Marta Kisiel

NOMEN OMEN

Copyright © by Marta Kisiel, MMXIX

Wydanie II

Warszawa, MMXIX

Niniejszy produkt objęty jest ochroną prawa autorskiego. Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku osobę, która wykupiła prawo dostępu. Wydawca informuje, że wszelkie udostępnianie osobom trzecim, nieokreślonym adresatom lub w jakikolwiek inny sposób upowszechnianie, upublicznianie, kopiowanie oraz przetwarzanie w technikach cyfrowych lub podobnych – jest nielegalne i podlega właściwym sankcjom.

Prolog

Salka Przygoda, lat dwadzieścia pięć, metr osiemdziesiąt trzy wzrostu, siedemdziesiąt sześć kilo wagi, niczym gołębica przeleciała nad barierką i runęła prosto w ciemny, lodowaty nurt Odry, o włos mijając betonowe nabrzeże i krasnoludka z brązu, który przycupnął tam, by wyprać sobie portki.

Opadając bezwładnie w stronę dna, sparaliżowana zimnem i przerażeniem, dziewczyna myślała tylko o jednym.

Może nie byli sobie szczególnie bliscy. W końcu Salka nie miała zielonego pojęcia, co od dwóch lat z takim uporem studiuje Niedaś. Może też nie dogadywali się najlepiej, choć tak na dobrą sprawę nigdy nie próbowali. Może różnili się od siebie jak dzień i noc, jak ogień i woda, ale to przecież nie tłumaczyło tego, co Niedaś właśnie zrobił.

Dlaczego, na litość boską, rodzony brat postanowił ją ni stąd, ni zowąd utopić?

Rozdział 1, w którym na scenę wpada z rozpędu główna bohaterka, celując mniej więcej w Madagaskar

Babcia Przygodowa wiedziała, co to ból istnienia. Ochrzczona przed siedemdziesięcioma trzema laty mało wdzięcznym imieniem Izydora i pieszczotliwie – bądź litościwie, nigdy nie była tego pewna – zwana przez najbliższych Isią, od lat pluła sobie w brodę, że nie ocaliła przed podobnymi cierpieniami własnej wnuczki – Salomei Klementyny. Zdążyła jedynie uratować młodsze z dwojga dzieci swego rodzonego, acz chwilami wyrodnego syna. Jej stanowcza interwencja z elementami gróźb karalnych oszczędziła chłopcu smutnego losu Euzebiusza Joachima, wobec którego los Adama Joachima był już nieco bardziej godny pozazdroszczenia. Z naciskiem na „nieco”.

Niestety, nawet babcia Przygodowa, choć wprawiona w bojach natury życiowej, nie mogła nic poradzić na pecha, który wyraźnie upodobał sobie jej wnuczkę, co rusz wypróbowując na niej nowe metody prześladowań. Ujrzawszy w progu Salkę, brudną, obdartą i zasmarkaną, odłożyła krzyżówkę i westchnęła ciężko. Sądząc po długości gila wiszącego z perkatego nosa dziewczyny, tym razem pech dał z siebie wszystko.

– Zaparzę ci, dziecko, herbaty.

Parę minut później siedziały przy kuchennym stole i kontemplowały najnowszy rekord pecha.

– No już, już – mruczała babcia, spoglądając znad filiżanki miętowej herbaty, jak wnuczka, z twarzą ukrytą w ramionach, ryczy niczym ranny łoś w jej najlepszą serwetę. – Nie ma co tak smarkać, Saleczko. Co się stało, to się nie odstanie…

W odpowiedzi Salka zawyła jeszcze głośniej.

– …a przecież sama dobrze wiesz, jaka jest twoja mama. – Tu babcia Przygodowa urwała, bo nijak nie mogła znaleźć właściwych słów, które oddałyby istotę rzeczy, choć parę cis-nęło jej się na usta. Nie przepadała za synową, to prawda, uważała się jednak za osobę z wrodzonym wyczuciem taktu. Ten zaś nie pozwalał jej stosować określeń w rodzaju „szurnięta” w odniesieniu do własnej synowej, kiedy w zasięgu słuchu krążyło którekolwiek z wnucząt. Nawet jeśli było to określenie ze wszech miar prawdziwe, a na dodatek wyjątkowo łagodne. – Na pewno chciała dobrze, ale co poradzić, że jest trochę… trochę… zbyt otwarta?

– Trochę? Trochę?! – Zapłakana Salka wyprostowała się jak struna. – Chyba raczej na przestrzał!

Nie wiadomo, czy sprawił to kolejny ryk wnuczki, od którego zadrżały szyby w wiekowych oknach mieszkania, czy też widok straszliwie wymiętoszonej serwety, w każdym razie w głosie babci Przygodowej dało się słyszeć lekką przyganę.

– Dziecko, czy ty aby nie dramatyzujesz?

Czerwona jak burak Salka umilkła, wbijając w babcię pełne wyrzutu i łez spojrzenie. Malowniczy gil pod jej nosem, który dotychczas podrygiwał w takt kolejnych wybuchów rozpaczy, zastygł w złowieszczym bezruchu.

– Babuniu, babunia kpi czy o drogę pyta? – zapytała rzeczowo.

Babcia Przygodowa stropiła się wyraźnie. No tak…

A jeszcze przed godziną nic nie zapowiadało kolejnej katastrofy, która miała nie tyle nadejść w najmniej stosownym momencie tego słonecznego czerwcowego popołudnia, ile raczej przygalopować dziarsko i z przytupem.

Salka, dyżurna ofiara losu, wysiadła z pekaesu i wyminąwszy parę niezbyt żwawych, za to wielce rozmownych staruszek, ruszyła jedną z wąskich uliczek miasteczka. Pomimo upału, który innym przechodniom zdawał się odbierać władzę w nogach, kroczyła szybko i energicznie. Zajrzawszy jeszcze po drodze do warzywniaka, skąd wyszła z siatką pełną ziemniaków, dotarła w końcu do niepozornej kamienicy na rogu i zniknęła w ciemnej bramie, ani na chwilę nie zwalniając.

Przystanęła dopiero na szczycie skrzypiących, wyślizganych schodów i zaczęła gmerać wolną ręką w torebce, żeby wyłowić klucze. Foliowe uszy ciężkiej siatki niemiłosiernie wrzynały jej się w mokre od potu palce. Sapnęła z poirytowaniem, ale w końcu wymacała brelok i wywlokła drania razem z kluczami.

Górny zamek ustąpił bez trudu, za to dolny skrzypnął, zgrzytnął, po czym zaciął się na amen.

No tak. Niedaś. Jak zwykle niezawodny.

Po krótkiej, acz intensywnej i okraszonej epitetami szamotaninie Salka zdołała wreszcie przekręcić klucz. Skrzydło starych drzwi uchyliło się lekko, ukazując jasny korytarz…

…i w tym momencie rozległ się cichy trzask pękającej folii.

Przeklinając Niedasia, który miał naoliwić wysłużony zamek już dobry tydzień temu, Salka rzuciła się w pogoń za uciekającymi ziemniakami, zanim te zdążyły czmychnąć schodami z drugiego piętra.

I w tej oto pozycji – na klęczkach na zakurzonej drewnianej podłodze, z brudnymi ziemniakami w objęciach i głową tuż przy uchylonych drzwiach – padła ofiarą losu, który przemówił do niej z głębi mieszkania świergoczącym, nieco jazgotliwym głosem rodzonej matki:

– …i tłumaczę, zerwijże kajdany fałszywej cnotliwości, uwolnij nieokiełznany erotyzm! Niech kipi, niech bucha! Ach, żeby pan wiedział, jaki ta moja Salka ma potencjał… Słucham? Ach, pan sobie wyobraża! No proszę, to niech pan sobie wyobrazi, jaka w tym młodym, bujnym ciele czyha moc! Jaka pokusa! Ja jej to zawsze powtarzam, kuś, dziecko, kuś! Od czego masz te rozłożyste biodra? Przepraszam, nie dosłyszałam pańskiego imienia?

Młode, bujne ciało wzmiankowanej Salki zastygło w bezbrzeżnym osłupieniu, a po jej głowie zaczęła się tłuc rozpaczliwa myśl.

Najwyższy czas się wyprowadzić, zanim matka zdąży uświadomić w kwestii jej niewykorzystanego potencjału seksualnego i szerokości bioder każdego telemarketera w kraju. Teraz. Zaraz. I to możliwie daleko.

Zamiast od razu obrać kurs na Górę Przeznaczenia, Salka porzuciła ziemniaki na progu mieszkania i powędrowała na drugi koniec ulicy, do babci.

Salka i babcia Przygodowa westchnęły zgodnie.

– Kajdany, powiadasz?

– No i sama babunia widzi. Przecież to idzie się pociąć z taką matką. – Wierzchem dłoni otarła łzy z policzków. – To którędy na Madagaskar?

– Madagaskar poczeka – stwierdziła stanowczo babcia. – Na początek weź lepiej z niciarki agrafkę, inaczej całe miasteczko będzie miało okazję dobrze się przyjrzeć, jak ci bucha ten twój erotyzm.

– Babuniu, ale ja z tym cięciem to tylko tak… – zaczęła Salka, lecz coś ją tknęło i spojrzała w ślad za wymownym wzrokiem babci. Na wielkie rozdarcie w swojej letniej sukience.

Wielkie, sięgające prawie do biodra. Tego rozłożystego.

Salka pociągnęła gwałtownie nosem, czym na nowo wprawiła gila w ruch.

– Przecież to była moja najlepsza sukienkaaa…

Czując, jak na rasowego reumatyka przystało, że zanosi się na kolejny solidny strumień łez, babcia Przygodowa huknęła dłonią w stół i czym prędzej zagnała wnuczkę do dzieła.

– Naprawdę, powinna babunia w końcu zainwestować w igłę i nici – burknęła Salka, gdy wspólnymi siłami próbowały spiąć rozdarty materiał za pomocą zestawu mniej lub bardziej pordzewiałych agrafek. Organiczna wręcz niechęć babci Przygodowej do wszystkiego, co związane z jakimikolwiek robótkami ręcznymi, doczekała się w rodzinie statusu legendarnej, nikt jednak nie zdołał dotąd odkryć, co leżało u jej podstaw. A próbowało wielu. Gorącą atmosferę domysłów dodatkowo podsycał fakt, że jej wychuchany jedynak, Paweł, ożenił się z krawcową. Od dnia ich ślubu, czyli od blisko trzydziestu lat, krewni dalsi i bliżsi zakładali się o to, co było pierwsze – niechęć do dziergania czy niechęć do synowej. Stawka wzrastała wraz z każdym rodzinnym spędem, zbliżając się powoli, acz konsekwentnie do wysokości średniej krajowej.

Z podobną konsekwencją babcia Przygodowa puszczała mimo uszu wszelkie uwagi na ten temat. Teraz także – podźwignęła się z podłogi, na której przyklękła wcześniej na jedno kolano, po czym schowała zbędne agrafki do starej niciarki i odwróciła się ponownie do wnuczki.

– No, pokaż się.

Salka cofnęła się posłusznie o krok, wchodząc prosto w zastawiony paprociami drewniany kwietnik, który zaczaił się podstępnie w kącie.

– I jak wyglądam? – zapytała, gdy już ustawiła z powrotem wszystkie doniczki i mniej więcej otrzepała się z ziemi.

Babcia obrzuciła wnuczkę krytycznym spojrzeniem.

Odkaszlnęła.

Nie dając łatwo za wygraną, obrzuciła ją spojrzeniem raz jeszcze, dla odmiany życzliwym.

Nie pomogło.

Przed nią stała zgnębiona przez własną matkę i los dwudziestopięcioletnia dziewczyna, wysoka jak dąb i niemal równie zwiewna, w pospinanej metodą partyzancką letniej sukience, brudnej i wymiętej, z potarganymi rudymi włosami i opuchniętą od płaczu twarzą. Z perkatego nosa zwisał czy raczej sterczał jej gil, teraz już zaschnięty na amen, oczy miała zaczerwienione, dłonie czarne od doniczkowej ziemi, a gołe nogi jak zwykle w sińcach i zadrapaniach, które przez całe życie kolekcjonowała z zapałem, acz mimowolnie, wpadając na co – nomen omen – popadnie.

W tych okolicznościach nawet niezmierzone pokłady mi-łości, jaką babcia Przygodowa żywiła do swojej wnuczki, okazały się niewystarczające.

– Oj, dziecko, dziecko… – Pokręciła siwiuteńką głową. – Będziesz ty się musiała wyprowadzić.

***

Jeśli chodzi o zacieranie śladów i dbałość o zachowanie prywatności na Facebooku, Salka biła rekordy paranoi, które wzbudziłyby lekki niepokój nawet u tajnych agentów infiltrujących szeregi zorganizowanych grup przestępczych. Aby nikt nie odnalazł jej po e-mailu, założyła odrębną skrzynkę tylko po to, by się zarejestrować na portalu, i już nigdy więcej do niej nie zajrzała. Co tydzień, kombinując jak koń pod górę, zmieniała hasło do swojego profilu. Po każdym logowaniu czyściła historię przeglądarki, przy czym zawsze ją kusiło, żeby całkiem tę przeglądarkę usunąć z dysku, a następnie zainstalować od nowa. Najlepiej wraz z systemem, tak na wszelki wypadek. Oficjalnie nazywała się Komuna Paryska, nie miała płci ani daty urodzenia, nie była w związku, niczym się nie interesowała, nigdy nie skalała własnej tablicy żadnym statusem, nie pozwalała też nikomu nic na niej zamieszczać, niczego nie komentowała ani nie lajkowała, olewała łańcuszki i zwierzęta w potrzebie, a jako zdjęcie profilowe ustawiła sobie gumową kaczuszkę. Nie publikowała żadnych fotografii i nie zgadzała się, by ktoś ją na nich oznaczał. Z góry odrzucała wszystkie otrzymywane zaproszenia, węsząc w nich podstęp, a zanim sama wysłała je do kogokolwiek, wpierw skrupulatnie przeglądała znajomych swoich znajomych, choćby uzbierało się ich kilkuset. Blokowała jak leci wszelkie możliwe aplikacje. W zasadzie bardziej mogłoby jej nie być na Facebooku tylko wtedy, gdyby jej tam nie było wcale, lecz nie o to Salce chodziło. Chciała być, nie będąc. Śledziła dyskretnie statusy starannie wyselekcjonowanych znajomych i od czasu do czasu, w przypływie straceńczej odwagi, nawiązywała kontakt. Przede wszystkim jednak miała oko na poczynania Niedasia i własnych rodziców, beztrosko i ochoczo korzystających z szerokiego wachlarza możliwości, jakie dawał Facebook.

Ale trzeba Salce oddać, że nie była to paranoja całkowicie bezpodstawna. Pół miasteczka zawsze wiedziało, kiedy miała okres, drugie pół oglądało wszystkie jej zdjęcia z dzieciństwa – w tym również te, które nie pozostawiały żadnych złudzeń – natomiast trzecie pół… No, w każdym razie Paweł i Kalina Przygodowie, oboje bardzo towarzyscy i otwarci, czy to w kontakcie bezpośrednim, czy to internetowym, prześcigali się nawzajem w braku jakichkolwiek konwersacyjnych zahamowań, uznając je za przejaw ciasnoty horyzontów myślowych. A Niedaś, jak to Niedaś, odkąd tylko nauczył się mówić, radośnie informował cały świat o każdej wpadce i tajemnicy swojej starszej siostry, po prostu dlatego, że uważał je za szalenie zabawne. W rezultacie Salka nieraz najadła się wstydu, gdy dowolne pół miasteczka omawiało jej zmagania z rozstępami, funkcjami rzeczywistymi czy nadprogramowymi centymetrami tu i ówdzie. Niewiele mogła zrobić, by temu zapobiec, chociażby z racji ograniczonego dostępu do trucizn i broni palnej, wybrała zatem mniejsze zło. W końcu nic tak nie pomaga młodej wrażliwej kobiecie w codziennych kontaktach z najbliższymi jak solidna dawka zdrowej, regularnie podsycanej paranoi.

Grubo ponad miesiąc po incydencie ziemniaczanym Salka wciąż nie wiedziała, co ze sobą począć. Z reguły zgadzała się z babcią Przygodową – musiała się wyprowadzić, zanim rodzina wykończy ją psychicznie, fizycznie i odzieżowo. Madagaskar, niestety, nie wchodził w grę, podobnie jak inne, równie kuszące miejsca – takie jak chociażby daleka, niedostępna Syberia. Pod nieobecność reszty domowników Salka siadała do wspólnego komputera, zerkała na profile znajomych, patrzyła, gdzie to ich nogi poniosły po skończeniu szkoły, i zazdrościła im niemożebnie, nawet jeśli był to Sosnowiec.

Aż pewnego popołudnia, gdy po powrocie ze znienawidzonej pracy znowu w samotności marnowała czas przed monitorem, zamiast rozwijać swój stłamszony seksapil, przypadkiem rzuciła jej się w oczy zmiana statusu jednej z koleżanek z liceum: AGATA SŁAWCZAK ZAKTUALIZOWAŁA SWOJE MIEJSCE ZAMIESZKANIA JAKO LEEDS, ENGLAND.

Agata, czyli Gacia, swego czasu przyjaźniła się z Salką. Tuż po maturze zebrała manatki i razem ze swoim chłopakiem wyniosła się z miasteczka w poszukiwaniu lepszego życia. Najwyraźniej teraz wywiało ją jeszcze dalej, być może nawet w tym samym celu. Na wszelki wypadek Salka nie zastanawiała się za bardzo, tylko od razu otworzyła okienko nowej wiadomości i zaczęła klepać w klawisze.

Po dwóch minutach otrzymała odpowiedź od Gaci, jak zwykle najeżoną błędami ortograficznymi i stadem wykrzykników. Po kwadransie znała już większość szczegółów, z bieżącym kursem funta brytyjskiego i ceną litra mleka w sklepie u Hindusa na rogu włącznie. Po godzinie wyłączyła komputer i pognała do stojącego w przedpokoju telefonu, żeby zadzwonić pod podany przez Gacię numer, zanim upiorna rodzinka zwali jej się z powrotem na głowę i zacznie zadawać pytania.

Tuż przed szesnastą zakończyła rozmowę, odtańczyła krótki, acz efektowny taniec zwycięstwa, po czym wywlokła ze schowka swój stary plecak ze stelażem i zaczęła się pakować.

Redaktor inicjujący: Agnieszka Trzeszkowska

Redaktor prowadzący: Anna Salwa

Redakcja: Monika Paulińska, Piotr Chojnacki

Korekta: Małgorzata Denys, Justyna Techmańska, Adrian Kyć

Projekt okładki: Tomasz Majewski

Ilustracja na okładce na podstawie zdjęcia © Klubovy/E+/Getty Images

Ilustracje: Katarzyna Babis

Mapy: Wojciech Nawrot

Skład i łamanie: Plus 2 Witold Kuśmierczyk

Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.

02-672 Warszawa, ul. Domaniewska 48

tel./faks (22) 826 08 82, 828 98 08

biuro@gwfoksal.pl

www.gwfoksal.pl

ISBN 978-83-280-5609-1

Skład wersji elektronicznej: Michał Olewnik / Grupa Wydawnicza Foksal Sp. z o.o.
i Michał Latusek / Virtualo Sp. z o.o.