Tytuł oryginału

DRAGON SPRINGS ROAD

Copyright © 2017 by Janie Chang.

By arrangement with the author

All rights reserved.

Projekt okładki

Elsie Lyons

Opracowanie graficzne okładki

Ewa Wójcik

Zdjęcie na okładce

© ILINA SIMEONOVA/Trevillion Images;

Jun Mu/Shutterstock.com;

Rocket Photos – HQ Images/Shutterstock.com;

AkimD/Shutterstock.com; Moopixel/Shutterstock.com;

italianphoto/Shutterstock.com

Redaktor prowadzący

Joanna Maciuk

Redakcja

Anna Płaskoń-Sokołowska

Korekta

Maciej Korbasiński

ISBN 978-83-8123-774-1

Warszawa 2018

Wydawca

Prószyński Media Sp. z o.o.

02–697 Warszawa, ul. Gintrowskiego 28

www.proszynski.pl

Dla Geoffreya

ROZDZIAŁ 1

Listopad 1908 roku, Rok Małpy

Rano, zanim odeszła, moja matka zapaliła kadzidełko przed ołtarzykiem Lisa.

W tamtym tygodniu umarli cesarz Guangxu i cesarzowa wdowa. Matka powiedziała, że nowy cesarz to mały, niespełna trzyletni chłopiec imieniem Puyi. Dziecko dwa razy młodsze ode mnie władało Chinami i matka modliła się za niego. I za nas.

Z zamkniętymi oczami i złożonymi dłońmi klęczała, kołysząc się w przód i w tył. Nie słyszałam modlitw, które mruczała, starałam się tylko ją naśladować, choć nie mogłam się powstrzymać przed zerkaniem na obrazek przyklejony do ceglanej ściany: barwną odbitkę przedstawiającą kobietę w powłóczystych jedwabiach, z twarzą słodko pustą, z jedną ręką uniesioną w geście błogosławieństwa. U jej stóp siedział wielki czerwony lis. Duch Lisa, wyobrażony pod postacią ludzką i zwierzęcą.

Ołtarz był zwykłym niskim stołem przysuniętym do kuchennej ściany. Na popękanym drewnianym blacie stał gliniany dzban wypełniony piaskiem. Matka pozwoliła mi wetknąć weń ostatnią garść kadzidełek, a nawet zapalić zapałkę. Tamtego ranka nie miałyśmy żadnego jedzenia na ofiarę poza kilkoma wysuszonymi śliwkami.

Lis przyglądał mi się ze swym namalowanym uśmiechem.

Po odmówieniu modlitwy matka założyła mi nową zimową tunikę.

– Zostań tu, Jialing – powiedziała, przepychając ostatni sznurkowy guzik przez pętelkę. – Bądź cicho i nie pozwól, żeby ktokolwiek się dowiedział, że tu jesteś. Zostań w Zachodnim Domostwie, dopóki mama nie wróci.

Minęły jednak trzy dni, a ona nie wróciła.

Mieszkałyśmy tylko we dwie w głównym domu Zachodniego Domostwa. Zwykle spałam z mamą w jej łóżku, ale byłam też przyzwyczajona do spędzania nocy w pokoju zabaw. Mieścił się w erfangu, parterowym skrzydle złożonym z pięciu pomieszczeń. Drzwi wychodziły na werandę biegnącą wzdłuż frontu, z niej zaś schody prowadziły na brukowany dziedziniec. Naprzeciwko znajdował się drugi erfang, ale ten był zrujnowany, z zawalonym dachem.

Kiedy Szlachetny Wujek odwiedzał moją matkę, musiałam opuszczać główny dom. Matka wysyłała mnie do pokoju zabaw, skąd zabierała mnie rano po jego odejściu. Wówczas nasze spokojne życie wracało do normy.

Czasami wyjeżdżała ze Szlachetnym Wujkiem na dzień lub dwa, ale nigdy na tak długo.

W pierwszy dzień nieobecności matki przekartkowałam kilka książek w pokoju zabaw, potem wyszłam na dziedziniec, żeby strząsnąć śliwki z drzew. Usuwałam wysuszony miąższ i chowałam pestki do kieszeni. Osmalonym końcem patyka z kuchennego pieca narysowałam szachownicę na bruku dziedzińca i w jej kratkach umieszczałam pestki. Rano i po południu trzęsłam drzewami w nadziei na nowy zbiór owoców, który pozwoli mi uzupełnić pionki w mojej grze.

Po dwóch dniach zaczęłam jeść śliwki, choć smakowały pleśnią.

Głównie jednak wypatrywałam i wyczekiwałam powrotu matki.

Frontowy dziedziniec był mniejszy, brama wychodziła na Drogę Smoczych Źródeł. Lata temu matka zepchnęła w kąt muru otaczającego dziedziniec połamane meble, po czym związała drewniane nogi i oparcia, tworząc w ten sposób stabilną platformę, na którą mogłyśmy się wdrapywać. Z tej grzędy szpiegowałyśmy zewnętrzny świat.

Wiciokrzew pnący się po szczycie muru nie miał liści, ale plątanina łodyg była dość gęsta, by zapewnić osłonę. Patrząc w dół na lewo, widziałam frontowy dziedziniec Środkowego Domostwa, domu Szlachetnego Wujka i jego rodziny. W murze oddzielającym dziedzińce była furtka, ale korzystał z niej jedynie Szlachetny Wujek.

Po prawej biegła ulica. Stojąc na palcach, zerkałam przez łodygi z nadzieją, że zobaczę matkę wysiadającą z lektyki albo rikszy, ale widziałam tylko naszych sąsiadów, nieświadomych mojej obecności, niedbających o mnie.

Wróciłam przed ołtarz Lisa i uklękłam do modlitwy. Kołysałam się na piętach ze wzrokiem utkwionym w obrazku przyklejonym do ściany. W nozdrza łaskotał mnie zatęchły zapach kadzidełka. Proszę, sprowadź z powrotem moją mamę. Ale kobieta wpatrywała się w dal, a zwierzę tylko się uśmiechało.

„Duchy Lisa niemal zawsze są kobiece”, powiedziała kiedyś matka. „Pojawiają się pod postacią lisa albo pięknych kobiet. Pomagają tym, którzy się z nimi przyjaźnią. Współczują zwłaszcza nieszczęśliwym niewiastom”.

Rozważałam teraz słowa matki. Modliła się do Lisa, ponieważ była nieszczęśliwa?

Tamtej nocy śniłam, że ogarnięta przerażającą pewnością, iż matka odeszła na zawsze, samotnie błąkałam się po Drodze Smoczych Źródeł. Strach wyrwał mnie ze snu w szare światło brzasku. Byłam zupełnie sama. Płakałam i płakałam, lecz nikt nie wysłuchał moich rozpaczliwych lamentów. Zwinęłam się w kłębek pod kołdrą i ukołysałam do snu szlochami.

Nazajutrz rano położyłam się kompletnie ubrana na wąskim łóżku, naciągnęłam kołdrę na głowę i próbowałam się rozgrzać. Talerz na podłodze drwił ze mnie resztkami kurczaka i ryżem w liściach lotosu, do których wciąż przywierał aromat czosnku i oleju sezamowego. Bolał mnie brzuch, mocny ucisk skręcał mi wnętrzności. Zaczęłam żuć liść lotosu, kiedy jednak próbowałam go przełknąć, twarde włókna wywołały odruch wymiotny i wyplułam je na podłogę.

Wreszcie wyszłam na dziedziniec napić się wody ze studni. Uklękłam przy niskiej cembrowinie i odepchnęłam drewniane wieko. Spuściłam metalowy kubek, a kiedy usłyszałam chlupot w mrocznej głębinie, zaczęłam ciągnąć linę, przekładając dłonie, tak jak uczyła mnie matka. Mając w pamięci jej przestrogi, pilnowałam, żeby nie przechylić się za mocno nad kamiennym brzegiem, i na powrót nałożyłam wieko. Nie chciałam skończyć jako duch topielicy, z mokrymi włosami przyklejonymi do twarzy, która wabi ofiary, by podzieliły jej los.

To nie potrwa długo, odezwał się ktoś za moimi plecami. Nadchodzą ludzie. Słyszę ich na drodze. Głos był wysoki, wymowa precyzyjna.

Okręciłam się na pięcie. Zwierzę z rdzawym futrem ziewnęło, pokazując różowy język i ostre białe zęby. Wyglądało jak jeden z bezdomnych psów włóczących się po Drodze Smoczych Źródeł, ale było smukłe, choć nie wychudzone, i miało puszysty ogon. Lis. Oczy lśniły mu bursztynową żółcią, w głębinach czarnych źrenic połyskiwały zielone cętki. Pysk miało długi i elegancki, łapy schludne, z czarnymi skarpetkami. A potem zniknęło.

Przestraszona, upuściłam kubek i opadłam na ziemię, przyciskając plecy do studni. Czy zasnęłam i wyśniłam sobie to stworzenie?

Później usłyszałam głosy. Obce głosy. Wykrzykujące polecenia i odpowiedzi.

Pobiegłam przez bambusowy zagajnik na frontowy dziedziniec i wdrapałam się na stos mebli. Brama sąsiedniego domu stała otwarta. Z ulicy dobiegały podniecone śmiechy i gwar, później rozległ się stanowczy kobiecy głos:

– Cisza! Okażcie szacunek duchom w naszym nowym domu!

Paplanina ustała jak nożem uciął.

– Wszystkie drzwi i okna są otwarte, Stara Pani. – Krępy mężczyzna w prostym niebieskim stroju służącego szedł przez dziedziniec w kierunku bramy. – Duchy, które nie chciały zostać, z pewnością już odeszły.

– Czy wszyscy coś niosą? – To był męski głos, niski i jowialny. – Nie możemy przekroczyć progu nowego domu z pustymi rękami.

Przez bramę wszedł mężczyzna ze stosikiem książek pod pachą. Jego okrągłą twarz rozjaśniał entuzjastyczny uśmiech, długi warkoczyk miał ten sam ciemny połysk co satynowa czapeczka.

Staruszka przy jego boku białe włosy uczesała w ciasny kok, czoło zaś przykryła szeroką opaską z czarnego jedwabiu. Niosła dwa zwoje i drobiła na maleńkich stópkach. Za nimi na dziedziniec weszła para młodszych kobiet. Jedna, z okrągłą roześmianą twarzą i zaokrąglonym brzuchem, o biodro opierała kosz z owocami. Druga była wysoka i blada, z mocno zaciśniętymi ustami, przez co wyglądała na skwaszoną; przez chude ramię miała przewieszony prostokąt haftowanej tkaniny.

Za kobietami podążali młody mężczyzna i dziewczyna. On niósł pudełko z laki, ona przykryty kosz. Była wysoka, wzrostem niemal dorównywała mojej matce, włosy miała splecione w dwa ciężkie warkocze związane wstążkami, błyszczące i gęste. Watowana zimowa tunika z granatowej flaneli sięgała jej do kostek.

Następna była służąca, która prowadziła za rękę małego chłopca. Orszak zamykały dwie kolejne służące; rozglądały się na wszystkie strony, patrzyły też w górę, ale nie dostrzegły mojej buzi między pnączami.

– Lao-er, gdzie jest nasze szczęśliwe drzewo pomarańczowe? – Jowialny głos należał do okrągłolicego mężczyzny. Stał na progu wewnętrznej bramy, gotów do wejścia na główny dziedziniec. – Rusz się, zasadź je!

Służący, który pierwszy się odezwał, otworzył szeroko bramę wejściową i wtoczył taczkę z narzędziami ogrodniczymi i małym drzewkiem pomarańczowym z korzeniami owiniętymi w zabłocony jutowy worek. Niewielka procesja przeszła przez wewnętrzną furtę na małe podwórze. Za nią kolejni robotnicy pchali taczki załadowane meblami i innym dobytkiem.

Mojej matki nie było pośród krążących tam i z powrotem ludzi.

Wróciłam na dziedziniec i potrząsnęłam śliwą rosnącą na skraju bambusowego zagajnika. Na ziemię spadły cztery pomarszczone owoce. Podniosłam je i zjadłam, nie przejmując się piaskiem, który je oblepiał. Wyplułam pestki i ułożyłam na szachownicy.

Nagłe skrzypnięcie kazało mi uciec do pokoju zabaw: ktoś otworzył furtkę łączącą dwa frontowe dziedzińce. Czekałam, klęcząc przy oknie. Przez ażurowe okiennice zobaczyłam wchodzącą postać. To była ta wysoka dziewczyna.

Na moment zniknęła mi z oczu, bo ścieżka prowadziła przez bambusowy zagajnik, potem znów się pojawiła, minęła skalniak, weszła pod ogrodowy łuk. Nie śpieszyła się, przystawała, by popatrzeć na głaz, obdarty z kory pień bambusa, rzeźbiony kamień łuku. Powiodła spojrzeniem po dziedzińcu i otaczających go zabudowaniach, piętrowym głównym domu na końcu, erfangu, w którym się ukrywałam, zrujnowanym erfangu naprzeciwko, po bambusowym zagajniku. Weszła po schodach na werandę głównego domu i przez ażurowe okna zajrzała do pokojów, gdzie mieszkałyśmy z matką. Wróciła na dziedziniec i zatrzymała się, by popatrzeć na pestki leżące na prowizorycznej szachownicy.

Pokaż się jej, powiedział głos.

Zamrugałam na widok Lisa, który pojawił się koło mnie. Wyciągnęłam rękę, by go dotknąć, sprawdzić, czy jest prawdziwy. Stworzenie lekko mnie polizało, dotyk jego szorstkiego języka dodał mi odwagi.

– Kim jesteś? – szepnęłam.

Twoja matka paliła kadzidełka dla ducha Lisa. Nie pamiętasz?

Matka lubiła opowiadać historie o duchach Lisa.

– Jesteś złym czy dobrym duchem?

Warknął lekceważąco.

Jak mogę powiedzieć, czy ktokolwiek jest naprawdę zły czy dobry? Jestem Lisem od setek lat i z tego, co widziałam, wiem, że trzeba wielu pokoleń, by konsekwencje do końca się wypełniły.

Odpowiedź wydała mi się bez sensu, choć jej następne słowa już nie. Idź do tej dziewczyny. Da ci coś do zjedzenia.

– Mama mówiła, żebym nikomu się nie pokazywała – powiedziałam, lecz mój protest zabrzmiał słabo. Pustka w brzuchu była ważniejsza.

W odpowiedzi Lisica popchnęła mnie w stronę drzwi.

Pierwszą rzeczą, którą dostrzegłam z bliska, były oczy dziewczyny. Jej wygląd nie przyciągał uwagi, rysy miała pospolite, gładkie i płaskie na zwyczajnej twarzy, za to oczy wielkie i głęboko osadzone, poważne i spokojne.

Przemówiła pierwsza:

– Sąsiedzi mówili, że po wyprowadzce rodziny Fong przez dwie noce słyszeli płacz. Według nich to zjawa konkubiny, która popełniła samobójstwo. Widziałaś taką zjawę?

Pokręciłam głową. Matka nigdy nie wspominała o żadnych zjawach.

– To ty płakałaś, prawda? – zapytała dziewczyna. – Tak myślałam. Wiedziałam, że ktoś tu jest, jak zobaczyłam pestki śliwek. Nadal są wilgotne.

– Widziałaś moją matkę? – Pytanie samo stoczyło się z mojego języka, ważniejsze niż jedzenie.

– Kto jest twoją matką?

– Na imię ma Mama. – Jak inaczej mogłaby się nazywać? Dziewczyna jednak patrzyła na mnie, jakby oczekiwała czegoś więcej. – Odjechała z tamtymi, ale wróci.

– Dlaczego nie pojechałaś z nią? – Od kilku dni sama zadawałam sobie to pytanie. Teraz mogłam tylko bez słowa umknąć spojrzeniem. – Jak się nazywasz?

– Jialing.

– Moje rodowe nazwisko brzmi Yang – powiedziała dziewczyna. – Yang Anjuin. A twoje?

– Zhu. Tak mi się wydaje. – Jak to możliwe, że nie znałam własnego nazwiska? Mama rzadko o nim wspominała, jakby nie było dla niej ważne. Zawsze nazywała mnie Jialing. „Moja mała Ling-ling”, czasami droczyła się ze mną, a brzmiało to jak dźwięk dzwonka.

– Chodźmy porozmawiać z moją babką, Jialing.

Anjuin wyciągnęła rękę, a ja ją ujęłam. Palce miałam zimne i dość lepkie, ale ona trzymała mnie mocno i patrzyła na mnie czystymi, wypełnionymi dobrocią oczami. Moja czujność się rozproszyła i kiedy ścisnęła mi dłoń, odwzajemniłam uścisk.

Gdy wychodziłyśmy, usłyszałam szelest w bambusach. W mojej głowie zabrzmiało ostrzeżenie, bym nikomu nie wspominała o duchu Lisa.

I bądź grzeczna, dodał głos. Bądź grzeczna i ułatw im decyzję, by pozwolili ci zostać.

– Musisz ją nazywać babką Yang – szepnęła Anjuin.

Z dziedzińca Środkowego Domostwa posłała służącego, żeby uprzedził jej babkę. W głównym domu weszłyśmy do pokoju na parterze. Domownicy już się tam zgromadzili i wszyscy wzajemnie się przekrzykiwali. Nigdy dotąd nie widziałam tylu osób w jednym miejscu. Przywarłam do dłoni Anjuin.

– Więc to jej płacz słyszeli sąsiedzi – powiedziała młoda kobieta z zaokrąglonym brzuchem. – Sama widzisz, Pierwsza Żono, nie ma żadnych duchów. Nasz nowy dom nie jest nawiedzony.

– Ona jest złym omenem – odparła druga kobieta. Wydawała się o wiele starsza, choć może powodem były jej chuda figura i skwaszona, niezadowolona mina. Gdy na nią zerknęłam, przeszyła mnie spojrzeniem.

Anjuin zaprowadziła mnie na drugi koniec pokoju, gdzie na leżance odpoczywała starsza kobieta. Okrągłolicy jowialny mężczyzna stał obok niej, ale to ona przyciągnęła moją uwagę. Dała mi znak dłonią i Anjuin lekko mnie pchnęła.

Babka Yang miała chudą twarz z papierową skórą naciągniętą ciasno na kości policzkowe i siateczką zmarszczek wokół oczu, takich samych jak u Anjuin, czujnych i głęboko osadzonych. Była ubrana w spodnie i tunikę z prostej tkaniny, rząd czarnych sznurkowych guzików stanowił jedyną ozdobę siwej jak gołębica bluzy, szerokich mankietów nie zdobił nawet najprostszy haft. Potem dostrzegłam buty na maleńkich stopach, które nie całkiem sięgały podłogi. Były z bogato wyszywanej czerwonej satyny.

Staruszka zmierzyła mnie spojrzeniem.

– Z jakiej rodziny pochodzisz? – Postukała palcem w ramę leżanki, czekając na odpowiedź.

Spojrzałam błagalnie na Anjuin.

– Jej rodowe nazwisko to Zhu – rzekła w moim imieniu. – Na imię ma Jialing. Mówi, że mieszkała z matką w głównym domu Zachodniego Domostwa. Ma siedem lat. Jest w tym samym wieku co nasz Kejuin.

– Kupiliśmy tę posiadłość od człowieka nazwiskiem Fong, nie Zhu. – Staruszka zmarszczyła czoło i jednym palcem uniosła moją brodę. Przyjrzała się uważniej mojej twarzy. – Pierwsza Żono, daj mi swoją chusteczkę.

Skwaszona kobieta pośpieszyła z progu z chusteczką w cienkich palcach. Babka Yang zanurzyła ją w filiżance herbaty, która stała na tacy przy leżance, i wytarła mi twarz. Ponownie zmierzyła mnie uważnym spojrzeniem.

– Tak myślałam. Zazhong.

Rozległy się sapnięcia. Pierwsza Żona syknęła. Wydawało się, jakby cały pokój stłoczył się wokół mnie, obracali mną, by się pogapić, szturchnąć, wykrzyknąć. Nie wiedziałam, co znaczy zazhong. Rozumiałam tylko, że moja obecność nagle obudziła fascynację. I niesmak.

– Minęły co najmniej trzy dni, odkąd Fongowie opuścili posiadłość – rzekła babka Yang. – Musimy się dowiedzieć, dokąd pojechali. Pierwszy Synu, sprawdź, czy ktoś może udzielić nam informacji.

– Oczywiście, matko – odparł mężczyzna. – Dajuin i ja zaczniemy od wizyt u sąsiadów. I tak musimy się im przedstawić.

Usłyszałam, jak za moimi plecami Pierwsza Żona mówi:

– Wyślijmy ją do sierocińca. Porzucono ją. Jej matka próbowała pozbyć się małego kundla.

Nagle cała moja udręka eksplodowała w ataku wściekłości i rzuciłam się na tę kobietę.

– Moja matka po mnie wróci! Wróci po mnie!

Kobieta zachwiała się, zatoczyła na miniaturowych stópkach i z krzykiem padła na leżankę.

– Ty bezwartościowa istoto! – zawołała, podnosząc się. Uderzyła mnie w twarz. – Córko kurwy!

Cios rzucił mnie na podłogę, ale stłumiłam jęki. Patrzyłam tylko na nią z furią, gotowa do następnego ataku.

Babka Yang wstała. W pokoju zapanowała cisza.

– Anjuin, zaprowadź ją do kuchni, niech coś zje – przemówiła spokojnie. – Pierwsza Żono, nie zapominaj o swojej godności.

Sierociniec. Zazhong. Kurwa. Nowe słowa.

Służący rozmawiali ponad moją głową, obrzucając mnie ciekawskimi spojrzeniami, ale teraz liczyła się tylko wielka miska ciepłego sojowego mleka, którą kucharka, pani Hao, postawiła przede mną.

Według niej pan Yang chciał mnie wysłać do sierocińca, babkę Yang jednak zaintrygowała tajemnica mojego pochodzenia i zamierzała zatrzymać mnie na trochę dłużej. Lao-er, portier, powiedział, że pan Yang zawsze ustępuje matce, tak więc mój los zależał od staruszki.

– Hej, dziewczynko. – Uszczypnął mnie w policzek wielkimi brunatnymi palcami. – Co twoja matka robiła w Zachodnim Domostwie? Prowadziła burdel?

– Ona nawet nie wie, o czym ty gadasz, Lao-er – odezwała się pani Hao. – Wracaj do bramy, dobrze? Dzisiaj mają dostarczyć trzy worki ryżu ze sklepu. Ah-Jien, nie powinnaś zamiatać pokojów na górze?

Tamtych dwoje posłusznie opuściło królestwo kucharki. Skończyłam mleko sojowe i pani Hao oderwała się od przebierania fasolek, żeby podać mi bułeczkę gotowaną na parze. Była ciepła, z farszem z mielonej wołowiny i solonych warzyw. Nigdy dotąd nie jadłam nic tak pysznego.

W końcu zebrałam się na odwagę, żeby zapytać:

– Co to jest sierociniec?

– Miejsce dla dzieci, które nie mają rodziców. – Odpowiedź zwięzła, choć wyzbyta wrogości.

– Ale ja mam matkę. Powiedziała, że wróci.

Kucharka prychnęła.

– Co to jest kurwa? – I co to oznaczało, jeśli moja matka nią była?

– To kobieta, która sypia z mężczyznami za pieniądze. – Spojrzała na mnie. – Czy wielu panów odwiedzało twoją matkę?

– Przychodził tylko Szlachetny Wujek – odparłam, niepewna, co ma na myśli. Wytarłam usta rękawem. Może da mi jeszcze jedną bułeczkę. – Co to zazhong?

Pani Hao chwilę się namyślała.

– To ktoś, kto jest w połowie zagraniczny. Twój ojciec jest zagraniczny.

Zagraniczna była metalowa skrzynka ze sceną ogrodową na wieku, w której mama przechowywała swoje kosmetyki. Zagraniczne były cieniutkie wafle, które czasami mi dawała po powrocie z zewnętrznego świata. Nie wiedziałam, że zagraniczna może być osoba, a tym bardziej ojciec.

– Zjadła? – zapytała Anjuin z progu. – Babka chce ją widzieć.

Tym razem musiałam stawić czoło tylko babce Yang, panu Yangowi i najstarszemu synowi Dajuinowi. Anjuin stała za mną z dłonią na moim ramieniu.

– Koło cmentarza Yung An jest sierociniec – rzekł pan Yang. – Możemy oddać tam dziewczynkę, matko. Cudzoziemscy misjonarze dobrze traktują dzieci, tak słyszałem.

Nie, nie. Moje palce same się zacisnęły. Muszę pozostać tutaj, bo w przeciwnym razie jak odnajdzie mnie matka? Pragnęłam zaprotestować, ale ostrzeżenie Lisa warczało mi w głowie i powstrzymałam się.

– Czego się dowiedzieliście od sąsiadów? – zapytała babka Yang.

– Nikt nic nie wie – odrzekł Dajuin. On i Anjuin byli bardzo do siebie podobni. Miał szeroką i miłą twarz, czujne oczy. – Sąsiedzi nie wiedzieli nawet, że pan Fong sprzedał posiadłość, zorientowali się dopiero w dniu, gdy rodzina wyjechała. Popadali w coraz większą biedę i coraz rzadziej kontaktowali się z otoczeniem.

– A dziewczynka? Czyim jest dzieckiem?

– Sąsiedzi mówią, że pan Fong miał tylko córki, nie synów – wyjaśnił pan Yang. – Miał też młodszego brata, ale chłopak wiele lat temu wyjechał do krewnych w Mandżurii… Była mowa o kobiecie, która też tu mieszkała, choć nikt nie wspominał o dziewczynce. Ani o obcokrajowcu.

– Modliłam się do Buddy o wskazówki – rzekła babka Yang. – Dziewczynka może i jest zazhong, ale to żywe stworzenie. Podejdź tutaj. Chciałam przyjrzeć się twojej tunice.

Zdjęła mi ją przez głowę. Zadrżałam w cienkiej koszuli i przysunęłam się do Anjuin.

– Piękny haft – mruknęła pod nosem babka Yang. Odwróciła tunikę na lewą stronę. – Czyste szwy. Wyjątkowa robota.

– To jedwab, prawda, babko? – zapytała Anjuin, pocierając tkaninę w palcach.

Matka obcięła jeden ze swoich kaftanów, żeby uszyć mi tę zimową tunikę. Była z jedwabnej krepy, zielonej jak jej nefrytowe kolczyki i drukowanej w brązowe chryzantemy. Matka przez wiele dni wyszywała girlandę liści chryzantem na mankietach i kołnierzu. Babka Yang rozpruła obrąbek małymi nożyczkami.

– Tunika dziwnie na niej wisi – oznajmiła. – Sądząc po dotyku, jest watowana jedwabiem i powinna być bardzo lekka. Coś w obrąbku ściąga ją w dół. Wiesz, co tam jest, dziewczynko?

Pokręciłam głową, patrząc, jak staruszka rozpruwa obrąbek na kilka centymetrów. Odłożyła nożyczki i wyciągnęła ze środka wąską sakiewkę z surowej bawełny. Na jednej stronie widniał sznur znaków wyszytych czarną nicią. Babka Yang podała ją panu Yangowi, który przeczytał na głos:

– „Powierzam córkę waszej opiece. Te monety powinny wystarczyć na zakup ryżu dla niej przez wiele lat. Niechaj Budda błogosławi waszą dobroć i nagrodzi was w życiu tym i przyszłym”.

Fastrygi w poprzek sakiewki oddalone od siebie o kilka centymetrów tworzyły serię kieszonek. Babka Yang odcięła brzeg sakiewki. Kiedy nożyczki otwierały kolejne kieszonki, na leżankę wypadały monety. W sumie było ich dziesięć.

Dajuin wziął je do ręki.

– Prawdziwe złoto. Angielskie suwereny.

Zapadło milczenie, które przerwała babka Yang, wzdychając.

– Nie wygląda na to, żeby matka zamierzała wrócić po córkę.

W tamtej chwili ostatecznie zrozumiałam. Matka mnie porzuciła. Świadomość uderzyła mnie w żebra, pozbawiając tchu.

Spadałam przez powietrze gęste jak tusz, bezdenne jak studnia.

W końcu przestałam spadać. Znowu znajdowałam się w Zachodnim Domostwie. Ale to nie był początek zimy. Drzewa owocowe kwitły, gałęzie okrywała piana różu i bieli. Główny dom i oba erfangi wyglądały na zadbane, były świeżo pomalowane, rzeźbione drewniane tablice na wszystkich werandach lśniły od lakieru. Szare dachówki na drugim erfangu nie zapadały się, a ażurowe okna we wszystkich budynkach zasłaniały czyste arkusze białego pergaminu.

Na widok kobiecej postaci przy drzwiach głównego domu serce mi podskoczyło, ale to nie była moja matka. Miała na sobie strój dziwny dla mojego oka, nie długą tunikę i spodnie, jakie nosiła mama, ale krótki żakiet z szerokimi rękawami i drobno plisowaną spódnicę z jasnego jedwabiu, która ledwo sięgała ziemi. Podpłynęła ku mnie, ta szczupła istota w kolorach jesieni, kołysząc się na małych stópkach okrytych złotą satyną. Rzucała cień Lisa.

Gdy się zbliżyła, zobaczyłam, że jest piękna, ma małą brodę i szerokie czoło. Chociaż jej skóra była blada i nieskazitelna jak świeżo rozkwitły kwiat lotosu, sprawiała wrażenie starszej. Oczy świeciły jej bursztynowo, w głębinie źrenic żarzyły się zielone światła.

– Gdzie jestem? – zapytałam. – To nie jest Zachodnie Domostwo.

Tak wyglądało trzysta lat temu, odparła Lisica, gdy byłam o wiele młodsza.

– Dlaczego mama mnie porzuciła? – zawołałam. – Zrobiłam coś złego?

Nigdy, przenigdy już tego nie zrobię, niech tylko ktoś mi powie, na czym polega moje przewinienie.

Nie zrobiłaś nic złego. Musisz uwierzyć, że zostawiła cię z uzasadnionego powodu. Teraz liczy się, byś samodzielnie przetrwała w tym świecie.

Usiadła na kamiennej ławce koło skalniaka i oburącz ujęła moje dłonie. Jej były smukłe i czyste, z długimi ostrymi paznokciami. Chmary jaskrawobłękitnych motyli z piór zimorodka podskakiwały na złotych drutach wychodzących ze skomplikowanej fryzury.

Twoim pierwszym obowiązkiem jest zadowolić babkę Yang. Zostaniesz czy odejdziesz – ta decyzja należy do niej. Ja mogę uczynić tylko tyle, więc musisz być posłuszna i pomóc biegowi spraw.

– Czy mama wróci, jeśli będę grzeczna? – zapytałam. – Pomożesz mi ją odnaleźć?

Dziedziniec zakręcił się wokół mnie, płatki kwiatów śliwy uniosły się w wolnym, oszałamiającym wirze. Na powrót zapadłam w ciemność. Usłyszałam odpowiedź Lisicy tak cichą, że równie dobrze mogła być szelestem wśród liści bambusa:

Może jak podrośniesz.

Kiedy otworzyłam oczy, za ręce trzymała mnie Anjuin. Leżałam na tapczanie babki Yang, wsparta na poduszkach. W pokoju poza nami nikogo nie było.

– Babka obchodzi posiadłość – powiedziała Anjuin. – Wszystkie trzy dziedzińce. Reszta poszła z nią. Jak się czujesz? – Uśmiechnęła się i w moim sercu zakiełkowało maleńkie ziarenko nadziei.

Powoli usiadłam.

– Czy babka Yang pozwoli mi zostać? Przyrzekam, że będę grzeczna.

– W wiadomości od twojej matki było wezwanie do Buddy. Babka postanowiła, że cię przyjmie. Wierzy, że to zaskarbi jej zasługi w przyszłym życiu. Będziesz jej służącą.

Mogę zostać. Nie wyślą mnie do sierocińca. Jeśli mama wróci, nadal tu będę.

Ponownie rozglądając się po pokoju, zeszłam z tapczanu i stanęłam przed niską toaletką z lustrem. Oczywiście znałam swoje rysy, często przeglądałam się w ręcznym lusterku mamy. Teraz zwierciadło babki Yang pokazywało odbicie moje i Anjuin.

Jej włosy były gęste i czarne, lśniące jak laka. Moje wyglądały na czarne, ale wiedziałam, że w promieniach słońca są ciemnobrązowe i cienkie. Oczy miałam o odcień jaśniejsze niż ona, rzęsy podwinięte do góry, podczas gdy jej były pięknie proste i rzadkie. Przy jej cerze moja sprawiała wrażenie chorej, pobladłej. Jej brwi wyginały się w łuk jak doskonale ukształtowane liście wierzby, dokładnie tak samo mama malowała swoje. Moje brwi były proste.

Czy rzeczywiście aż tak się od niej różniłam?

W trakcie tych pierwszych tygodni babka Yang trzymała mnie przy sobie. Opowiadała mi o rodzinie Yang w Ningpo, jej historie zataczały coraz mniejsze kręgi, gdy mówiła o swoich dwóch synach i ich rodzinach, o kuzynach, o powinowatych.

– A twoja rodzina? – pytała nagle i słowa pikowały na mnie, wzrok miała przy tym przenikliwy, jej ciekawość była żarłoczna jak drapieżny ptak.

Ale ja w odpowiedzi powtarzałam tylko zdanie, którego mama kazała mi się nauczyć na pamięć, gdyby ktoś zapytał, co robię w Zachodnim Domostwie; zdanie wymijające i łagodzące, gdyby nie było jej przy mnie, by udzielić wyjaśnień lekkim głosem okraszonym uśmiechem z dołeczkami. Mama kazała mi tak mówić, powtarzałam więc za każdym razem to samo, nie zmieniając niczego ani na jotę:

– Mama i ja mieszkałyśmy w Zachodnim Domostwie jako goście rodziny Fong.

W końcu babka Yang zrezygnowała z przesłuchań i reszta domowników poszła w jej ślady.

Oczywiście pamiętałam matkę. Pamiętałam każdy szczegół naszego samotniczego życia, tylko nie chciałam się nim dzielić ani z babką Yang, ani z nikim innym.

CIĄG DALSZY DOSTĘPNY W PEŁNEJ, PŁATNEJ WERSJI

PEŁNY SPIS TREŚCI:

ROZDZIAŁ 1. Listopad 1908 roku, Rok Małpy

ROZDZIAŁ 2

ROZDZIAŁ 3

ROZDZIAŁ 4. Styczeń 1909 roku, Rok Koguta

ROZDZIAŁ 5

ROZDZIAŁ 6. Luty 1910 roku, Rok Psa

ROZDZIAŁ 7

ROZDZIAŁ 8. Luty 1911 roku, Rok Świni

ROZDZIAŁ 9

ROZDZIAŁ 10. Luty 1912 roku, Rok Szczura

ROZDZIAŁ 11. Luty 1916 roku, Rok Smoka

ROZDZIAŁ 12. Styczeń 1917 roku, Rok Smoka

ROZDZIAŁ 13. Styczeń 1918 roku, Rok Konia

ROZDZIAŁ 14

ROZDZIAŁ 15. Luty 1919 roku, Rok Kozy

ROZDZIAŁ 16

ROZDZIAŁ 17

ROZDZIAŁ 18

ROZDZIAŁ 19

ROZDZIAŁ 20. Luty 1920 roku, Rok Małpy

ROZDZIAŁ 21

ROZDZIAŁ 22

ROZDZIAŁ 23

ROZDZIAŁ 24

ROZDZIAŁ 25

PODZIĘKOWANIA

Spis treści

ROZDZIAŁ 1. Listopad 1908 roku, Rok Małpy