Wersja Demonstracyjna

Wydawnictwo Psychoskok
Konin 2019

Ewa Lenarczyk
„Pod innym niebem”

Copyright © by Ewa Lenarczyk, 2019

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie

 może być reprodukowana, powielana i udostępniana w 

jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Redaktor prowadząca: Wioletta Tomaszewska

Korekta: Dominika Urbanik, Angelika Oleszczuk

Projekt okładki: Patrycja Chwiłowicz

Ilustracje na okładce: David – stock.adobe.com

Skład e-book: epub, mobi i pdf: Kamil Skitek

ISBN: 978-83-8119-365-8

Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o.

ul. Spółdzielców 3, pok. 325, 62-510 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom. 695-943-706

http://www.psychoskok.pl/
http://wydawnictwo.psychoskok.pl/
e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl

Szefowa

Zmęczona papierkową pracą Dorota wracała do domu. Jak zwykle, pełne siaty wyciągały jej ręce prawie do samej ziemi. Na twarzy jednak malowało się zadowolenie. Jedyna jej córka, Dominika, od tygodnia znów jest w domu. Po kiepsko zapowiadającym się romansie z mało lubianym przez rodziców Rafałkiem, lekkoduchem i nieudacznikiem, Dominika nie zaliczyła trzeciego roku na psychologii. Za namową znajomej pojechała, jak wszyscy młodzi, do wspaniałej Anglii szukać domu i pracy. Na szczęście znała doskonale angielski, bo Dorota dołożyła wszelkich starań, by córka od młodych lat uczyła się światowego języka, a nie tylko, jak jej pokolenie, znienawidzonego ruskiego, i czasami coś łapała od niej, ale bardziej znała niemiecki. Ten język wyniosła z czasów liceum, gdzie „Frau Gerda” ćwiczyła niesubordynowanych uczniaków.

Jej akurat ten język nie sprawiał trudności. W domu, gdzie mieszkali razem z dziadkami, często mówiło się po niemiecku. Zawsze mówiono jakby skrycie, przyciszonym głosem, więc ona, jak każde dziecko zafascynowane tajemnicą, uczyła się, podpytując babcię Helenę, bo ta najlepiej znała język. Babcia nawet marzyła, że ona, jedyna wnusia, pójdzie na germanistykę, ale mama właściwie zadecydowała za nią i tak Dorota wylądowała na ekonomii.

Miała wielkie plany na karierę, bo nauka szła jej świetnie i nawet za doskonałe wyniki w nauce rokrocznie otrzymywała stypendium. Los jak zwykle lubi mieszać. Niestety, Dorota zakochała się na zabój na przedostatnim roku w przystojnym asystencie Krzysiu i ciach‑pach, zjawiła się Dominika. Pan asystent absolutnie wyparł się dziecka. Zagroził nawet, że jeśli nie wycofa zarzutów, doprowadzi do tego, że Dorota nie ukończy studiów.

Właśnie tak Dominika została dzieckiem poczętym z nieznanego ojca. Obie jednak żyły w miłości rodzinnego domu. Najpierw Dominikę pilnowała prababcia Helena, a potem babcia Basia i dzięki temu wszyscy żyli w spokoju i dostatku emerytur pod jednym wspólnym dachem.

Problemy zaczęły się tuż przed maturą Dominiki. Najpierw zginęli w wypadku samochodowym rodzice Doroty, a dwa miesiące po nich zmarła prababcia Helena. Dziadek Józef, ciężko chory na Alzheimera, nawet nie wiedział, co się dzieje w domu. Dla Doroty zaczął się tragiczny okres, bo nie wiedziała, jak sobie poradzić. Z dochodu zniknęły aż trzy emerytury, a jeszcze dziadek wymagał ciągłego doglądania. Przez wakacje, kiedy Dominika była w domu, jakoś się zamieniały, ale serce się jej ściskało. Nie mogła pozwolić córce na jakikolwiek wyjazd w nagrodę za pomyślne egzaminy.

W październiku musiały niestety oddać dziadka wraz z jego emeryturą do domu starców, bo stał się wprost niebezpieczny. Odkręcał gaz, załatwiał się na środku pokoju, dosłownie tam, gdzie stał. Co dotknął, zrzucał na podłogę i z wściekłością deptał, jakby się mścił. Trudno było go winić, ale jeszcze trudniej było dwóm samotnym kobietom zajmować się chorym. Zmarł niespełna rok później.

Jakby było mało nieszczęść, jeszcze tego samego roku Dorota została zwolniona z pracy w ramach redukcji etatów. Wiadomo, rok 2002 był szczytem bezrobocia w kraju, choć statystyki w piorunującym tempie pokazywały wzrost gospodarczy. Przez pół roku Dorota siedziała w domu na bezrobociu i, gdyby nie oszczędności, pewnie przy bogato zaopatrzonych sklepach umarłyby z głodu.

Z nowym rokiem akademickim Dorota wynajęła studentom dwa pokoje na poddaszu, zajmowane dotychczas przez Dominikę, a parter zaadaptowała na gabinet stomatologiczny. Same rezydowały na piętrze, gdzie miały dwa pokoje i wspólną ze studentami kuchnię z łazienką. Taka wspólnota często doprowadzała Dorotę do rozpaczy. Wiadomo, student to student, po sobie nie posprząta, a czasem podprowadzi nawet coś z garnka.

Taki stan nie trwał długo, bo Dorota dostała pracę z interwencji w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i po pierwszej wypłacie wyrzuciła studentów za drzwi. Wtedy zaczął się okres stabilizacji finansowej. Z pensji i najmu parteru starczało na pełne siatki, pełne brzuszki i na opłaty.

„Uff. Pełne siatki” – pomyślała, stawiając je przed skrzynką na listy. Pogrzebała w torebce, wyciągnęła kluczyk i wyjęła sporo korespondencji z zardzewiałej skrzynki. „Trzeba ją w końcu wymienić, bo aż wstyd przed ludźmi” – pomyślała.

Przejrzała pobieżnie listy i wsunęła do jednej z siatek. Później, jak zwykle i jak co dzień, najpierw zajęła się przygotowaniem obiadu, a potem pobiegła do pobliskiego samu, gdzie od 5 lat pomagała Pawłowi w prowadzeniu zieleniaka. Czasem, kiedy nie było ludzi, przyglądała mu się i wspominała, jak się przydarzyło, kiedy dwie biedy zeszły się w jedną.

Poznali się w ZUS‑ie. Ona – początkująca urzędniczka, a on – wściekły petent. Niczym koguty, skakali sobie do oczu. Wyzwał ją wtedy od nieudolnych krów pierdzących w stołek za pieniądze podatników. Pamięta swoją wściekłość. Oberwała jeszcze za coś od szefowej, a deszcz padał i cały świat był okropny. Do dziś pamięta, jak całą drogę do domu szła i beczała.

Za jakiś czas spotkała wściekłego pana w urzędzie skarbowym. Przyglądał się jej i w końcu podszedł. Nieśmiało dukając pod nosem, wybełkotał przeprosiny. Nie pamiętała, ale chyba jeszcze tego samego dnia byli razem na kawie, a potem w kinie czy teatrze, i tak zaczęli się spotykać. Paweł był pierwszym facetem po wielu latach samotnych zmagań i w rezultacie okazał się bardzo spokojną osobą. Wielokrotnie później czerwienił się na samą myśl dawnego ataku furii w ZUS‑ie. Sam do tej pory nawet nie pamiętał, co go wtedy tak wkurzyło, ale Dorota cały czas miała w pamięci tamto spięcie. W chwili, gdy Paweł zdecydował się na oświadczyny, stanowczo odmówiła. Zamieszkali jednak razem i żyją sobie spokojnie bez ślubu i zobowiązań. Czasem Dorocie się wydaje, że po prostu żyją obok siebie. Ona ma męskie oparcie i czasem niezły seks, a on księgową, kucharkę i ognisko domowe. Ogólnie coś ich dzieli, a życie łączy. Paweł jest rozwodnikiem i ma trójkę dzieci w wieku szkolnym, na które łoży spore alimenty, a ona jest panną z dzieckiem.

Razem mało ze sobą przebywają, bo każdy jest zapracowany i zagoniony. Czasem Dorota się poskarży na wredną szefową i nawał pracy, a Paweł czasem wyżali na upierdliwych klientów. Tylko wieczorem zasiadają razem do kolacji i rozliczeń finansowych, które były jedynym wspólnym tematem od czasu wyjazdu Dominiki.

Powrót córki był pełnym zaskoczeniem. Nic nie mówiła, tylko pewnego popołudnia zjawiła się z walizami w domu. Nie opowiadała nic o pracy. Pieniędzy też za dużo nie odłożyła.

– Kochani, czym mam się chwalić? Wielkie ambicje skończyły się w hotelowej recepcji, a po godzinach, żeby dorobić, wisiałam nad zmywakiem w kuchni. Mit o studiach w Londynie jest totalnym absurdem, a zarobione pieniądze szły na mieszkanie i życie. Tu zarobię to samo, a może dokończę studia i, co najważniejsze, jestem u siebie, a nie „Polish, Polish”. Wiecie, oni tam wcale nas tak nie lubią, jak nam się zdaje.

Rzeczywiście, Dominika w dwa dni znalazła pracę, zapewne z pomocą Pawła, i od nowego roku akademickiego planowała rozpoczęcie studiów na resocjalizacji.

– Wiesz, mamo. To nie psychologia, ale bardzo pokrewne, a pewnie część przedmiotów mi zaliczą, więc będzie łatwiej.

Dorota rozpakowywała siatki, gdy na podłogę spadły listy. Zerknęła na stos podłużnych kopert. – Same rachunki. – Mamrotała, gdy ponownie coś wysunęło się jej na podłogę. – No, jeszcze awizo. Zapewne jakieś wezwanie do zapłaty. Znów coś pominęłam i teraz Pawła ścigają.

Wieczorem, przy załatwianiu księgowych spraw, Paweł zwrócił jej uwagę, iż awizo jest wypisane na nią i ona sama musi je odebrać.

Niestety, następnego dnia nie mogła wyjść o czasie z pracy, a z pocztą jest, jak u nich i we wszystkich urzędach w tym kraju, totalna katastrofa. Niby wszystko dla klienta, błękitne linie, zielone pokoje, bezoperacyjne operacje, komputeryzacja, czipomania i inne brednie, a kartoteki i szukanie na piechotę z półrocznym opóźnieniem, jak dobrze pójdzie. Dopiero, gdy któryś z klientów wpada w szał, szefowa, w odpowiedzi na swoją głupotę i niewydolność systemu, wyładowuje się na podwładnych. Wydziera się, szantażuje odebraniem premii i innymi bzdurami.

Ostatnio ostro się ścięły i od tej pory Dorota jest pod kreską. Szefowa co chwilę wpada do nich do pokoju i kontroluje, czy solidnie pracują, a co dwie chwile wzywa Dorotę do siebie, wypytując o jakieś bzdury, żeby tylko dokuczyć.

Kiedyś doprowadziła pewną Hankę z Kaszub do depresji, ale wtedy nikt nie mówił jeszcze o mobbingu w pracy. Kiedy zaczęli o tym trąbić w mediach, szefowa trochę się wyciszyła, ale znów próbuje tego na różnych dziewczynach. Dorotę takie zachowanie śmieszy. Naprawdę, jej zagrywki stają się powoli upierdliwe tym bardziej, że pracy jest bardzo dużo, a takie zawracanie czasu dla zawracania niweczy zapał i zaburza harmonię. Najgorzej, jak, ni z gruszki, ni z pietruszki, wielka pani każe zostać po godzinach, a ma się inne plany. O urlopach, tak na tydzień albo dwa, nie ma nawet mowy. Jak ktoś chce dostać za wczasy pod gruszą, po prostu rozpisuje urlop i siedzi cicho na tyłku. Dorocie na razie nie w głowie były urlopy, bo latem poskubie w przydomowym ogródku, a w niedzielę zrobią jakiegoś grilla albo rozgruchotanym, dostawczym volkswagenem wyskoczą nad jezioro, na Kaszuby do jakiejś ciotki.

Czasem Paweł pół niedzieli leży pod samochodem, żeby na poniedziałek mieć czym na giełdę jechać po warzywa. Do znajomych nie chodzą, chyba że do sąsiadów za płot. Gdy Paweł chodzi do dzieci, ona najczęściej sprząta lub idzie na spacer promenadą do plaży i z powrotem, przez nowe osiedla w lesie. Właśnie tak od paru lat spokojnie sobie egzystują.

Kolejny dzień w pracy rozpoczął się od narady tuż po siódmej rano. Szefowa od razu miała pretekst naskoczyć na spóźniające się i, jak zwykle, zacząć od straszenia tłumami czekającymi w kolejce po pracę. Teraz było to już czcze gadanie, bo rynek pracy się rozluźnił i za takie same pieniądze można iść do jakiegokolwiek biura księgowego, jako specjalista od spraw ZUS‑u. Dorota zżyła się jednak z koleżankami i prawie przywykła do wrednej szefowej. Młodym mówiła:

– W pracy ktoś musi być wredny, więc cieszcie się, że to szefowa, a nie wy.

Tego dnia słowa Doroty były żywym odzwierciedleniem. Szefowa wymyśliła sobie kolejne zestawienie i kazała przygotować się do dodatkowej pracy w terenie. Podobno dyrekcja zarządziła, że każda będzie musiała zrobić dwie kontrole w miesiącu, żeby lepiej poznać problemy petentów. Dorota, jak zwykle, coś chlapnęła i znów zaczęło się starcie zakończone wizytą u dyrektora.

– Pani chyba jest już przemęczona pracą u nas… – zaczął spokojnie dyrektor, ale Dorota przerwała mu wpół zdania.

– Tak, panie dyrektorze. Mając taką szefową, nie da się pracować spokojnie. A przemęczone, owszem, jesteśmy wszystkie, bo od dwóch, a niektóre panie od trzech lat nie były na urlopach.

Uuu. Zawrzało. Szefowa jak petarda wstała i zarzuciła dyrektora całą stertą zarzutów wobec Doroty i jej koleżanek. Wypluwała z siebie jak z automatu całe serie słów, nie kontrolując ich treści do czasu, aż dyrektor uderzył ręką w stół.

– Ciszej, proszę. Sprawdzę w kadrach. Panią proszę o wypisanie wniosku urlopowego za zeszły rok. Później zastanowię się, co dalej. Tak być nie może.

– Ja chyba już wiem, co dalej. Kadry kierowniczej ot tak się nie zwalnia. To znaczy, że mam sobie szukać pracy.

– Ja tak nie powiedziałem. Nie można mieć o tej porze zaległych urlopów. Trzeba je wykorzystać. Później wrócimy do rozmowy. Skoro się panie nie mogą pogodzić, może poszukamy pani pracy w innym dziale.

– Dziękuję. – Dorota wyszła roztrzęsiona jak nigdy. „A to suka. Ja im pokażę”.

W kadrach wypełniła wniosek na 16 dni za miniony rok i od razu napisała podanie o wczasy pod gruszą. W tym ferworze walki zapomniała jednak, że należy dokument zatwierdzić u przełożonego i następnego dnia była wzywana przed oblicze nadętej pani na kolejną rozmowę, która doprowadzała ją po raz pierwszy do drżenia rąk.

– Niestety, dostanie pani tylko trzy dni, bo nie ma kto za panią pracować. W przyszłym miesiącu może pani wykorzystać cały urlop. Proszę przepisać wniosek.

– Tylko po to zarwała mi pani jeden dzień z urlopu, żebym musiała znów na panią patrzeć. – Wypaliła przez zaciśnięte zęby.

– Pani sobie za dużo pozwala, pani Dorotko.

– Nauczyłam się od pani. – Odwarknęła i wyszła. – Kiedyś ją uduszę. – Wyszeptała, ale ręce trzęsły się jej jak w febrze, a w gardle drapało.

Na przystanku tramwajowym, aż przysiadła, bo z nerwów brakowało jej powietrza. Uspokoiła się dopiero u Pawła w sklepie.

– I po co tak się tam męczysz? Wykończy cię to babsko.

– Posiedzę chwilkę i pójdę na pocztę z awizo. Jeszcze to coś. Na pewno jakieś kolejne gówno mnie czeka.

Na poczcie, jak w ostatnim relikcie komunistycznych obiektów, tłok, brud i kolejka, bo jedna panienka w okienku, a firm w okolicy sporo i wszyscy nadają stosy listów poleconych oraz reklam. Na szczęście Dorota spotkała koleżankę z liceum i paplając o starych czasach, nawet nie zauważyły, jak długi ogonek szybko przeszedł. Wspominając szkolne czasy, trochę odreagowała nerwowe przedpołudnie spędzone w pracy.

Wymiana dokumentów, podpis, i już Dorota ma w ręku list polecony. Zdziwiona, nie wychodząc z budynku poczty, rozdarła kopertę. Oczekiwała wezwania do zapłaty, ale na pewno nie spodziewała się żadnego listu z sądu. Pobieżnie przeczytała tekst i nic nie zrozumiała. Zerknęła na datę rozprawy.

– A by to diabli. Akurat dzień po urlopie. Chyba tę babę szlag trafi. Ale będzie zrzędziła, do bólu. Trudno, pokażę jej wezwanie obowiązkowe i musi mnie zwolnić.

Kolejne dni urlopu przeznaczyła na generalne porządki w ogródku. Wczesna wiosna zapowiadała się pięknie. Wszystkie krokusiki rozchylały już płatki. Żonkile i wczesne tulipany także dzielnie sterczały, ale te nie rozchylały jeszcze barwnych kielichów. Za to nadgniłe, brunatne ubiegłoroczne liście zaśmiecały rabatki. Z zapałem grabiła i spulchniała wilgotną ziemię. Przycinała wystające gałązki w żywopłocie i podwiązywała odchylone przez śnieg gałęzie tuj. W przerwie ugotowała obiad dwudaniowy, a wieczorem wyprasowała zaległy stos prania.

Kolejnego dnia zaplanowały z Dominiką wyprawę po sklepach w poszukiwaniu nowych fatałaszków. Przede wszystkim chciały wreszcie spędzić ze sobą trochę czasu. Kawka w małej kafejce była najlepszym miejscem na babskie pogaduchy. Tego obydwóm brakowało od dawna. Dominika troszkę opowiedziała o Londynie, o mieszkaniu z koleżanką i o chłopaku, jakiego tam poznała. O problemach z nierokującą miłością i o trudnej decyzji powrotu.

– Wiesz, mamo, gdyby on do domu dzwonił, to ja nie chcę z nim rozmawiać. To nic nie da. John ma żonę i córeczkę, więc ja nie wierzę w jego wyznania.

– Masz rację. O telefon absolutnie się nie martw. Nie dogadam się z nim. Wiesz, że ja prawie nic po angielsku nie rozumiem.

– No tak, a ty z Pawłem to tak sobie dalej spokojnie żyjecie, bez problemów?

– Problemów jest cała masa, kochanie, ale jakoś dajemy sobie radę. Nawet już przymierzaliśmy się do kupna nowego samochodu, ale coś tam kierownik sklepu napomknął, że kończy się Pawłowi dzierżawa i jeśli dalej będzie chciał, to na pewno podniesie opłatę, więc się wstrzymaliśmy.

– Mnie chodzi o sprawy między wami. Na przykład ślub.

– A po co? Źle nam? Ślub będzie u ciebie, a nie u mnie. W tym wieku za mąż się nie wychodzi.

Dziwny sąd

Szefowa na informację o wezwaniu do sądu, wybuchła kolejną falą zarzutów.

– Trzeba było przełożyć dzień urlopu, a pani specjalnie tak wybrała, żeby znów się urwać.

Dorota, tak jak sobie wcześniej obiecała, nawet nie zareagowała na jej gderanie. Zostawiła w kadrach kserokopię wezwania i pół godziny przed czasem wyszła z biura. Spacerem przeszła przez starówkę i punktualnie o 12.00 stała przed salą rozpraw w Sądzie Cywilnym. Przeczytała spis rozpraw wywieszony na wokandzie i dalej nic z tego nie rozumiała. „Notariusz Tadeusz Wolski przeciwko Dorocie Tarnowskiej o ustalenie zstępnych Leokadii Van Hof, z domu Naszwór”. „Co ma znaczyć jakiś notariusz, zstępni i jakaś Leokadia? Pewnie zwykła zbieżność nazwisk” – myślała.

Po chwili drzwi się otworzyły i młoda kobieta, pewnie sekretarz, poprosiła ją do środka maleńkiej i ciasnej sali rozpraw. Dorota dość często bywała w sądzie z tytułu różnych spraw prowadzonych przez ZUS, więc chociaż z tego powodu nie miała żadnych obaw przed tak doniosłym trybunałem.

Usiadła w ławce i czekała na dalszy bieg sprawy. Po stronie powoda siedziało dwóch mężczyzn. Jeden bardzo przystojny w szarym garniturze; lekko szpakowaty, z miłym uśmiechem i spokojnymi oczami. Drugi zaś wysoki o ciemnej, orientalnej skórze. Taki na wpół mieszaniec z Arabem, na wpół z Murzynem albo jakimś Hindusem. Miał takie diabelskie, świdrujące oczka, krzaczaste brwi i śmiesznie zawiązaną apaszkę czy szaliczek pod szyją zamiast tradycyjnego krawata. Patrzył na Dorotę z taką siłą, że aż wierciła się w ławce. Co na niego spojrzy, oczy natychmiast spuszcza, bo jego silny wzrok przygniata ją i peszy.

Pani sędzia rozpoczęła rozprawę, odczytując tekst o poświadczeniu stanu prawnego Doroty, ale przed tym usłyszała jeszcze, iż notariusz działa na zlecenie Ambasady Republiki Południowej Afryki.

Co dalej, Dorota właściwie nie słuchała, bo natychmiast skojarzyła dziwnego jegomościa z Papuasem latającym z dzidą w skromnym odzieniu ze skóry tygrysa. W duchu uśmiechnęła się do swoich myśli i wtedy wyrwał ją głos sędziny:

– Pani Dorota Tarnowska. Proszę podejść do mównicy.

Kiedy Dorota stanęła na środku małej zagrody okalającej ją z trzech stron, pani sędzia kazała jej podnieść rękę i złożyć przysięgę, że będzie mówiła prawdę i tylko prawdę, powtarzając za nią słowa, po czym rozpoczęła przesłuchanie:

– Nazywa się pani Dorota Tarnowska, urodzona 14 marca 1960 roku, z domu? Jakie jest pani nazwisko rodowe?

– Tarnowska, to również moje rodowe nazwisko. Jestem panną.

– A jakie jest nazwisko pani matki?

– Też Tarnowska.

– A rodowe nazwisko matki pani zna?

– Tak. Konkol.

– Zna pani datę urodzenia matki, Barbary Konkol?

Dorota się chwilę wstrzymała; „O co tu chodzi?”.

– Przepraszam pani sędzio, czy mogłabym się dowiedzieć, o co jestem oskarżona? Ja nic nie rozumiem.

– Sąd na wniosek notariusza ma ustalić, że pani jest odpowiednią osobą i do czasu wyjaśnienia nie mogę udzielać żadnych informacji, więc proszę nam nie utrudniać sprawy i odpowiadać na postawione pytania.

– Czy mogę nie odpowiadać?

– Nie, bo będzie pani ukarana za utrudnianie postępowania. Zatem, czy zna pani datę albo przynajmniej rok urodzenia pani matki Barbary Tarnowskiej, z domu Konkol?

– Oczywiście, że znam. Mama urodziła się 19 października 1937 roku w Krakowie.

– Czy wie pani, jak nazywała się matka Barbary z domu?

– Myślę, że Van Hof, bo prababcia Helena miała dokumenty na to nazwisko. Nawet mam je gdzieś w domu. Dotyczą odzyskania domu, w którym do dzisiaj mieszkam.

– Prababcia, czyli matka pani babci?

– Nie, to była matka ojca, mojego dziadka. Ojciec i matka, czyli moi dziadkowie, podobno zginęli w czasie wojny.

– Podobno?

– Jak byłam mała, tak słyszałam. Kiedyś moja babcia Helena, z domu Van Hof napomknęła, że jej syn z synową i starszą córka uciekli do Londynu, ale tak naprawdę nikt o nich nic nie słyszał. Moją mamę wychowywali i mieszkali z nami do 2000 roku pradziadkowie: Helena, z domu Van Hof i Józef Konkol.

– Czy znane jest pani nazwisko Naszwór?

– Nie.

– A imię Leokadia? Czy kiedykolwiek słyszała pani imię Leokadia?

– Nie jestem pewna, ale chyba babcia Helena mówiła, że jej synowa miała na imię Leokadia, ale, jak mówiłam, pewna nie jestem.

– Czy ma pani jakieś dokumenty, na których widnieje Leokadia Van Hof lub Leokadia Naszwór?

– Nie. Po śmierci dziadków i rodziców przeglądałam wszystko i oprócz dokumentu przydziału rodzinnego domu od władz polskich, nie mam żadnych papierów z nazwiskiem Van Hof. Kiedyś ścigano ludzi za takie nazwisko.

– Czy ma pani jakiś wyrok sądowy dotyczący spadku po rodzicach czy dziadkach?

– Nie, nie miałam pieniędzy na sprawy sądowe i wszystko jest nieuregulowane.

Dorocie aż skóra ścierpła. Przez myśl przeszło jej natychmiast, że ktoś chce odebrać jej mieszkanie po dziadkach. „Boże, i gdzie my się z Dominiką podziejemy?”

– Czy Barbara Tarnowska, z domu Konkol miała jakieś rodzeństwo?

– Nie, nic mi na ten temat nie wiadomo.

– Czy pani ma jakieś rodzeństwo z tej samej matki?

– Nie, nie mam.

– A w ogóle, ma pani w Polsce jakąś rodzinę z linii żeńskiej? Kogoś o nazwisku Van Hof?

– Nie. Ja nie znam nikogo takiego. Wiem, że w Niemczech dziadek, nie pradziadek, Van Hof miał jakiegoś stryja. Jako dziecko oglądałam kartki świąteczne od niego, bo były takie kolorowe i błyszczące.

– Więc to był dziadek, czy pradziadek?

– Moment, niech się zastanowię. Babcia Helena mówiła, że to jest stryj, więc musiał być bratem pradziadka.

– Czyli był bratem męża Leokadii Naszwór.

– Nie wiem. Nie bardzo się rozeznaję w tych koligacjach. W domu się o tym za bardzo nie rozmawiało. To chyba była jakaś przedwojenna rodzinna tajemnica. Naprawdę nie wiem.

Pani sędzia zwróciła się do powodów, udzielając im głosu i zezwalając tym samym na zadawanie Dorocie pytań. Obaj panowie nie mieli jednak nic do dodania. Pani sędzia pozwoliła zatem Dorocie zająć miejsce na ławce dla widowni, a sekretarka poprosiła kolejną osobę. Był nim wysoki, lekko zgarbiony, łysawy pan w mocnych okularach z wielką teczką wypchaną dokumentami. Pan ukłonił się wszystkim wkoło i zapytany przez panią sędzię, przedstawił się jako doc. Marian Carzyński z Uniwersytetu Gdańskiego.

– Panie docencie, proszę nam opowiedzieć. Dostał pan zlecenie od notariusza, pana Tadeusza Wolskiego, na odnalezienie w archiwach państwowych i kościelnych dokumentów dotyczących rodziny Naszwór i Van Hof. Proszę nam przedstawić pana pracę i dokumenty.

– Oczywiście. Tutaj są wszystkie odpisy aktów urodzenia, aktów ślubów i aktów zgonów rodziny Naszwór w Polsce oraz rodziny Van Hof w Polsce i w Niemczech. Będę je stosownie przedkładał, omawiając poszczególne osoby.

– Proszę bardzo.

– Otóż rodzina Naszwór to stara rodzina kupiecka z korzeniami sięgającymi XVII wieku, zajmująca terytoria na pograniczu Polski, Węgier i Austrii. Pod koniec XIX wieku Alojzy Naszwór osiadł wraz z siostrą w Krakowie, przy ulicy Stary Rynek 6, gdzie otworzył faktorię z suknami. Jego dwaj bracia handlowali z Wenecją i Florencją, jak również z Dalekim Wschodem. Alojzy Naszwór ożenił się z Laszką Hajnawarską, Czeszką z Pragi, jaką przywiózł mu brat. Z tego związku urodziła się dziewczynka Leokadia, w trzecią niedzielę lutego 1912 roku. Matka zmarła krótko potem i Alojzy ponownie ożenił się, tym razem ze służącą, która wychowywała dziewczynkę. Z drugiego małżeństwa nie mieli dzieci. 29 grudnia 1935 roku panna Leokadia Naszwór, najprawdopodobniej w tajemnicy przed rodziną, bo w akcie jako świadkowie wpisani są siostra Marta z zakonu Brygidek i kościelny Jakub Kaleta, wzięła ślub w Gdańsku z oficerem Vermahtu, Johanem Van Hof. Proszę, to odpis aktu ślubu z Kościoła świętej Brygidy. W marcu, 15 albo 16, trudne do odczytania, 1936 roku urodziła się córka Maria Van Hof, a 19 października 1937 roku urodziła się druga córka, Barbara Van Hof. Odnalazłem w dokumentach archiwalnych lotniska, spis pasażerów odbywających lot do Berlina. Miały odlecieć 4 osoby o tym nazwisku, ale w lutym 1939 na liście pasażerów były tylko 3 takie osoby. Znalazłem również dokument przydziału mieszkania po byłym oficerze Johanie Van Hof ojcu, Klausowi Van Hof, gdzie zamieszkał wraz z córką Helgą, po wojnie przerejestrowaną na Helena, a po mężu Józefie Konkol, wraz z dzieckiem Barbarą Van Hof.

– Czyli Helena Konkol, z domu Van Hof była bratową Leokadii Naszwór?

– Dokładnie tak.

– W 1956 roku, 24 marca, Barbara Konkol, wcześniejsza Van Hof, wychodzi za mąż za Tomasza Tarnowskiego i 14 marca 1960 roku rodzi się Dorota Tarnowska. U Barbary Van Hof na świadectwach szkolnych od początku widnieje nazwisko Konkol. Na wpisie z pierwszej komunii świętej również jest wpisana Barbara Konkol i data urodzenia u obu się zgadza.

– Czy w czasach powojennych mogły się zdarzyć takie zmiany bez wpisów albo rejestry mogły zaginąć? Czy rozważał pan taką możliwość?

– Najczęściej zmieniało się takie dane, by uchronić dziecko przed szykanami, ale z reguły taka zmiana bywa odnotowana w jakichś aktach.

– Czy można uznać, że Barbara Van Hof i Barbara Konkol to ta sama osoba?

– Z całą pewnością tak, bo nigdzie nie ma dokumentów, że Barbara Van Hof zmarła, więc należy uznać obie te osoby za tą samą, powołując się na taką samą datę urodzenia i fakt zmiany nazwiska dziecka dokładnie po ślubie z Józefem Konkol przez sprawującą nad dziewczynką opiekę Heleną.

Dorota słuchała tej opowieści, czując coraz większą kołomyję i niedowierzanie. Babka. Prababka. Stryj z linii dziadka. I jeszcze dalej opowieści o niemieckim stryju, wszystko wymieszane coraz bardziej i nadal niedające odpowiedzi, po co to wszystko.

Jeszcze większe zdziwienie wzbudził w niej następny świadek. Był nim dzielnicowy z Wrzeszcza, a zarazem przesympatyczny sąsiad, pan Waldek. Waldek również nie bardzo rozumiał, po co został wezwany, gdyż pani sędzia i jemu nie wyjaśniła celu rozprawy.

– Zna pan obecną tu panią Dorotę Tarnowską?

– Oczywiście. To moja sąsiadka. Znałem jej mamę i dziadków. Wychowywaliśmy się razem od dziecka.

– Proszę się odwrócić i powiedzieć, czy pani zasiadająca w ławce jest Dorotą Tarnowską?

– No, oczywiście. Jak najbardziej.

– Czy wiadomo panu, czy pani Tarnowska ma jakąś rodzinę z żeńskiej linii?

– No oczywiście, córkę Dominikę.

– A jeszcze kogoś?

– Nie. Jak pani Basia z Tadeuszem zginęli, a potem zmarła babcia Helenka, to zostały same jak palec. No, jeszcze dziadek, ale on też już nie żyje. Chory był. Zmarł u rencistów chyba pół roku później.

Pani sędzia podziękowała kolejnemu świadkowi i przystąpiła do odczytywania monotonnego przeglądu przez sagę rodziny, aż do czasu obecnego, po czym kazała wszystkim wstać i zakończyła sprawę, wydając wyrok.

– W imieniu Rzeczpospolitej Polskiej Sędzia Magdalena Czajkowska z V oddziału Sądu Cywilnego w Gdańsku orzeka, iż pani Dorota Tarnowska jest jedyną zstępną nieżyjącej Leokadii Werblew, wcześniej Van Hof, z domu Naszwór, zmarłą 27 czerwca 2007 roku w swojej posiadłości w Easy London, w Republice Południowej Afryki. Niniejszy wyrok zaczyna obowiązywać w chwili jego ogłoszenia i jest podstawą prawną do obecności pani Doroty Tarnowskiej przy otwarciu testamentu Leokadii Van Hof, złożonego w Ambasadzie Republiki Południowej Afryki w Warszawie na ręce notariusza Tomasza Wolskiego. Od decyzji Sądu przysługuje odwołanie, które należy złożyć nie dalej niż dwa tygodnie od dnia dzisiejszego, o czym zostali powiadomieni: Dorota Tarnowska, notariusz Tomasz Wolski i przedstawiciel ambasadora Republiki Południowej Afryki, pan Jan Kramski. 

Koniec Wersji Demonstracyjnej

Dziękujemy za skorzystanie z oferty naszego wydawnictwa i życzymy miło spędzonych chwil przy kolejnych naszych publikacjach.

Wydawnictwo Psychoskok