Tytuł oryginału: Das Ei by Britta Teckentrup

Korekta: Marta Śliwińska

Skład: Elżbieta Wastkowska

WYDAWCA

ul. Czerska 8/10, 00-732 Warszawa

www.wydawnictwoagora.pl

WYDAWNICTWO KSIĄŻKOWE:

Dyrektor wydawniczy: Małgorzata Skowrońska

Redaktor naczelny: Paweł Goźliński

Koordynacja projektu: Magdalena Kosińska

© copyright by Agora SA 2019

© 2017 by Prestel Verlag, München – London – New York a division of Verlagsgruppe Random House GmbH, München, Germany.

© copyright for Polish translation by Hanna Bartoszewicz 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone

Warszawa 2019

ISBN 978-83-268-2844-7 (epub), 978-83-268-2845-4 (mobi)

Książka, którą nabyłeś, jest dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, abyś przestrzegał praw, jakie im przysługują. Jej zawartość możesz udostępnić nieodpłatnie osobom bliskim lub osobiście znanym. Ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz jej fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A kopiując ją, rób to jedynie na użytek osobisty.

Szanujmy cudzą własność i prawo!

Polska Izba Książki

Konwersja publikacji do wersji elektronicznej

Spis treści

Jajko

Krzywizna doskonała

Kolekcje jaj

Jaja ptasie

Kształty jaj

Barwy jaj

Różnobarwne jaja

Rudzik i drozd wędrowny

Kamuflaż

We wnętrzu jaja

We wnętrzu jaja

Mamutak

Jajo mamutaka wielkości naturalnej

Koliber

Jajo strusie

Porównanie wielkości jaj

Gniazda

Mistrzowski budowniczy

Gniazdo wiszące

Gniazdo kopcowate

Dziupla

Gniazdo z gliny

Gniazdo naziemne

Budowniczy nor

Gniazda naskalne

Gniazda platformy

Kukułka zwyczajna

Pingwin cesarski

Jaja owadów

Kształty jaj

Żabi skrzek

Gady

Żółwie morskie

Ryby

Dziobak

Jajko w sztuce, religii i mitologii

Sztuka i religia

Mitologia

Tradycja

Jaja carskie

Zdobienie jaj

Złote jajo

Jajko

Cud natury

Jajko zawsze odgrywało w kulturze niezwykle ważną rolę. Od zarania dziejów fascynowało ludzi. A że daje początek życiu, pojawia się w pradawnych mitach i religiach całego świata.

Ze swym idealnym kształtem, gładką powierzchnią i wspaniałymi barwami jest być może najdoskonalszym przedmiotem, jaki istnieje we wszechświecie.

Krzywizna doskonała

Jajko jest jednocześnie kruche i mocne, osobliwe i całkiem zwyczajne. Jego obły kształt to dla ludzkiego mózgu forma najprzyjemniejsza z możliwych.

Mimo swej kruchości jajko jest wyjątkowo odporne. Jeśli ściśniemy je w dłoni, nie pęknie. To dlatego, że jest zaokrąglone. Jego budowę można porównać z konstrukcją nośną łuku stosowanego w architekturze.

Jajo musi wytrzymać wagę wysiadującego go ptaka. Jajko kurze nie pęknie pod ciężarem nawet grubej książki.

Kolekcje jaj

Jaja ptasie zawsze były przedmiotem pożądania, toteż ludzie namiętnie je zbierali. Zwłaszcza od czasów angielskiego badacza przyrody Karola Darwina, który w XIX wieku prowadził studia nad ptakami.

Jajka kolekcjonowano na potrzeby nauki – by poznać bogactwo przyrody. Ale też by je sprzedawać i wystawiać jako cenne dziwy natury.

W 1954 roku, kiedy stało się jasne, że wiele ptaków wyginęło tylko dlatego, że ich jaja skupowali kolekcjonerzy, Wielka Brytania zakazała takich praktyk.

Dziś wciąż zbiera się jaja w celach naukowych, a w muzeach całego świata można podziwiać ich fascynujące kolekcje.

Jaja ptasie

Oologia

Kiedy mówimy o tym, że jajka są piękne, mamy na myśli przede wszystkim ich wielką rozmaitość. Badanie jaj ptasich nazywamy oologią. Jest to gałąź ornitologii, nauki o ptakach. Oolodzy zajmują się głównie opisywaniem i klasyfikacją jaj pod względem kształtu, wagi, budowy i barwy.

Kształty jaj

Jajko jajku nierówne. Ich wielkość i kształt bywają przeróżne. Większość jaj ptasich jest owalna, z jednej strony zaokrąglona, z drugiej bardziej spiczasta.

Taki a nie inny kształt jaja zależy od środowiska, w jakim żyje gatunek. Ptaki, które budują gniazda na klifach, składają jaja nieco bardziej wydłużone i ostro zakończone. Dzięki temu nie wypadają one tak łatwo z gniazda, a raczej kręcą się wokół własnej osi. Jaja tych, które gniazdują na ziemi, są natomiast bardziej krągłe.

[...]