Tytuł oryginału: El silencio de la ciudad blanca

Projekt okładki: Paweł Panczakiewicz/PANCZAKIEWICZ ART.DESIGN

Redakcja: Irma Iwaszko

Redaktor prowadzący: Ewa Orzeszek-Szmytko

Redakcja techniczna: Anna Sawicka-Banaszkiewicz

Korekta: Lingventa, Anna Sawicka-Banaszkiewicz

Skład wersji elektronicznej: Robert Fritzkowski

Zdjęcia wykorzystane na okładce

© Alberto Loyo/Shutterstock

© iStockphoto.com/DanielPrudek

© iStockphoto.com/stock_colors

© Eva García Sáenz de Urturi, 2016
All rights reserved

© Editorial Planeta, S.A., 2016

© for the Polish edition by MUZA SA, Warszawa 2019

© for the Polish translation by Joanna Ostrowska

ISBN 978-83-287-1139-6

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

Wydanie I

Warszawa 2019

FRAGMENT

Mojemu dziadkowi. Mam aż nadto powodów.

Świat potrzebuje złych ludzi.

Żeby strzegli go przed tymi gorszymi[1].

Spis treści

PROLOG

1 STARA KATEDRA

2 LOS ARQUILLOS

3 ZABALLA

4 PAŁAC VILLA SUSO

5 DOM POD SZNUREM

6 ULICA DATO 2

7 VILLAVERDE

8 PLAC MACHETE

9 ARMENTIA

10 PASEO DE LA SENDA

11 SAN ANTONIO

12 ZIELONY PIERŚCIEŃ

13 KLINIKA VITORIA

14 SAN VICENTEJO

15 PROSTA WŚRÓD SOSEN

16 ANIOŁ Z CMENTARZA ŚWIĘTEJ ELŻBIETY

17 MONTE DE LA TORTILLA

18 POSĄG Z ULICY DATO

19 TXAGORRITXU

20 MURAL Z CAMPILLO

21 GENERAL ÁLAVA 2

22 PARK KRAJOBRAZOWY GORBEA

23 PROCESJA LAMPIONÓW

24 PORANNY RÓŻANIEC

25 KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEGO MICHAŁA

26 PROMENADA MIRACONCHA

27 WIEŻOWCE PRZY ULICY HONDURAS

28 ZUGARRAMURDI

29 PAŁACYK UNZUETÓW

30 DOM Z MIGRENĄ

31 WIEŻA DOÑI OCHANDY

32 IZARRA

33 WĘDROWIEC

34 PARK EL PRADO

35 KRZYŻ NA GORBEI

36 SALBURUA

37 TUNEL CHOCHLIKA

38 DROGA TRZECH KRZYŻY

39 CIS DOÑI LOLI

40 ULICA DATO 1

41 PRZEŁĘCZ AIURDIN

42 MURGUÍA

43 POMNIK BITWY POD VITORIĄ

44 SZKOŁA IM. HEMINGWAYA

45 PARK ARRIAGA

46 STARÓWKA

47 TREVIÑO

48 OCHATE

49 SZPITAL ŚWIĘTEGO JAKUBA

50 LAGUARDIA

51 SAN TIRSO

52 MIASTO KRAKENA

PODZIĘKOWANIA

PROLOG

Vitoria, sierpień 2016

Kamery telewizyjne z uporem prześladowały moją paczkę. Dziennikarze potrzebowali sensacji i byli przekonani, że moi koledzy mogą im jej dostarczyć. Ścigali ich po całej Vitorii, nie dali im chwili wytchnienia, odkąd gruchnęła wiadomość, że zostałem postrzelony przez mordercę.

Czekali na nich o świcie przed drzwiami ich domów. I po południu, kiedy spotykali się na pintxos[2] w barze Saburdi przy ulicy Dato. Moi przyjaciele jedli w milczeniu – w tamtych dniach nikt nie miał ochoty na rozmowy, a nieustanna obecność dziennikarzy nie pomagała.

– Przykro nam z powodu tego, co spotkało inspektora Ayalę. Przyjdziecie dziś po południu na wiec? – zapytał jeden z dziennikarzy, wymachując im przed nosami gazetą; wiadomość o zgromadzeniu widniała na pierwszej stronie, moje zdjęcie zajmowało prawie tyle samo miejsca co nagłówek.

To ja byłem tym dużym facetem o ciemnych włosach sfotografowanym kilka dni przed strzelaniną, kiedy nieudolnie zasłaniałem się przed obiektywami.

Moje koleżanki spuściły głowy, koledzy odwrócili się plecami do kamery.

– Jesteśmy w szoku – zaczął wreszcie J., dopijając czerwone wino. – Życie jest niesprawiedliwe, niesprawiedliwe.

Może myślał, że to wystarczy, żeby dali im spokój, ale w tym momencie reporterzy dostrzegli Germana, mojego brata. Przy jego wzroście metr dwadzieścia nie sposób było go nie rozpoznać. Próbował przemknąć się do toalety. Dziennikarz wyłapał go okiem wprawionym w wychwytywaniu sensacji i natychmiast dał znak kamerzystom.

– To jego brat, idźcie za nim!

Germán odwrócił się, zanim zamknął im przed nosem drzwi do łazienki. Jeszcze tego samego wieczoru tę scenę odtworzyły wszystkie ogólnokrajowe stacje telewizyjne.

– Idźcie do diabła – powiedział tylko, nawet nie ze złością, nawet nie z urazą. Po prostu ze znużeniem.

Wiem, że wszyscy mieszkańcy Vitorii byli wstrząśnięci tym, że skończyłem z kulką w głowie. Gdybym w tamtym momencie był w stanie myśleć – rzecz fizjologicznie niemożliwa – odebrałoby mi głos ze wzruszenia.

Policjant nigdy się nie spodziewa, że zakończy śledztwo jako ostatnia ofiara seryjnego mordercy, który sterroryzował całe miasto, ale życie potrafi być bardzo kreatywne w płataniu figli.

I… owszem: nie wyszedłem na tym najlepiej. Jak już mówiłem, skończyłem z kulą w mózgu. Ale może powinienem przedstawić najpierw po kolei szczegóły wydarzeń, które początkowo określono mianem „podwójnej zbrodni z dolmenu”, a które okazały się zaprogramowaną serią zabójstw latami obmyślanych przez zbrodniczy umysł przewyższający ilorazem inteligencji każdego z tych, którzy próbowali go powstrzymać, póki jeszcze był na to czas.

Kiedy ktoś, kto zaczyna seryjnie zabijać, jest pieprzonym geniuszem, pozostaje ci jedynie się modlić, żeby po zwolnieniu blokady w kasecie maszyny losującej nie została wybrana twoja liczba.

1
STARA KATEDRA

24 lipca, niedziela

Delektowałem się właśnie najlepszą tortillą na świecie, z nie do końca ściętych jajek oraz ugotowanych i podsmażonych ziemniaków, kiedy odebrałem telefon, który zmienił moje życie. Na gorsze, gwoli ścisłości.

Nazajutrz przypadała uroczystość świętego Jakuba, kiedy to Vitoria obchodziła Día del Blusa[3], święto bractw młodzieży będące rozgrzewką przed rozpoczynającymi się na początku sierpnia obchodami ku czci Virgen Blanca, Białej Panienki. W barze z grillem, gdzie próbowałem skończyć ten miniprzysmak, panowały taki ścisk i hałas, że kiedy poczułem wibrowanie komórki w kieszonce koszuli, tuż przy sercu, musiałem wyjść na ulicę El Prado.

– Co jest, Estíbaliz?

Koleżanka nie zwykła mnie nękać, kiedy miałem wolne, a Día del Blusa i poprzedzający go dzień były zbyt święte, żeby nawet rozważać pójście do pracy, tym bardziej że całe miasto stało na głowie.

Hałas instrumentów dętych i potoku ludzi podążających za orkiestrą, którzy śpiewali i podrygiwali w rytm muzyki, zagłuszył to, co próbowała mi powiedzieć.

– Unai, musisz przyjść do Starej Katedry – ponagliła mnie.

Ton jej głosu, jego brzmienie, w którym mieszały się niepokój i zniecierpliwienie, dziwiły u babki, która miała większe jaja niż ja – co sporo o niej mówi.

Natychmiast zrozumiałem, że wydarzyło się coś poważnego.

Próbując oddalić się od wszechobecnej wrzawy, która tego dnia wypełniała miasto, odruchowo skierowałem kroki w stronę parku Florida, by uciec od decybeli uniemożliwiających przeprowadzenie choćby minimalnie skutecznej rozmowy.

– Co się stało? – zapytałem, starając się otrzeźwieć po ostatnim kieliszku riojy, którego nie powinienem był wypijać.

– Nie uwierzysz, wszystko wygląda tak samo jak dwadzieścia lat temu.

– O czym ty mówisz, Esti? Jestem trochę przymulony.

– Archeolodzy z firmy restaurującej katedrę znaleźli w krypcie dwa nagie ciała. Chłopaka i dziewczynę trzymających się za policzki. Brzmi znajomo, prawda? Przyjdź tu natychmiast, Unai. To poważna sprawa, bardzo poważna. – Rozłączyła się.

Niemożliwe, pomyślałem.

Niemożliwe.

Nawet nie pożegnałem się z kumplami. Pewnie dalej siedzieli w tłumie wypełniającym restaurację Sagartoki, było mało prawdopodobne, że któryś z nich odbierze, jeśli zadzwonię z informacją, że dla mnie Día del Blusa właśnie się skończył.

Ruszyłem w stronę placu Virgen Blanca, w uszach wciąż dźwięczały mi ostatnie słowa Estíbaliz. Minąłem wejście do mojej kamienicy i dotarłem do Correría, jednej z najstarszych ulic średniowiecznej części miasta.

Okazało się, że to był zły wybór. Ulicę wypełniały tłumy, jak zresztą całe centrum. La Malquerida i inne bary zajmujące partery kamienic pękały w szwach. Dopiero ponad kwadrans później dotarłem do placu Burullería, dziedzińca na tyłach katedry, gdzie umówiłem się z Estíbaliz.

Plac wziął swoją nazwę od burulleros, sukienników, którzy handlowali na nim w XV wieku, czyniąc z miasta jeden z obowiązkowych przystanków na szlaku handlowym na północy półwyspu. Szedłem po bruku, odlany w brązie posąg zatroskanego Kena Folleta spojrzał na mnie, kiedy go mijałem, jakby pisarz domyślał się, że wokół nas zaczęła się już tkać mroczna sieć.

Estíbaliz Ruiz de Gauna – tak jak ja inspektor Wydziału Kryminalnego – czekała na mnie zdenerwowana, biegała po placu niczym jaszczurka i wydzwaniała w tysiące miejsc. Miała rude, sięgające do brody włosy i mierzyła zaledwie metr sześćdziesiąt. Mało brakowało, a z powodu wzrostu nie przyjęliby jej do policji; mało brakowało, a Vitoria straciłaby jednego ze swoich najlepszych i najwytrwalszych śledczych.

Oboje byliśmy cholernie dobrzy w prowadzeniu dochodzeń, ale już nie tak dobrzy w przestrzeganiu zasad. Mieliśmy na swoim koncie niejedno upomnienie za niesubordynację, dzięki czemu nauczyliśmy się nawzajem kryć. Jeśli zaś chodzi o przestrzeganie zasad… pracowaliśmy nad tym.

Pracowaliśmy nad tym.

Ja przymykałem oko na niektóre nałogi, które wciąż ciągnęły się za Esti. Ona odwracała wzrok, kiedy nie słuchałem poleceń przełożonych i prowadziłem śledztwo na własną rękę.

Wyspecjalizowałem się w profilowaniu kryminalnym, wzywano mnie więc do spraw z udziałem seryjnych morderców, gwałcicieli… Wszelakich zwyrodnialców, którzy dopuścili się recydywy. Jeśli ktoś dokonał trzech lub więcej zbrodni w oddzielnych epizodach, oddawano go mnie.

Estíbaliz była ekspertką w zakresie wiktymologii – wielkich zapomnianych. Dlaczego akurat ta, a nie inna ofiara? Wprawniej niż ktokolwiek inny posługiwała się bazami danych, takimi jak Sicar, w której znajdowały się wszelkie możliwe odciski butów i opon, czy SoleMate, kompendium wszystkich marek i modeli obuwia produkowanego na całym świecie.

Na mój widok oderwała od ucha komórkę i spojrzała na mnie z powagą.

– Co jest tam w środku? – chciałem wiedzieć.

– Lepiej będzie, jak sam zobaczysz – szepnęła, jakby mogło nas usłyszeć niebo, a może piekło, kto wie. – Dzwonił do mnie sam komisarz Medina. Chcą eksperta od profilowania, kogoś takiego jak ty, mnie poprosili, żebym skupiła się na ofiarach. Zaraz zrozumiesz dlaczego. Chciałabym, żebyś podzielił się ze mną pierwszymi wrażeniami. Na miejscu są już technicy z laboratorium kryminalistycznego, lekarz sądowy i sędzia. Wejdziemy od strony Cuchi.

Cuchillería była kolejną ze starych ulic, które wzięły nazwę od cechów: w średniowieczu skupiały się przy niej warsztaty nożowników. W Vitorii mamy nieprzebrane pamiątki po zawodach naszych praszczurów: ulice kowali, szewców, rymarzy, malarzy… Pierwotny zarys starówki – ze względu na kształt noszącej nazwę „średniowiecznego migdała” – pozostał nienaruszony pomimo upływu wieków.

Co ciekawe, do katedry można się było dostać wejściem, które na pierwszy rzut oka prowadziło do zwykłej kamienicy.

Masywnych drewnianych drzwi pod numerem 95 pilnowało dwóch policjantów. Przywitali się z nami i wpuścili nas do środka.

– Przesłuchałam już dwoje archeologów, którzy znaleźli ciała – poinformowała mnie koleżanka. – Przyszli dzisiaj do pracy, żeby nadrobić zaległości, podobno ci z Fundacji Katedry Najświętszej Marii Panny naciskają, żeby do końca roku wyrobili się z kryptami i fosą. Zostawili nam klucze. Jak widzisz, zamek jest nietknięty. Nikt przy nim nie majstrował.

– Chcesz powiedzieć, że przyszli do pracy po południu, w wigilię Día del Blusa? Czy to nie trochę… dziwne jak na vitorczyków?

– Nie zauważyłam w ich zachowaniu niczego dziwnego. – Pokręciła głową. – Byli oszołomieni, a raczej przerażeni. Takiej zgrozy nie sposób udawać.

Niech ci będzie, pomyślałem. Ufałem instynktowi Estíbaliz, jak tylne koło tandemu ufa przedniemu. W ten sposób pracowaliśmy, razem pedałując.

Znaleźliśmy się pod odnowionymi podcieniami, Esti zamknęła za nami drzwi. Odgłosy fiesty wreszcie ucichły.

Aż do tego momentu informacja o znalezieniu dwóch ciał zaledwie obijała mi się po głowie, nie przyjąłem jej do końca do wiadomości, za bardzo kontrastowała z panującą wokół radosną, beztroską wrzawą. Kiedy tylko zamknęły się drzwi, klasztorna cisza i słabe światło rzucane przez reflektory na drewniane schody prowadzące do krypty sprawiły, że wszystko wydało mi się bardziej rzeczywiste. Aczkolwiek niepożądane.

– No już, bierz kask. – Podała mi jeden z białych kasków z logo fundacji, które kazano zakładać turystom zwiedzającym katedrę. – Przy twoim wzroście na pewno walniesz się w głowę.

– Nie zakładam żadnego kasku. – Zająłem się lustrowaniem dziedzińca.

– To obowiązkowe. – Nie ustąpiła i ponownie wyciągnęła w moją stronę białe paskudztwo, muskając palcami grzbiet mojej dłoni.

To była taka nasza gra, w której obowiązywała tylko jedna zasada: „Ani kroku dalej”. Choć tak naprawdę istniała jeszcze druga, uzupełniająca: „Nie pytaj. Ani kroku dalej”. Dwa lata bez postępów wyznaczyły status quo, ustaliły charakter naszych relacji, skądinąd bardzo dobrych. Miało to także związek z tym, że Esti szykowała się do ślubu, a ja byłem wdowcem, odkąd… Zresztą nieważne.

– Mięczak – mruknąłem i wziąłem plastikowy kask.

Weszliśmy po krętych schodach, zostawiając za sobą makiety osady Gasteiz, na której miejscu wzniesiono potem Vitorię. Estíbaliz przystanęła, żeby odszukać klucz, który miał nam umożliwić wstęp do wnętrza Starej Katedry, jednego z symboli naszego miasta, odnawianej i łatanej więcej razy niż mój dziecięcy rowerek. Przywitał nas widniejący po prawej stronie napis: OTWARTE Z POWODU REMONTU.

Znałem wszystkie symbole swoich rodzinnych stron, miałem je wyryte w płacie skroniowym, odkąd dwadzieścia lat i cztery miesiące temu podwójna zbrodnia z dolmenu wstrząsnęła całym pokoleniem mieszkańców Vitorii.

Dolmen Chatka Czarownicy, celtycka osada La Hoya, rzymskie saliny w Añanie, średniowieczne mury… Taką scenerię wybrał seryjny morderca, za którego sprawą Vitoria i prowincja Álava trafiły do kronik kryminalnych dzienników telewizyjnych na całym świecie. Szczególna, makabryczna oprawa zbrodni wzbudziła niezdrowe zainteresowanie do tego stopnia, że organizowano nawet specjalne trasy turystyczne.

Miałem wtedy dwadzieścia lat, ta sprawa tak mnie wciągnęła, że postanowiłem zostać policjantem. Na bieżąco śledziłem przebieg dochodzenia z zachłannością, jaką potrafiłby zrozumieć jedynie inny monotematyczny dwudziestolatek. Analizowałem nieliczne informacje publikowane w „El Diario Alavés” i myślałem: „Ja zrobiłbym to lepiej. Działają nieudolnie, nie biorą pod uwagę najważniejszego: motywu, przyczyny”. Otóż to: w wieku dwudziestu lat uważałem się za sprytniejszego niż policja. Teraz myślę, że byłem wtedy strasznie naiwny.

Prawda uderzyła we mnie mocniej niż cios boksera, ogłuszyła mnie, podobnie jak resztę kraju. Nikt nie przypuszczał, że mordercą okaże się Tasio Ortiz de Zárate. Nie przejąłbym się, gdyby zrobił to ktokolwiek inny: mój sąsiad, siostra klaryska, piekarz, a nawet sam burmistrz. Nie przejąłbym się.

Ale nie on, nasz miejscowy bohater, ktoś więcej niż idol: wzór do naśladowania. Medialny archeolog, gospodarz programu telewizyjnego o rekordowej oglądalności, autor książek historycznych i powieści kryminalnych, które wyprzedawały się w ciągu kilku tygodni. Tasio był najbardziej charyzmatycznym i czarującym człowiekiem, jakiego w ostatnich dekadach wydała na świat Vitoria. Błyskotliwy, przystojny – jak twierdziły zgodnie wszystkie kobiety – a do tego podwójny.

Owszem, podwójny.

Bo było ich dwóch do wyboru. Tasio miał jednojajowego bliźniaka, identycznego nawet pod względem manikiuru. Byli nie do odróżnienia. Optymiści, z dobrej rodziny, weseli, rozrywkowi, wykształceni, o nienagannych manierach… W wieku zaledwie dwudziestu czterech lat mieli u swoich stóp całą Vitorię, a przed sobą przyszłość, która zapowiadała się bardziej niż świetlanie: gwiaździście, stratosferycznie.

Bliźniak Ignacio poszedł ścieżką prawa: wstąpił do policji, kiedy ta przechodziła swój najcięższy okres, był najuczciwszym gliną, jaki kiedykolwiek u nas pracował. Nikt nie przypuszczał, że losy braci potoczą się, tak jak się potoczyły. Wszystko – podkreślam: wszystko – było zbyt obrzydliwe i okrutne.

To, że jeden brat znalazł niepodważalne dowody na to, że jego bliźniak jest najbardziej poszukiwanym seryjnym mordercą od czasu przywrócenia demokracji, to, że sam musiał wydać nakaz aresztowania, choć do tego czasu byli nierozłączni jak bracia syjamscy… Ignacio został człowiekiem roku, powszechnie poważanym bohaterem, który miał odwagę wziąć na siebie odpowiedzialność i zrobić to, na co zdobyłoby się niewielu z nas: wsadzić za kratki członka własnej rodziny.

W związku z czym nasunęło mi się niepokojące pytanie. Lokalne gazety, „El Diario Alavés” i „El Correo Vitoriano”, dwaj śmiertelni wrogowie, w ostatnich dniach stale przypominały, że za kilka dni Tasio Ortiz de Zárate wyjdzie na swoją pierwszą przepustkę po dwudziestu latach spędzonych w więzieniu. I właśnie teraz, akurat właśnie teraz miasto o najmniejszym wskaźniku przestępczości w północnej Hiszpanii zdobywało dwa punkty w makabrycznej statystyce?

Potrząsnąłem głową, jakby ten gest miał odegnać ode mnie demony. Przykazałem sobie zostawienie wniosków na później i skupienie się na tym, co zastanę w środku.

Weszliśmy do odnowionej krypty, sufit był tak niski, że faktycznie musiałem się schylić. W środku pachniało jeszcze świeżym drewnem. Ostrożnie stąpałem po płytach z szarego kamienia, gładkich, prostokątnych, tak perfekcyjnych, że mogły być jedynie wytworem jakiejś XXI-wiecznej maszyny. Wyglądały na nowe, szkoda było je brudzić. Przed nami wznosiły się dwie potężne kolumny uginające się pod ciężarem mijających stuleci, prawdziwe podpory starej, zapadającej się katedry.

Na widok dwóch leżących nieruchomo ciał poczułem mdłości. Omal nie zwymiotowałem.

Omal.

Technicy w białych kombinezonach i ochraniaczach na butach już od jakiegoś czasu oglądali miejsce zbrodni. Rozstawili kilka lamp, żeby oświetlić ciemną kryptę, wyglądało na to, że skończyli robić zdjęcia – na podłodze leżało jeszcze kilka przymiarów. Estíbaliz poprosiła o szkic miejsca zdarzenia i podała mi go po uważnym przestudiowaniu.

– Powiedz mi, że nie mają po dwadzieścia lat – poprosiłem błagalnym tonem.

Wszystko jedno ile, byle nie dwadzieścia.

Poprzedni morderca zatrzymał się na piętnastu latach: cztery pary dzieci obojga płci, nagie, delikatnie dotykające dłońmi policzka partnera. Niedorzeczny gest czułości, którego nikt dotąd nie zdołał wytłumaczyć, ustalono bowiem, że ofiary się nie znały. Wszystkie miały złożone, typowe dla Álavy nazwiska: López de Armentia, Fernández de Retana, Ruiz de Arcaute, García de Vicuña, Martínez de Guereñu…

W dolmenie Chatka Czarownicy w pobliżu miasteczka Elvillar znaleziono martwe ciała dwojga noworodków. Niedługo później w ruinach celtyberyjskiego grodu La Hoya w gminie Laguardia odkryto zwłoki pięciolatków. Pocieszających się nawzajem dotykiem dłoni, ze wzrokiem wpatrzonym w niebo.

W Słonej Dolinie w Añanie, gdzie od czasów Rzymian wydobywano sól, znaleziono ciała dziesięcioletnich chłopca i dziewczynki. Kiedy zbrodniarz dotarł do Vitorii i przy bramie średniowiecznych murów pojawiły się zwłoki piętnastolatków, panowała już taka psychoza, że ci, którzy mieli po dwadzieścia lat, siedzieli zamknięci w domach, grając z dziadkami w karty. Nikt nie miał odwagi przechadzać się po Vitorii, chyba że w grupie. Jakby wiek ofiar rósł wraz z historyczną chronologią naszego regionu. Wszystko bardzo archeologiczne, bardzo w stylu Tasia.

Potem go złapali. Inspektor Ignacio Ortiz de Zárate wydał nakaz aresztowania Tasia Ortiza de Zárate, najsłynniejszego i najbardziej uwielbianego archeologa w kraju. Tasio stanął przed sądem, został uznany za winnego popełnienia ośmiu zabójstw i trafił do więzienia.

Żniwa na vitoriańskich dzieciach zostały przerwane.

Głos Esti przywrócił mnie do teraźniejszości.

Lekarz sądowy, doktor Guevara, szczupła pięćdziesięciolatka o płaskich czerwonych policzkach, rozmawiała cicho z sędzią Olano, starszym mężczyzną o szerokich plecach, grubym tułowiu i krótkich nogach. Spieszyło mu się, widać było, że marzy, by jak najszybciej uciec z krypty. Woleliśmy na razie nie podchodzić, wyglądało na to, że nie chcą, by im przerywano.

– Jeszcze nie zostali zidentyfikowani – poinformowała mnie ściszonym głosem Estíbaliz. – Sprawdzamy zgłoszenia o zaginięciach. Ale oboje, chłopak i dziewczyna, wyglądają na dwadzieścia lat. Myślisz o tym samym co ja, prawda, Kraken?

Niekiedy używała mojej szkolnej ksywy, była to jedna z poufałości, do jakich z czasem doszliśmy.

– Niemożliwe, żeby działo się to, o czym myślę – szepnąłem, zaciskając szczęki.

– Ale się dzieje.

– Jeszcze nie wiemy – uciąłem stanowczo.

Nie odpowiedziała.

– Jeszcze tego nie wiemy – powtórzyłem, może po to, żeby przekonać samego siebie. – Skupmy się na tym, co mamy. Jeśli chcesz, potem na zimno omówimy wnioski w moim gabinecie.

– Zgoda. Co widzisz?

Podszedłem do ciał, uklęknąłem na jedno kolano i szeptem wyrecytowałem moją modlitwę:

„Tutaj kończy się twoje polowanie, tutaj zaczyna się moje”.

– Trzy eguzkilore, słoneczne kwiaty – powiedziałem wreszcie. – Jeden między głowami, dwa po bokach stóp. Nie rozumiem znaczenia tej scenografii.

W baskijskiej kulturze eguzkilore pełni funkcję ochronną, dawniej umieszczano go na drzwiach domostw, żeby nie dostały się do nich czarownice i demony. Jednak nie ochronił ofiar.

– Ja też nie rozumiem, co tu robią. – Estíbaliz pochyliła się nade mną. – Moja kolej: kobieta i mężczyzna rasy białej, w wieku od dwudziestu do dwudziestu kilku lat. Ułożeni na wznak na posadzce katedry, nadzy. Na ciałach brak ran ciętych, śladów pobicia i przemocy. Ale… spójrz: oboje mają małe otworki z boku szyi. Nakłucia. Coś im wstrzyknięto.

– Musimy zaczekać na raporty toksykologiczne – powiedziałem. – Trzeba będzie wysłać próbki do Zakładu Medycyny Sądowej w Bilbao, może znajdą narkotyki albo psychotropy. Coś jeszcze?

– Każda z ofiar trzyma dłoń na policzku drugiej. Lekarz sądowy ustali czas zgonu, ale zważywszy na brak stężenia pośmiertnego, zakładam, że są martwi zaledwie od paru godzin – dodała. – Poproszę techników, żeby zabezpieczyli dłonie papierowymi torbami, nie wygląda na to, żeby się bronili, ale nigdy nie wiadomo.

– Pochyl się tutaj. – Wskazałem ręką. – Czy od nich pachnie… benzyną? Ledwo czuć, ale to coś jakby benzyna albo ropa naftowa.

– Faktycznie, masz niezły węch. Ja bym nie poczuła – powiedziała Esti, obwąchawszy twarze. – Musimy jeszcze ustalić przyczynę śmierci. Myślisz, że tym razem też ich otruto jak wcześniejsze ofiary? Może kazano im pić benzynę?

Zanim odpowiedziałem, pochyliłem się nad twarzą dziewczyny. Zamarł na niej grymas bólu. Zginęła w męczarniach, podobnie jak chłopak. Spojrzałem na jego włosy. Były świeżo przycięte na bokach, czub trzymał się jeszcze sztywno dzięki piance z drogiego zakładu fryzjerskiego. Najwyraźniej dbał o wygląd. Dziewczyna też była ładna, atrakcyjna. Miała wydepilowane brwi i gładką cerę bez śladu trądziku, należała do pokolenia, które na co dzień korzysta z odżywek do włosów i usług kosmetyczki.

Bogate dzieciaki, pomyślałem. Jak te wcześniej. Zrozumiałem, że popełniamy błąd.

– Esti – ostudziłem jej zapał. – Musimy się zresetować i zacząć od zera. Nie przeprowadzamy oględzin miejsca zbrodni, oboje zaczęliśmy porównywać je z tymi sprzed lat. Przyjdzie na to czas, ale najpierw potraktujemy je tak, jakby było jedyne w swoim rodzaju, później zabierzemy się do szukania analogii.

– Moim zdaniem właśnie o to chodzi mordercy albo mordercom. Aranżacja jest identyczna jak przy poprzednich zbrodniach. A jeśli chcesz poznać moją opinię, ofiary kontynuują serię sprzed dwudziestu lat.

– Tak, ale są różnice. Nie sądzę, żeby przyczyną śmierci było otrucie. Do prasy nigdy nie wyciekło, co to była za trucizna. Nie wydaje mi się też, żeby chodziło o benzynę. Zapach byłby znacznie silniejszy, musieliby jej wypić bardzo dużo, nie ma też śladu po oparzeniach chemicznych. Wygląda to tak, jakby mieli kontakt tylko z jedną czy dwiema kroplami.

Pochyliłem się nad twarzą chłopaka. Malował się na niej dziwny wyraz, miał zamknięte usta, wargi lekko wciągnięte do środka, jakby je przygryzał.

Wtedy coś dostrzegłem. Pochyliłem się nad dziewczyną.

– Obojgu zaklejono usta taśmą do pakowania, a potem zerwano ją jednym szarpnięciem. Spójrz.

Rzeczywiście: taśma samoprzylepna, która zakrywała im usta, zostawiła prostokątne ślady, z powodu otarcia skóra miała tam nieco inny kolor.

W tym momencie wydało mi się, że w spowijającej nas ciszy przerażonych kamieni kościoła rozległ się jakiś dźwięk.

Bzyczenie, cichy, ale dokuczliwy odgłos.

Wskazałem Estíbaliz, żeby się nie odzywała, i przyłożyłem ucho do twarzy chłopaka; dzielił nas zaledwie centymetr. Do diabła, co to za hałas? Zamknąłem oczy i skupiłem się wyłącznie na dźwięku, na anomalii, na zlokalizowaniu jego źródła, miejsca, gdzie ciche bzyczenie rozlegałoby się głośniej. Niemal dotknąłem czubka nosa ofiary, potem zjechałem wzdłuż mięśnia okrężnego i dotarłem do ust.

– Masz długopis?

Esti wyjęła długopis z tylnej kieszeni spodni i podała mi go ze zdziwieniem.

Otworzyłem końcówką kącik ust: ze środka wyleciała niespodziewanie rozwścieczona pszczoła. Upadłem na plecy.

– Kurwa mać! – wyrwało mi się, kiedy wylądowałem na podłodze.

Wszyscy obecni odwrócili się w naszą stronę, technicy spojrzeli na mnie z dezaprobatą, niezadowoleni, że upadłem tak blisko zwłok.

Estíbaliz zareagowała niemal od razu, próbowała złapać pszczołę, ale ta uniosła się nad naszymi głowami i kilka sekund później straciliśmy ją z oczu – odleciała w stronę krytych ruin dawnego grodu Gasteiz.

– Powinniśmy ją złapać – powiedziała, szukając jej wzrokiem nad fosą. – Może okazać się kluczowa dla śledztwa, jeżeli była narzędziem zbrodni.

– Złapać ją w kościele długim na dziewięćdziesiąt sześć metrów, licząc od drzwi do apsydy? Nie rób takiej miny, zawsze, kiedy odwiedza mnie jakiś znajomy spoza Vitorii, zabieram go do katedry na zwiedzanie z przewodnikiem – usprawiedliwiłem się na widok jej spojrzenia.

Estíbaliz westchnęła i pochyliła się nad ciałami.

– Zgoda, zapomnijmy na razie o pszczole. Powiedz mi lepiej, czy w grę wchodzi motyw seksualny.

– Nie. – Przysunąłem się bliżej ofiar. – Na pierwszy rzut oka wagina dziewczyny wygląda na nietkniętą, ale zapytajmy lekarkę, chyba już skończyła rozmawiać z sędzią.

– Panie sędzio… – zagadnęła Estíbaliz, związując w kucyk wystające spod kasku włosy.

– Dzień dobry, choć wcale taki nie jest – odpowiedział sędzia Olano. – Mój sekretarz wręczy państwu do podpisu protokół z wizji lokalnej. Ja i tak już za dużo się naoglądałem jak na ten świąteczny dzień.

– Co pan powie – mruknąłem.

Sędzia pospiesznie opuścił kryptę, zostawiając nas samych z lekarką.

– Znaleziono jakieś ślady biologiczne? – chciałem wiedzieć.

– Zbadaliśmy ciała i miejsce zdarzenia crimescopem. – Wskazała oświetlacz kryminalistyczny. – Ani śladu krwi. Szukaliśmy także nasienia za pomocą lampy Wooda, ale nic nie znaleźliśmy. Tak czy inaczej, zaczekamy na wyniki autopsji, będą dokładniejsze, choć obawiam się, że trudno będzie cokolwiek ustalić. Jestem państwu jeszcze do czegoś potrzebna?

– Nie. Na razie nie. – Estíbaliz pożegnała lekarkę uśmiechem. Kiedy ta wyszła, odwróciła się w moją stronę. – No dobra, Unai, to co mi powiesz o aranżacji?

– Powiem ci, że oczywiście są nadzy i że widać wyraźne konotacje seksualne, zrobienie z nich pary kochanków poprzez umieszczenie dłoni w tym dziwnym geście, najprawdopodobniej ułożono ich tak post mortem, kiedy morderca przetransportował już tu ciała i skierował je…

Wyciągnąłem z kieszeni komórkę i otworzyłem aplikację z kompasem. Pochyliłem się i dałem sobie trochę czasu, aż uzyskam całkowitą pewność.

– Są skierowane w stronę miejsca, gdzie podczas przesilenia zimowego wschodzi słońce – poinformowałem.

– A teraz mi to przetłumacz, ja w przeciwieństwie do ciebie nie jestem dziką istotą, która w weekendy łączy się z Matką Ziemią.

– Nie łączę się w weekendy z żadną telluryczną siłą, po prostu jeżdżę na wieś pomagać dziadkowi w polu. Gdybyś miała dziewięćdziesięcioczteroletniego dziadka uparcie odmawiającego przejścia na emeryturę, na pewno też byś to robiła. Odpowiadając na twoje pytanie: ciała skierowane są głowami na północny zachód.

Jak przy pierwszym podwójnym zabójstwie z dolmenu, pomyślałem zaniepokojony. Ta informacja owszem, ukazała się w prasie.

Zachowałem to jednak dla siebie.

Nie chciałem podważać własnych poleceń, nie chciałem, żeby Estíbaliz zauważyła, że choć staram się odseparować to zdarzenie w swojej głowie, wciąż porównuję je z grozą, której doświadczyliśmy jako dwudziestolatkowie. Ona prawdopodobnie robiła to samo.

Tak naprawdę wszystko się we mnie trzęsło. Nie mogłem przestać myśleć, że oddycham tym samym powietrzem co morderca. Że kilka godzin wcześniej jakiś zwyrodnialec z nieleczoną psychopatią znajdował się w tym samym miejscu co ja teraz. Spojrzałem na katedrę, jakby mógł zostawić w wypełniającym ją powietrzu jakieś widoczne ślady. Znałem jego ruchy, przelatywały mi przed oczami w przyspieszonym tempie. Widziałem, jak wnosi ciała, jak układa je w krypcie, nie zostawiając odcisków. Potrafił tego dokonać, był skrupulatny i robił to już wcześniej.

To nie był jego pierwszy popis.

Brakowało mi tylko jego twarzy, nie wierzyłem bowiem, że rozwiązanie może być aż tak proste i tak nieprawdopodobne, że mam je przed oczami. Zagadka rozwikłana, jeszcze zanim skończono ją formułować.

Estíbaliz przyglądała mi się, czekając, aż wyjdę z labiryntu myśli, w którym czasami się gubiłem. Znała mnie dobrze, szanowała moje milczenie i moje rytuały.

Wreszcie wstałem, spojrzeliśmy na siebie i odkryłem, że jesteśmy o dziesięć lat starsi niż para śledczych, która pół godziny wcześniej weszła do świątyni.

– Dobra, Unai, co ci mówi twój mózg profilera?

– Ten, kto to zrobił, jest typem mordercy zorganizowanego. To nie była spontaniczna napaść, założę się, że nie znał ofiar, uprzedmiotowił je. Poza tym mamy do czynienia z pełną kontrolą miejsca zdarzenia. Jednak najbardziej niepokoi mnie zdumiewający brak odcisków i innych śladów. Pasuje do profilu, morderca zna się na medycynie sądowej niemal jak zawodowiec, i to właśnie jest zatrważające.

– Co jeszcze? – ponagliła, wiedziała, że nie skończyłem, że na głos się przy niej zastanawiam. Często tak robiliśmy, dzięki temu myśli płynęły bardziej wartko.

– Ofiary mają otwarte oczy, co oznacza, że morderca ich nie żałuje ani nie ma wyrzutów sumienia. To cecha osobowości psychopatycznej – ciągnąłem.

– Nie wyłowiłeś żadnej cechy mieszanej?

– Nie, nie ma ani jednej cechy mordercy niezorganizowanego. Wiesz, jakie to rzadkie? Ci niezorganizowani zazwyczaj pozostawiają w miejscu zdarzenia ślady brutalnej przemocy. Uszkadzają twarze, masakrują je, obijają ciała przypadkowo zdobytą bronią jak kij czy kamień. Tu jest inaczej, facet nie cierpi na psychozę, jest raczej psychopatą albo socjopatą. To ktoś drobiazgowy i przewidujący, ale nie chory psychicznie, więc na szczęście ponosi pełną odpowiedzialność karną. Zastanawia mnie narzędzie zbrodni: pszczoły? Jeżeli rzeczywiście one nim były. To fetyszystyczna broń.

– Coś, co normalnie nie jest wykorzystywane jako broń, ale dla niego ma szczególne znaczenie – myślała na głos Esti.

– Tego się obawiam – potwierdziłem. – Trzeba sprawdzić, jakiej trucizny użył morderca dwadzieścia lat temu. Kiedy wrócimy na komendę, poprosimy o akta tamtej sprawy. Jeżeli założyć, że to morderstwo jest kontynuacją serii zbrodni z tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątego szóstego roku, to mówimy o dwudziestoletnim wyciszeniu. W przypadku morderców zorganizowanych im dłuższy okres wyciszenia, tym spokojniejszy charakter psychopaty, tyle że z reguły jest to kilka tygodni albo miesięcy. Wyobrażasz sobie, co nas czeka, jeżeli mamy do czynienia z dwudziestoletnim wyciszeniem?

– Ty mi to powiedz, Unai. Powiedz to na głos. Bo cała Vitoria zada sobie to pytanie, kiedy za kilka godzin sprawa stanie się ogólnokrajowym trending topic, rzuci się na nas prasa i będziemy musieli udzielić jakichś wyjaśnień.

Westchnąłem.

– Zgoda. Będę zadawał właściwe pytania, zobaczymy, czy mi się uda.

– Śmiało.

W tym momencie na moim lewym ramieniu przysiadła niczym motyl pewna myśl. Nie miałem wątpliwości: gdybym miał kryształową kulę, jakiś przyrząd do przepowiadania przyszłości, gdybym wiedział, że to mnie przypadnie w udziale ta sprawa, nigdy nie zająłbym się ściganiem zabójców.

Stało się to dla mnie oczywiste, bezdyskusyjne.

Zostałbym w Villaverde i siał pszenicę z dziadkiem.

Bo nie chciałem się z tym mierzyć. Nie z tym. Z czymkolwiek innym… Byłem mentalnie przygotowany, szkoliłem się latami i do tej pory nieźle mi szło. Dobre wyniki, sprawy rozwiązane w rozsądnym czasie, gratulacje i poklepywanie po plecach ze strony zwierzchników. Ale nie to, nie, jeśli w całą historię był zamieszany Tasio Ortiz de Zárate.

Musiałem to jednak powiedzieć, uczynić rzeczywistym, pozbyć się tego dokuczliwego bzyczenia nad naszymi głowami.

Zgoda, ustąpiłem. Powiem to.

– Jak, do diabła, Tasio mógł popełnić kolejne morderstwo dwadzieścia lat później, w identyczny sposób, skoro siedzi w więzieniu Zaballa? Czy ktokolwiek, nawet taki diabeł jak on, może przebywać w dwóch miejscach naraz?

* * *

koniec darmowego fragmentu
zapraszamy do zakupu pełnej wersji

[1] Rust Cohle, bohater serialu Detektyw, tłum. Wojtek Stybliński (wszystkie przypisy pochodzą od tłumaczki).

[2] Pintxos – małe kanapeczki, typowa przystawka serwowana w barach na północy Hiszpanii.

[3] Día del Blusa – święto obchodzone w Vitorii 25 lipca; jego bohaterami są członkowie bractw blusas, którzy ubrani w tradycyjne stroje przypominające kitle składają hołd zmarłym przodkom i biorą udział w trwających cały dzień zabawach, takich jak wyścigi osłów czy zawody w toczeniu beczek po winie.

Warszawskie Wydawnictwo Literackie

MUZA SA

ul. Sienna 73

00-833 Warszawa

tel. +4822 6211775

e-mail: info@muza.com.pl

Dział zamówień: +4822 6286360

Księgarnia internetowa: www.muza.com.pl

Wersja elektroniczna: MAGRAF s.c., Bydgoszcz