Wyrazy uznania za książkę Leczenie odżywianiem. Stany zapalne

„Książka stanowi kompilację wielu opisanych w literaturze metod odżywiania mających na celu leczenie stanów zapalnych. Jednocześnie jest napisana w sposób przystępny i zrozumiały dla każdego. Najważniejsze punkty są wyróżnione jako «ciekawostki», co ułatwia ich zapamiętanie. Bardziej skomplikowane zagadnienia dotyczące żywienia są bardzo dokładnie wyjaśnione, na przykład wskaźnik masy ciała (BMI) – jak go obliczyć i co ma wspólnego ze stanami zapalnymi. Podsumowując – moim zdaniem jest to pozycja zajmująca, wyczerpująca temat i oparta na doświadczeniu, przeznaczona dla każdego, kto poszukuje naturalnych sposobów łagodzenia bólu i zaburzeń będących rezultatem przewlekłych stanów zapalnych”.

– Kathy J. Shattler, MS, RDN

zarejestrowana dietetyczka, Virtual Nutritional Synergy

„Ksiązka Stany zapalne mogłaby równie dobrze nosić tytuł «Krok po kroku od jedzenia do lepszego życia». Zawiera ona proste i zrozumiałe objaśnienia oraz rzetelne informacje dotyczące żywienia, bez odwoływania się do sztuczek czy chwilowych mód. Jest skonstruowana w taki sposób, że każdy rozdział stanowi uzupełnienie poprzedniego, ale także odrębną jednostkę. Czytelnik może otworzyć książkę na losowo wybranej stronie i znaleźć tam zarówno sugestie praktyczne, które łatwo wprowadzić w życie, jak i rady, które poprawią jego wybory żywieniowe. Porady, zestawienia i wskazówki dotyczące jadłospisu zawierają wszystkie zalecenia, o których my, jako dietetycy, uczymy, przedstawione w sposób możliwy do zrealizowania. Jest to pozycja obowiązkowa dla czytelników, którzy nie są specjalistami od żywienia, ale pragną poprawić swoje nawyki żywieniowe. Dla zawodowych dietetyków jest to natomiast modelowy przykład tego, jak w przystępny sposób przedstawiać informacje dotyczące żywienia”.

– Mavis Miller RD,

CSG, LD

„Książka autorstwa Kim Tessmer stanowi kompendium wiedzy o stanach zapalnych i odżywianiu dla każdego. Obecnie choroby i dolegliwości wynikające ze stanów zapalnych przybierają skalę epidemii. Kim prowadzi czytelnika przez trudny temat przewlekłych stanów zapalnych, wyposażając go w wykonalny przepis na zdrowy tryb życia, pomagający je zwalczyć. Jest to lektura obowiązkowa dla każdego, kto jest zainteresowany utrzymaniem dobrego stanu zdrowia i zapobieganiem chorobom”.

– Whitney Ahneman

MS, RDN, CDE, CLT

„Rzetelne porady dietetyczne od doświadczonego dietetyka. Książka pani Tessmer, pełna praktycznych wskazówek dotyczących żywienia, jest wspaniałym poradnikiem dla każdego, kto jest zainteresowany zdrowym odżywianiem”.

– Colleen D. Webb

MS, RDN, CLT

Książkę tę dedykuję wszystkim osobom zmagającym się na co dzień z problemami związanymi z przewlekłymi stanami zapalnymi i ich skutkami. Mam nadzieję, że pomoże ona wam zmniejszyć ból i poczucie frustracji, które towarzyszą tym dolegliwościom. Wykorzystajcie tę lekturę, aby wzmocnić w sobie postanowienie przeprowadzenia niezbędnych zmian prowadzących do lepszego samopoczucia i utrzymania dobrego zdrowia przez całe życie. Możliwość dedykowania moich książek Tacie i zmarłej Mamie, za którą bardzo tęsknię, jest dla mnie prawdziwym przywilejem. Jestem im obojgu bardzo wdzięczna za przekazanie mi daru chęci niesienia pomocy innym. Jest on źródłem mojej pasji, która pozwala mi być dietetyczką i pomagać innym w ich zmaganiach.

W czasie pisania tej książki autorka była przekonana o słuszności wszystkich informacji w niej zawartych, jednak wiedza dotycząca stanów zapalnych w organizmie zmienia się wraz z prowadzonymi wciąż badaniami. Bądź na bieżąco z najnowszymi odkryciami i informacjami pochodzącymi ze sprawdzonych źródeł i konsultuj się z lekarzem. Autorka nie ponosi odpowiedzialności za jakikolwiek uszczerbek na zdrowiu, niezależnie od jego natury. Autorka nie ponosi odpowiedzialności za żadne zaniedbania, błędy interpretacyjne czy nieścisłości, które mogą znajdować się w tej książce. Autorka nie promuje żadnego produktu ani firmy wymienionej w tej książce. Przed użyciem jakichkolwiek suplementów skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Autorka nie jest pracownikiem ochrony zdrowia, a niniejsza książka nie powinna być traktowana jako porada medyczna; treści w niej zawarte nie mogą zastępować prawidłowo przeprowadzonej diagnostyki ani regularnych wizyt u lekarza.

Podziękowania

Pragnę gorąco podziękować mojemu wspaniałemu mężowi, Gregowi, który ciężko pracuje, dzięki czemu ja mogę poświęcić się temu, co kocham. Dziękuję także mojej córce Tori, zawsze bardzo cierpliwej i dającej mamie czas, aby mogła pisać w spokoju. Chcę podziękować moim kolegom po fachu, którzy pełnili rolę ekspertów i służyli radą. Specjalne podziękowania kieruję do Whitney Ahneman, MS, RDN, CLT, oraz wszystkich dietetyków, którzy znaleźli chwilę w swoim napiętym grafiku, aby zrecenzować tę książkę i pomóc uczynić ją jeszcze lepszą.

Wstęp

Słowo „zapalenie” przywodzi na myśl wiele skojarzeń, takich jak zaczerwienienie, ból, opuchlizna i uczucie gorąca. Wszystkie one mogą wystąpić w przypadku ostrego stanu zapalnego. Kiedy spadniesz z roweru i stłuczesz kolano albo zatniesz się nożem, w miejscu zranienia zwykle występują wszystkie wyżej wymienione objawy ostrego stanu zapalnego. Są to oznaki naturalnej reakcji obronnej i odpornościowej organizmu na uszkodzenie tkanek. Zaczerwienienie, ból, opuchlizna i uczucie rozpalenia to dobre znaki – świadczą o tym, że nasz system odpornościowy zachowuje się prawidłowo i wysyła białe krwinki do zranionego obszaru, aby naprawić uszkodzoną tkankę.

W niniejszej książce zostaną omówione obydwa rodzaje stanu zapalnego, jednak skupimy się głównie na stanie zapalnym zwanym przewlekłym lub ogólnoustrojowym, który może mieć ogromny wpływ na nasze zdrowie i stanowić przyczynę wielu dolegliwości. Przewlekły stan zapalny jest odpowiedzialny za więcej problemów zdrowotnych, niż nam się wydaje. W niektórych przypadkach reakcja zapalna wywołana jest nieprawidłowo i/lub nigdy nie ustępuje. Taka sytuacja prowadzi do przewlekłego stanu zapalnego, który osłabia układ odpornościowy, a organizm stopniowo traci energię i staje się podatny na inne zagrożenia.

W badaniach dowiedziono, że skutki takiego niewidocznego, ale przewlekłego stanu zapalnego mogą wpływać na proces starzenia oraz przyczyniać się do występowania chorób związanych z wiekiem, takich jak choroby serca, reumatoidalne zapalenie stawów, astma, cukrzyca, niektóre rodzaje nowotworów złośliwych, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera czy choroby autoimmunologiczne – a to zaledwie kilka przykładów. Uważa się, że czynniki genetyczne mogą mieć wpływ na ryzyko wystąpienia przewlekłego stanu zapalnego. Pocieszającą wiadomością jest jednak to, że uważa się również, iż dieta i styl życia mogą to zmienić, a przecież możemy kontrolować jedno i drugie. Niniejsza książka pomoże wam odkryć, w jaki sposób zmienić dietę i styl życia, aby móc się uchronić przed przewlekłym stanem zapalnym teraz i w przyszłości. Nadszedł czas, abyście zmienili podejście do własnego zdrowia – w tej książce znajdziecie odpowiedź, jak leczyć odżywianiem stany zapalne.

Rozdział 1

Rozwiewamy wątpliwości dotyczące stanów zapalnych

Określenie „stan zapalny” stało się ostatnio modne – i nie bez powodu! Stany zapalne są dziś obszernym polem zainteresowania badaczy zajmujących się medycyną, którzy odkrywają, że mogą one być główną przyczyną występowania przewlekłych dolegliwości i chorób. Nie każdy stan zapalny jest zły; w tym rozdziale dowiemy się więcej na ich temat i zapoznamy się z różnicami między ostrym a przewlekłym stanem zapalnym.

Jaka jest różnica między ostrym a przewlekłym stanem zapalnym?

Mimo że określenie „stan zapalny” nie wywołuje najlepszych skojarzeń, nie każdy stan zapalny jest zły. Ostry stan zapalny jest częścią reakcji obronnej organizmu i próbą obrony przed infekcją oraz jej skutkami. W przypadku skaleczenia lub otarcia skóry, stłuczenia kolana, a nawet infekcji bakteryjnej płuc (np. zapalenia oskrzeli) objawy stanu zapalnego pokazują, jak wygląda biologiczna reakcja obronna organizmu mająca na celu usunięcie szkodliwych czynników i rozpoczęcie procesu zdrowienia. W czasie trwania stanu zapalnego organizm produkuje białe krwinki i różne substancje, które mają chronić go przed wpływami z zewnątrz. Skaleczenia, rany, zakażenia i uszkodzenia tkanki nie zagoiłyby się bez ostrego stanu zapalnego. Jest to szybki, krótki, zupełnie normalny i konieczny proces pomagający chronić nasz organizm. W tym wypadku jest on korzystny.

CIEKAWOSTKI: Stan zapalny nie zawsze oznacza obecność infekcji. Przyczyną powstawania infekcji są bakterie, wirusy lub grzyby, natomiast ostry stan zapalny jest reakcją obronną organizmu przed konkretną infekcją.

Drugą stroną medalu jest przewlekły stan zapalny, który ma zupełnie inny charakter. Jest on ciągły i długotrwały – może trwać od kilku miesięcy do wielu lat – i odgrywa w organizmie dużo bardziej zagadkową rolę. Przewlekły stan zapalny może być skutkiem ostrego stanu zapalnego wywoływanego przez stale utrzymujący się bodziec i/lub sytuacji, w której organizm traci zdolność wygaszenia ostrej reakcji zapalnej. Stan zapalny powoduje wówczas uszkodzenie zdrowych tkanek i komórek bez udziału zewnętrznych „najeźdźców”. Przewlekły stan zapalny może być również spowodowany reakcją autoimmunologiczną, która może uszkodzić wiele obszarów organizmu – od układu pokarmowego, przez serce, po stawy. Zasadniczo organizm reaguje w taki sposób, jakby zdrowe tkanki były zainfekowane lub chorobowo zmienione, mimo że nie ma to miejsca. Problemy zaczynają się wtedy, gdy przewlekły stan zapalny atakuje zdrowe tkanki, wywołując wiele chorób i dolegliwości lub stając się ich przyczyną pierwotną.

CIEKAWOSTKI: Przewlekły stan zapalny niekiedy określa się mianem ogólnoustrojowego stanu zapalnego (ang. systemic inflammation). O tego rodzaju stanie zapalnym mówimy wtedy, gdy obejmuje on nie tylko zaatakowane tkanki, ale również śródbłonek naczyń krwionośnych i całe organy. Może on powodować wiele problemów zdrowotnych i prowadzić do poważnego uszczerbku na zdrowiu.

Jakie dolegliwości i choroby są związane ze stanami zapalnymi?

Bardzo wiele problemów zdrowotnych ma związek zarówno z ostrym, jak i przewlekłym stanem zapalnym. Ponadto istnieje wiele zaburzeń autoimmunologicznych, z powodu których układ odpornościowy omyłkowo inicjuje reakcję zapalną, mimo że organizm nie ma się przed czym bronić.

Przykłady chorób i dolegliwości związanych z ostrym stanem zapalnym:

ostre zapalenie oskrzeli,

zainfekowane wrastające paznokcie u stóp,

skaleczenie lub guz (np. na czole),

ból gardła,

ostre zapalenie zatok przynosowych,

ostre zapalenie migdałków podniebiennych,

ostre zapalenie wyrostka robaczkowego,

zatkany nos,

skręcenie kostki,

oparzenie.

Rozwój konkretnej choroby zależy od miejsca wystąpienia odpowiedzi odpornościowej. Dla przykładu, jeśli odpowiedź lub zaburzenie pojawi się w komórkach jelitowych, może to prowadzić do nieswoistego zapalenia jelit, w tym choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Mimo że wiele dolegliwości i chorób ma różne przyczyny, mechanizm łączący przewlekły stan zapalny i chorobę jest potwierdzony przez ich identyczny rozwój.

Przykłady chorób i dolegliwości związanych z przewlekłymi stanami zapalnymi, które z natury mają charakter zapalny lub są zaburzeniem autoimmunologicznym:

astma,

reumatoidalne zapalenie stawów,

nieswoiste zapalenie jelit, np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna,

zespół jelita drażliwego (IBS),

toczeń,

fibromialgia (często zespół objawów związanych z innym zaburzeniem autoimmunologicznym),

przewlekłe zapalenie zatok przynosowych,

zapalenie ścięgien,

zapalenie uchyłków jelit (może być również związane z ostrym stanem zapalnym),

zapalenie dziąseł,

nadwrażliwość na gluten/celiakia,

łuszczyca,

miażdżyca naczyń krwionośnych/choroby serca,

cukrzyca typu 2/insulinooporność,

choroba Hashimoto.

Istnieje także wiele dolegliwości, których przyczyną, zgodnie z najnowszymi odkryciami naukowców, może być przewlekły stan zapalny. Są to między innymi: miażdżyca naczyń krwionośnych/choroby serca, nadciśnienie, zespół metaboliczny, otyłość, niektóre nowotwory złośliwe, alergie, choroby pęcherzyka żółciowego, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, a także być może choroba Alzheimera. Choroby serca są główną przyczyną śmierci Amerykanów, ale czy wiedziałeś, że są najczęściej wywoływane przez procesy zapalne? Stan zapalny może także spowodować podniesienie się poziomu „złego” cholesterolu (LDL), który stanowi największy czynnik ryzyka wystąpienia chorób serca. Można zmienić dietę i styl życia, by obniżyć poziom cholesterolu, a nawet przyjmować leki, lecz aby móc rozwiązać problem, trzeba dotrzeć do głównej przyczyny przewlekłego stanu zapalnego. Działa tu efekt domina. I wkracza tu również temat diety. Główną przyczyną występowania stanu zapalnego u Amerykanów jest sposób odżywiania – zarówno uboga dieta, jak i ukryte nietolerancje pokarmowe – a nad nim mamy kontrolę.

Czy fibromialgia jest zaburzeniem związanym ze stanem zapalnym?

Fibromialgia jest zaburzeniem przewlekłym, które wywołuje rozległe bole mięśni i stawów, bolesne punkty tkliwe, obezwładniające zmęczenie i wiele innych dotkliwych objawów, łącznie z depresją. Jest to jedno z najpowszechniejszych, po chorobie zwyrodnieniowej stawów, schorzeń mięśniowo-szkieletowych, dotykające głównie kobiety. Większość specjalistów zalicza je do zaburzeń związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów, mimo że nie jest to tak naprawdę forma tej choroby. Fibromialgia jest jednak uważana za reumatyczny zespół chorobowy, będący zaburzeniem uszkadzającym stawy i/lub tkanki miękkie, powodujący przewlekły ból. Nie wywołuje on stanu zapalnego ani uszkodzenia stawów w taki sposób, jak choroba zwyrodnieniowa stawów.

Przyczyna tego schorzenia nadal pozostaje niejasna. Przypuszcza się, że ma ono coś wspólnego z genami i dziedziczeniem i ujawnia się najczęściej na skutek działania czynnika wyzwalającego, często mającego charakter reumatyczny, takiego jak toczeń, choroba zwyrodnieniowa stawów i/lub reumatoidalne zapalenie stawów. Mimo że fibromialgia nie powoduje stanu zapalnego, często jest rozpoznawana i leczona takimi samymi metodami, aby go zredukować. Metody te to leczenie farmakologiczne, ćwiczenia, nawyki związane ze snem, relaksacja i zmiana sposobu żywienia. Korzyści wynikające z dodania lub usunięcia konkretnych produktów z diety są dla każdego różne, dlatego w rozpoznaniu czynników wyzwalających ból oraz produktów poprawiających samopoczucie niezwykle pomocne jest prowadzenie dziennika odżywiania. Zastosowanie rad zawartych w niniejszej książce może w tym pomóc, a z pewnością nie zaszkodzi.

Dalsza część książki dostępna w wersji pełnej

Rozdział 2

Związki stanu zapalnego z odżywianiem i nie tylko

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 3

Zmiany w diecie i stylu życia w pięciu krokach

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 4

10 produktów zakazanych i 10 produktów zalecanych w zwalczaniu stanu zapalnego

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 5

Planowanie jadłospisu i przewodnik po zakupach

Dostępne w wersji pełnej

Rozdział 6

Jadłospis na 14 dni i gromadzenie zapasów

Dostępne w wersji pełnej

Materiały źródłowe

Dostępne w wersji pełnej

Bibliografia

Dostępne w wersji pełnej

TYTUŁ ORYGINAŁU:
Your Nutrition Solution to Inflammation

Redaktor prowadząca: Ewelina Sokalska
Redakcja: Juliusz Poznański
Korekta: Ewa Popielarz
Projekt okładki: Łukasz Werpachowski
Zdjęcie na okładce: © Amy_Lv (iStock.com)

Your Nutrition Solution to Inflammation © 2015 Kimberly Tessmer

Original English language edition published by The Career Press, Inc. 12 Parish Drive, Wayne, NJ 07470, U.S.A. All rights reserved

Copyright © 2018 for Polish edition by Wydawnictwo Kobiece Łukasz Kierus Copyright © for Polish translation by Joanna Żywina

Wszelkie prawa do polskiego przekładu i publikacji zastrzeżone. Powielanie i rozpowszechnianie z wykorzystaniem jakiejkolwiek techniki całości bądź fragmentów niniejszego dzieła bez uprzedniego uzyskania pisemnej zgody posiadacza tych praw jest zabronione.

Wydanie elektroniczne

Białystok 2018

ISBN 978-83-66074-58-3

Facebook- logo czb_fmt
Bądź na bieżąco i śledź nasze wydawnictwo na Facebooku:

www.facebook.com/vivantepl

www.vivante.pl

Wydawnictwo Vivante

E-mail: wydawnictwo@vivante.pl

Dział handlowy: zamowienia@vivante.pl

Plik opracował i przygotował Woblink

woblink.com