Tytuł oryginału:

BETIBÚ

Copyright © Claudia Piñeiro – 2005

by arrengement with Literarische Agentur Mertin Inh.

Nicole Witt e. K., Frankfurt am Main, Germany

Copyright © 2016 for the Polish edition by Wydawnictwo Sonia Draga

Copyright © 2016 for the Polish translation by Wydawnictwo Sonia Draga

Ta książka została wydana dzięki dotacji Hiszpańskiego Ministerstwa Edukacji, Kultury i Sportu

Projekt graficzny okładki: Mariusz Banachowicz

Redakcja: Bożena Sęk

Korekta: Iwona Wyrwisz, Aneta Iwan

ISBN: 978-83-7999-384-0

WYDAWNICTWO SONIA DRAGA Sp. z o.o.

Pl. Grunwaldzki 8-10, 40-127 Katowice

tel. 32 782 64 77, fax 32 253 77 28

e-mail: info@soniadraga.pl

www.soniadraga.pl

www.facebook.com/wydawnictwoSoniaDraga

E-wydanie 2016

Skład wersji elektronicznej:

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Podziękowania

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Moim przyjaciółkom, wszystkim, bo tak.

Silvinie Frydman i Laurze Novoa,
one i ja wiemy dlaczego.

„(…) w swoich relacjach kryminalnych pisanych

dla gazety opowiada czytelnikom o tym, co się

zdarzyło i jak, ale na miejscu zbrodni czy wypadku

zawsze zjawia się po fakcie, musi więc odtworzyć

wszystko w wyobraźni na podstawie zeznań

i przesłanek. Jak dotąd nigdy żadne zdarzenie nie

przebiegło na jego oczach, żaden krzyk ofiary nie

trafił bezpośrednio do uszu kronikarza”.

Antonio di Benedetto, „Brak powołania”
z tomu Cuentos claros

„Mikroskopijne resztki znajdujące się na odzieży

i ciałach są niemymi, pewnymi i wiernymi

świadkami naszych poczynań i spotkań”.

Edmond Locard, Traktat kryminologiczny

„Historia toczy się dalej, może się toczyć,

istnieje kilka możliwych wariantów, jest otwarta,

tylko przerywa się na moment. Śledztwo nie ma

kresu, nigdy się nie kończy. Trzeba by wymyślić nowy

gatunek literacki: fikcja paranoiczna. Wszyscy są

podejrzani, wszyscy czują się śledzeni”.

Ricardo Piglia, Blanco nocturno

1

W poniedziałki zawsze najtrudniej dostać się na teren zamkniętego podmiejskiego osiedla La Maravillosa. Kolejka gospodyń domowych, ogrodników, murarzy, hydraulików, stolarzy, elektryków, instalatorów gazu i robotników innych specjalizacji wydaje się bez końca. Gladys Varela dobrze o tym wie. Dlatego przeklina w miejscu, gdzie stoi, przed wejściem z napisem „Służba domowa i zaopatrzenie”, za przynajmniej piętnastoma albo dwudziestoma innymi osobami, które tak samo jak ona próbują dostać się do środka. Złości się, bo zapomniała naładować kartę elektroniczną, która upoważniała ją do wejścia bez kontroli. Tyle że ta karta co dwa miesiące traci ważność, a godziny, gdy można ją naładować, pokrywają się z godzinami pracy u pana Chazarrety. A pan Chazarreta nie ma łatwego charakteru. W każdym razie wyraz twarzy ma bardzo surowy i Gladys tej jego miny bardzo się boi. Chociaż nie wie, czy ten wyraz, z jakim na nią patrzy, bierze się stąd, że jest człowiekiem opryskliwym, oschłym czy małomównym. W każdym razie z tego powodu nie ośmieliła się dotąd prosić go o zgodę na wcześniejsze wyjście albo o wolne, żeby podejść do budki strażniczej i odnowić kartę. Wszystko przez tę jego twarz, kiedy na nią patrzy. Czy też raczej nie patrzy, bo prawdę mówiąc, pan Chazarreta rzadko to robi. Rzadko ją zauważa. Ją jako osobę. Patrzy tak ogólnie, patrzy dookoła, patrzy na ogród albo na białą ścianę. Zawsze z groźną miną, poważny, jakby obrażony. No, zważywszy na wszystko, co przeżył, trudno się dziwić. Na szczęście ona ma przynajmniej podpisaną zgodę na wejście, to owszem; czyli będzie musiała odstać swoje w kolejce, co już zresztą robi, tyle że strażnicy nie będą musieli dzwonić do pana Chazarrety, żeby udzielił zgody na wpuszczenie jej na teren osiedla. Pan Chazarreta nie lubi, kiedy się go budzi, a często zdarza mu się pospać do późna. Często bardzo późno kładzie się spać. I pije. Dużo. Gladys tak sądzi, a raczej podejrzewa. Bo często zdarza jej się znaleźć szklankę i butelkę po whisky w tym miejscu, gdzie pan Chazarreta zasnął poprzedniej nocy. Czasem w sypialni. Kiedy indziej w salonie albo w korytarzu, albo w pokoju rekreacyjnym, który mają na dole. Nie tyle mają, ile ma, bo pan Chazarreta od śmierci żony mieszka sam. Gladys nie pyta, nie wie i nie chce wiedzieć. Wystarczy jej to, co widziała w wiadomościach w telewizji. A to, co niektórzy mówią, nie obchodzi jej. Ona pracuje w tym domu od dwóch lat, a pani umarła dwa i pół roku albo trzy lata temu. Trzy. Tak się jej wydaje, tyle jej powiedzieli, nie przypomina sobie dokładnej daty. Ona wywiązuje się z obowiązków wobec pana Chazarrety. A on jej dobrze płaci, punktualnie, i nie robi żadnych problemów, jak stłucze się szklanka lub jakieś ubranie zaplami wybielaczem, ewentualnie jeśli lekko spiecze się tarta. Jeden raz zrobił aferę, i to dużą, kiedy coś zginęło, jakieś zdjęcie, ale potem zdał sobie sprawę, że to nie ona, i nawet jej to przyznał. Przeprosić, nie przeprosił, przyznał jednak chociaż, że to nie ona. Wtedy Gladys Varela, choć o to nie prosił, wybaczyła mu. A poza tym stara się nie pamiętać. Bo jaki sens ma wybaczenie, jeśli sobie człowiek tego z głowy nie wybije? Tak ona uważa. Ma nieprzyjemny wyraz twarzy ten Chazarreta, bez dwóch zdań, ale który pan tak nie ma? Niemało wydarzyło się wokół niego nieszczęść, więc ma prawo.

Kolejka przesuwa się do przodu. Jakaś kobieta protestuje, bo pani cofnęła jej pozwolenie na wejście. Ale dlaczego? wykrzykuje. Za kogo ona się do cholery uważa? wciąż krzyczy. Cała afera przez jakiś kretyński ser? Gladys jednak nie chce słuchać odpowiedzi strażnika po drugiej stronie okienka na wykrzykiwane pytania tej kobiety, która cała rozwścieczona przechodzi obok Gladys. Gladys zdaje sobie sprawę, że ją zna, z autobusu albo z widzenia, pewnie idą tą samą drogą przez kilka przecznic, nie ma pewności, ale zna ją, kojarzy. Zostało przed nią jeszcze trzech mężczyzn, wyglądają na kumpli, znają się albo pracują razem. Jednemu procedura zabiera trochę więcej czasu, bo nie był wcześniej zarejestrowany, więc każą okazać dokument i robią mu zdjęcie, przyczepiają numerek do roweru, żeby potem wyjechał tym samym. I dzwonią do właściciela, by autoryzował przepustkę. Jeszcze nim go wpuścili, zapisali markę roweru, kolor, rozmiar kół, a Gladys się zastanawia, po co w takim razie jeszcze ten numerek. Może dlatego, że mógłby znaleźć w środku identyczny rower, tylko nowszy, w lepszym stanie, i zabrać go? Zbyt wielki zbieg okoliczności, myśli. Więcej by trzeba szczęścia, niż żeby trafić numer na loterii albo wygrać w bingo. Mężczyźni jednak nie protestują, nawet nie zadają pytań. Tak to wygląda, takie są reguły gry. Przystają na to. Może to i lepiej, myśli Gladys, dzięki temu jak człowiek wychodzi, może udowodnić, że niczego, co do niego nie należy, sobie nie wziął, że jest porządny. Lepiej niech to zapisują, żeby potem nikt nie mógł rzucać oskarżeń ot, tak. O tym właśnie myśli Gladys, o tym, żeby nie oskarżano bez powodu, kiedy podchodzi do niej ta kobieta, która parę minut wcześniej krzyczała w kolejce. Jakbyś się dowiedziała o jakiejś robocie, dasz znać? pyta. A ona odpowiada, że tak, że da znać. Tamta wyciąga swoją komórkę i mówi: Zapisz sobie. Gladys wyciąga telefon z kieszonki mundurka i wpisuje cyfry, które tamta podaje. Kobieta prosi, żeby wybrała jej numer i zaraz się rozłączyła, wtedy jej się też zapisze. I pyta o imię. Gladys, odpowiada. Anabella, mówi tamta, zapisz: Anabella. I Gladys zapisuje imię i numer. Kobieta już nie krzyczy, złość ustąpiła czemuś innemu. Mieszaninie żalu i rezygnacji. Wymienia się numerami z innymi kobietami z kolejki; potem odchodzi bez słowa.

Wreszcie jej kolej, więc Gladys Varela pokazuje swój papier. Strażnik wprowadza jej dane do komputera i od razu pokazuje się jej twarz na ekranie. Zaskakuje ją ten widok, jest tam młodsza, szczuplejsza i włosy ma jaśniejsze; przypomina sobie, że dzień przed zgłoszeniem rozjaśniła sobie włosy. Choć to wcale tak dawno nie było. Strażnik patrzy na ekran, a potem na nią, dwa razy to powtarza, w końcu pozwala jej przejść. Kilka metrów dalej drugi strażnik czeka, aż pokaże zawartość torebki. Nie musi nic mówić, Gladys i ludzie z kolejki znają wszystkie etapy procedury. Próbuje otworzyć torebkę, zamek się zacina, ciągnie mocniej, aż w końcu ząbki puszczają. Strażnik grzebie w torebce Gladys, żeby sprawdzić, co tam trzyma. Prosi go, by zapisał w formularzu, że wnosi telefon komórkowy, ładowarkę i parę klapek, które ma w torbie. Pokazuje je. Strażnik notuje. Reszta nie ma znaczenia: papierowe chustki do nosa; posklejane cukierki; portfel, w którym ma dokumenty, pięciopesowy banknot i parę monet na bilet autobusowy z powrotem; klucze do domu; dwie podpaski. Tego zapisywać nie musi, ale komórkę, ładowarkę i klapki już tak. Ona nie chce mieć żadnych problemów przy wyjściu, mówi mu. Strażnik wręcza jej kompletny formularz. Gladys chowa go do portfela razem ze swoimi dokumentami, mocuje się z zamkiem i rusza dalej.

Przed nią idą trzej mężczyźni, którzy stali w kolejce. Popychają się, żartują, śmieją. Ten nowy niesie rower w ręku, żeby iść z tamtymi i gadać. Gladys przyśpiesza, poniedziałkowa kolejka sprawiła, że jest później niż zwykle. Mija ich. Jeden z mężczyzn mówi do niej: Cześć, jak leci. Gladys go nie zna, on o tym wie, lecz odpowiada na pozdrowienie. Brzydki nie jest, myśli, a skoro tu jest, to znaczy, że pracę ma. Nie chodzi jej o siebie, bo jest mężatką, tak tylko przemyka jej przez głowę. Do zobaczenia, mówi ten człowiek, teraz już został w tyle. Do widzenia, odpowiada Gladys i jeszcze przyśpiesza kroku, i oddala się coraz bardziej.

Już przy polu golfowym skręca w prawo, a parę metrów dalej drugi raz tak samo. Dom Chazarrety jest piąty po lewej za wierzbą. Drogę zna na pamięć. I wie też, które drzwi pan zostawia dla niej otwarte, żeby mogła wejść bez dzwonienia: prowadzące do kuchni z wewnętrznego korytarza. Przed wejściem zbiera gazety leżące pod drzwiami, dziennik La Nación i gazetę finansową. To oznacza, że Chazarreta rzeczywiście śpi. W przeciwnym razie sam by je sobie wziął, żeby poczytać przy śniadaniu. Gladys patrzy na pierwszą stronę La Nación, pomija największy nagłówek dotyczący ostatniego oświadczenia majątkowego prezydenta i przygląda się dużej kolorowej fotografii, pod którą czyta: dwa autobusy zderzyły się na skrzyżowaniu w dzielnicy Boedo, trzy osoby nie żyją, cztery ciężko ranne. Robi znak krzyża, sama nie wie dlaczego, pewnie za tych zmarłych. Albo za ciężko rannych, żeby i oni nie umarli. Potem kładzie obie gazety na kuchennym stole. Przechodzi do prasowalni, wiesza swoje ubranie w szafce i wkłada strój roboczy. Musi powiedzieć panu Chazarrecie, żeby jej kupił nowy; trochę przytyła i w piersiach ma za ciasno, a za wąskie rękawy utrudniają krążenie krwi, kiedy wyciąga ręce przy wieszaniu prania. Jeśli sobie życzy, żeby zawsze chodziła w tym mundurku, tak jak powiedział w dniu, kiedy ją zatrudniał, musi się tym zająć. Gladys zagląda do kosza i widzi, że nie ma za dużo do prasowania. Chazarreta jest porządny, zwykle przynosi tu wszystkie ubrania rozwieszone na weekend, ale ona i tak idzie na tylne podwórko, żeby sprawdzić na wszelki wypadek, czy nie trzeba stamtąd czegoś przynieść. Potem zmyje brudne naczynia, które dostrzegła kątem oka w zlewie. A później zajmie się łazienkami, najmniej to lubi, więc dobrze mieć to szybko za sobą.

Tak jak podejrzewała, Chazarreta zdjął wszystkie ubrania ze sznurów. W zlewozmywaku niewiele jest brudnych talerzy: albo coś zmył przez sobotę i niedzielę, albo jadł poza domem. Gladys kładzie talerze, szklankę i sztućce na suszarce, żeby obeschły i nie spadły na podłogę z czarnego marmuru. Idzie do pralni, wraca z mopem i pojemnikiem, w którym trzyma środki czystości, szmaty i gumowe rękawiczki. Przechodzi korytarzem obok salonu i nagle zauważa, że Chazarreta siedzi na fotelu z zielonego pluszu, tym masywnym, z wysokim oparciem, domyśla się, że to jego ulubiony. Fotel ustawiony jest w stronę okna wychodzącego na ogród. Dziś rano zasłony są jednak wciąż spuszczone, czyli Chazarreta nie usiadł, by popatrzeć na drzewa, tylko tkwi tu od wczorajszego wieczora. Choć przez oparcie i półmrok panujący w pomieszczeniu Gladys go nie widzi, wie, że tam siedzi, bo z lewego boku zwisa jego ręka, a pod nią, na podłodze z lakierowanego drewna, leży przewrócona szklanka i rozlana kałuża po ostatniej whisky.

Dzień dobry, mówi Gladys, mijając go z tyłu, gdy idzie w stronę schodów na piętro. Nie za głośno, tak, żeby usłyszał, jeśli nie śpi, lecz nie zbudził się, jeśli jednak śpi. Chazarreta nie odpowiada. Odsypia kaca, myśli Gladys i idzie dalej. Ale jeszcze przed schodami się zatrzymuje. Lepiej sprzątnąć tę plamę po whisky, bo jeśli podłoga będzie mokra przez dłuższy czas, zrobi się taka biała plama, którą strasznie ciężko usunąć, trzeba wtedy położyć nową warstwę wosku. A Gladys nie ma ochoty zaczynać tygodnia od woskowania podłogi. Wraca, wyciąga szmatę, schyla się, podnosi szklankę, wyciera whisky obok fotela i sięga dalej do przodu na oślep. Szmata trafia na jakąś inną plamę, ciemną kałużę, Gladys nie wie, co to jest; gwałtownie puszcza szmatę, żeby ta wilgoć nie doszła do jej dłoni; ale zarazem dotyka tego czegoś samym koniuszkiem palca: jest lepkie. Krew? zastanawia się, nie dowierzając. Wtedy podnosi wzrok na pana Chazarretę. Siedzi tam przed nią z poderżniętym gardłem. Jest rozcięte na całej szerokości i otwiera się jak usta, niemal idealnie. Gladys nie wie, co to jest to coś, co widzi w środku, bo na widok czerwonego mięsa, krwi i plątaniny tkanek i ścięgien w odruchu obrzydzenia zamyka oczy, a jednocześnie zasłania twarz dłońmi, jakby zamknięcie oczu nie wystarczało, by przestać to widzieć, i otwiera przy tym usta, z których wydobywa się tylko zdławiony jęk.

Jednak obrzydzenie trwa krótko, górę bierze strach. Strach, który jej nie paraliżuje, tylko pcha ją do działania. Dlatego Gladys odsuwa dłonie i otwiera oczy, zmusza się do tego, podnosi znów głowę, patrzy na rozpłatane gardło, na zachlapane krwią ubrania Chazarrety, na nóż w prawej ręce spoczywającej na brzuchu i pustą butelkę po whisky pod poręczą fotela. I nie zastanawia się dłużej, wstaje, wybiega na ulicę i krzyczy. Krzyczy bez przerwy, gotowa wrzeszczeć tak długo, aż ktoś ją usłyszy.

2

Dokładnie w tej chwili, gdy Gladys Varela krzyczy na ślepej uliczce podmiejskiego zamkniętego osiedla La Maravillosa, Nurit Iscar próbuje posprzątać w swoim domu. A raczej w swoim trzypokojowym mieszkaniu w Barrio Norte, tej biedniejszej czy może bardziej podupadłej części dzielnicy, róg French i Larrea. Nie wie jeszcze, że Pedro Chazarreta nie żyje. Wiadomość rozejdzie się błyskawicznie, lecz nie aż tak. Gdyby o tym wiedziała, włączyłaby telewizor i radio i wyczekiwała najświeższych informacji. Albo weszłaby do Internetu na strony gazet, żeby śledzić na bieżąco rozwój wypadków. Ale Nurit Iscar nie wie o sprawie. Jeszcze nie wie. Dowie się za parę godzin.

W domu panuje kompletny bałagan. Resztki wina w licznych kieliszkach, wczorajsze gazety porozrzucane tu i ówdzie, jakieś okruchy na podłodze, niedopałki. Nurit Iscar nie pali, nigdy nie paliła, nienawidzi dymu papierosowego i ma nadzieję, że to, że pozwala innym palić u siebie, jest dowodem miłości, a nie uległości. Acz czasami ma co do tego wątpliwości, przy czym nigdy nie dochodzi do rozstrzygającej odpowiedzi: miłość to czy uległość? I nie chodzi tylko o papierosy. Wczoraj były u niej przyjaciółki, Paula Sibona i Carmen Terrada – obie palą – na comiesięcznym spotkaniu, które odbywa się w każdą trzecią niedzielę miesiąca, od paru lat stało się to ich najświętszym obyczajem. Nie znaczy to, że nie spotykają się przy innych okazjach, na kawę czy żeby iść do kina, na obiad albo z okazji innych ceremonii, które mają głęboki, acz może ukryty sens: trzeba pozwalać na to, że czas upływa, bo i tak to robi, ale w dobrym towarzystwie. Jednak trzecia niedziela miesiąca to co innego. Czasami dołącza do nich Viviana Mansini, lecz nie zawsze, z czego się cieszą, bo choć Viviana Mansini uważa się za ich serdeczną przyjaciółkę, pozostałe trzy tak tego nie odbierają. Kiedy Viviana jest z nimi, rozmowa dotyczy przede wszystkim jej właśnie; i zawsze wymsknie jej się jakieś zdanie, które pod pozorem naiwności stanowi tak naprawdę kopa prosto w jajniki jednej z pozostałych. Tak jak wtedy, kiedy Carmen się skarżyła, że ma mały guzek w piersi, czym bardzo się denerwowała, ale w końcu lekarz powiedział, że to tylko małe zmiany skórne, na co Viviana Mansini anielskim tonem stwierdziła: Rozumiem cię, ja się identycznie czułam parę miesięcy temu, kiedy mi robili biopsję, nie wiem, czy pamiętasz, nie, nie pamiętasz pewnie, bo ty akurat nie zadzwoniłaś, żeby się dowiedzieć, jakie wyszły mi wyniki. I podczas ciszy, która nastąpiła po tym zdaniu, Carmen popatrzyła na nią z miną „znów mi to robisz, suko jedna”, lecz nie powiedziała nawet słowa. Za to Paula Sibona pośpieszyła w jej obronie i z trudem naśladując anielski głosik Viviany, powiedziała: No ale przecież wiadomo, że dobrze wyszło, przecież widać, że cycki masz w idealnym stanie. I podkreśliła te słowa, udając, że zaciska dłonie jak szpony na własnych piersiach, poruszając nimi w górę i w dół, w sporej odległości, by podkreślić obfitość biustu Viviany Mansini. Jednakże prócz tego, że pod nieobecność „Vivi” wolne są od jej ironicznych komentarzy, najlepsze w tym jest to, że wtedy mogą ją krytykować. Bo jak mówi Paula Sibona, obgadywanie Mansini na tym etapie życia daje prawie tyle adrenaliny co seks. I wczorajszej niedzieli, dzień przed tym poniedziałkiem, kiedy Pedro Chazarreta został znaleziony z poderżniętym gardłem, spotkanie objęło tylko najbliższy krąg, bez Viviany Mansini, w mieszkaniu Nurit Iscar. Co miesiąc zmieniają kolejno miejsce spotkania, a ceremonia zawsze przebiega tak samo. Spotykają się przed południem, gospodyni kupuje wszystkie gazety, naprawdę wszystkie, i kiedy gotuje jakąś swoją specjalność – co dla Nurit Iscar nigdy nie oznacza wiele więcej niż befsztyki z sałatką albo makaron z sosem – pozostałe przeglądają gazety i studiują wiadomości, wyszukując te, którymi podzielą się z resztą, odczytując je na głos. Głośne czytanie ma miejsce przy kawie po obiedzie. Nie interesują ich jednak byle jakie historie. Każda, tak samo jak w przypadku potraw, ma swoją specjalność. Nurit Iscar wiadomości kryminalne − nie bez kozery jeszcze parę lat temu uważano ją za „pierwszą damę argentyńskiej literatury kryminalnej”. Choć to dla niej zamknięta przeszłość i woli o niej nie pamiętać, kiedy przyjaciółki domagają się „krwi i trupów” – dopóki nie chodzi o pisanie powieści – ona nie ma nic przeciwko. Jeśli będzie jeszcze w tym seks, tym lepiej, prosi zwykle Paula Sibona. Specjalnością Carmen są wiadomości krajowe, a największą frajdę sprawia jej wynajdywanie w oświadczeniach polityków niespójności, błędów składni, a także − dlaczego nie? − brutalności. Najwięcej zabawy ma z prezydentem Buenos Aires. Nie może rządzić miastem ktoś, kto nie umie mówić, powtarza w kółko. I jej komentarz, daleki od jakiegoś tam elitarnego zadzierania nosa, wynika z ewidentnej pogardy zamożnej klasy społecznej – której członkiem jest prezydent – wobec języka (słowo, znaczenie, składnia, poprawne formy czasownika, używanie przyimków, zapożyczenia), a tego ona, od ponad trzydziestu lat nauczycielka języka i literatury w szkole średniej, nie jest w stanie zaakceptować. Wybór tekstów czytanych przez Paulę Sibonę – w odróżnieniu od jej przyjaciółek i czego w ogóle nie są świadome – nie tyle ma związek z jej osobistymi zainteresowaniami, ile jest gestem przyjaźni wobec Nurit Iscar: czyta recenzje teatralne, kinowe i innych wydarzeń kulturalnych. To prawda, że Paula jest aktorką – tylko czy jest się dalej aktorką, jeśli od ponad dwóch lat nikt nie zaoferował ci roli? – aktorką znaną, która z upływem lat przeszła od ról pierwszoplanowych w telenowelach do grania czyichś matek, a potem popadła w niesłuszne zapomnienie. Jeśli jest coś, co Pauli Sibony nic a nic nie interesuje, to właśnie czytanie gazet. Siadają mi na żołądku, mówi. Mimo to z zapałem bierze udział w spotkaniach podtrzymywana sekretną nadzieją, że czytanie wybranych przez nią wiadomości pomoże jej przyjaciółce Nurit pozbierać się po tych krzywdach, których zdaniem Pauli zaznała. Po tym bólu. I choć nie wie, czy to się kiedyś uda, nie poddaje się. Bo Nurit Iscar, pierwsza dama argentyńskiej literatury kryminalnej, jeszcze pięć lat temu mężatka, matka dwóch synów kończących szkołę średnią i wstępujących na uniwersytet, zakochała się w innym mężczyźnie i wtedy nie dość, że się rozwiodła, to jeszcze napisała po raz pierwszy powieść miłosną. I to na dobitkę bez szczęśliwego zakończenia. Szczęśliwego zakończenia nie miała zarówno opowiedziana w powieści historia, jak i recepcja książki przez krytykę oraz reakcja czytelników dotąd czekających niecierpliwie na każdą nową powieść Nurit Iscar. Dobrze nie skończyła się również jej miłosna historia, o której też woli nie pamiętać. Niektórzy z jej licznych czytelników kupili nową książkę, ale nie wszyscy, i byli rozczarowani tą powieścią zupełnie inną od poprzednich, nie znaleźli w niej bowiem tego, czego szukali – czyli trupa. I wtedy wyspecjalizowana krytyka, która dotąd nie zajmowała się nią wcale, tylko ją ignorowała, rozszarpała Nurit na strzępy. „Próbuje być literacka i to wychodzi jej najgorzej”. „Iscar powinna raczej trzymać się fabuł, bo o tym, jak się zdaje, ma pojęcie, i odpuścić sobie metafory, poetyckie pretensje i językowe eksperymenty, zostawiając je tym, co się na tym znają dzięki wykształceniu, intuicji albo talentowi, czego ona nie posiada, a w każdym razie nie zdradza”. „Powieść, która powinna przejść niezauważona, do szybkiego zapomnienia”. „Trudno pojąć, dlaczego Iscar, która odkryła magiczny przepis na bestseller, bierze się za coś, czego nie umie: próbuje pisać na serio”. I wiele podobnych przykładów. Nurit ma całe pudełko wypełnione wycinkami prasowymi poświęconymi swojej ostatniej powieści Tylko jeśli mnie kochasz. Białe pudełko, takie duże − nie z tych, w których trzyma się albo kiedyś trzymało listy miłosne – przepasane niebieską wstążką zawiązaną na supeł, którego nigdy dotąd nie rozwiązywała. I nie ma najmniejszego zamiaru rozwiązać. Trzyma to pudełko niemal jak dowód zbrodni. Choć nie wie, jakiego właściwie dopuściła się przestępstwa: czy tego, że napisała to, co napisała, czy że przeczytała te recenzje, czy że tak bardzo wzięła je sobie do serca. Recenzje w połączeniu z porażką miłosną, która skłoniła ją do napisania powieści, oraz zabójstwo Glorii Echagüe, żony Chazarrety – o którym nie chciała pisać dla dziennika El Tribuno, bo była pochłonięta pracą nad Tylko jeśli mnie kochasz – przemieniły ją w żeńską kryminalną i pochodzącą z kraju rozwijającego się wersję Salingera, bo zamknęła się na zawsze daleko od świata, którego dotąd była częścią. Tyle że w odróżnieniu od Salingera nie cieszyła się taką sławą ani nie miała wystarczających oszczędności, ani możliwości zarabiania na prawach autorskich, żeby jej na tę samotność wystarczyło środków, tak więc musiała poszukać pracy pozwalającej zarobić na światło i gaz, zakupy w supermarkecie i takie tam rzeczy, na co potrzebna jest pensja albo pieniądze na koncie. Lub w portfelu. A ponieważ jedyne, co umie, to pisać – choć ma wrażenie, że po tych recenzjach jej umiejętność pisania także została podważona – tym się zajmuje. Tyle że na rzecz innych, jako pisarka widmo. Albo ghost writer. Nurit woli hiszpańską wersję terminu, czemu przyklaskuje jej przyjaciółka Carmen Terrada, która wciąż jeszcze broni używania własnego języka i nie ulega anglosaskiej inwazji, choć wie, że walka jest przegrana, acz zarazem romantyczna. Toteż Paula Sibona, nie tracąca nadziei, że jej przyjaciółka znów wróci do pisania tego, co lubi – czyli własnych powieści – stara się ciągle wykazywać jej małość niektórych recenzji pisanych raczej po to, żeby ich autor mógł się popisać i zabłysnąć. Zyskać sławę w rodzaju tej, którą zdobyli Lee Harvey Oswald albo Mark David Chapman. Carmen Terrada sięga po inne, bardziej wyrafinowane porównanie: może i Jean Genet pisanie zarzucił na pięć lat po prologu/książce, w której jego przyjaciel Sartre „rozebrał go na czynniki pierwsze”, jak sam się wyraził, owszem, ale ani oni nie są Jeanem-Paulem, ani ty, kochana, Genetem.

Teraz, kiedy już opróżniła popielniczki i przewietrzyła mieszkanie z tego papierosowego smrodu, Nurit Iscar bierze się za zmiatanie. Potem zmywa resztę talerzy, które zostały z wieczora, pakuje obrus do pralki, lecz pranie nastawi później, jak się zbierze więcej ubrań, i wsadza porozrzucane niedzielne gazety do czarnego worka, który za chwilę wyniesie na korytarz do śmietnika. Wykonuje identyczne czynności jak te, które chwilę wcześniej robiła Gladys Varela w domu swojego pracodawcy Pedra Chazarrety. Ale kiedy Nurit Iscar wiąże czarny plastikowy worek z gazetami, Gladys Varela nie robi już nic. Chociaż nie, płacze, siedząc w elektrycznym samochodziku, którym podjechał do niej jeden ze strażników z La Maravillosy, pięć minut po tym, jak sąsiad zadzwonił z informacją, że jakaś kobieta – pewnie służba domowa, powiedział – wrzeszczy jak opętana na środku ulicy. Zaproponowali, żeby wsiadła do vana, który podjechał chwilę później, z człowiekiem z firmy ochroniarskiej i jeszcze trzema innymi strażnikami, to ją zabiorą do przychodni. Ona nie zamierza się jednak ruszać, dopóki nie przyjedzie policja, ta prawdziwa, z Buenos Aires. Nie ruszy się nawet o milimetr, mówi. I tym razem strażnicy też wydają się ostrożniejsi. Jak ktoś się sparzy, to potem uważa, odpowiada człowiek z ochrony komuś z sąsiadów, kto pyta, dlaczego nikt nie wchodzi do środka, gdzie jest ten trup. Kto ma dobrą pamięć, nie popełni błędu, który popełnili strażnicy w tym samym domu w dniu śmierci Glorii Echagüe trzy lata temu. Nie zbliżą się do miejsca zbrodni ani nie pozwolą się zbliżyć nikomu, nie ruszą nawet włoska leżącego w promieniu kilku metrów od zamordowanego, a tym bardziej nie pozwolą nikomu sprzątnąć krwi ani ułożyć ciała na łóżku, ani nie będą słuchać próśb, ktokolwiek by je składał, żeby nie wzywać policji, bo przecież to był „tylko wypadek”. Jeśli będzie trzeba, nie pozwolą nikomu nawet oddychać, dopóki nie zjawi się patrol. Taki błąd popełnili poprzednio. I choć nikt tego nie mówi, choć strażnicy, sąsiedzi, jakiś ogrodnik, gosposia z domu naprzeciwko i Gladys Varela co najwyżej wymieniają się w milczeniu spojrzeniami, czekając na przyjazd policji z Buenos Aires i prokuratora, wszystkich ogarnia dziwne uczucie, że ktoś ofiarowuje im szansę, by tym razem wszystko zrobili jak należy.