Jak zawsze – mojej Żonie

Zamiast wstępu: refleksja nad stuleciem

„A to Polska właśnie”. Stanisław Wyspiański, Wesele

Sto lat temu Polska odzyskała niepodległość.

Nie było to stulecie łatwe ani dla Polski, ani dla świata. Odzyskana niepodległość była kilkukrotnie zagrożona, wolność na długie lata zabrana, demokracja kilka razy się załamywała. Przez kraj przetaczały się wojny i potężne kryzysy, nie udało się dogonić rozwiniętego gospodarczo Zachodu.

Czy to oznacza, że było to stulecie stracone? Na pewno nie, choć prosta ocena tego, co się przez ten okres działo, nie jest łatwa. Kiedy dziś patrzymy na Polskę, widzimy wciąż kraj ludzi sfrustrowanych, przekonanych, że ich życie nie jest takie, jak na to zasługują, a ich kraj nie funkcjonuje tak, jak powinien. Dlaczego Polska po stu latach tak wygląda?

Warto poświęcić minionemu stuleciu uwagę wykraczającą poza suche historyczne fakty, patriotyczne slogany i deklaracje polityczne. Czy o losach Polski zadecydował splot całkowicie od nas niezależnych okoliczności? A może istotne znaczenie miały fundamentalne, słabe i silne strony Polaków jako narodu i społeczeństwa?

Nigdy się nie dowiemy, jaka byłaby dziś Polska, gdyby los zdecydował inaczej. Ale możemy, stosując popularną w naukach ekonomicznych metodę modelową, spróbować stworzyć alternatywne scenariusze rozwoju, mocno osadzone w danych, oparte na ocenie polskich atutów i słabości, a także na analizie porównawczej dziejów Polski i innych narodów naszej części Europy (Czytelników zainteresowanych użytymi metodami i modelami rozwojowymi odsyłam do aneksu). Paradoksalnie może to czasem więcej powiedzieć o ostatnim stuleciu niż analiza historii rzeczywistej. Proponuję więc eksperyment myślowy, na który zwykle nie chcą się zgodzić historycy, a który dość łatwo podjąć ekonomiście. Wyobraźmy sobie, jak potoczyłyby się losy naszego kraju i jak wyglądałaby dziś Polska, gdyby bolszewicy wygrali bitwę pod Warszawą, gdyby we wrześniu 1939 nie napadły na nas Niemcy, gdyby udało się wyzwolić stolicę, zanim wkroczyła do niej Armia Czerwona, albo gdyby polska transformacja załamała się na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku. Punktem wyjścia każdego z tych scenariuszy jest „bilans” – zestawienie polskich atutów i słabości w różnych okresach stulecia; dopiero na takiej solidnej podstawie można poważnie wejść w obszar historii alternatywnej. Dzieje prawdziwe czasem mogą się mieszać z wymyślonymi. Dlatego właśnie, dla wygody Czytelników, wydarzenia z obszaru historii alternatywnej, a także wysymulowane modelowo alternatywne wskaźniki gospodarcze i społeczne zaznaczone są w tekście szarym tłem.

Oczywiście w innych uwarunkowaniach, w innej sytuacji politycznej i społecznej, historia Polski potoczyłaby się inaczej. Ale czy zupełnie inaczej? Czy w żadnym scenariuszu nie znajdziemy odbicia tych samych mocnych i słabych stron Polski i Polaków, które tak dobrze znamy z historii i ze współczesności? Zamiast narzekać na ciężkie losy kraju w XX wieku i domagać się od niedobrego świata rekompensaty za nasze niezawinione krzywdy, zastanówmy się, jak wyglądałaby w różnych scenariuszach Inna Polska.

Tylko – czy inna od tej, którą znamy? Czy naprawdę zupełnie inna?

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki

Text copyright © by Witold M. Orłowski 2018

All rights reserved

Copyright © for the Polish e-book edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2018

Informacja o zabezpieczeniach

W celu ochrony autorskich praw majątkowych przed prawnie niedozwolonym utrwalaniem, zwielokrotnianiem i rozpowszechnianiem każdy egzemplarz książki został cyfrowo zabezpieczony. Usuwanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Redakcja: Małgorzata Chwałek

Mapki: Witold M. Orłowski

Projekt i opracowanie graficzne okładki oraz ilustracja na okładce: Zbigniew Mielnik

Wydanie I e-book (opracowane na podstawie wydania książkowego: Inna Polska?, wyd. I, Poznań 2018)

ISBN 978-83-8062-979-0

Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o.

ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań

tel.: 61 867 81 40, 61 867 47 08

fax: 61 867 37 74

e-mail: rebis@rebis.com.pl

www.rebis.com.pl

Konwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer