Tytuł oryginału: Native Believer

NATIVE BELIVER by Ali Eteraz

Copyright © 2016 by Ali Eteraz

Under license from Akashic Books, New York (www.akashicbooks.com).

All rights reserved.

Copyright © 2018 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2018 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Zdjęcie autora na okładce: © Charles Mujie

Redakcja: Agnieszka Radtke

Korekta: Magdalena Mierzejewska, Marta Chmarzyńska, Iwona Wyrwisz

Ta publikacja otrzymała wsparcie Sharjah International Book Fair Translation Grant Fund

ISBN: 978-83-8110-651-1

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci jest zabronione i wiąże się z sankcjami karnymi.

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Więcej o prawie autorskim na www.legalnakultura.pl

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

ul. Fitelberga 1, 40-588 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2018

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Być może dom nie jest miejscem, ale po prostu nieodzownym warunkiem.

JAMES BALDWIN, Mój Giovanni

Jeśli nie możesz być wolny, bądź tajemnicą.

RITA DOVE, Canary

Widuję tych chłopców, kiedy przylatują do Karaczi na dwutygodniowe wakacje – tych chłopców, którzy osiedli w Ameryce – i zawsze wydają się dziwnie potulni, trochę ogłupiali.

DANIYAL MUEENUDDIN, Our Lady of Paris

Rozdział 1

To jest historia o straceniu odszczepieńca. Zaczyna się dwa lata temu, kiedy na niebie czerwienił się Mars, a ja zaprosiłem do domu grupę ludzi pracujących w Plutus Communications i zaserwowałem im ślimaczki z ciasta francuskiego z szynką parmeńską, duszone żeberka jagnięce i gulasz na ogonie wołowym. Było to przyjęcie powitalne na cześć niejakiego George’a Gabriela, nowego szefa sekcji filadelfijskiej przysłanego z Nowego Jorku. Chciałem zrobić na nim jak najlepsze wrażenie, oczarować go, bo miałem nadzieję, że jeśli zaskarbię sobie jego względy, uda mi się przechytrzyć starą kadrę, przez którą grzązłem w zadaniach nie wiedzieć czemu nazywanych specjalnymi.

Im bardziej zbliżałem się do czterdziestki – są to lata, kiedy świadome decyzje zastępują ślepy traf w roli siły napędowej życia – tym większej wprawy nabierałem jako gospodarz przyjęć podszytych desperackim błaganiem. Na takie okazje zakładałem grafitowe spodnie i marynarkę w kolorze złamanej bieli zapinaną na srebrne guziki. W Ameryce ci, którzy chcą coś osiągnąć, muszą się ubierać tak, jakby już wszystko osiągnęli.

Odsunąłem zasłonę, jakbym chciał się upewnić, że wciąż sypie śnieg. Muzeum sztuki stało na wzniesieniu niczym posąg dostojnej matrony, niegdyś pięknej jak bogini, a teraz naznaczonej żyłkami zielonkawych zacieków i przytłoczonej brzemieniem starości. Schody nadgryzione zębem czasu przywodziły na myśl starożytny pektorał, który spoczywa u jej stóp. Jakiś mężczyzna truchtem wspinał się po stopniach, otoczony zwiewnym welonem białych płatków. Na zewnątrz panował chłód, ale mnie wypełniało ciepło.

Wszystko przygotowałem sam. W tym czasie Marie-Anne, moja żona od dziewięciu lat, wracała pociągiem z Waszyngtonu po tygodniu spędzonym w centrali MimirCo w Wirginii. Zastanawiałem się, jak będzie wyglądało nasze powitanie. Rozstaliśmy się w niezbyt przyjaznej atmosferze. Kiedy odwiozłem ją na dworzec, popełniłem błąd, zwracając uwagę na dwójkę małych dzieci.

– Panuj nad swoją macicą – skwitowała mój gest. – Jestem zmęczona twoim jajeczkowaniem.

Marie-Anne miała się zjawić dopiero o ósmej, mniej więcej w tym samym czasie, kiedy nasi goście, ale wsiadła do ekspresu Acela i była w Filadelfii dwie godziny wcześniej. Wróciła z dworca taksówką, po czym wpadła do mieszkania, rzuciła bagaże obok stojaka na parasole i podeszła do mnie z rozpostartymi rękoma. Zapomniała o wszystkim, co wydarzyło się tydzień wcześniej, i była gotowa mi to wybaczyć. Gdybym zamierzał kiedykolwiek namawiać ją do założenia rodziny, powinienem zaznaczyć, że jestem uosobieniem cierpliwości i wyrozumiałości, które powinny cechować każdego ojca.

– Mam już dosyć analizowania tych filmów – wycedziła przez zęby.

– Moja ty pracowita pszczółko. – Zawsze tak ją nazywałem, bo to utarte określenie wpadło mi w ucho, ale również dlatego, że jej zajęcie wiązało się poniekąd z lataniem nad głowami innych. – Jak tam w pracy?

– Od groma materiałów. Działamy teraz w czterech krajach.

Marie-Anne robiła notatki z filmów, które dostarczały bezzałogowe samoloty, i sporządzała krótkie streszczenia wielogodzinnych nagrań. Ich przedmiot stanowiły głównie opisy przyrody, a sceny z udziałem ludzi zdarzały się sporadycznie. Jako absolwentka kursu kreatywnego pisania była dobrze przygotowana do ubierania w słowa uroków krajobrazu.

– No, ale teraz masz weekend. Możesz odpocząć.

– MimirCo nie bierze wolnego – odparła. – Zabrałam laptopa do domu. Mam do napisania kupę raportów.

– Myślałem, że będziesz nazywać je impresjami…

– Tak, a potem wystarczy zmienić scenerię i wysłać je do jakiegoś magazynu literackiego.

Objęła mnie w pasie i przyciągnęła do siebie. Była wysoką kobietą o pełnych kształtach; miała metr osiemdziesiąt pięć, a ja tylko metr siedemdziesiąt trzy, i kiedy nosiła kozaki na wysokich obcasach, tak jak teraz, musiałem jeszcze wyżej zadzierać głowę.

Dotknęliśmy się językami, bo tak było nam łatwiej, zamiast wyginać szyje. Język Marie-Anne zatrzepotał. Kiedy miała dobry nastrój – co zdarzało się rzadko, odkąd MimirCo rozszerzyła zakres działalności na Bliski Wschód i Afrykę – w jej jasnozielonych oczach zapalał się ciepły blask, a blade dłonie rozczesywały złocistorude włosy takimi ruchami, że nie potrafiłem oderwać od niej wzroku.

– Nie musiałaś przyjeżdżać wcześniej – powiedziałem. – Nad wszystkim panuję.

– Chciałam poćwiczyć, zanim zacznie się przyjęcie – odparła, ściskając fałd ciała nad paskiem. – Jeżeli się pośpieszę, jeszcze zdążę.

– Jasne. Zawiesiłem twój strój w łazience, a wiersz znajdziesz tam, gdzie zawsze.

Przebrała się i założyła na ramię opaskę z odtwarzaczem, a ponieważ miała trudności z zasznurowaniem butów na stojąco, usiadła na podłodze.

Trzy lata temu Marie-Anne przybrała dwadzieścia kilo niemal z dnia na dzień, a jej sylwetka z powabnej zamieniła się w zwalistą. Zaczęła ćwiczyć jak triathlonistka, ale to sprawiało tylko, że stawała się jeszcze cięższa. Przybyło jej kolejnych dziesięć kilo. A potem znowu dziesięć. Lekarze nie potrafili znaleźć przyczyny, aż w końcu ktoś odkrył, że wszystkiemu winien jest kortyzol. Ten hormon steroidowy wytwarzany przez korę nadnerczy, który pomagał naszym przodkom umykać przed tygrysami szablozębnymi i mamutami, jest siłą napędową mechanizmu ucieczki. W normalnych okolicznościach, kiedy minie szczytowy moment stresu, poziom kortyzolu powinien opaść, żeby organizm mógł się wyciszyć. Ale u Marie-Anne każda sytuacja, w której doświadczała napięcia, wywoływała odwrotny skutek.

„Właściwie jestem jak koksiarz” – stwierdziła, kiedy się dowiedzieliśmy, że jej gospodarka hormonalna nie może się ustabilizować.

W zasadzie to dlatego ćwiczeniami tylko pogorszyła sprawę, gdyż była to reakcja podszyta paniką. Lekarz powiedział jej, że będzie w stanie stracić na wadze tylko wtedy, gdy osiągnie całkowity spokój. I nie chodziło wyłącznie o samopoczucie na co dzień, które zapewniały jej techniki oddechowe i relaksacyjne, lecz także o harmonijny stan umysłu podczas ćwiczeń. Nie poznałem szczegółów tego problemu, ponieważ Marie-Anne oświadczyła, że czuje się skrępowana, kiedy rozmawiam o niej z lekarzami, i najlepiej będzie, jeżeli w przyszłości nie będę uczestniczył w „konsultacjach ze specjalistami”. Uszanowałem jej wolę.

Co się zaś tyczy ćwiczeń i wyciszenia, znaleźliśmy własne rozwiązanie. Przed każdą wizytą w siłowni pisałem wiersz specjalnie dla niej, bo powiedziała mi, że moja poezja działa na nią kojąco, przynosząc wspomnienie pierwszych miesięcy naszego związku. Przez ostatnie trzy lata napisałem blisko sześćset wierszy. Pentametry jambiczne z rymami i bez. Abecedariusze. Sonety. Nie było to łatwe, bo większą wprawę mam w czytaniu niż w pisaniu. Ale zgłębiałem twórczość wszystkich poetów od czasów elżbietańskich poprzez romantyzm niemiecki i epokę wiktoriańską aż po awangardę amerykańską, więc nie narzekałem na brak natchnienia. Co więcej, nasza metoda okazała się skuteczna. Marie-Anne zrzuciła piętnaście kilo. Daleko jej było do formy, jaką chciała osiągnąć, ale zaczęła robić postępy. Ogarniał mnie zachwyt na myśl, że w tej walce przeciwko tyranii choroby zjednoczyły nas nie tylko wysiłki woli, ale też sztuka i ćwiczenia. Był to ten rodzaj poświęcenia, na które można się zdobyć tylko w małżeństwie, kiedy skwierczące iskry pożądania zamieniają się w bardziej stateczny ogień wierności i kiedy masz pewność, że ta druga osoba nie wypnie się na ciebie po tym, jak jej pomożesz.

Ale toczyliśmy tę batalię nie tylko o nas. Chodziło również o dzieci. Marie-Anne wyznała, że lekarze odradzają jej zajście w ciążę, dopóki nie schudnie. W zasadzie powiedzieli, że o ile dziecku raczej nic nie zagraża, to dla niej poród mógłby okazać się zabójczy ze względu na rozstrój hormonalny wywołany otyłością. Narażanie Marie-Anne na ryzyko oczywiście nie wchodziło w grę, ale perspektywa życia bez dzieci również była dla mnie trudna do przyjęcia. Byłem Amerykaninem w drugim pokoleniu, a moi rodzice nie żyli. Nie miałem żadnych ciotek ani wujów, ani rodzeństwa. Żadnej wspólnoty. Wprowadzenie własnych dzieci do amerykańskiego krwiobiegu uważałem za jedyny sposób na to, abym poczuł się wśród swoich. Po prostu nie mogłem zaprzepaścić tej szansy. Nic nie było przesądzone, bo nawet jeszcze nic się nie zaczęło. Dlatego moje wiersze nie tylko stanowiły akompaniament do odchudzania. Chociaż kiepsko wyważone, były również strzałami godzącymi w nicość.

Marie-Anne poszła do siłowni. Oczyma wyobraźni zobaczyłem dwóch ochroniarzy, którzy nawet nie zwracają na nią uwagi, kiedy przechodzi obok. Dawniej gapiliby się na nią pożądliwie, pożeraliby wzrokiem jej tyłek i biodra, a dreszcz zachwytu przenikałby ich ciała, rozsadzając lędźwie. Ale tamtej Marie-Anne już nie było. Teraz miała nabrzmiałe łokcie i fałdy tłuszczu na ramionach. Na pewno przemykała obok nich, jakby chciała się zapaść w głąb siebie. Wymyślała sobie przezwiska w stylu Ludzik Michelin albo Gruba Berta. Podziwiałem ją za to, chociaż użalała się nad sobą. Jak ona potrafiła to wszystko znosić? Wytrwale stawiać krok za krokiem, i to z uśmiechem na twarzy? Sam czułbym się załamany, gdyby ktoś nie zwrócił uwagi na moją nową fryzurę albo spinki do mankietów. Marie-Anne miała w sobie niewyczerpane zapasy woli przetrwania, której mi brakowało. Potrafiła wziąć się w garść, podczas gdy ktoś inny na jej miejscu mógłby się poczuć zdruzgotany. Patrząc na nią, zacząłem się zastanawiać, czy aby ludzie nie dzielą się na dwa typy – na jeziora i wydmy. Jeżeli tak, należałem do tych drugich, mniej licznych.

Wróciłem do kuchni, żeby zająć się bufetem z napojami. Ustawiłem butelki latoura i pape clément w jednym rzędzie z kieliszkami na szlifowanych nóżkach, po czym znalazłem miękką ściereczkę i trzy razy przetarłem nią każdą owalną czaszę. Obok rozmieściłem butelki belgijskiego piwa kupionego w Monk’s Café przy Rittenhouse Square i usunąłem z ich powierzchni wszystkie smugi.

Na koniec przyszła kolej na ozdobę naszej kolekcji win, którą dostaliśmy w prezencie od ojca Marie-Anne, kiedy ostatnim razem przyleciał do nas z wizytą z Karoliny Południowej – butelkę cheval blanc rocznik 1998. Wytarłem ją i umieściłem na honorowym miejscu. Doktor Quinn odwiedził nas wtedy w pojedynkę, bez swojej żony Florence, która nie utrzymywała z nami stosunków.

Jeszcze raz rozejrzałem się po salonie. Znalazłem dwa wypisane długopisy, sflaczałą opaskę na włosy i fiolkę bez etykietki. Pigułki w środku wyglądały na witaminy. Zaniosłem to wszystko na biurko Marie-Anne.

Na ten dzień przypadał trening wytrzymałościowy i kiedy Marie-Anne wróciła po półgodzinie, jej podobna do księżyca w pełni twarz, której krągłość rozlewała się na szyję i kark, była pokryta lśniącą warstewką potu. Wyższy poziom kortyzolu nie pozostał również obojętny dla jej owłosienia. Miała gęste baki, które wyglądały jak obłoczki czerwonej pary buchającej z uszu. Jej zapach również zgęstniał – teraz miał w sobie jakąś pieprzną zaciętość. Ćwiczenia sprawiły, że jej ręce i nogi trochę zeszczuplały, ale tułów nadal był zbyt rozłożysty. Przypominała wysuszoną na słońcu cegłę. Ale i tak lepsze to od kuli, do której się upodobniła, zanim zaczęła ćwiczyć.

Cmoknęła mnie w czoło, wsunęła kartkę z wierszem do notatnika i poszła wziąć prysznic. Kilka minut później wyłoniła się z łazienki ubrana w obcisłą purpurową sukienkę z dzianiny, którą dla niej przygotowałem. Na nogach miała czarne pończochy. Zastanawiała się nad założeniem butów, ale porzuciła ten pomysł, dochodząc do wniosku, że przecież jest u siebie. Sukienka – jedna z tych starych, sprzed „wielkiej ekspansji”, jak zwykła mawiać Marie-Anne – okazała się jeszcze o dwa numery za mała. Pożałowałem chybionego wyboru, ale nie zamierzałem jej sugerować, że powinna się przebrać. Wciąż byłem w niej zakochany i cieszył mnie widok jej bujnych kształtów. Więcej ciała ukochanej oznacza więcej ukochanego ciała.

Marie-Anne stała w drzwiach pokoju, który służył nam za domowe biuro. Podszedłem do niej i dotknąłem jej biodra. Odepchnęła mnie żartobliwie, ale kiedy zatoczyłem się do tyłu, złapała moją rękę i pociągnęła do siebie. Położyła mi dłoń na ciemieniu i obróciła moją głowę w stronę wnętrza pokoju.

– Co to jest? – zapytała, wskazując na biurko, które kupiłem pod jej nieobecność.

– Bez obaw. To nie kołyska.

Nie zareagowała na mój przytyk.

– Kupiłeś nowy mebel bez uzgodnienia ze mną? Wygląda na drogi.

Stanąłem obok biurka i płynnie powiodłem ręką tam i z powrotem wzdłuż blatu, jak tancerka na scenie.

– Posłuchaj, Marie-Anne, tylko mnie posłuchaj – powiedziałem tonem sprzedawcy. – Ten mebel, który nabyłem w sercu filadelfijskiej Antique Row, jest wykonany z jasnego drewna orzechowego o bogatym usłojeniu i reprezentuje południowy styl wzornictwa. Spójrz na ten trójdzielny blat wyściełany skórą i te falowane brzegi. Albo szuflady… Czyż nie urzeka cię kształt tych uchwytów? I jeszcze te kabriolowe nóżki. Tylko pomyśl, ile historii drzemie w tym meblu. Wyobraź sobie, ile w nim amerykańskiego ducha.

Marie-Anne obeszła biurko, wodząc palcem po jego krawędzi.

– Podoba mi się.

– Cóż, łatwo mi poszło.

– Bo jestem łatwa, kiedy mnie bierzesz na południowy szowinizm.

– Czy to oznacza, że masz zamiar zrobić mi laskę?

– Nie, Lordzie Dark Wind – odparła. – Nie mam takiego zamiaru.

To przezwisko miało swoją genezę. Komiksowy lord Dark Wind był japońskim naukowcem, który wynalazł adamantium i wszczepił je w kości Wolverine’a. Marie-Anne nazywała mnie tak, ilekroć domagałem się seksu oralnego, bo potem czuła metaliczny posmak w ustach.

Wróciliśmy do salonu, żeby tam zaczekać na gości. Marie-Anne włączyła muzykę – Gymnopédies i Gnossiennes Satiego – i podeszliśmy do okna, z którego roztaczał się widok na południowo-wschodni skraj parku Fairmount. Stojąc za moimi plecami, objęła mnie i z wysokości dziewiątego piętra patrzyliśmy, jak śnieg zasypuje Filadelfię. Ogołocone z liści drzewa kołysały się w podmuchach wiatru. Jedno z nich, rosnące obok jakiegoś domu, wymachiwało długą, sękatą gałęzią, kreśląc niewidzialne znaki na tle przeszklonej ściany.

Odchyliłem się do tyłu i poddałem się uczuciu wyciszenia, które mnie ogarnęło. Marie-Anne była w wyśmienitym nastroju i miałem nadzieję, że uda się jej zrobić dobre wrażenie na George’u Gabrielu. Gdybym nawiązał z nim dobre relacje, być może zyskałbym szansę na przełamanie zastoju w mojej karierze. Może oznaczałoby to podwyżkę. Przydałby się zastrzyk gotówki, bo od dawna marzyłem o żeliwnej kuchence w stylu retro, takiej z płytą bazaltową, grillem teppan-yaki i panelami indukcyjnymi. Ślinka mi ciekła na samą myśl o gotowaniu na czymś takim.

Tymczasem Marie-Anne wróciła do sypialni i doszła do wniosku, że będzie jej wygodniej w spódnicy do kostek i długiej tunice. Słyszałem, jak stojąc przed lustrem, wymyśla sobie od niedźwiedzi polarnych.

Pierwsze zjawiły się Danielle, Beatrice i Connie, które od niepamiętnych czasów pracowały w Plutus Communications jako sekretarki. Wszystkie mieszkały całe życie w Filadelfii i widok z naszego okna na północną część miasta sprowokował je do rozmów na temat historii. Wodziły wyciągniętymi palcami wzdłuż Girard Avenue i rozprawiały o czasach sprzed wielkiej migracji, kiedy dzielnice zdominowane obecnie przez czarnych z Południa zamieszkiwali sami biali.

– Skosztowałyżeście już czegoś? – zapytałem.

Beatrice zachichotała i poprawiła okulary w rogowej oprawie.

– Nie mogę się nadziwić, że wciąż mówisz w taki sposób. Nawet po tych wszystkich latach wśród jankesów. Od dawna tu mieszkasz?

– Będzie trzynaście lat, odkąd wyniosłem się z Atlanty – odparłem. – Ale czemu miałbym mówić inaczej? Urodziłem się w Alabamie, a to jedno wielkie pastwisko.

Kolejny wybuch śmiechu sprawił, że poufała atmosfera, jaką naprędce zdołaliśmy wytworzyć, jeszcze bardziej nabrała życia. Na razie nikt więcej nie przyszedł. Spojrzałem z troską w oczach na Marie-Anne, a ona, wyczuwając mój niepokój, ścisnęła mnie za ramię. Sięgnąłem po smartfona. Nie dostałem żadnych nowych wiadomości tekstowych ani mejli. Większość osób, które zaprosiłem, utrzymywała ze mną dosyć zażyłe stosunki w pracy, ale nie na tyle bliskie, żeby potwierdzić zamiar przybycia. Nikt nawet nie odpowiedział na zaproszenie.

Przez dziesięć pełnych napięcia minut gawędziłem o błahostkach z Danielle, nim rozległ się dzwonek do drzwi. Przyszli we trzech – Sam Arrington, Aaron Paul i Mark Stark. Wziąłem od nich płaszcze. Pracowali razem w jednym zespole, jakieś cztery lata krócej ode mnie. Jak się okazało, usłyszeli o przyjęciu od jednej z sekretarek. Dobrze ich kojarzyłem, chociaż oni nie potrafili sobie przypomnieć, jak się poznaliśmy. A to mnie przypadła w udziale opieka nad nimi w ich pierwszym dniu w pracy. Mam niezwykłą zdolność zapamiętywania nazwisk ludzi, którzy nie pamiętają mojego. Ich płaszcze śmierdziały psem.

Następni zjawili się Carla i Jesse, dwoje najmłodszych stażem pracowników. Znaleźli miejsce do parkowania w małym zaułku zwanym Świńską Alejką i skwitowaliśmy śmiechem tę oryginalną nazwę. Rozmawiali ze mną przez chwilę, ale kiedy się zorientowali, że zajmuję się zadaniami specjalnymi i nie należę do żadnego z zespołów, porzucili mnie, wybierając towarzystwo Sama, Aarona i Marka.

Po nich przyszło troje członków mojego dawnego zespołu – Candace Cooper, Mark Vasquez i Dinesh Karthik. Powitałem ich z taką wylewnością, na jaką byłem w stanie się zdobyć, a potem zostawiłem samym sobie. Stali przy drzwiach zbici w gromadkę w grubych kurtkach i rękawicach, a topniejący śnieg zamieniał się w kałuże wokół ich nóg. Trochę byłem zaskoczony ich przybyciem, zwłaszcza po tym, jak Dinesh mnie wygryzł za namową Marka. Współpraca z nimi nie należała do przyjemności, ale brakowało mi Candace, którą sam zatrudniłem, a potem przyglądałem się, jak mnie przerasta. Teraz zauważyłem, że waha się, czy nie podejść do mnie i nie nawiązać rozmowy. Ostatecznie zdecydowała się zostać z kolegami. Słyszałem, jak narzeka na wilgoć, która szkodzi jej włosom. Zwierzała się, że wolałaby odziedziczyć włosy po matce, a nie po ojcu.

Goście od niechcenia toczyli wzrokiem po mieszkaniu i czynili pochlebne uwagi. Pokazywali sobie nawzajem kryształowe weneckie łabędzie, grecką wazę i płótno Chagalla wiszące nad kominkiem.

– Ten obraz to tania podróbka – oznajmiłem donośnym głosem.

Nie chciałem, żeby ktoś nas wziął za ludzi tak zamożnych jak rodzice Marie-Anne, właściciele sporej fortuny w Karolinie Południowej. Fortuny, która nigdy nie przypadnie nam w udziale, ponieważ ich córka wyszła za mnie wbrew ich woli. Doktor Quinn byłby skłonny się z tym pogodzić, ale jego żona wciąż trzymała nas na dystans. Spodziewaliśmy się, że nie zmieni swojego nastawienia aż do śmierci. „Moja matka wychowała się w duchu katolickim – tłumaczyła mi Marie-Anne – i nie potrafi wybaczyć zdrady”.

Powędrowałem spojrzeniem w stronę butelki cheval blanc. Nie żyliśmy w prawdziwym dobrobycie, brakowało nam stabilnego majątku, który ludzie nazywają „starymi pieniędzmi”, i dlatego to wino miało dla nas jeszcze większe znaczenie. Jego widok obwieszczał, że mimo pozornej przeciętności jesteśmy małżeństwem, które ma wyższe aspiracje i więcej oczekuje od świata. Dzięki niemu mogłem dać do zrozumienia ludziom z Plutusa, że kiedyś osiągniemy więcej niż oni, nawet jeżeli nie zawsze w to wierzyłem.

Butelka doskonale spełniała swoją funkcję. Owinięta w białą koszulkę z dwiema firmowymi pieczęciami winnicy, pozłacanymi z barokowym przepychem, na których pośrodku stylizowanego motywu winorośli widniała liczba 1998, tak bardzo przyciągała uwagę, że nawet kiedy nie była jeszcze odkorkowana, mogłem stanąć obok niej i rozpocząć pogadankę. Opowiedziałem wszystkim o tym, jak pewnego razu właściciel tej legendarnej winnicy poszczuł psami krytyka, który napisał niepochlebną recenzję o jego winie.

Ale na tym nie koniec reklamy. Wyjaśniłem, że cheval blanc znaczy „biały koń”, żeby wspomnieć o pewnej nowojorskiej knajpie o takiej samej nazwie, gdzie Dylan Thomas wypił ostatniego drinka w swoim życiu. Nie przeczytałem żadnego z wierszy tego faceta, ale moim zdaniem zaliczał się do tych artystów, którzy więcej sławy zawdzięczają legendzie narosłej wokół swojej osoby niż rzeczywistym dokonaniom, więc nie czułem potrzeby zapoznawania się z jego twórczością.

Wzmianka o tawernie Pod Białym Koniem wzbudziła jeszcze większe zainteresowanie winem. Moje podejście okazało się skuteczne. Amerykanie w pełni pojmują świat tylko wtedy, gdy przedstawia się go w nawiązaniu do rzeczy, które już znają. Na przykład mówiąc o Osamie bin Ladenie, warto porównać go do Geronima, a operacjom wojskowym w Afganistanie nadać nazwy drużyn sportowych, jak Celtics, Mavericks czy Red Wings.

Sączyliśmy drinki, zacieśniając relacje towarzyskie w oczekiwaniu na ostatniego z gości, naszego nowego szefa George’a Gabriela. Płomienie świec napełniały salon ciepłym blaskiem. Kilka wypaliło się do końca, ale Marie-Anne zastąpiła je nowymi. Nie znałem numeru komórki George’a, więc nie mogłem do niego zadzwonić i zapytać, kiedy możemy się go spodziewać i czy w ogóle przyjdzie. Nie mogłem też liczyć na pomoc żadnego z gości, bo mogłoby się okazać, że ktoś zna jego numer, a to dałoby wszystkim do zrozumienia, że inni są z nim bliżej niż ja.

Marie-Anne podeszła do odtwarzacza i zamieniła delikatne miniatury fortepianowe Satiego na kojący tenor Enrica Carusa. Dźwięki muzyki zdawały się wypełniać pustą przestrzeń między wszystkimi obecnymi, wzmagając poczucie zażyłości. Podszedłem do Candace Copper, kiedy zauważyłem, że oddaliła się od swojego towarzystwa. Stuknęliśmy się szklankami i zapytałem, jak jej idzie na kursie aktorskim.

– Pamiętasz o tym?

– Jestem ciekawy.

– To nie Szekspir ani nic w tym rodzaju.

– Ta opera, której słuchamy? To Makbet w adaptacji Verdiego.

W brązowych oczach Candace pojawiły się błyski. Uniosła dłoń do czoła i zagłębiła palce w kręconych włosach. Odwróciłem wzrok w stronę okna. Samotny płatek śniegu zsunął się po szybie, zostawiając za sobą wilgotny ślad.

Właśnie rozglądałem się za kimś innym, do kogo mógłbym zagadnąć, kiedy podeszła do mnie Marie-Anne. Ściskała w dłoni brzeg spódnicy i drobiła, trzymając kolana razem, a na jej twarzy malował się wyraz zakłopotania. Chwyciła mnie za rękę i pociągnęła w stronę łazienki.

– Nadszedł potop – powiedziała, upewniwszy się, że w pobliżu nie ma nikogo, kto mógłby ją usłyszeć. – A Noe nie ma arki.

– Co?

Uniosła brwi i wymownie wskazała brodą w dół.

– Krwawię, a tampony się skończyły. Nie mogę znaleźć drugiego pudełka.

Wciągnąłem ją do łazienki i zamknąłem za nami drzwi. Jednym ze skutków rozchwiania hormonalnego była niezwykle obfita menstruacja. Zdarzały się dni, kiedy zużywała nawet całą paczkę tamponów. Sięgnąłem po papier toaletowy, ale na rolce nic nie zostało. Podbiegłem do szafki. W środku znalazłem puste pudełko po tamponach. Zapomniałem uzupełnić zapasy.

Marie-Anne siedziała na sedesie i szlochała.

– Będzie widać plamy.

Ukląkłem przed nią na zimnych kafelkach i wręczyłem jej nową rolkę papieru.

– Pobiegnę do apteki – oznajmiłem stanowczo, gładząc jej ramiona.

– Kocham cię.

– Ja ciebie też – odparłem. – Nie ruszaj się stąd.

Zamknąłem ją w łazience, zebrałem się w sobie i ruszyłem w stronę drzwi wyjściowych, żeby niepostrzeżenie wymknąć się z mieszkania. Ledwie zdążyłem dojść do kuchni, zauważyłem, że zbliża się do mnie Candace i przechyla głowę, jakby chciała powiedzieć mi coś na ucho.

– Coś nie tak z Marie-Anne?

– Zauważyłaś?

– Widziałam, jak czmychnęła. To kobiece sprawy?

– Tak – powiedziałem. – Ale jej problem jest moim problemem.

Candace otworzyła torebkę i poprowadziła mnie z powrotem w stronę łazienki. Na jej otwartej dłoni leżały dwa tampony.

– Nie opuszcza się gości.

Zarumieniłem się.

– Nie wiem, jak ci dziękować.

– Potraktuj to jako nagrodę od losu za to, że mnie zatrudniłeś.

Zrobiłem głęboki wdech i nacisnąłem klamkę. W przesyconym wilgocią wnętrzu moja żona stała boso przed lustrem i przecierała oczy skrawkiem papieru toaletowego.

– Mój ty wybawco – odezwała się, kiedy zauważyła, co jej przyniosłem.

– Jestem tylko zwyczajnym facetem z Południa.

– Jeżeli z Południa, to nie zwyczajnym.

Uniosła prawą stopę, opierając ją na czubkach palców, i wsunęła sobie między nogi dłoń z tamponem. Wlepiłem wzrok w kości jej stopy, które przywodziły na myśl młoteczki fortepianu uwięzione między fałdami skóry. Ten widok przywołał wspomnienie czasów studenckich, kiedy w sezonie rozgrywek siatkówki Marie-Anne splatała włosy w rzędy cieniutkich warkoczyków. Nie była wtedy niedysponowana. Kiedy sobie przypomniałem, jaka była zdrowa i krzepka, jak tryskała energią i nic jej nie dolegało, ogarnęła mnie nagła fala wzruszenia. Sięgnąłem po skrawek papieru i otarłem łzy.

Marie-Anne wstała z sedesu i przygładziła spódnicę, zadowolona, że nie ma na niej plam. Opłukałem twarz nad umywalką i jedno po drugim wróciliśmy do gości. Oni jednak nie zdawali sobie sprawy z wysiłków, których nie szczędziliśmy, żeby zaskarbić sobie ich względy.

Rozległ się dzwonek u drzwi. Dwa razy. Gdy tylko zadźwięczał, obróciłem się w stronę Marie-Anne i dałem jej znak skinieniem głowy. Chciałem, żeby to ją George Gabriel zobaczył w drzwiach.

Gabriel okazał się zadziwiająco wysoki, znacznie wyższy od mojej żony. Miał szerokie ramiona i nosił szyty na miarę popielaty garnitur, który już nie leżał na nim dobrze z powodu wydatnego brzucha. Jego łysą czaszkę pokrywały konstelacje piegów, miał krzaczaste jasne brwi i był gładko ogolony, chociaż cienie na jego policzkach kazały przypuszczać, że przyszedł prosto z pracy. Zwróciłem uwagę na jego oczy, które wyglądały jak dwa owady przyklejone do twarzy. Patrząc na niego, zatęskniłem za moim poprzednim szefem, Tonym Blanchardem, który jako pierwszy kolorowy na stanowisku kierowniczym w oddziale regionalnym Plutusa nie tylko był duszą towarzystwa, lecz także potrafił dobrze się ubrać. Tony to legenda pod każdym względem; otrzymał zasłużony awans – teraz pracował z lobbystami w Waszyngtonie i już nie musiał martwić się o pieniądze. W stolicy Ameryki wszyscy dobrze zarabiali, zwłaszcza tacy jak on, którzy pomagali ludziom w zawieraniu umów.

Marie-Anne poprowadziła George’a w głąb mieszkania. Wyszedłem im naprzeciw i wyciągnąłem do niego rękę. Wtedy też dotarło do mnie, że George pracuje u nas już od trzech dni, ale dopiero teraz nawiązałem z nim osobisty kontakt. Kiedy wymienialiśmy uścisk dłoni, obróciłem go w stronę butelki cheval blanc.

– Witam bardzo gorąco w Filadelfii w imieniu nas wszystkich – odezwałem się donośnym głosem. – W ten bardzo zimny filadelfijski wieczór…

Wszyscy skierowali wzrok w naszą stronę, spodziewając się jakiejś reakcji nowego szefa, słów uznania albo przynajmniej uśmiechu, ale on tylko machnął ręką i odwrócił się do nich plecami, jakby miał ich głęboko gdzieś. Goście wrócili do swoich rozmów. Nikt nawet nie podszedł i nie zagadał. Marie-Anne i ja zostaliśmy sam na sam z George’em, który rozejrzał się dookoła i zanurzył grube paluchy w misce wypełnionej rodzynkami i orzechami. Chcąc go zachęcić do rozmowy z moją żoną, położyłem dłoń na jej plecach. Nie poskutkowało. Potrząsnął orzechami rozłożonymi na otwartej dłoni i zaczął wkładać je sobie do ust jeden po drugim. Marie-Anne przygryzła dolną wargę i wzruszyła ramionami, zerkając na mnie.

– Czy to okolica muzeum sztuki? – odezwał się George.

– Owszem.

– Jest tu jedna restauracja, która mi się podoba. Nazywa się Figs. Byłem tam niedawno z żoną. Serwują potrawy z Bliskiego Wschodu, ale nazywają to kuchnią śródziemnomorską. Uważam, że kraje ze wschodniego brzegu Morza Śródziemnego nie powinny używać tej nazwy. Niemniej jedzenie mają wyśmienite.

Pokiwałem głową.

– Znamy Figs.

Spodziewałem się, że George powie coś więcej, ale on już zmienił temat.

– Interesujący ten obraz. – Wskazał na ścianę środkowym palcem, bo między wskazującym a kciukiem trzymał orzech. – Chyba gdzieś go już widziałem.

– Jest zatytułowany Poeta – wyjaśniła Marie-Anne, przesuwając ręką wzdłuż sylwetki mężczyzny o zielonej głowie odwróconej podbródkiem do góry, trzymającego w ręku filiżankę herbaty i siedzącego przy stole, na którym stoi butelka wina. – Namalował go Chagall.

George spojrzał na mnie.

– Wiesz, że Chagall był Żydem?

– Tak, rosyjskim Żydem – odparłem. – I wiem, że naprawdę miał na imię Mojsza. Posługiwanie się tym imieniem było nie lada wyczynem. Żydowscy artyści w Rosji albo ukrywali swoje pochodzenie, albo je eksponowali. On wybrał to drugie.

Wypowiedziałem te słowa bez zająknięcia, bo tak naprawdę uraziło mnie jego pytanie. O historii kultury Zachodu wiedziałem prawie wszystko i regularnie uzupełniałem swoją wiedzę. Wszystkie te wynalazki, które pojawiały się co kilka miesięcy, były wręcz stworzone dla takich jak ja. Jestem człowiekiem, który oprócz śniadania, lunchu i kolacji żywi się Zachodem.

– A ty co byś wybrał? – George stanął tuż obok mnie. – Ukrywanie czy eksponowanie?

– Czy ja wyglądam na Żyda?

To miał być żart, ale sroga mina na twarzy mojego nowego szefa osadziła mnie w miejscu. Zacząłem się zastanawiać, czy nie powinienem wyjaśnić, że nie chodziło mi o wygląd Żydów. Raczej miałem na myśli to, że trudno mi się wczuć w atmosferę strachu, napięcia i prześladowań, której przeciwstawiali swoją twórczość rosyjscy Żydzi w pewnej epoce.

Próbując znaleźć wyjście z tej niezręcznej sytuacji, dostrzegłem szansę na ratunek w mojej biblioteczce. Wyciągnąłem rękę i z niemal nabożną czcią przejechałem palcami po grzbietach książek Ozick, Chabona i Rotha.

– Ale żarty na bok – powiedziałem. – Co do twojego pytania, w dzisiejszych czasach żydowscy artyści eksponują swoje pochodzenie. Można by ich nazwać dziećmi Chagalla.

George Gabriel musiał uznać moją odpowiedź albo za idealnie trafioną, albo całkowicie bezwartościową, niemniej przestał drążyć temat. Zaintrygowany zrobił krok przed siebie, żeby przyjrzeć się moim książkom. Zajmowały trzy środkowe półki wiszącej na ścianie mahoniowej etażerki. Na samym dole spoczywała karnawałowa maska z Bali, którą Marie-Anne i ja kupiliśmy podczas naszej drugiej podróży poślubnej. Pokryta lśniącą niczym porcelana białą emalią, miała dwie twarze, męską i żeńską. Najwyższa półka, ta znajdująca się poza zasięgiem wzroku, była pusta. George nie zwrócił uwagi na maskę i oddał się bez reszty studiowaniu grzbietów książek. Ze względu na swój niepospolity wzrost musiał się schylić i stał wygięty w dziwnej pozycji.

Marie-Anne przyglądała mu się przez chwilę, po czym przeprosiła nas i poszła otworzyć cheval blanc. Wywołało to radosne ożywienie wśród gości, którzy otoczyli stół ciasnym kręgiem. George nic sobie nie robił z ich obecności. W skupieniu przeglądał kolejno moje książki, próbując odczytać wpisane drobnymi literami dedykacje, i pytał mnie, gdzie kupiłem poszczególne tomy, a nawet interesowało go, ile kosztowały.

Udzielałem mu zdawkowych odpowiedzi i spoglądałem tęsknie w stronę reszty towarzystwa. Oto utknąłem przy biblioteczce z tym gburowatym inkwizytorem, podczas gdy inni świetnie się bawili. Facet zaczynał działać mi na nerwy. Drażniło mnie, kiedy gmerał dłonią w kieszeni, z której dobiegał grzechot orzeszków, i kiedy wtykał wszędzie trzy palce, wyprężone tak, jakby każdy z nich był w stanie erekcji. Nie podobało mi się również to, że przyszedł z pustymi rękami. Sądząc po jego suchym ubraniu, mogłem przypuszczać, że udało mu się zaparkować blisko wejścia, dzięki czemu ominęła go upokarzająca wędrówka w zamieci, i nawet to było mi solą w oku. W mojej głowie kotłowały się myśli. Gabriel – co to w ogóle za nazwisko? Skąd on pochodzi? I czemu zaczął tę rozmowę o Żydach?

Naszła mnie obawa, że źle to wszystko rozegrałem. Czyżbym zbyt ostentacyjnie przedstawił moją żonę? Czy moje powitanie było zbyt wylewne? A może za bardzo rzucało się w oczy, że próbuję mu się przypodobać? Może George Gabriel po prostu przejrzał moją zagrywkę i teraz chciał mi utrzeć nosa swoim zachowaniem?

Zacząłem żałować, że nie zaprosiłem Richarda Konigsberga, człowieka, który wprowadził mnie do Plutusa i patronował mi, kiedy zgłębiałem tajniki zawodu. Richard miał coś, czego mnie brakowało i czego Marie-Anne jako kobieta nie potrafiła tak bardzo wyeksponować – autorytet, który pozwalał mu rozkazywać, pouczać i zaprowadzać ład. Był „wielkim, rozbujanym kutasem”, jak moja żona nazywała facetów na wysokich stanowiskach.

Ostatecznie to George wybawił mnie od rozszalałych myśli.

– Widzę, że lubisz Goethego i Nietzschego – powiedział, wskazując na dzieła zebrane obu Niemców, które zajmowały drugą i trzecią półkę od góry.

Uśmiechnąłem się. Pomimo złej sławy otaczającej tych autorów ich dorobek był tak naprawdę najmniej kontrowersyjnym tematem, jaki mogliśmy poruszyć. Obaj należeli do moich ulubieńców i traktowałem ich jako bezpieczny grunt dla swoich wywodów intelektualnych. Mogłem o nich mówić w sposób beztroski, uduchowiony albo naukowy, a chyba nawet byłbym w stanie napisać o nich wiersz. Wyznaczali ramy romantyzmu niemieckiego, jego początek i koniec. Antypatia, jaką początkowo budził we mnie George, nagle osłabła. Odzyskałem nadzieję, że może jednak zdołam mu się przypodobać.

– Nikt ich nie przebije.

George uśmiechnął się po raz pierwszy, odkąd przestąpił próg mojego mieszkania.

– Racja. I z pewnością zasługują na to uprzywilejowane miejsce, w którym ich umieściłeś – powiedział i uniósł rękę, jakby mierzył odległość dzielącą półkę od podłogi. – Powinni unosić się nad nami, śmiertelnikami. Nad wszystkimi książkami tego świata.

Położył mi dłoń na plecach. Była ciepła. Kiedy ścisnął moje ramię, poczułem więź, która wytworzyła się między nami za sprawą tej biblioteczki. George skierował wzrok w stronę grupki gości stojących przy sofie.

– Hej, ty – zwrócił się do Marka. – Przynieś mi kieliszek tego wina.

Mark bez zbytniego ociągania pochylił się nad stołem i po chwili podszedł do nas z kieliszkiem, który trzymał oburącz za podstawkę. George zacisnął palce na szklanej nóżce. Już miał odprawić Marka, ale zmitygował się w porę.

– Gospodarzowi też daj coś do picia.

Byłem ciekaw, kiedy w życiu tego człowieka nastąpił taki moment, w którym osiągnął całkowitą pewność siebie. Czy niektórzy po prostu rodzą się z taką władczą siłą? Jako spadkobierca rasy poddanych zawsze żywiłem obawę, że taka władczość ma jakiś związek z genealogią, że ma swoje źródło w zamierzchłych czasach i niezauważona przechodzi z pokolenia na pokolenie. A może to zasługa uszlachetnionej krwi albo jakiejś upiornej psychoseksualnej mocy, którą niektóre osoby roztaczają wokół siebie? Cokolwiek to było, ja nie zostałem tym obdarzony, za to George – tak.

Przepełniała mnie niewysłowiona rozkosz, gdy patrzyłem na potulne zachowanie Marka. Kiedy dołączył do naszego zespołu, całkowicie odsunął na bok mnie i Candace, nieprzyzwoicie długo ociągał się z odpowiedziami na nasze mejle i chodził w pojedynkę do gabinetu Dinesha, któremu przedstawiał wszystkie nasze pomysły jako własne. Dinesh nabrał przekonania, że jego nowy pracownik jest po prostu bardziej utalentowany od pozostałych, i mianował go naszym przełożonym. Wkrótce potem wezwał mnie do siebie, a Mark oznajmił mi, że zostałem przeniesiony do zadań specjalnych. Candace przetrwała, głównie dzięki Markowi, który stwierdził, że widok ładnej kobiety podbudowuje morale jej kolegów.

Mark wrócił z butelką piwa Chimay, wcisnął mi ją do ręki i szybko się zmył. Byłem rozczarowany, że nie dostałem cheval blanc, ale nie wypadało protestować. George siorbiąc, skosztował wina, przełknął je głośno i mlasnął z zadowoleniem.

– Ale ciekawi mnie, co tam jest – odezwał się. – Na tej górnej półce.

Wzruszyłem ramionami.

– Nic tam nie ma.

– Nie, coś tam leży. Z tyłu, przy samej ścianie. Nie widzisz? Na podstawce.

Zawsze myślałem, że jest to tylko jedno z tych miejsc w domu, gdzie zbiera się kurz, pusta półka, która znajduje się zbyt wysoko, by do niej sięgnąć i którą podczas sprzątania tylko omiatałem niedbale ścierką. Wspiąłem się na palce, a potem podskoczyłem desperacko parę razy. Przed oczami mignęła mi drewniana podstawka z dwóch skrzyżowanych listewek, na której spoczywało coś kolorowego. Przez chwilę stałem bezradnie, czekając, aż George się domyśli, że jestem zbyt niski, żeby tam dosięgnąć, lecz on ani drgnął, dopóki nie poprosiłem o pomoc.

– Mógłbyś mi to podać?

– Tak, oczywiście – odparł, udając, że dopiero teraz zauważył moje bezowocne wysiłki.

Pociągnął spory łyk z kieliszka, a potem, jakby od niechcenia, wykonał zamaszysty ruch ręką, zdejmując z drewnianego stojaczka kolorowy przedmiot, i podał mi go. Tajemnicze znalezisko mieściło się na otwartej dłoni. Odstawiłem butelkę piwa na półkę, żeby przyjrzeć się uważnie. Na sakiewce z połyskliwej różowej tkaniny dostrzegłem swoje imię wyhaftowane zieloną nicią. Przypomniało mi się, że w taki sam sposób matka oznaczyła mój mundurek, kiedy chodziłem do szkoły średniej w Alabamie. Poczułem, jak ogarnia mnie napięcie. Po raz pierwszy od śmierci matki natrafiłem na coś, czego dotykały jej ręce.

George, uradowany na myśl o nowym odkryciu w cudzym domu, pochylił się nade mną i zdmuchnął kurz z woreczka. Przejechałem dłonią po gładkim materiale, ścierając resztki kurzu, po czym wsunąłem dwa palce do sakiewki, żeby wyciągnąć jej zawartość. W środku była jakaś książka. Gdy tylko dotknąłem wytłoczonych na grzbiecie kaligraficznych arabskich znaków, domyśliłem się, co to jest. Zamiast wyjąć książkę, wepchnąłem ją jeszcze głębiej i przygotowałem się do koszykarskiego skoku z wybicia, żeby odłożyć znalezisko z powrotem na miejsce.

– Co tam masz? – wyszeptał George, wyginając szyję jak żyrafa, która szuka wody.

– Nic – odparłem. – Taki drobiazg, który musiała tam położyć moja matka podczas ostatniej wizyty.

– Jakie to klasyczne. A więc co to jest?

– Nic specjalnego. To tylko miniaturowy Koran w sakiewce. Ostatni raz matka odwiedziła nas po śmierci ojca i na krótko przed tym, jak sama odeszła. Uszyła i wyhaftowała ten woreczek, bo widocznie nie miała nic innego do roboty.

Spodziewałem się, że kiedy wspomnę o śmierci obojga rodziców, George przybierze współczującą minę, odezwą się w nim skrupuły i przestanie się tak ekscytować. On jednak nie był do tego zdolny. Podał mi swój kieliszek i wyrwał Koran z ręki. Wciąż miał usta pełne wina, kiedy zaczął kciukiem wertować kartki. Wytarł dłoń o spodnie, poślinił środkowy palec i przewrócił kilka kolejnych stron. Potem natrafił na zakładkę w postaci wstążeczki i otworzył książkę w tym miejscu.

– Rozdział siedemdziesiąty czwarty – odezwał się donośnym głosem. – Okryty płaszczem.

Spojrzał na mnie, parę razy poruszył brwiami w górę i w dół, po czym wrócił do przeglądania książki. W końcu zamknął ją, jeszcze raz omiótł wzrokiem i wręczył mi z powrotem. Znajdowała się w jego rękach nie dłużej niż piętnaście sekund.

Nie wiedziałem, co powiedzieć. Unikając spojrzenia George’a, wsunąłem Koran do sakiewki i odwróciłem się, żeby odłożyć go na półkę. Kiedy wspiąłem się na palce, za plecami usłyszałem śmiech.

– A jednak przedkładasz coś nad Nietzschego?

– To tylko ozdoba – powiedziałem, otrzepując dłonie z kurzu.

– Jesteś pewien, że nie przemawia przez ciebie utajony supremacjonizm?

Zamieniłem się w słup soli.

– Że co, proszę?

George uniósł dłonie w pojednawczym geście, ale wciąż uśmiechał się ironicznie.