REDAKCJA: Ewelina Kuryłowicz

SKŁAD: Emilia Dajnowicz

PROJEKT OKŁADKI: Emilia Dajnowicz

TŁUMACZENIE: Kamila Knockenhauer

Wydanie I

BIAŁYSTOK 2019

ISBN 978-83-8168-271-8

Tytuł oryginału: Essential Oils for Begginers. The Guide to Get Started with Essential Oils and Aromatherapy

Copyright © 2013 by Althea Press, Berkeley, California

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2018

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej publikacji nie może być powielana

ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych,

kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody posiadaczy praw autorskich.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.

15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal

strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl

Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

SKŁAD WERSJI ELEKTRONICZNEJ: Marcin Kapusta

konwersja.virtualo.pl

Spis treści

Wprowadzenie

Część pierwsza. Podstawowe informacje o olejkach eterycznych

Rozdział pierwszy. Olejki eteryczne i ich działanie

Co to jest olejek eteryczny?

Trochę historii

Potęga olejków eterycznych

Czym jest aromaterapia?

Rozdział drugi. Kupowanie, przechowywanie i stosowanie olejków eterycznych

Jak wytwarza się olejki eteryczne?

Nie wszystkie olejki eteryczne są takie same

Kupowanie i przechowywanie olejków eterycznych

Wskazówki bezpieczeństwa i ostrzeżenia

Dziesięć najczęściej zadawanych pytań na temat olejków eterycznych

Rozdział trzeci. Mieszanie olejków eterycznych

Jak mieszać?

Nośniki

Wskazówki do wykonywania mieszanek i ostrzeżenia

Jak stosować olejki eteryczne

Wybór metody podawania

Dziesięć wskazówek na dobry początek

Część druga. Olejki, przepisy i remedia

Rozdział czwarty. Naturalna apteka

Arcydzięgiel litwor

Bazylia azjatycka

Bazylia pospolita

Brodziec paczula

Choina kanadyjska (świerk)

Cynamonowiec cejloński

Cyprys niebieski

Cyprys wiecznie zielony

Cytryna zwyczajna

Daglezja zielona

Drzewko herbaciane

Drzewko herbaciane cytrynowe

Eukaliptus gałkowy

Golteria rozesłana

Goździkowiec korzenny

Grejpfrut

Hyzop lekarski

Imbir lekarski

Jagodlin wonny (ylang-ylang)

Jałowiec pospolity

Jaśmin

Jeżówka purpurowa

Jodła balsamiczna

Kadzidło Cartera

Kardamon malabarski

Kocanka włoska

Kocimiętka

Korzennik lekarski (ziele angielskie)

Kozłek lekarski (waleriana)

Krwawnik pospolity

Lawenda wąskolistna

Limonka

Mandarynka

Mąkla tarniowa

Melisa lekarska

Mięta pieprzowa

Mięta zielona

Mirra

Mirt zwyczajny

Muszkatołowiec korzenny

Nagietek lekarski

Nard

Nasiona marchwi

Neroli

Palczatka imbirowa

Palczatka pogięta (trawa cytrynowa)

Palczatka szczetna (cytronela)

Palo santo

Pelargonia pachnąca (geranium)

Pieprz czarny

Pomarańcza bergamota

Pomarańcza chińska

Pomarańcza gorzka

Rozmaryn lekarski

Róża damasceńska

Rumian rzymski

Rumianek

Rumianek pospolity

Sandałowiec biały

Sosna zwyczajna

Szałwia lekarska

Szałwia muszkatołowa

Tangerynka

Wetiweria pachnąca

Woniawiec balsamowy

Zapaliczka galbanowa

Rozdział piąty. Olejki eteryczne na dolegliwości

Pielęgnacja niemowląt

Przeziębienie i grypa

Skaleczenia, oparzenia i stłuczenia

Sucha, swędząca, poparzona słońcem skóra

Pielęgnacja stóp

Bóle głowy

Oczyszczanie wątroby

Bóle mięśni

Rozstrój żołądka

Rozdział szósty. Olejki eteryczne na poprawę samopoczucia

Uspokojenie

Depresja

Zmienność nastrojów

Stres

Otucha

Rozdział siódmy. Wykorzystanie olejków eterycznych w kosmetyce

Dezodorant

Włosy

Skóra

Mydło

Rozdział ósmy. Olejki eteryczne w domu i ogrodzie

Odświeżacze powietrza

Repelenty na owady

Świeczki

Środki czystości

Produkty dla zwierząt domowych

Zakończenie

Słownictwo

Polecana

Źródła

Referencje

Przypisy

Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.

Wprowadzenie

Od tysięcy lat stosuje się olejki eteryczne w celu poprawienia zdrowia fizycznego, emocjonalnego, mentalnego i duchowego. Jednak stosunkowo niedawno nauka zaczęła odkrywać, w jaki sposób te aromatyczne płyny i zawarte w nich cenne składniki chemiczne wpływają na ciało i umysł.

Być może jesteś zainteresowany stosowaniem tych cudownie pachnących olejków głównie w aromaterapii; być może chcesz się nauczyć, jak tworzyć całą gamę produktów terapeutycznych i roztworów, by naturalnie podkreślić swoje piękno. Na stronach tej książki znajdziesz kopalnię cennych informacji na temat ulubionych olejków eterycznych oraz ponad sto wskazówek jak ich bezpiecznie używać.

Każdy olejek eteryczny opisany w niniejszej książce może być stosowany w różnym celu. Na przykład, czysty olejek miętowy jest znany ze swoich właściwości kojących dyskomfort układu trawiennego, łagodzących stany zapalne i bóle spowodowane artretyzmem i nadawania świeżego aromatu różnym produktom, od cukierków po pastę do zębów. Niniejsza książka jest wszechstronnym źródłem, do którego możesz sięgać, kiedy potrzebujesz naturalnego środka zaradczego w bólu głowy czy przeziębieniu, a nawet w celu przyspieszenia procesu gojenia się łagodnych ran.

Pochodzące z roślin, zdrowe dla naszej planety i naturalnie skuteczne, olejki eteryczne są wszechstronnym i wygodnym rozwiązaniem. Wybierając te pachnące dary z bogatej apteki matki natury, by zastąpić nimi produkty na bazie chemicznej tam, gdzie to możliwe, otwierasz siebie i swoją rodzinę, a nawet domowe zwierzęta, na pełen dobrostan.

Część pierwsza

Podstawowe informacje o olejkach eterycznych

Rozdział pierwszy: Olejki eteryczne i ich działanie

Rozdział drugi: Kupowanie przechowywanie i stosowanie olejków eterycznych

Rozdział trzeci: Mieszanie olejków eterycznych

Rozdział pierwszy

Olejki eteryczne i ich działanie

Co to jest olejek eteryczny?

Olejki eteryczne to coś więcej niż wysoce skoncentrowane wyciągi roślinne. Większość z nich posiada ogromne właściwości lecznicze, a wiele ceni się za ich niezwykłe działanie kosmetyczne. Rośliny lub ich części mają korzystne działanie, jednak pochodzące z nich olejki eteryczne wykazują o wiele potężniejsze korzyści.

Zwane czasami olejkami lotnymi, olejki eteryczne zawierają rzeczywistą esencję lub woń roślin, od których pochodzą. Kilka popularnych olejków eterycznych pochodzi od całych roślin, ale większość pozyskuje się z pewnych specyficznych ich części. Niektóre olejki eteryczne, w tym olejek migdałowy czy muszkatołowy, pochodzą z nasion. Wiele, w tym paczula, eukaliptusowy i z drzewka herbacianego otrzymuje się z liści. Jeszcze inne pochodzą z drewna, kwiatów, żywicy czy korzeni. Niektóre rośliny takie jak cynamon czy gorzka pomarańcza stosowane są jako źródło więcej niż jednego, szczególnego typu olejku eterycznego.

Profesjonaliści stosują w przybliżeniu trzysta olejków eterycznych do leczenia różnych chorób, ale praktycy domowi korzystają na co dzień z dziesięciu do dwudziestu rodzajów. Najbardziej popularne są olejki lawendowy, eukaliptusowy, z szałwii muszkatołowej i pomarańczowy.

Trochę historii

Rysunki skalne odkryte w Lascaux we Francji sugerują, że ludy prehistoryczne na co dzień stosowały lecznicze rośliny. Te fascynujące obrazy są datowane metodą węglową jako pochodzące z okresu 18 000 lat przed Chrystusem.

Od tysięcy lat ludzie posiadają wiedzę na temat uzdrawiającej mocy roślin. Nie wiadomo wprawdzie, kiedy dokonano destylacji pierwszych olejków eterycznych, ale pewne jest, że stosowano je w wielu kulturach. Wiemy, że stosowano je podczas obrządków religijnych oraz w uzdrawianiu.

Zioła i olejki eteryczne w czasach starożytnych

Starożytni Egipcjanie znani są ze swoich osiągnięć. Nie dziwi zatem fakt, że byli oni jednymi z pierwszych stosujących olejki eteryczne. Tak naprawdę, historyczne zapisy mówią, że olejki aromatyczne były częścią codzienności w Egipcie już 4500 lat p.n.e. Cynamon, mirra, sandałowiec biały i kadzidło były cennymi, ulubionymi aromatami. Ich wartość była tak wysoka, że niekiedy płacono za nie czystym złotem.

Czyste olejki eteryczne uważano w Egipcie za uświęcone i mogli je stosować wyłącznie kapłani postawieni wysoko w hierarchii oraz monarchowie; każde bóstwo miało przypisaną do siebie sygnaturę mieszanki olejków eterycznych. Obrazy i rzeźby bogów i bogiń namaszczano cennymi olejkami podczas obrządków religijnych. Każdy z faraonów stosował różne, unikalne mieszanki olejków eterycznych podczas medytacji i w sytuacjach intymnych, a nawet podczas przygotowań do wojny.

Około roku 3000 p.n.e., uczeni hinduscy rozwinęli naukę zwaną ajurwedą, która kładzie ogromny nacisk na stosowanie leczniczych napojów zawierających szeroką gamę olejków eterycznych. Starożytna literatura wedyjska wyszczególnia ponad siedemset leczniczych substancji, w tym ulubione po dziś dzień olejki imbirowy i cynamonowy.

W Chinach aromatyczne zioła i olejki eteryczne znalazły zastosowanie jako środki zaradcze w wielu dolegliwościach. Wielu współczesnych praktyków medycyny wschodniej nadal stosuje niektóre z nich. Uczeni chińscy zanotowali pierwsze zastosowanie olejków eterycznych między 2697 a 2597 rokiem p.n.e., podczas panowania Huanga Di, a przypowieść Suwen lub Kanon medycyny Żółtego Cesarza po dziś dzień pozostaje ważnym źródłem w tej dziedzinie.

Olejki eteryczne wymieniane są w zarówno Nowym jak i Starym Testamencie Pisma Świętego ponad dwieście razy. Najpopularniejszymi biblijnymi olejkami są olejki z drewna cedrowego, cynamonu, jodły, kadzidła, mirry i nardu. Olejki te stosowano do namaszczania, w celach religijnych oraz, jak się wydaje, dla samego ich zapachu. Były także bardzo cenionymi upominkami; w opowieści o Trzech Królach, cennym darem, jaki przynieśli oni Jezusowi z Nazaretu, były, między innymi, kadzidło i mirra.

Starożytni Grecy i Rzymianie także stosowali olejki eteryczne, głównie w aromaterapii, do masaży leczniczych, higieny osobistej oraz w medycynie. Olejek z mirry był stosowany w mieszance maści używanej na polu bitwy, stanowiącej skuteczne remedium zapobiegające infekcjom pourazowym.

Znamy Hipokratesa jako „ojca medycyny”. W latach 500 do 400 p.n.e., dokumentował on medyczne działanie olejków eterycznych i elementów pochodzących od ponad trzystu roślin, z których wiele nadal cieszy się popularnością. Hipokrates uczył swoich studentów, że „codzienna pachnąca kąpiel i codzienny aromatyczny masaż są sposobem na dobre zdrowie”. Jego mądrość nadal wpływa na współczesną medycynę w formie Przysięgi Hipokratesa składanej przez lekarzy.

Galen był ważnym greckim praktykiem medycznym. Urodzony w 131 roku n.e., wykształcony w Aleksandrii i Izmirze, zyskał sobie sławę podczas pracy jako chirurg gladiatorów z Pergamonu. Dzięki jego rozleglej wiedzy z zakresu skutecznego wykorzystania olejków eterycznych i innych medykamentów, żaden z gladiatorów będących pod jego opieką nie zmarł z powodu infekcji. Sukcesy te przyniosły Galenowi specjalną pozycję osobistego lekarza cesarza rzymskiego, Marka Aureliusza. Przez resztę swojego życia był częścią dworu cesarskiego, tworząc niezliczoną ilość tekstów medycznych, w tym na temat roślin, w różnych kategoriach leczniczych. Mimo że Galen zmarł około 201 roku n.e., jego praca pozostaje żywa w postaci medycyny galenowej, wciąż praktykowanej w Indiach i Pakistanie.

Olejki eteryczne, aromaterapia i początki współczesnej medycyny

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego, lekarze zaczęli uciekać, zabierając z sobą książki Hipokratesa i Galena. Księgi te znalazły się w Persji, gdzie zostały przetłumaczone dla uczonych na wiele języków. Ibn Sina, często nazywany Arabem Awicenną, był cudownym dzieckiem urodzonym w 980 roku n.e. Był wykształconym lekarzem i mówi się, że zaczął praktykować medycynę w wieku dwunastu lat. Ibn Sina skatalogował blisko osiemset roślin, opisując szczegółowo ich działanie na ludzki organizm. Przypisuje mu się także udoskonalenie i zapisanie tradycyjnych metod destylacji do pozyskiwania z roślin czystych, wysokiej jakości olejków eterycznych.

Europejczycy zdobyli wiedzę na temat olejków eterycznych i leków ziołowych z pierwszej ręki, kiedy krzyżowcy odwiedzili Bliski Wschód. Krzyżowcy i ich żołnierze zaczęli stosować i przewozić perfumy, a wielu zdobyło wiedzę na temat technik destylacyjnych.

Podczas epidemii dżumy w XV wieku, zdesperowani lekarze postanowili wypróbować mieszanki ajurwedyjskie w miejsce nieskutecznych leków. Te antyczne remedia, obejmujące olejki: kamforowy, z wiązówki błotnej, rozmarynu i lawendy okazały się skuteczne. Jednocześnie, kadzidło i sosna pospolita, które palono na ulicach, odstraszały złe duchy. Tam, gdzie powszechnie stosowano te praktyki, zmarło z powodu dżumy mniej ludzi.

Książka Nicholasa Culpepera z 1653 roku, Complete Herbal, oferuje dokładnie opisane remedia na wiele dolegliwości. Toniki te zawierają olejki eteryczne i inne skuteczne składniki roślinne, które po dziś dzień mają szerokie zastosowanie.

Ogromne właściwości terapeutyczne olejków eterycznych zostały ponownie odkryte w 1910 roku, kiedy francuski chemik Rene-Maurice Gattefosse dotkliwie poparzył sobie ręce podczas eksplozji w laboratorium, na skutek czego szybko rozwinęło się u niego zakażenie. Gattefosse zaczął smarować swoje rany olejkiem lawendowym, po czym szybko zaczęła następować poprawa. Po tym zdarzeniu, Gattefosse i jego kolega przeprowadzili dalsze badania nad właściwościami leczniczymi olejku eterycznego z lawendy, zanim wprowadzili je do stosowania we francuskich szpitalach.

Nieco później, paryski lekarz Jean Valnet, zastosował terapeutyczne potencje olejków eterycznych do leczenia żołnierzy rannych podczas drugiej wojny światowej. Dwaj jego studenci, doktor Paul Belaiche i doktor Jean-Claude Lapraz przeprowadzili szerokie badanie pod kątem działania antywirusowego, antybakteryjnego, przeciwgrzybicznego i antyseptycznego. Stwierdzili, że te potężne, naturalne substancje mają znaczące właściwości lecznicze.

Stosowanie aromaterapii i olejków eterycznych w Ameryce Północnej jest fascynującym zjawiskiem. Wiemy, że rdzenni Amerykanie mocno polegali na naturalnych lekach, stosując rośliny dla poprawienia samopoczucia na bardzo różne sposoby. Jeżówka purpurowa, stosowana dziś w różnych formach, jako cała roślina i olejek eteryczny, była ulubionym remedium na bóle głowy i ciężkie migreny. Kapusta skunksa leczyła zaburzenia nerwowe, pysznogłówka była stosowana w łagodzeniu bólów kręgosłupa, a czereśnie wykorzystywano do leczenia ciężkiego kaszlu. Sosna wejmutka, którą rdzenni Amerykanie stosowali w leczeniu przeziębień, wciąż pozostaje popularną aromaterapią używaną w tym samym celu. Jeśli kiedykolwiek stosowałeś arnikę, by wspomóc gojenie się stłuczeń, masz do czynienia z dobrze znanym remedium rdzennych Amerykanów.

Kiedy osadnicy z Europy przybyli do Ameryki Północnej, przywieźli z sobą ulubione europejskie zioła. Na początku te drogocenne rośliny były ich jedynym środkiem leczniczym, a rośliny stosowano także do poprawiania smaku potraw. Mięta polej i piołun były użyteczne w walce z pchłami i innymi insektami. Zapiski w późniejszych okresów pokazują, że w 1631 roku John Winthrop junior z Suffolk zamówił dużą ilość różnych nasion, które następnie sprowadzono do Massachusetts Bay Colony w Ameryce. Spośród czterdziestu ośmiu gatunków zamówionych przez niego roślin, za które zapłacił 160 funtów, co w ówczesnych czasach było fortuną, znajdował się rozmaryn, szałwia muszkatołowa, arcydzięgiel litwor, hyzop, kocimiętka i lubczyk – wszystkie rośliny dostępne dziś w postaci olejków eterycznych.

Jak się okazuje, ludy starożytne i ci, którzy szli ich śladem, mieli rację. Wiele bakterii, grzybów i wirusów ginie w kontakcie z pewnymi olejkami eterycznymi, a szczególnie tymi, które zawierają terpeny, tymol, karwakrol i fenole. Olejki eteryczne i chemiczne wersje ich aktywnych składników są szeroko stosowane w komponowaniu nowoczesnych leków. Wciąż trwają badania naukowe i analizy kliniczne nad tymi składnikami, a dzięki nowoczesnej technologii wielu praktyków medycznych naszych czasów wprowadza do holistycznego leczenia remedia zawierające olejki eteryczne.

Potęga olejków eterycznych

Każdy olejek eteryczny zawiera około stu różnych składników, z których każdy działa na organizm w odmienny sposób. Aromatyczne związki chemiczne pochodzące od fenylopropanu są prekursorami aminokwasów wiążących się ze sobą, formując prawie wszystkie struktury ciała.

Złożone naturalne substancje

Na poziomie chemicznym nasz organizm i olejki eteryczne składają się z wielu takich samych substancji, w tym złożonych chemikaliów zwanych terpineolami, które są naturalnie występującymi alkoholami odgrywającymi ważną rolę w powstawaniu w organizmie witamin, energii i hormonów. Są one produktem ciągłego oddychania komórek i przyczyniają się do powstawania zasobów energetycznych komórki, wspomagając procesy takie jak metabolizm i leczenie. Te ważne chemikalia znajdują się także w wielu olejkach eterycznych, ponieważ rośliny produkują je podczas wzrostu. Są one łatwo przyswajalne przez organizm człowieka, który wykorzystuje je zarówno do odżywiania jak i leczenia.

Pomimo swojej złożoności, olejki te są w większości nieinwazyjne i nietoksyczne, choć istnieje kilka pozyskiwanych z trujących roślin psiankowatych, które należy stosować ze skrajną ostrożnością. Belladonna należy do najbardziej toksycznych spośród olejków eterycznych. Mimo że znana jest ze swojego łagodnego działania w kosmetyce i medycynie, jako środek znieczulający, była także stosowana jako śmiertelna trucizna. Tojad to kolejny śmiertelnie trujący olejek eteryczny pochodzący z rośliny tak toksycznej, że hodowcy muszą unikać jej kontaktu ze skórą.

Przed swoją koronacją w 1040 roku, Makbet miał używać roślin psiankowatych, którymi truł duńskich najeźdźców przybijających do wybrzeży Szkocji. Żądali miodu, który Makbet mieszał z belladonną. Kiedy najeźdźcy zapadali w stupor, Makbet i jego zwolennicy zabijali wszystkich.

Każda komórka ciała zawiera elektrony, które niosą ładunek energetyczny i znajdują się pod wpływem innych źródeł elektryczności. Wiele metod leczniczych stosuje prąd elektryczny; pomyśl tylko o defibrylatorze, który można zastosować, by pobudzić do pracy serce po zatrzymaniu akcji i elektroterapii wykorzystywanej na wiele różnych sposobów, w tym do stymulowania mózgu, wspomagania mięśni po urazach i poprawiania krążenia krwi.

Polaryzacja jest procesem oddzielającym ładunki ujemne od dodatnich w jakimś obiekcie lub formie energii, w tym w ciele ludzkim i świetle. Kiedy światło ulega polaryzacji, jego wibracje często uwidaczniają się w postaci rotujących elips, które mogą wspomagać uzdrawianie w tkankach ciała. Terapia spolaryzowanym światłem może być stosowana w wielu sytuacjach medycznych, procedurach kosmetycznych i w leczeniu schorzeń skórnych, uwalniając pacjenta od bólu, przyspieszając leczenie oparzeń, lecząc owrzodzenia i penetrując tkankę aż do stawów, łagodząc bóle.

Olejki eteryczne posiadają niektóre z takich rotacyjnych właściwości, jakimi wykazuje się spolaryzowane światło. Mogą one odgrywać ważną rolę w przenoszeniu tlenu i ważnych nutrientów w tkankach ciała, wspomagając je w skutecznym usuwaniu odpadów, jakie pozostawia po sobie proces przemiany materii. Zwiększając przepływ krwi, olejki eteryczne poprawiają działanie układu odpornościowego i zmniejszają lepkość krwi, co z kolei korzystnie wpływa na cały organizm, w tym także na mózg.

Mimo że słodko pachną i są często stosowane ze względu na miły aromat, olejki eteryczne tak naprawdę zawierają najpotężniejsze substancje chemiczne, jakie mogą wytworzyć rośliny pod wpływem działania słońca, wody i ziemi, które je odżywiają. Ich struktury molekularne są niezwykle złożone i silne, niemniej jednak, olejki eteryczne są łatwe i przyjemne w użyciu.

Jakkolwiek każdy z olejków jest cenny sam w sobie, można je łączyć w jeszcze silniejsze związki chemiczne, a ich synergiczny efekt znacznie przewyższa działanie pojedynczego olejku. Jednocześnie bardzo silne olejki i mieszanki mogą być rozcieńczane, by uzyskać prawidłową dawkę.

Uzdrawiająca moc olejków eterycznych

Wiele olejków eterycznych działa jak adaptogeny, wprowadzając naturalną równowagę. Adaptogeny promują reakcje równoważące w organizmie, co z kolei może mieć wpływ na jego różnorodne systemy i procesy, w tym ciśnienie krwi, autonomiczny układ nerwowy, system hormonalny i trawienie.

Wiele olejków eterycznych to naturalne środki przeciwbólowe, przynoszące ulgę w bólach poprzez działanie na obwodowy i wewnętrzny układ nerwowy. Na przykład, olejek eteryczny golterii zawiera 85–99-procentowy metalosalicynian, będący tym samym aktywnym składnikiem, jaki zawarty jest w aspirynie. Zanim w latach dwudziestych XX wieku wprowadzono na rynek syntetyczne środki przeciwbólowe, golteria i brzoza były uważane za najlepsze substancje do walki z bólem. Tak naprawdę, rdzenni Amerykanie stosowali obie rośliny już w czasach, zanim zaczęto prowadzić jakiekolwiek zapisy.

Ból określa się jako stan mentalnego, emocjonalnego i fizycznego braku dobrego samopoczucia. Podczas gdy współczesne środki farmakologiczne odgrywają ważną rolę w radzeniu sobie z bólem, wiele z nich nie posiada działania przeciwbólowego, jakim cechują się olejki eteryczne, ponieważ zajmują się one wyłącznie bólem fizycznym. Olejek z golterii przynosi również uczucie samoakceptacji, a olejek miętowy, posiadający także działanie uśmierzające ból, znany jest dodatkowo ze swojej zdolności wywoływania ogólnego uczucia spokoju i dobrostanu.

Od początków dziejów ludzkości, lekarze walczą z infekcjami, a najlepszymi w tej walce narzędziami są środki przeciwzapalne, czyli substancje przeciwbakteryjne zmniejszające ryzyko infekcji po zastosowaniu ich na żywą tkankę. Niektóre substancje przeciwzapalne są również sklasyfikowane jako środki bakteriobójcze wykazujące zdolność niszczenia drobnoustrojów, inne zapobiegają rozrostowi bakterii. Mimo że większość produkowanych dziś środków aseptycznych zawiera szereg chemikaliów, olejki eteryczne mają tę przewagę, że są kompletnie naturalne. Najsilniej działające antyseptycznie olejki eteryczne to, między innymi, olejek lawendowy, z drzewka herbacianego i goździkowy. Istnieje wiele sposobów łączenia aseptycznych olejków eterycznych w celu zwiększenia ich skuteczności i jest też wiele metod ich stosowania, jak na przykład: dodawanie ich do kąpieli, nakładanie na niewielkie rany czy stosowanie w okładach i kompresach.

Olejek eteryczny z goździków jest tak skuteczny jako środek przeciwzapalny i przeciwbólowy, że został zatwierdzony przez Amerykański Związek Stomatologiczny do stosowania jako dentystyczny środek znieczulający. Jest doskonały jako składnik mieszanek do płukania jamy ustnej, szczególnie, kiedy cierpisz na stany zapalne dziąseł i ich nadwrażliwość.

Stan zapalny jest elementem systemu obronnego organizmu. Ta bezcenna reakcja immunologiczna pomaga wyeliminować z organizmu negatywne czynniki, aby struktury organizmu mogły zacząć proces gojenia po urazach czy narażeniu na szkodliwe substancje. Kiedy tkanki znajdują się w stanie zapalnym, pojawić się może zaczerwienienie, opuchlizna czy ból. Gdy objawy te trwają przez krótki czas, nie są niczym szkodliwym. Jeśli jednak objawy zapalenia stają się przewlekłe, mogą powodować uszkodzenia struktury, którą z początku miały chronić. Wtedy właśnie minimalizowanie zapalenia staje się niezbędne, by podtrzymać zdrowie i dobre samopoczucie.

Wiele olejków posiada właściwości przeciwzapalne, na przykład olejek tymiankowy jest użytecznym składnikiem mieszanek przeznaczonych do zmniejszania napięcia mięśniowego, a czysty, nierozcieńczany olejek różany jest skuteczny w leczeniu suchej skóry ze stanem zapalnym, zmniejsza także pojawianie się popękanych naczynek.

Bez względu na to, czy cierpisz z powodu chorób skóry, bólów mięśniowych, chronicznych migren czy innych bolesnych lub irytujących stanów organizmu, istnieje duże prawdopodobieństwo, że jeden lub kilka z całej gamy dostępnych olejków eterycznych może okazać się skutecznym w usuwaniu twoich dolegliwości.

Poza działaniem terapeutycznym, olejki eteryczne mają wiele praktycznych zastosowań. Na przykład, można je stosować do wytwarzania naturalnych detergentów piorących i nietoksycznych środków myjących do gospodarstwa domowego. Niektóre, takie jak cytronela, mogą stanowić skuteczny, naturalny repelent na owady. Jeśli poszukujesz sposobów na ograniczenie ilości stosowanej w domu chemii, przygotowanie własnych produktów z olejkami jest doskonałym wyborem.

Czym jest aromaterapia?

Aromaterapia jest formą medycyny alternatywnej, w której stosuje się olejki eteryczne w celu pozytywnego oddziaływania na umysł, zdrowie fizyczne, nastrój i funkcje poznawcze. Mimo że olejki eteryczne stanowią serce aromaterapii, stosuje się dodatkowe naturalne składniki takie jak olej jojoba, zioła, hydrozole, glinki mineralne i inne substancje.

Pamiętaj, że wiele produktów, które podaje się za środki do aromaterapii – w tym świece zapachowe, olejki perfumowane i olejki zapachowe – tak naprawdę zawierają syntetyczne składniki. Aby substancja miała właściwości aromaterapeutyczne, musi być w pełni naturalna. Produkty z naklejką „wykonane z dodatkiem naturalnych składników” czy „przygotowane z dodatkiem olejków eterycznych” zawierają zazwyczaj tylko niewielkie ilości naturalnych dodatków czy olejków, dlatego wiele osób decyduje się na zakup własnych olejków eterycznych i przygotowanie mieszanek do aromaterapii w domu. (Zobacz rozdział 3 o radach na temat przygotowania mieszanek).

W czasach średniowiecza aromaterapia była uważana za czarną magię i jej praktycy byli zmuszeni działać w podziemiach. Kościół katolicki zabronił wielu naturalnych remediów, ponieważ wierzący uważali chorobę za karę boską. Wierni mieli się modlić i upuszczać sobie krew w nadziei na wyzdrowienie.

Nauka zapachu

Ludzki zmysł powonienia jest około dziesięć tysięcy razy silniejszy od innych zmysłów, a zapach dostaje się do mózgu tak szybko, że mentalna lub fizyczna reakcja na dany aromat wydzielany przez olejek eteryczny może być natychmiastowa. Kiedy wdychasz olejek eteryczny, jego zapach przechodzi najpierw przez komórki węchowe w nosie, zmierzając dalej do systemu węchowego. Następnie system węchowy dostarcza zapach do cebulki węchowej w systemie limbicznym mózgu, który jest siedliskiem emocji i punktem wyjścia dla emocjonalnych zachowań.

W zależności od tego, jaki olejek eteryczny wdychasz, możesz poczuć nagłe uwolnienie się napięcia mentalnego lub negatywnych emocji, możesz równocześnie poczuć, jak rozluźniają się twoje napięte mięśnie. Możesz stać się bardziej czujny, podekscytowany czy zajęty swoim otoczeniem, a jeśli wdychany zapach jest ci znany, możesz nagle dotrzeć do zbiorowej nieświadomości i doświadczyć silnego napływu wspomnień, szczególnie kiedy wspomnienia te są blisko powiązane z głębokimi uczuciami.

System limbiczny jest z kolei połączony z przysadką mózgową i podwzgórzem kontrolującym uwalnianie hormonów wpływających na system nerwowy, apetyt, temperaturę ciała, koncentrację i poziom stresu. Olejki eteryczne współdziałają z układem limbicznym, dając sygnał aktywujący podwzgórze, zmuszając je do uwalniania neurochemikaliów mających na celu uspokojenie, zrelaksowanie i stymulowanie ciała. Z tego powodu aromaterapia może odgrywać tak ogromną rolę w redukcji stresu, kontrolowaniu apetytu, wzmaganiu czujności i wielu innych. Bez względu na to, czy olejki są inhalowane czy nakładane na skórę, molekuły zapachu biegną prosto do odpowiedniego punktu przeznaczenia w układzie limbicznym, w którym neurochemikalia dają polecenia organizmowi, by odpowiednio reagował.

Nasz indywidualny zmysł węchu jest trochę tak, jak odciski palców. Każdy czuje różne zapachy w inny sposób, z wyjątkiem identycznych bliźniąt, które posiadają identyczne receptory i które przetwarzają zapach w dokładnie taki sam sposób. Olejek eteryczny, który dla jednej osoby pachnie fantastycznie, dla innej może być mniej atrakcyjny.

Korzyści płynące z aromaterapii

Wiele osób twierdzi, że aromaterapia przynosi im uczucie duchowego dobrostanu. Kadzidło jest klasycznym przykładem olejku eterycznego, który od wieków stosuje się w świątyniach, sanktuariach i pokojach medytacyjnych w domach. Rozpylenie olejku z kadzidła i głębokie, wolne jego wdychanie może ci pomoc skupić się, gdy wchodzisz na nową drogę duchową.

Olejki eteryczne mają cudownie pozytywny wpływ na każdy obszar życia, posiadając unikalne właściwości poprawiające stan ciała, umysłu i ducha. Aromaterapia zrozumiana w taki właśnie sposób, jest czymś więcej niż naukowym zastosowaniem olejków eterycznych dla dokonania się pozytywnych zmian z wymiarze fizycznym; jest to kreatywne wykorzystanie olejków eterycznych w celu wywołania pozytywnych zmian także na poziomie estetycznym i mistycznym.

Rozdział drugi

Kupowanie, przechowywanie i stosowanie olejków eterycznych

Jak wytwarza się olejki eteryczne?

Istnieje wiele różnych metod pozyskiwania olejków eterycznych. Większość technik polega na tym, że przewaga olejków eterycznych dobrze miesza się z innymi olejami i tłuszczami, pewnymi rozpuszczalnikami, a nawet alkoholem, ale nie z wodą. Przez wiele lat, zielarze i producenci olejków eterycznych decydowali, które metody są najlepsze dla poszczególnych roślin, w zależności od unikalnych cech chemicznych danej rośliny.

Wyciskanie

Wyciskanie jest najbardziej bezpośrednią metodą produkcji olejków eterycznych. W tym procesie olej jest po prostu wyciskany z nasion, miąższu czy skórki rośliny tak, jak ma to miejsce podczas wyciskania oliwy z oliwek. Technika ta jest stosowana głównie podczas pozyskiwania olejków eterycznych ze skórek cytrusów: cytryny, pomarańczy, grejpfruta czy limonki.

Rozpuszczalniki

Stosowanie chemicznych rozpuszczalników jest najmniej naturalną metodą pozyskiwania olejków eterycznych i wielu profesjonalnych aromaterapeutów odstępuje od stosowania olejków produkowanych tą metodą. Mimo że większość rozpuszczalnika stosowanego do produkcji olejków powinna być usunięta, niewielkie ich pozostałości mogą jednak wciąż zanieczyszczać końcowy produkt.

W tej metodzie roślina, z której ma być pozyskany olejek, rozpuszczana jest w substancji chemicznej; benzen, metylen, chlor czy heksan to niektóre z powszechnie stosowanych rozpuszczalników. Ponieważ rozpuszczalniki mają niższą temperaturę wrzenia niż olejki eteryczne, ulegają one odparowaniu, pozostawiając po sobie sam olejek. Zazwyczaj stosuje się odsysanie lub odwirowanie w celu oddzielenia rozpuszczalnika od olejku eterycznego.

Olejki eteryczne pozyskiwane za pomocą rozpuszczalników nazywa się „absolutnymi”. Olejki waniliowy i jaśminowy często są produkowane w taki właśnie sposób, ponieważ nie mogą być destylowane, ale olejek różany często produkowany jest poprzez ekstrakcję z rozpuszczalnikami, ponieważ jest wówczas tańszy.

Nadkrytyczny dwutlenek węgla

Jedna z najnowszych metod produkcji olejków eterycznych polega na reakcji rośliny z dwutlenkiem węgla. Mimo że ten sposób produkcji olejków eterycznych jest zaporowo drogi, rezultaty są nad wyraz zadowalające. Olejki eteryczne wyprodukowane z wykorzystaniem metody dwutlenku węgla pachną prawie identycznie jak rośliny, z których zostały pozyskane. Dwutlenek węgla staje się nadkrytyczny – nie jest ani prawdziwym gazem, ani prawdziwą cieczą – w temperaturze 33 stopni Celsjusza (91.4 stopnia Fahrenheita). Pozyskiwanie olejku jest dzięki tej metodzie szybkie, a ponieważ dwutlenek węgla jest bezwładny, nie zachodzi żadna chemiczna reakcja między nim a rośliną, z której pobiera się olejek eteryczny.

Olejki eteryczne pozyskiwane za pomocą dwutlenku węgla mają zazwyczaj bardzo wysoką jakość i można znaleźć prawie każdy popularny olejek eteryczny wyprodukowany tą właśnie metodą. Istnieją dwa różne typy, jakich należy szukać: CO_2 selektywne i CO_2 całkowite.

CO_2 selektywne mogą być lane tak, jak inne olejki eteryczne. Są zazwyczaj bardziej lepkie niż olejki produkowane za pomocą innych metod; jednak podczas procesu woski, związki koloryzujące i żywiczne rośliny zostają odseparowane.

CO_2 całkowite z kolei są wyciskane pod większym ciśnieniem i zawierają woski, związki koloryzujące i żywiczne roślin, które są zazwyczaj usuwane podczas procesu wytwarzania olejków eterycznych. Mają one gęstą, kremową konsystencję; można je delikatnie podgrzewać i mieszać z innymi olejkami eterycznymi i nośnikami.

Destylacja parowa

Większość roślin, z których otrzymuje się czyste olejki eteryczne, dobrze znosi proces destylacji parowej. Podczas tej prostej procedury, świeżo zebrane rośliny zawiesza się nad kadzią z wrzącą wodą, a para unosząca się z powierzchni wody wydobywa z rośliny olejki. Inne naczynie wychwytuje unoszącą się parę, która jest wypychana przez rurę, zanim zostanie schłodzona. Para następnie skrapla się ponownie, a ponieważ olejki eteryczne nie rozpuszczają się w wodzie, obie substancje zostają oddzielone. Olejek eteryczny zostaje zebrany. W wielu przypadkach woda z procesu także jest zbierana, ponieważ nosi ona zapach danego olejku eterycznego. Wodę taką nazywa się hydrozolem i stosuje się ją w nawilżaczach, wodach do spryskiwania bielizny i prostych perfumach.

Enfleurage

Enfleurage to bardzo stara metoda produkcji olejków eterycznych, rzadko stosowana poza rejonem Francji. Jest to bardzo drogi i skomplikowany proces. Całe kwiaty są układane na płótnach pokrytych ciepłym olejem roślinnym, który absorbuje olejki z kwiatów. Kiedy olejki zostaną wyssane, zwiędłe kwiaty zastępuje się świeżymi do momentu, aż olej zostanie przesiąknięty zapachem. Następnie, olejek eteryczny oddzielany jest od oleju roślinnego.

Enfleurage na gorąco jest najstarszą znaną metodą pozyskiwania olejków eterycznych. Ten pracochłonny proces wymaga topliwego tłuszczu (w przeszłości stosowano słoninę wieprzową lub łój wołowy) i mieszania w nim części roślinnych. Kiedy kwiaty, liście i owoce uwolnią swój zapach do oleju, wykorzystane rośliny odsącza się i zastępuje świeżymi. Produkt końcowy nazywany jest pomadą enfleurage. Kiedy olejek eteryczny zostaje wyekstrahowany z mieszanki z alkoholem, pozostały tłuszcz stosuje się zazwyczaj do produkcji mydła, ponieważ jest on bardzo wonny.

Nie wszystkie olejki eteryczne są takie same

Istnieje wiele czynników decydujących o jakości olejku eterycznego. Na przykład, rodzaj rośliny, technika pozyskiwania a nawet warunki wzrostu, w tym jakość gleby, zachmurzenie i temperatura otoczenia mogą wpłynąć na roślinę, z której otrzymuje się olejki.

Istnieją trzy główne charakterystyki odgrywające rolę w ocenie jakości danego olejku eterycznego: stopień, czystość i integralność.

Stopień

Kiedy produkowane są olejki eteryczne, stopniuje się je w taki sam sposób, jak inne wyroby. Im wyższy stopień, tym droższy będzie dany olejek. Na przykład, istnieją cztery stopnie cytrynowego olejku eterycznego i przynajmniej dwanaście stopni olejku lawendowego.

Stopień niekoniecznie oznacza, że jeden typ olejku eterycznego jest lepszy niż inny; tak naprawdę, proces stopniowania jest dość subiektywny. Z olejkami eterycznymi jest tak, jak z dobrym winem: nawet doświadczeni eksperci mają problem w wybraniem najlepszego.

Stopniowanie jest często prowadzone, by ocenić, jaki typ olejku jest najlepszy dla danego celu. Na przykład, olejek miętowy przeznaczony dla producentów słodyczy jest stopniowany inaczej niż olejek stosowany w aromaterapii. Oba stopnie są w pełni akceptowalne.

Kiedy zdobędziesz już nieco doświadczenia w regularnym stosowaniu olejków eterycznych, zauważysz, że droższe olejki o wyższym stopniu mają bardziej złożony zapach niż te o niższym stopniu. Zasada jest taka, że im bardziej złożony jest zapach, tym więcej składników aromatycznych zawiera dany olejek.

Czystość

Kiedy kupujesz olejki eteryczne, szczególnie te, które chcesz zastosować w aromaterapii, w uzdrawianiu naturalnym czy w kosmetyce, ważne jest, aby poszukać czystych olejków eterycznych. Niestety, niektórzy producenci i sprzedawcy detaliczni rozcieńczają olejki eteryczne – szczególnie te najdroższe – podobnie pachnącymi olejkami, nośnikami, olejami roślinnymi, alkoholem czy rozpuszczalnikami, które mogą nawet nie pochodzić z roślin. Kiedy tak się dzieje, końcowy produkt nie jest w stanie dostarczyć oczekiwanych rezultatów.

Integralność

Kiedy producenci i sprzedawcy mówią o integralności olejku eterycznego, odnoszą się oni do faktu, że olejek pochodzi z pojedynczego gatunku rośliny, często z tego samego regionu i często z tego samego plonu. Ponadto oznacza to, że dany olejek eteryczny jest czysty i naturalny.

Integralne olejki eteryczne nie są tworzone w laboratoriach, nie powstają też w wyniku łączenia z innymi, podobnie pachnącymi olejkami. Nieintegralny olejek może także zawierać czyste olejki eteryczne; na przykład, niedrogi olejek cytronelowy i z trawy cytrynowej często oznaczane są jako droższy olejek z melisy lekarskiej.

Rozpoznawanie rozcieńczanych produktów jest dość proste. Olejki rozcieńczane w alkoholu miewają zapach alkoholu; te, które rozcieńczono olejem roślinnym oddzielą się po zamrożeniu. Możesz także wykryć nośnik umieszczając małą kropelkę olejku eterycznego na kawałku białego papieru. Jeśli po kilku dniach na papierze wciąż widnieje tłusta plama, a zapach olejku eterycznego odparował, olejek z pewnością jest rozcieńczany nośnikiem.

Kupowanie i przechowywanie olejków eterycznych

Kupowanie olejków eterycznych z uznanego i pewnego źródła jest dobrym sposobem pozyskania dokładnie tego, co jest ci potrzebne zamiast taniego, nieskutecznego zamiennika. Nieuczciwi sprzedawcy często oznaczają olejki eteryczne naklejką „czysty” podczas, gdy prawda jest zupełnie inna.

Wybór dobrego źródła

Zanim nabierzesz wprawy wymaganej, by odróżnić dobrej jakości olejki eteryczne od syntetycznych czy tanich mieszanek, najważniejszym aspektem zakupu jest źródło. Niektóre firmy konsekwentnie sprzedają olejki eteryczne wysokiej jakości, inne zaś handlują lipnymi imitacjami. Jakkolwiek może ci się wydawać, że cena jest dobrym wskaźnikiem jakości olejku eterycznego, niekoniecznie jest to prawdą.

Niektóre firmy używają eleganckich opakowań i prowadzą intensywną reklamę; jakkolwiek kilka z tych firm sprzedaje wysokojakościowe olejki eteryczne, większość jest raczej zainteresowana sprzedawaniem ładnie pachnących olejków zamiast olejków o właściwościach leczniczych. W wielu miejscach sprzedających olejki eteryczne nie można polegać na niczym innym niż tylko naklejkach by określić, czy dany olejek ma jakąkolwiek wartość.

Mimo powyższego, znajdziesz olejki eteryczne oraz akcesoria (w tym dyfuzory i nośniki) w sklepach z naturalną żywnością oraz na stronach internetowych z produktami do pielęgnacji skóry i aromaterapii, a także na stronach aukcyjnych i w dużych sklepach internetowych^1. Zanim dokonasz zakupu, postaraj się dowiedzieć jak najwięcej o sprzedającym. Jeśli kupujesz olejki eteryczne online bądź pewien, czego szukasz, bo nie będziesz mieć możliwości uprzedniego powąchania olejków. (Zobacz Dodatkowe źródła, gdzie podajemy listę renomowanych sprzedawców).

Różnice cenowe

Wśród olejków eterycznych występuje dość duża rozpiętość cenowa, głównie z tego powodu, że proces pozyskiwania niektórych z nich jest dużo kosztowniejszy niż w przypadku innych. Na przykład, bułgarski olejek z róży damasceńskiej należy do najdroższych; jest to spowodowane faktem, że do wyprodukowania 28 gramów czystego olejku eterycznego potrzeba około 270 kilogramów płatków róży. Te delikatne kwiaty muszą być uprawiane z należytą uwagą i ostrożnie pielęgnowane. W Bułgarii zbiera się je ręcznie każdego ranka, zanim promienie słońca uwolnią olejki zapachowe róż do otoczenia.

Olejek eteryczny z jaśminu jest również bardzo drogi, ponieważ jego produkcja wymaga około dwudziestu dni pracy. Delikatne roślinki muszą być stale doglądane, a maleńkie kwiatki w kształcie gwiazdek należy zbierać ręcznie – w przeciwieństwie do niedrogiego olejku z mięty. Męta rośnie obficie w wielu miejscach i nie wymaga zbyt wiele uwagi. Można ją zbierać szybko za pomocą urządzeń rolniczych i daje bardzo duże ilości olejku eterycznego.

Kupowanie tanich olejków eterycznych może na dłuższą metę kosztować cię więcej. Niskiej jakości olejki są zazwyczaj słabsze od swoich odpowiedników lepszej jakości, co oznacza, że będziesz musiał używać ich więcej, by osiągnąć ten sam efekt. Wzięcie tego pod uwagę pomoże ci zaoszczędzić pieniądze.

Przechowywanie olejków eterycznych

Kiedy już wybrałeś olejki eteryczne, ważne jest odpowiednie ich przechowywanie. Zawsze przechowuj je raczej w szklanych pojemnikach zamiast w plastikowych. Jest to spowodowane tym, że niektóre olejki są tak silne, że mogą powodować topienie się plastiku. Oprócz tego, że butelka staje się klejąca, do olejku przedostają się szkodliwe chemikalia. Zakraplacze także powinny być przechowywane osobno, ponieważ ich gumowe pompki i uszczelki mogą ulec podobnym zmianom w kontakcie z olejkami, jak to mam miejsce w przypadku plastiku.

Dzięki odpowiedniemu przechowywaniu większość olejków ma kilkuletnią trwałość. Tak naprawdę, z wieloma typami olejków jest tak, jak z dobrymi winami; z czasem podnosi się ich jakość. Olejek paczulowy, przechowywany prawidłowo przez wiele lat rozwija bogaty zapach zupełnie odmienny od zapachu świeżego olejku. Benzoina, szałwia muszkatołowa, wetiweria i sandałowiec biały także ulepszają się z czasem.

Olejki eteryczne cytrusowe, w tym pomarańczowy, cytrynowy i grejpfrutowy z czasem tracą swoją potencję. Ich trwałość jest lepsza, gdy przechowuje się je w lodówce w ciemnych szklanych buteleczkach.

Bez względu na to, jakie olejki eteryczne preferujesz, trzymaj je poza zasięgiem promieni słonecznych i z dala od źródeł ciepła, aby uchronić je przed utratą potencji.

Wskazówki bezpieczeństwa i ostrzeżenia

Niektóre olejki eteryczne są odpowiednie do stosowania wewnętrznego, inne są bezpieczne tylko do stosowania na skórę lub w aromaterapii. Poza stosowaniem się do niniejszych ogólnych wskazówek i ostrzeżeń, przechowuj wszystkie olejki eteryczne poza zasięgiem dzieci i zwierząt i nie stosuj skoncentrowanych olejków na błony śluzowe i wrażliwe miejsca. Poza tym, jeśli jesteś uczulony na pewne pokarmy, nie stosuj żadnych olejków eterycznych czy nośników pochodzących od tych samych roślin, co alergen.

Wykonaj próbę

Nigdy nie zakładaj, że dany olejek eteryczny ma te same właściwości, co roślina, od której pochodzi. Nawet jeśli jesteś zaznajomiony z pewnymi roślinami i stosowałeś je w przeszłości przeprowadź test, zanim zastosujesz nowy olejek. W tym celu, nanieś odrobinę rozcieńczonego olejku na skórę na wewnętrznej stronie przedramienia. Obserwuj pojawienie się ewentualnego zaczerwienienia czy wrażliwości, które mogą dać o sobie znać natychmiast lub nawet po dwudziestu czterech godzinach; jeśli coś takiego ma miejsce, nie używaj tego olejku.

Twoja skóra i olejki eteryczne

Olejki eteryczne rzadko stosuje się w postaci nierozcieńczonej. Niektóre, w tym olejki pozyskiwane z drzew iglastych czy cytrusów, mają silne cechy kaustyczne i sprzedawane są z instrukcją odnośnie stosunku, w jakim należy je rozcieńczać. Postępuj dokładnie według instrukcji, by uniknąć chemicznych poparzeń.

Osoby z wrażliwą skórą lub skłonnością do alergii muszą być szczególnie ostrożne podczas stosowania olejków eterycznych. Najmniej wrażliwa skóra na ciele człowieka znajduje się na spodzie stóp, dlatego zastosowanie olejków w tym miejscu może nie powodować podrażnień. Po bezproblemowym zastosowaniu któregoś z olejków na stopach, spróbuj użyć małą jego ilość na innej części ciała, by sprawdzić, czy możesz cieszyć się jego korzyściami dzięki szerszemu zastosowaniu na skórze.

Każdy powinien być ostrożny, stosując olejki na skórę, która była wystawiona na działanie środków myjących czy kosmetycznych zawierających syntetyczne substancje chemiczne. Wiele produktów na bazie petrochemicznej penetruje skórę i znajdującą się pod nią tkankę tłuszczową; substancje te mogą pozostawać w tych miejscach przez wiele dni lub tygodni od zastosowania. Kiedy olejki eteryczne wchodzą z nimi w reakcję, mogą pojawić się nudności, wrażliwość skóry, bóle głowy i inne nieprzyjemne działania uboczne.

Olejki eteryczne mogą czasami wchodzić w reakcję z toksynami nagromadzonymi w ciele w wyniku picia zanieczyszczonej chemikaliami wody, spożywania pokarmów i przebywania w zanieczyszczonym środowisku. Jeśli odczuwasz jakąkolwiek niepożądaną reakcję, zaprzestań stosowania olejków eterycznych i w razie potrzeby zgłoś się po pomoc do lekarza.

Wiele osób decyduje się na oczyszczanie organizmu przed rozpoczęciem programu aromaterapii. Nawet podwojenie spożywanej ilości wody może pomóc twojemu organizmowi oczyścić się z toksyn; pij wodę filtrowaną i unikaj wody w plastikowych butelkach.

Olejki eteryczne i promienie słoneczne

Niektóre olejki eteryczne, w tym olejek z bergamotki, z liści drzewa pomarańczowego i olejki cytrusowe są fototoksyczne, co oznacza, że na skórze może pojawić się uczulenie podobne do silnego poparzenia słonecznego, jeśli wystawimy ją na działanie promieni słonecznych po zastosowaniu olejków. Nie smaruj nimi skóry, jeśli w ciągu czterdziestu ośmiu godzin będziesz wystawiał ją na słońce.

W przypadku zdarzenia z olejkiem eterycznym

Aby usunąć niepożądany olejek eteryczny ze skóry, pokryj dane miejsce nośnikiem lub środkiem myjącym na bazie oleju. Umyj skórę mydłem i ciepłą wodą, powtarzaj te czynności, aż będziesz pewien, że olejek został usunięty.

Jeśli olejek eteryczny dostanie się do oka, wypłucz je olejem roślinnym lub zimnym mlekiem, aby rozcieńczyć olejek. Usuń uprzednio szkła kontaktowe, jeśli je nosisz. Jeśli pieczenie utrzymuje się przez więcej niż kilka minut, udaj się po pomoc do lekarza.

Niektóre olejki eteryczne, w tym miętowy, pomarańczowy i bazyliowy mogą być stosowane w małych ilościach, aczkolwiek większość jest przeznaczona wyłącznie do użytku zewnętrznego. Jeśli jakiś olejek zostanie przez przypadek połknięty, skontaktuj się z centrum zatruć.

Dziesięć najczęściej zadawanych pytań na temat olejków eterycznych

Czy istnieje system klasyfikacji olejków eterycznych?

Nie, nie ma oficjalnego systemu klasyfikacji olejków eterycznych.

Czy można spalać olejki eteryczne w celu aromaterapeutycznym?

Najlepiej stosować dyfuzory, które delikatnie rozgrzewają olejki eteryczne i uwalniają je do powietrza.

W jaki sposób organizm wchłania olejki eteryczne, które zostały zastosowane na skórze?

Skóra jest porowatym organem, z łatwością penetrowanym przez olejki eteryczne. Kiedy olejek dostaje się do krwiobiegu, zostaje rozprowadzony po całym ciele.

Czy ciężarne kobiety powinny unikać olejków eterycznych?

Zawsze należy skonsultować się z lekarzem i/lub dyplomowanym aromaterapeutą, zanim zastosujesz którykolwiek olejek eteryczny, gdy jesteś w ciąży lub karmisz piersią.

Czym jest olejek aromaterapeutyczny?

Olejek aromaterapeutyczny to taki olejek, który można zakupić w formie wstępnie rozcieńczonej. Olejki te zawierają zazwyczaj 98 procent nośnika i 2 procent olejku eterycznego.

Czy lekarze stosują w leczeniu olejki eteryczne?

Wielu praktyków, w tym lekarze medycyny, stosuje olejki eteryczne jako część swojej holistycznej praktyki leczniczej.

Czym jest angielska metoda aromaterapeutyczna?

Tradycyjnie Anglicy zalecali, aby olejki eteryczne były stosowane na skórę. Stąd takie zastosowanie olejków znane jest jako metoda angielska.

Czy olejki eteryczne stosuje się dożylnie?

W niektórych krajach leki zawierające olejki eteryczne są wstrzykiwane i podawane dożylnie. Metody te nie są dopuszczalne w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie.

Dlaczego wiele olejków eterycznych ma długie, skomplikowane nazwy?

Olejki eteryczne są opisywane swoimi powszechnymi nazwami a także łacińskimi odpowiednikami pochodzącymi od rodzaju i gatunku roślin.

Ile olejku eterycznego zawiera zazwyczaj typowa butelka?

Większość olejków eterycznych sprzedaje się z buteleczkach 10-mililitrowych. Najbardziej popularne, w tym miętowy, lawendowy i pomarańczowy są również dostępne w większych opakowaniach, w zależności od standardowych praktyk dystrybutora.

Rozdział trzeci

Mieszanie olejków eterycznych

Jak mieszać?

Mieszanie olejków eterycznych nie jest trudne, ale należy pamiętać o kilku rzeczach. Po pierwsze, weź pod uwagę jaki efekt terapeutyczny chcesz osiągnąć dzięki danemu olejkowi. Najlepsze mieszanki zawierają olejki, których właściwości ulegają ulepszeniu po wymieszaniu z innymi.

Po drugie, uważaj na kolejność. Jeśli kiedykolwiek gotowałeś lub piekłeś wiesz, że składniki często dodaje się w pewnej kolejności, by otrzymać jak najsmaczniejsze danie. Ta sama zasada dotyczy mieszania olejków eterycznych. Kiedy zmieniasz kolejność, zmieniają się reakcje chemiczne, a końcowy wynik (w tym zapach) może odbiegać od oryginalnego przepisu.

Nie martw się – jeśli zniechęca cię myśl o mieszaniu kilku różnych olejków eterycznych, znajdziesz na rynku wiele starannie dobranych mieszanek. Przepisy zawarte w tej książce jednak nie są wcale trudne do wykonania, pomyśl więc o wypróbowaniu kilku z nich. Tak jak w gotowaniu i pieczeniu, mieszanie olejków eterycznych staje się z czasem twoją drugą naturą, jeśli robisz to wystarczająco często.

W czasach starożytnych, zapachy były wszędzie. W swojej książce „Historia naturalna” Pliniusz Starszy zawarł listę składników do tworzenia indywidualnych perfum oraz omówił narzędzia i techniki mieszania zapachów.