojarzony obecnie przez wiele osób. W reality show Shark Tank, hicie stacji ABC, występuję w charakterze inwestora. Do programu zapraszani są wynalazcy oraz przedsiębiorcy, którzy przed nami — grupą „głodnych rekinów” — promują swoje pomysły biznesowe. Uważnie słuchamy ich prezentacji, a następnie decydujemy, czy zainwestować swoje pieniądze w opisywane produkty lub biznesy.

Kiedy zaczynaliśmy w 2009 roku, nasz producent, Mark Burnett, ściągnął „rekiny” z różnym doświadczeniem. Nie zależało mu na efekciarskiej grupie gwiazd, które przyciągnęłyby widza. Stworzył on własną oś siły upadku, skupiając spragnione, dynamiczne, agresywne osobowości, które stały się duchem przedsiębiorczości napędzającym ten program. Wszyscy na swój sposób odnieśliśmy sukces, ale nikt z nas nie był tak zwanym „znanym nazwiskiem”. I o to sieć telewizyjna walczyła z Markiem, który postawił się, bo chciał mieć w programie grono ludzi, którzy „mają kontakt z rzeczywistością”, którzy „nie będą bali się spocić”, aby biznes się udał. Założeniem było, aby każdy z nas posiadał określone obszary kompetencji; razem mieliśmy być gotowi odpowiedzieć na każdą prezentację biznesu lub produktu. Ja byłem guru mody, mającym wyczucie trendów w popkulturze i stylu życia. Pozostali posiadali inne, równie cenne cechy. Zaczynaliśmy jako eksperci od nieruchomości, mody, marketingu bezpośredniego, technologii, a staliśmy się osobami znającymi się niemal na wszystkim.

Bo podejmowaliśmy się niemal wszystkiego.

Musisz zdać sobie sprawę, że prezentacje, które w Shark Tank zostały sprowadzone do dziesięcio– lub dwunastominutowych odcinków, często na żywo trwały godzinę, dwie lub dłużej. Często nagrywaliśmy część, która nawet nie była emitowana. Nigdy też nie wiedzieliśmy, jakie prezentacje zostaną pokazane w najbliższym odcinku.

Choć ze względu na napięty grafik podróży nie zawsze mi się to udaje, staram się oglądać pierwsze emisje odcinków serii. I tak właśnie przypomniałem sobie prezentację sprzed kilku miesięcy: historię, o której kompletnie zapomniałem.

Oto, co się stało: nasze studio odwiedziło dwóch młodych facetów — Joel Vinocur i Arsene Ecj — którzy stworzyli Forus, markę obuwia do biegania, chodzenia i trenowania (zwróć uwagę na nazwę, która pełni w tym przypadku kluczową rolę). Prosili o zainwestowanie 200 000 dolarów w zamian za 15% swojej firmy. Podobnie do wielu poprzednich uczestników posiadali oni sprytne pomysły na prezentację. Wbiegli na plan, aby zwrócić naszą uwagę na to, że promują obuwie sportowe (fajnie, prawda?). Przynieśli każdemu parę butów, wcześniej przygotowawszy odpowiednie rozmiary i zachęcili nas do przymierzenia ich (ujmujący gest, nie sądzisz?). Przedstawili również imponującą kolekcję obuwia w różnych kolorach i stylach (co powiecie na taki sposób zwizualizowania potencjalnego zasięgu marki?).

To, co uderzyło mnie w tych facetach, to nie ich sztuczki, ale entuzjazm dla produktu i sposób, w jaki się zaprezentowali. Pomysł na to, jak przedstawili swoje obuwie oraz formę, w jakiej opowiadali o swojej misji. Kiedy słuchałem ich prezentacji, zwróciłem uwagę na nazwę firmy — Forus Athletics. Przypomniało mi się, oczywiście, FUBU — skrót oznaczający For us by us, który w tamtym okresie miał zwrócić uwagę naszych klientów na fakt, że jesteśmy tacy jak oni i tworzymy ubrania, które sami nosimy. Razem z moimi wspólnikami wierzyliśmy, że jest to nazwa, która może zapoczątkować nowy ruch, z dala od dużych, markowych i sieciowych sklepów, które wyglądały, jakby były ukierunkowane tylko na bogate białe dzieciaki. Postawiliśmy na kolekcję ubrań, które były ogólnodostępne, w rozsądnych cenach i podszyte wiarygodnością ulicy. I to zadziałało. Ludzie zaczęli nas rozpoznawać dzięki naszej nazwie; identyfikowali się z nami i opowiadali, co stoi za nazwą firmy, nawet jeśli nigdy nie nosili naszych ubrań.

ISTOTNY FAKT: jak podaje Capital One’s Small Business Confidence Score, optymizm małych biznesów jest większy, niż był kiedykolwiek wcześniej, począwszy od czasów Wielkiej Recesji. Dowody na to można znaleźć wszędzie, ale jedynie twój optymizm zaprowadzi cię tak daleko. Właściciele małych firm wiedzą lepiej niż ktokolwiek inny, jak ważne jest trzymanie się opracowanego planu biznesowego. Mają też świadomość, że dzięki wyobraźni, cierpliwości i małym krokom można zajść daleko.

Od razu poczułem przywiązanie do gości z Forus. Pomyślałem, że oni również pragnęli nawiązać ten sam rodzaj osobistej relacji ze swoją grupą docelową. Byli sportowcami, którzy stworzyli lżejsze i bardziej elastyczne obuwie niż to dostępne na rynku, w dodatku charakteryzujące się lepszą amortyzacją wstrząsów. Ich buty zawierały specjalną piankę pamięciową, która wraz z upływem czasu powodowała, że but dopasowywał się do stopy klienta. W dodatku były one oferowane w przystępnej cenie (75–85 dolarów).

Istniało wiele powodów, które pozwalały nam myśleć, że ci faceci mogliby odnieść długotrwały sukces, ale oni z pewnych względów znaleźli się w programie, poszukując pieniędzy. To, co chcieliśmy od nich usłyszeć, to nie przewidywany zysk ani strategie marketingowe, ale ich historia.

POZNAJ SWÓJ RYNEK, POZNAJ SWOJĄ MISJĘ

Jeden z nich, Arsene, opowiedział o swoim pochodzeniu. Dorastał w Afryce Zachodniej, na wybrzeżu Kości Słoniowej. Po wojnie domowej musiał uciekać z kraju. Opowiadał, jak ojciec umarł w jego ramionach i jak on sam dosłownie dobiegł do USA — dzięki bieganiu zdobył stypendium lekkoatletyczne w szkole w Stanach Zjednoczonych, ale ostatecznie trafił do szkoły prawniczej.

Pomyśl, przez co musiał przejść ten młody człowiek, aby zapewnić sobie dostęp do edukacji, stanąć na własnych nogach, znaleźć swoje miejsce w życiu i w biznesie, wystąpić w publicznej telewizji i z przejęciem prosić o to, w co on oraz jego biznesowy partner wierzyli, czyli tak potrzebne dofinansowanie. To był prawdziwy przykład siły upadku.

A jednak moi kumple z programu nie kupili tego. Każdy z rekinów miał dobry argument, aby odrzucić ich propozycję:

— Mark Cuban, właściciel Dallas Mavericks, już wspierał biznes obuwniczy dla swojej drużyny koszykarskiej, więc się wycofał;

— Lori Greiner, „królowa QVC (amerykańska stacja telewizyjna specjalizująca się w telezakupach — przyp. tłumacza) ”, obawiała się, że Forus nie będzie w stanie wygrać z tak dużą konkurencją jak Nike, Saucony i Adidas — również się wycofała;

— Kevin O’Leary, nasz czołowy przedsiębiorca, docenił firmę za to, że rozwinęła się tak sprawnie. Powiedział jednak, że widzi za dużo przeszkód na jej drodze, aby usprawiedliwić potrzebę tak dużego kapitału, o jaki wnioskowali przedsiębiorcy. Kevin również się wycofał.

Pozostałem jedynie ja i Robert Herjavec, nasz guru technologiczny, który stał się zawodnikiem Tańca z Gwiazdami. Prawdę powiedziawszy, obawiałem się, że młodzi przedsiębiorcy chcieli zająć się zbyt wieloma rzeczami, i że znaleźli się między chęcią wypromowania swojej marki sportowej oraz modowej, a zarazem posiadali umowę licencyjną z NASCAR, która nie miała dla mnie zbyt dużego sensu. Stworzyli tak dużo kolekcji i stylów, że doprowadziło to do problemów z zasobami, ponieważ musieli magazynować i przewozić obuwie w różnych rozmiarach, a nawet połówkach rozmiarów. Wycofałem się.

Natomiast Robertowi spodobał się ten biznes. Pokochał fakt, że ci goście okazali się przebojowymi i ciężko pracującymi facetami. Pokochał fakt, że udało im się osiągnąć tak dużo. Był przekonany, że jest coś w tych lekkich butach. Nie miał jednak doświadczenia w tego typu handlu detalicznym, szczególnie w zajmowaniu się tak skomplikowanym zestawem produktów. Co zatem zrobił? Próbował nakłonić mnie, gościa od mody, abym wrócił do gry. Powiedział, że zainwestuje, jeśli dołączę do niego jako partner.

Nie spodobało mi się, że Robert podał piłkę do mnie i rozegrał to w taki sposób, aby ode mnie zależało, czy się dogadamy czy nie, zwłaszcza po tym, jak wycofałem się z gry. Ale wiedziałem, o co mu chodzi — sprzedaż detaliczna była moją mocną stroną, szczególnie ta związana z wieloma stylami i rozmiarami. Mocną stroną Roberta były finanse i technologia, dostrzegł więc okazję i chciał ją wykorzystać. Nie chciał dla mnie źle. Chciał jedynie, abym został członkiem jego drużyny.

Zacząłem się zastanawiać. Propozycja okazała się kusząca, ponieważ polubiłem Joela i Arsene’a; podobało mi się to, co dotychczas osiągnęli i chciałem, aby odnieśli sukces. Nie wiedziałem, w jaki sposób ten interes mógłby się udać, zwróciłem się więc do Arsene’a, który stał na czele firmy, ale nie byłem w stanie nakłonić go do przemyślenia swojego podejścia. Kiedy zastanowiłem się nad tym, zdałem sobie sprawę, że jest to klasyczny przykład siły upadku, będący założeniem tej książki. Spoglądając z zewnątrz na sytuację, uznałem że problem firmy Forus był prosty i otwarty. Ci faceci zaczęli od pomysłu, pasji biegania i mocnego przekonania, że mogą stworzyć do tego lepsze buty. Jak zobaczyliśmy to w studiu, dokonali tego i w pewien ograniczony sposób odnieśli sukces. W rezultacie znaleźli się w miejscu, w którym natknęli się na trudności. Zamiast skupić się na tej jednej kwestii, czyli realizacji zamówień, co leżało najprawdopodobniej w ich mocy, postawili sobie za wysoko poprzeczkę i zdecydowali się na rozwój w wielu kierunkach, tym samym spotykając jeszcze więcej przeszkód.

Po raz drugi zrezygnowałem z zainwestowania w Forus i odesłaliśmy chłopaków z pustymi rękami. Każdy z nas pragnął, aby odnieśli sukces, ale nikt z nas nie chciał zapłacić za niego swoimi pieniędzmi.

Ze względu na sposób, w jaki odrzuciłem tych gości i w jaki odciągnąłem od biznesu Roberta, jedynego zainteresowanego nawiązaniem relacji biznesowej, spotkały mnie rozgorączkowane komentarze ze strony użytkowników mediów społecznościowych. Zaskoczył mnie taki odbiór. Ludzie liczyli, że zainwestuję w ten biznes, zupełnie jakbym miał decydujący głos. Stałem się tym złym facetem, nawet jeśli nie do końca tak było. Wciąż nie mogłem zobaczyć, jak pieniądze mogłyby się stać odpowiedzią na bolączki, z jakimi zmagała się ta firma. Forus dokonał sprzedaży za ponad 500 000 dolarów w ciągu poprzednich sześciu miesięcy i na tym poziomie biznes mógłby popchnąć Joela i Arsene’a w odpowiednim kierunku. To mogło się zadziać naturalnie — lub nie — niemniej było czymś, czego pieniądze nie mogły kupić.

Czasami potrzebujesz zastrzyku gotówki, aby wprowadzić firmę na wyższy pułap, tym razem jednak nie wydawała się to być tego typu sytuacja. Patrząc z zewnątrz, miałem wrażenie, że dla tych przedsiębiorców nastąpił moment przełomowy — mogli zdecydować się na jeden kierunek, działać na wszystkich tych obszarach, kontynuując walkę. Mogli też spojrzeć na pierwotnie obraną drogę, zająć się swoim inwentarzem i powiększać biznes w bardziej naturalny sposób.

Nie chciałem odrzucać propozycji tych gości, ale wierzę, że wyświadczyłem im wielką przysługę. Czy odrzuciłem ich propozycję, aby ich wzmocnić? Nie zadbałem o własny interes. Spójrzmy prawdzie w oczy: prowadzę biznes, którego celem jest zarabianie pieniędzy, a nie sponsorowanie ludzi jedynie dlatego, że polubiłem albo ich, albo ich historię. Swoją decyzję oparłem na przekonaniu, że lepiej byłoby im bez otrzymania 200 000 dolarów, których poszukiwali. Nie miało znaczenia, czy dostaliby pieniądze od Roberta, Marka, Lori, Kevina, czy opuściliby program oraz poszukali możliwości zdobycia pieniędzy w innym miejscu. Liczyło się jedynie to, że Joela i Arsene’a kusiłoby podążanie w złym kierunku.

Więcej pieniędzy sprawiłoby, że temat przestałby być czytelny. Chłopaki z Forusa myśleliby, że mogą zrobić wszystko. Odsuwaliby się coraz bardziej od pierwotnego założenia biznesowego i zachęciłoby ich to do poświęcenia większej ilości czasu na budowanie software’u lub na źle przemyślaną kolekcją dla NASCAR. Nie mogliby skupić się na budowaniu prawdziwej więzi z klientem i uczeniu się tego, czego klient naprawdę chce. Pieniądze nie zawsze są rozwiązaniem.

To jest właśnie siła upadku. Może cię umocnić lub złamać — od ciebie zależy, który kierunek wybierzesz.

DOSKONAL SWOJE MOCNE STRONY

Jeśli w Shark Tank pojawiłby się ktoś i powiedział naszej grupie, że zarobił 50 dolarów ze sprzedaży — z miejsca zostałby wyśmiany. Wszyscy z rozbawienia spadlibyśmy z foteli. Jeśli jednak ta sama osoba powiedziałaby, że jej produkt kosztuje jedynie dolara i 50 dolarów ze sprzedaży wpłynęło w trzy minuty, gdy stała na parkingu lokalnego centrum handlowego i sprzedawała go z bagażnika swojego samochodu — byłaby to zupełnie inna historia. Cała nasza grupa zamilkłaby, zastanawiając się, który z rekinów jako pierwszy podejmie negocjacje i kiedy wywiąże się zażarta dyskusja. Dlaczego? Ponieważ nie zdając sobie z tego sprawy, ten początkujący przedsiębiorca potwierdziłby założenie, które otwiera drzwi i generuje biznes: sprzedałby swoje pierwsze gadżety — lub cokolwiek innego — wykorzystując potrzebę rynku w istotny sposób. Innymi słowy: zmaksymalizowałby siłę upadku i sprawił, aby zadziałała ona na jego korzyść.

Tak właśnie stało się w przypadku moim i moich partnerów, kiedy promowaliśmy FUBU na początku lat dziewięćdziesiątych. Ale świat się zmienił i strategie, które wtedy działały, niekoniecznie będą działać teraz. Istnieje jednak mnóstwo nowych rozwiązań, które pojawiły się w grze. Jednocześnie, pomimo zmian na świecie, nadal najważniejszymi elementami każdego start–upu pozostają ryzykowanie i walka do ostatniego tchu.

Zrozum jedno: założenia, które stoją za tą strategią są nadal aktualne. Odnoszę się do nich nieustannie, kiedy rozmawiam z grupą studentów lub przedsiębiorców. Ostatnio połączyłem te zasady w łatwy do zapamiętania akronim, który nazywam Zasadami rekina (Shark Points). Celem jest zachęcenie publiczności do myślenia jak rekin. Właśnie tak robimy w programie, występując w roli inwestorów. Jeśli zastanowisz się nad tym, stanowi to idealną metaforę siły upadku. Bo co wiemy na temat rekinów? Są bezlitosne, prawda? Są głodne. Żywią się bezsilnością innych, mniejszych stworzeń. Są błyskotliwe, szybkie i wiedzą, czego chcą. Podsumowując: posiadają te same cechy, które mogą ci pomóc rozkręcić biznes. Dlatego producenci programu Shark Tank z miejsca na to postawili.

Ale co jeszcze wiemy na temat rekinów? To majestatyczne zwierzęta, czyż nie? Silne, zaradne, agresywne, głodne. Dysponują one wszystkimi cechami, których będziesz potrzebował, aby poznać swój biznes. Obok rekina płyną ryby–piloty, które żywią się pasożytami na jego ciele. Oznacza to, że zachodzi relacja symbiozy, ponieważ ogromny i majestatyczny rekin nie może działać sam. Rekin również wyczuwa okazję: na przykład kroplę krwi z odległości prawie dziesięciu kilometrów. Rekin nie traci energii na małe rzeczy, ponieważ wie, że musi ją oszczędzać. Rekin pływa po całym świecie — trudno jest go zatrzymać, zwłaszcza gdy coś sobie postanowi.

Jakie zatem są podstawowe „Zasady rekina”?

1. WYZNACZ CEL

Pierwsza zasada jest prosta i sprowadza się do tego, żebyś wiedział, w jakim kierunku podążasz. Bądź realistą: oczekiwanie zbyt wielu rzeczy prowadzi do frustracji i rozczarowań. Z kolei będąc nastawionym na niewiele, możesz przegapić niektóre okazje. Zastanów się i ustal wszystko. Pomyśl o tym, co jest możliwe w najlepszym, a co w najgorszym przypadku. Pomyśl, co znajduje się w zasięgu ręki, potem sięgnij nieco dalej. Zapisz wszystko na papierze i bądź temu wierny.

2. ODRÓB PRACĘ DOMOWĄ

Niemal w każdym biznesie analiza stanowi klucz. Poznaj swoją dziedzinę, poznaj swoich przeciwników, poznaj swoje zasoby. Jeśli nie znasz się na swojej branży, jak możesz wiedzieć, co jest możliwe? Jak możesz przygotować się na to, co nadejdzie? Pomyśl w ten sposób: gdzieś tam w oceanie rekin nie zaatakuje, dopóki nie pozna swojej ofiary. Lądowy „rekin” potrzebuje tego samego połączenia zmysłu, instynktu oraz informacji, aby dominować; musi wiedzieć, że nie ma nic nowego pod słońcem. Zmierz się z tym faktem. Powiem ci to w sposób dosadny: nigdy nie stworzysz czegoś nowego. Twitter nie jest niczym innym, jak ulepszoną wersją notatki przywiązanej do nogi gołębia. Facebook nie jest niczym innym, jak niekończącym się łańcuszkiem listów lub — patrząc z innej strony — zapiskami na ścianie w łazience. Instagram jest albumem, którym dzieliłeś się z przyjaciółmi. Występują i będą występować nowe formy doręczania wiadomości, powstaną nowe rynki, pojawią się nowe sposoby przedstawiania treści. Wciąż obserwujemy to w Shark Tank. Czasami w programie pojawia się ktoś, kto mówi: „Posiadam najnowszą rzecz”. Nie, nie posiadasz. To, co być może posiadasz, to nowy sposób lub nowe podejście. Zatem częścią twojej pracy domowej jest docenienie i poznanie historii twojego pomysłu, twojego rynku i twoich przeciwników. „Głupiec może uczyć się na swoich błędach, mędrzec uczy się na błędach innych” — to powiedzenie zaczerpnąłem od Mr. Magica, oldskulowego didżeja radiowego z Nowego Yorku. Myśl, która za tym stoi, podkreśla, że nie ma nowych pomysłów; są jedynie nowe sposoby wprowadzania tych pomysłów.

3. KOCHAJ TO, CO ROBISZ

Sprowadza się to do pasji. Musisz kochać, kochać i jeszcze bardziej kochać to, co robisz, w przeciwnym razie dlaczego nie miałbyś robić czegoś innego? Tak zacząłem swój biznes: kochałem ubrania, kochałem oglądać ludzi w moich projektach, kochałem marzyć o nowych pomysłach. To jest klucz dla przedsiębiorcy, który chce odnieść sukces, influencera i innowatora, których poznasz w tej książce — każdy z nich kocha to, co robi. „Jedynym sposobem, aby tworzyć wielkie rzeczy, jest kochać to, co robisz”, mawiał Steve Jobs. Powtórzę to raz jeszcze, ponieważ jest to najważniejsze założenie: posiadaj to, co kochasz, kochaj to, co robisz i żyj tym, a znajdziesz sposób, aby się udało.

4. PAMIĘTAJ, JESTEŚ MARKĄ

Napisałem książkę na ten temat (nosi tytuł The Brand Within).Tak ją rozpocząłem: „Jesteś tym, co jesz. Jesteś tym, co nosisz na sobie. Jesteś tym, czym jeździsz, gdzie mieszkasz, co pijesz, na kogo głosujesz, co sobą reprezentujesz, jak kochasz, jak nienawidzisz, jak się poświęcasz. Zgadzasz się ze mną?”. Nadal myślę tak samo, szczególnie gdy chodzi o tworzenie biznesu lub ścieżkę kariery. Wszystko zależy od sposobu, w jaki się przedstawiasz; od tego, co pokazujesz światu i jak komunikujesz się z publicznością, klientami oraz rynkiem. To zależy od ciebie. Tylko od ciebie.

5. PŁYŃ DALEJ

Rekiny nawet podczas snu poruszają się w oceanie: płyną, planują, przygotowują się do ataku. Z takim podejściem rozpoczynaj biznes. Bądź nieustępliwy i zwinny. Podążaj za celem niezależnie od tego, co się wydarzy. Prawdziwy rekin w oceanie umiera, jeśli nie pływa — to również weź sobie do serca.

Aby jeszcze lepiej zrozumieć Zasady rekina, zajrzyj do poradnika, który stworzyłem specjalnie dla ciebie na DaymondJohn.com/PowerOfBroke (poradnik w języku angielskim — przyp. tłum.). To dynamiczne źródło zaprojektowane po to, aby przekonać cię do mojego „rekiniego” sposobu myślenia i pomóc odkryć zasoby, o których istnieniu nie miałeś pojęcia.

NIE BIERZ POD UWAGĘ JEDYNIE MOICH SŁÓW

Na kolejnych stronach mam zamiar przedstawić ci dwanaście osób, które odniosły sukces. Osób pochodzących z różnych środowisk, mających różne umiejętności, różne wizje, różne podejścia i zajmujących się różnymi gałęziami biznesu. Niech będzie jasne: te osoby nie odniosły jedynie sukcesu; one odniosły OGROMNY sukces i należą do najlepszych z najlepszych w tym, co robią, bez względu na to, co jest ich pasją i jaki mają cel.

Poznasz Gigi Butler, sprzątaczkę z Nashville, która znalazła sposób na zbudowanie babeczkowej potęgi w oparciu o rodzinny przepis i solidną, choć prostą strategię. Poznasz Roba Dyrdeka, nieustraszonego (i niezrównanego) zawodowego deskorolkarza, który zamienił swoją pasję — sporty ekstremalne — w globalną franczyzę. Poznasz Kevina Planka, założyciela i prezesa tak niebywale udanej Under Armour — marki ubrań sportowych. Poznasz Acacię Brinley, wpływową pionierkę w mediach społecznościowych, która jeszcze jako nastolatka nauczyła się jak przekuć własną markę w sukces. Poznasz Christopera Graya, studenta szkoły średniej z Birmingham. Poznasz Alabama, który studentom i ich rodzinom zapewnił dostęp do milionów dolarów niewykorzystanych stypendiów. I tak dalej, i tak dalej.

ISTOTNY FAKT: Początkowe 10 000 dolarów, zebrane przez Nicky’ego Woodmana na wypromowanie GoPro, pochodziło ze sprzedaży pasków wykonanych z muszelek i koralików na tyłach jego samochodu. Co za wspaniały przykład robienia wszystkiego, co możesz, aby osiągnąć coś więcej!

Wspólna cecha łącząca te wszystkie różne osobowości to umiejętność budowania ich sukcesów na tym samym fundamencie. Różni je droga, różnią prowadzone biznesy oraz okazje, które próbowały złapać, jest jednak kilka łączących je cech: są spragnione i zdeterminowane. Każda z nich ćwiczy siłę upadku na różne sposoby. Każda z nich musiała wspiąć się, mając niewiele pieniędzy na starcie albo nie mając ich wcale, aby znaleźć się tam, gdzie znajduje się teraz i stać najlepszą w swojej dziedzinie. Może w niektórych przypadkach ci ludzie rozwijali się, mając pewną przewagę (wiesz, pieniądze od rodziny lub kontakty zawodowe, które mogły okazać się pożyteczne), ale nigdy nie była to kluczowa kwestia i najprawdopodobniej każdy z nich powiedziałby ci to samo. Nawet gdyby nie mieli tego wsparcia i musieli zrobić wszystko od nowa (rozpocząć biznes lub wprowadzić na rynek produkt, dysponując ograniczonymi środkami), obraliby strategię podążania wbrew przeciwnościom losu, skupiając się na istocie działania.

To jest siła upadku.

Moim zamiarem jest raczej pokazanie ci tego, a nie tylko opowiadanie o tym. Mogę uderzyć się w pierś i powiedzieć, że istnieje wiele mądrych, kreatywnych, desperackich sposobów, mogących ci pomóc obrócić niekorzystną sytuację w coś pozytywnego i pozwolić, aby twój biznes kręcił się bez dużych pieniędzy, ale powiem to właśnie ja. To właśnie ja, opowiadający historię FUBU; historię, którą biorę ze sobą w drogę, gdy rozmawiam z przedsiębiorcami lub grupą studentów, a od premiery Shark Tank w sierpniu 2009 zdarza mi się to coraz częściej. Dlaczego? Do czasu emisji pierwszego sezonu kojarzono mnie jedynie jako magnata mody związanego z hip–hopem. Choć zajmowałem się różnymi dziedzinami biznesu — perfumami, muzyką, filmami, alkoholem, biżuterią i akcesoriami — przed Shark Tank większość ludzi znała mnie jako gościa od FUBU. Pod koniec pierwszej serii reality show zostałem zasypany zaproszeniami na spotkania z grupami przedsiębiorców. Podczas nich udzielałem wywiadów, dzieląc się moimi pomysłami na temat tego, co jest potrzebne, aby rozpocząć i utrzymać biznes, kiedy zaczynasz od zera. Dzięki tym rozmowom uświadomiłem sobie, że możemy pomóc sobie nawzajem, wymieniając się swoimi historiami.

Jednak, jak powiedziałem wcześniej, nie musisz słuchać tylko mnie, dlatego światło kieruję na innowatorów, których za chwilę poznasz — kreatywnych, pracowitych, zaradnych wizjonerów, którzy znaleźli sposób na to, jak zrobić coś z niczego. Poznaj ich historie. Może znajdziesz w nich inspirację do tego, aby siła upadku zadziałała na twoją korzyść.