Dla mojej Mamusi

Wszystkie postacie i zdarzenia są fikcyjne, a wszelkie podobieństwa do osób lub miejsc czy zdarzeń są przypadkowe i nie zamierzone.

1.

Wiosna to nie jest dobra pora roku, szczególnie dla muzyka. Tak… korpulentny mężczyzna opadł ciężko na ławkę przed filharmonią i wypuścił z siebie powietrze. Tak. Zdecydowanie. Amadeusz Wagner nienawidził wiosny. Nienawidził pączków kwiatów, zwierząt i tego gorąca, od którego puchły mu palce. A palce były dla niego najważniejsze, ponieważ:

dzięki nim jedzenie trafiało do ust,

dzięki nim miał z czego zlizywać lukier i tłuszcz,

dzięki nim zarabiał.

Amadeusz Wagner spojrzał na szarawy budynek filharmonii. Małe, niedopasowane do otoczenia szkaradztwo, z którego ktoś na siłę chciał zrobić świątynię dumania i smakowania muzyki. Od ponad miesiąca pracował jako flecista w orkiestrze i nigdy nie czuł się bardziej zmęczony. Nikt nie szanował flecistów. Na flecie mógł grać każdy – od przedszkolaka po emeryta. Tak rozumowali wszyscy i jeszcze nie spotkał nikogo, kto myślałby inaczej. Ten, kto wybierał flet, szedł po linii najmniejszego oporu. Najprostszy kawałek drewna. Wagner zerknął na swoje pogrubiałe palce. Pot spływał mu z czoła, a brzuch burczał z głodu. Niektórzy mówili mu, że powinien schudnąć, ale jak tu schudnąć, skoro cały czas chodzi się głodnym? Ma umrzeć z niedojedzenia? Mężczyzna pokręcił nerwowo głową i zacisnął pięść.

– Serwus, Flecik! – Amadeusz podniósł głowę i zobaczył największą muzyczną gwiazdę filharmonii tego i przyszłego sezonu. Główny skrzypek, a jednocześnie koncertmistrz, Grzegorz Krzyżczak, szedł ku niemu powolnym krokiem pewnego siebie człowieka. Swoje długie włosy związał w warkocz, który dyndał mu przy każdym ruchu. Jak bardzo Amadeusz nienawidził tego warkocza! Przypominał mu wahadło Foucaulta, od którego nie ma ucieczki. Z prawa na lewo, z prawa na lewo… Hipnotyzował i przerażał. Zdarzało się, że ten warkocz śnił mu się po nocach i budził się wtedy cały zlany potem. Mężczyzna był tak dziwny, że nikt nie miał dla niego żadnego przezwiska.

– Witaj, Grzegorzu – powiedział, jąkając się. Byle nie patrzeć mu w oczy, powtarzał sobie. To był klucz, aby przeżyć.

– Dla ciebie pan Krzyżczak, Flecik. – Skrzypek usiadł nonszalancko na ławce obok Amadeusza. Emanował pewnością siebie, której Wagnerowi brakowało. – Dlaczego jesteś smutny? Zamknęli Starą Pączkarnię? A może skończyła ci się czekolada?

– Bardzo śmieszne – westchnął. Był całkowicie świadomy swojej tuszy i nie potrzebował komentarzy innych, żeby o tym pamiętać.

– Widziałeś nowy program na ten miesiąc? Znowu wydrukowali moje nazwisko mniejszą czcionką! Nie może być tak, że nazwisko gwiazdy wieczoru jest napisane taką samą czcionką, co inne! Przecież to żart! Skąd ludzie mają wiedzieć, komu zawdzięczają najlepszy koncert swojego życia? Będę musiał porozmawiać z edytorami. – Amadeusz zerknął z grymasem na Krzyżczaka. Nie lubił go, odkąd zaczął pracować w filharmonii. Pewny siebie bubek, z pretensjami do wszystkich i o wszystko, był na ostatnim miejscu osób, z którymi mógłby się zaprzyjaźnić. A było ich niewiele…

W orkiestrze nie ma przyjaciół. Każdy czyha na twoje miejsce albo czeka, żeby zwolniło się dla kogoś innego. Kogoś, kogo będzie można albo przeciągnąć na swoją stronę i nim rządzić, albo zwolnić. Jedyną harmonię między muzykami było słychać podczas grania, ale też nie zawsze. Wszystko zależało od dyrygenta – jak bardzo potrafił ukrócić ambicje i egocentryzm muzyków, żeby stopili się w jedną całość. Z Krzyżczakiem nigdy się to nie udawało.

– Widziałem.

– Za słabo cię słychać w tych fletach. Gdyby nie twoja… figura, to bym nawet nie wiedział, że tam jesteś. Mógłbyś trochę schudnąć, by the way. Ostatnio słyszałem, jak techniczni marudzili, że wyginasz im nogi od krzeseł. Od samego siadania.

– No, cóż. – Amadeusz wiedział, że z takimi typkami, jak Krzyżczak, nie warto się wdawać w dyskusje, bo nigdy nic dobrego z nich nie wynikało.

– A ten cały dyrygent… pożal się Boże, co za oferma! Czy on nie słyszy, jak kontrabasy się spóźniają? Przecież każdy laik od razu to usłyszy, nawet flecista. – Krzyżczak chuchnął w jego stronę i Wagner poczuł zapach pizzy i czosnku. Skrzypek musiał wracać z pizzerii. Oblizał się w duchu. Cztery sery, pepperoni i oliwki…

– Owszem. – Zacisnął palce w pięści i starał się uspokoić tętno. Ostatnio czytał, że puls jest bardzo ważny u osób otyłych, ponieważ… no właśnie… zapomniał. – Ja lubię Rubina Diamenta.

– Rubin Diament?! Jan Kowal, a nie Rubin Diament. Zachciało mu się zmienić nazwisko, żeby zrobić karierę międzynarodową. Marzył indyk o niedzieli, a w piątek łeb mu ścięli.

– W sobotę – poprawił go. Ty z kolei nigdy nie zrobisz kariery międzynarodowej, jeśli dalej będziesz się tytułować: Grzegorz Krzyżczak, pomyślał i uśmiechnął się pod nosem.

– Ty nie bądź taki do przodu, bo ci fletu zabraknie. – Skrzypek zarechotał i wstał z werwą. Swój warkocz przewrócił przez ramię, tak że Amadeusz miał okazję widzieć, jak jego włosy związane są rzemykiem. – Ciao, Flecik. – Machnął mu głową na pożegnanie i śmiejąc się z własnych myśli, wszedł do budynku filharmonii.

– Bubek – westchnął. Na nic innego nie było go stać. Miał ochotę na pączka. A do Starej Pączkarni był kawałek… jaka szkoda, że nie robili dowozów. Wagner westchnął i sapiąc, udał się w stronę najbliższej Żabki. Miał nadzieję, że dzieciarnia ze szkół nie wykupiła wszystkich słodkich bułek, bo bez nich nie był w stanie funkcjonować.

* * *

Siedem pączków i dwie drożdżówki później poczuł, jak żołądek się uspokaja, a jego tętno zwalnia. Nic nie relaksowało go tak bardzo jak pączki. Najbardziej lubił te z karmelem, różą, truskawką i bitą śmietaną. Nie przepadał za to za nadzieniem morelowym i brzoskwiniowym. Nie wiedział dlaczego – będzie musiał zapytać mamusi, czy to nie ma przypadkiem jakiegoś związku z traumą z dzieciństwa. Ale z drugiej strony, nie ma problemu z sernikiem brzoskwiniowym polanym lukrem, z bitą śmietaną, posypanym wiórkami czekoladowymi. Na ciepło. Z gałką lodów. Już miał zawrócić z drogi i pójść do cukierni, kiedy przypomniał sobie, że musi zdążyć na próbę. A musiał iść na próbę, żeby zarabiać pieniądze, aby móc je wydawać na pączki. Błędne koło. Westchnął i krokiem dziecka, które musi iść na lekcje, poczłapał do pracy.

Przy wejściu do filharmonii zobaczył panią Martę – małą, pulchną blondynkę o brązowych oczach, która z zapałem wieszała kartkę na drzwiach.

– Dzień dobry, pani Marto. – Amadeusz zarumienił się lekko na jej widok. Od kiedy tylko zaczął pracę, od razu ją polubił. Może dlatego, że była jedyną osobą w filharmonii, która mówiła dokładnie to, co myśli. A może dlatego, że wyglądała tak apetycznie? Jak kremówka…

– Dzień dobry, panie Wagner. – Pani Marta znała wszystkich z imienia i nazwiska. Był to bardzo rzadki dar, który szczególnie sobie cenił. Pomimo tego, że nazywał się, jak się nazywał – Amadeusz Wagner – ludzie mieli problem z zapamiętaniem jego imienia i nazwiska. Często nazywali go Arkadiusz lub Anastazy.

– Dyrektor zarządził nowe godziny prób. – Amadeusz zerknął na kartkę, którą dopiero co powiesiła Marta.

– Czternasta trzydzieści? Przecież miała być o piętnastej trzydzieści!

– Ale się zmieniło. – Pani Marta, sekretarka dyrektora, uderzyła w szybę i krytycznie spojrzała na krzywo przyklejoną kartkę. Widział w niej konflikt wewnętrzny.

– Czyli…

– Czyli jest pan już spóźniony. Bardzo nieprofesjonalnie, panie Wagner. Bardzo nieprofesjonalnie.

– Kiedy ja… – Flecista próbował wyminąć panią Martę i przejść przez drzwi, jednakże ta uparcie tarasowała wejście.

– Ma pan lukier na ustach, panie Wagner. Wysoce nieprofesjonalnie jak na muzyka. Wysoce nieprofesjonalnie.

– Czy ja mógłbym… – Starał się ją wyminąć, jednakże nieskutecznie.

– Co mógłby pan? Pośpieszyć się na próbę?

– Tak – wystękał zaczerwieniony. Zaczęło mu burczeć w brzuchu. Marta spojrzała na niego z przekąsem i z czymś jeszcze w swoich pięknych, brązowych oczach.

– To co panu staje na drodze?

– Pani – wyszeptał już podenerwowany i zrobił się karmazynowy na twarzy.

– Wystarczyłoby magiczne słowo, panie Wagner. Magiczne słowo. – Pani Marta odsunęła się od drzwi, przepuszczając sapiącego Amadeusza. – Magiczne słowo – rzuciła jeszcze w jego kierunku i wróciła myślami do krzywo przyklejonej kartki.

* * *

Zawsze, kiedy Amadeusz Wagner starał się cicho wchodzić na scenę, po drodze zahaczał o kotły i kontrabas. Tak było też i tym razem – przewrócił kontrabas i trąbkę, zanim usiadł na swoim miejscu obok Karoliny, drugiej flecistki w orkiestrze. Była od niego starsza i bardziej doświadczona, ale zamiast ubierać się zgodnie ze swoim wiekiem, starała się wyglądać jak szóstoklasistka – włosy plotła w warkocze, używała kolorowych wstążek oraz zapinek w kształcie truskawki lub różowego pudelka. Do tego zawsze miała spódnicę do połowy ud, rajstopy oraz lakierki.

– Gdzie byłeś? – wyszeptała Karolina, szybko podając mu jego futerał na flet. Znowu zostawił go po próbie. Pierwsze trzy razy, kiedy to się zdarzyło, koledzy z orkiestry robili mu psikusy, żeby nauczyć go, że filharmonia to nie obora – nie zostawia się tu instrumentów. Jeszcze się tego nie nauczył. Zawsze, gdy już miał brać futerał do ręki, jego myśli sunęły ku apetycznym schabom polanym sosem grzybowym z ziemniaczkami prosto z piekarnika i tracił głowę.

– Właśnie, szanowny panie Wagner. – Usłyszał donośny baryton. – Dziękujemy, że raczył pan zaszczycić nas swoją presence, ale jest pan spóźniony. – Amadeusz podniósł zawstydzony głowę i zaczerwienił się pod drwiącym spojrzeniem dyrygenta Rubina Diamenta. Jak wcześniej wspominał Krzyżczak, Diament był Polakiem z krwi i kości, z dziada pradziada, ale uznał, że z nazwiskiem Kowal i imieniem Jan nie zrobi wielkiej kariery, więc przyjął pseudonim artystyczny, który miał określać, cytując: „jest nietypowy niczym rubin oraz nieskazitelny jak diament”. Blond włosy zafarbował na czarno, a zawsze rano i wieczorem zakręcał je na papiloty. Tak przynajmniej twierdziła Karolina. Oprócz tego, co miesiąc zmieniał akcent, w zależności od kraju, z którego akurat wrócił. Tym razem padło na Francję.

– La flute i tyle zachodu. O que? – To po hiszpańsku. – Zachichotała Karolina. Amadeusz powstrzymał swoje usta, które chciały się uśmiechnąć. Już i tak miał przechlapane, więc lepiej nie dolewać oliwy do ognia.

– Gdy pan już będzie łaskawie ready, to czy mogę zaczynać?

– Przepraszam. – Wagner wyciągnął flet z futerału i przygotował się. Przy okazji poczuł, że coś lepkiego klei mu się do instrumentu. Kolejny żart kolegów? Nie, przypomniał sobie. Lukier… jęknął w duchu.

– Jeszcze jedno. – Grzegorz Krzyżczak wstał, złowieszczo kołysząc warkoczem. – Kiedy gram moje solo, to ma nie być żadnych odgłosów. Myślicie, że nie słyszę waszych westchnięć? Wiem, że jestem genialny, ale powstrzymajcie się z zachwytami na potem. O, i altówki fałszują. – W świetle reflektorów Krzyżczak wyglądał tak, jakby dopiero co wyleczył się z gruźlicy. Wagner nie miał w sobie tyle złośliwości, żeby mu jej życzyć. Może jest zmęczony?

– Merci, panie Krzyżczak. – Rubin był zirytowany, ale nie dawał po sobie tego poznać. – Niech pan siada. Możemy commencer?

– Jestem gotowy. – Skrzypek zasiadł z przodu sceny i teatralnie wyciągnął swoje skrzypce. Ubezpieczył je ostatnio na milion złotych. Tak się przynajmniej wszystkim chwalił. Czyżby liczył, że ktoś mu je ukradnie?

– To ruszamy! – Rubin wyciągnął batutę obsadzaną sztucznymi diamentami oraz rubinami i podniósł ręce do góry. Większość orkiestry zamarła, a reszta bezceremonialnie wyjęła gumę z ust i przykleiła do swoich pulpitów.

Cztery pory roku Vivaldiego. Żaden z muzyków nie wiedział, dlaczego Diament zadecydował się na ten właśnie utwór. Był tak bardzo ograny, tak bardzo znany, że nie dało się z tego zrobić niczego nowego, niczego ciekawego. Dało się go jedynie dobrze zagrać. A ta orkiestra nie była w stanie tego zrobić. Za dużo indywidualistów, za mało jedności w muzyce. Każdy chciał się popisać. Altówki grały za głośno, kontrabasy dodawały swoje interpretacje, a dyrygent machał batutą na prawo i lewo, kompletnie zmieniając tempo, do którego i tak nikt się nie stosował. Vivaldi płakał już zapewne wielokrotnie, słuchając zza grobu licznych wykonań swoich utworów, ale przy tym to raczej strzeliłby sobie od razu w łeb. Fletów rzeczywiście nie było słychać. Gdy doszło do solówki Krzyżczaka, jeden z wiolonczelistów kichnął.

– Co to ma być?! – Krzyżczak rzucił smyczkiem w biednego wiolonczelistę, trafiając go prosto w oko. – Ja gram solówkę! – krzyknął, opluwając innych skrzypków.

– Calmez-vous, panie Krzyżczak. – Rubin Diament poprawił czarne okulary i niezadowolony skrzyżował ręce. Dyrygent powinien zapanować nad orkiestrą, a oni powinni go szanować i się go bać. A jego nikt się nie bał.

– Jakie tam „kalme wu”! Łeb mi pęka od waszej amatorszczyzny! Idę się napić! – kopnął w statyw, z którego posypały się nuty.

– Mamy jeszcze próbę!

– Mam to gdzieś! – Krzyżczak machnął swoim warkoczem i zszedł wściekły ze sceny.

– Bravo tutti. Straciliśmy naszą gwiazdę. Próba jest off. – Dyrygent również zszedł ze sceny, mamrocząc coś pod nosem. Karolina zerknęła na Amadeusza.

– Jutro koncert. Co zrobimy? Rubinowi nie oberwie się tak samo jak nam. Imbecyl nas zamorduje. – Karolina wyglądała niewinnie, ale pod warstwą delikatnej dziewczynki w sile wieku, kryła się żądna plotek kobieta, która uwielbiała, gdy coś się działo. Czasami Amadeusz wyobrażał sobie, jak jej uszy powiększają się i wyłapują każdą plotkę w odległości kilometra. Nie śmieszyło go to zbytnio.

– Imbecyl nic nam nie zrobi. – Amadeusz westchnął. Dyrektor filharmonii Immanuel Becal, przez wszystkich pieszczotliwie nazywany Imbecylem, był chodzącą porażką. Zwykle chował się w swoim gabinecie lub uciekał przed ludźmi po całym budynku, ponieważ nie lubił konfrontacji. Od Karoliny usłyszał, że dyrektorem został tylko dzięki swojej żonie, wicedyrektor do spraw kultury w ministerstwie. Jak to wszystko działało, skoro dyrektora nigdy nie było? Nikt nie wiedział.

– Racja, racja. Właśnie uciekł z widowni. – Karolina wskazała palcem na otwierające się w oddali drzwi i kawałek siwych włosów Imbecyla. – Co za tępak.

– To w takim razie… koniec próby? – Odłożył flet do futerału.

– No, ba. – Wagner zobaczył, że większość muzyków już spakowała swoje instrumenty i śmiejąc się, schodziła ze sceny. Kiedy obrócił się w stronę Karoliny, ta już wstawała z futerałem w jednej ręce i z płaszczem w drugiej. – To narka.

– Cześć. – Po chwili Amadeusz został sam na scenie wraz ze swoim ubrudzonym lukrem fletem. Pochodził ze wsi i czasami nie wiedział, jak się zachować. Teraz też nie był w stanie odejść jak reszta. Z wysiłkiem wstał i poprawił swoją partyturę na stojaku. Następnie podszedł i zebrał rozrzucone wcześniej przez Krzyżczaka nuty. Wśród nich leżały jego długie, pojedyncze włosy. – Ohyda. – Wzdrygnął się i upewniwszy, że nikt go nie widzi, zepchnął nogą włosy ze sceny na podłogę. Tym zajmie się już ekipa sprzątająca. Zgłodniał, a burczenie w brzuchu tylko upewniło go w przekonaniu, że powinien iść na pizzę. Albo pizze.

***

Przy wyjściu znowu spotkał Martę.

– Panie Wagner, długo pan tam siedział. Bardzo długo.

– Sprzątałem. – Zarumienił się. Jej czerwone paz-nokcie przypominały mu sos do jego ulubionej pizzy. Może powinien ją zaprosić na pizzę? Albo pizze? A może Marta jest na diecie? Może zaproponować jej sok? Albo lody? Cokolwiek? Spanikował.

– Nie wiem, czy pana pochwalić, czy zganić, więc proszę uznać, że zrobiłam i jedno, i drugie w imieniu dyrektora.

– Oczywiście.

Marta jednym ruchem ściągnęła kartkę z informacją o zmianie godziny prób.

– Czy widział pan dyrektora? – Zgniotła kartkę w kulkę.

– Chyba był na widowni. – Przypomniał sobie sylwetkę umykającą po nieudanej próbie.

– To w takim razie teraz musi siedzieć gdzieś w garderobie. – Kartka wylądowała w koszu na śmieci, którego nikt nie opróżniał od tygodnia, więc zaczął już śmierdzieć. – Dziecko, nie dyrektor. Dziecko, nie dyrektor. – Spojrzała zaniepokojona na Amadeusza. – Nie słyszał pan tego ode mnie.

– Oczywiście, że nie. Jak to możliwe, że Imbecyl…

– Panie Wagner, trochę szacunku dla dyrektora. – Marta mlasnęła niezadowolona.

– Przepraszam… – zmitygował się. – Ale jak to możliwe, że kieruje już dziesięć lat filharmonią? Przecież jest stale nieobecny… W orkiestrze mówią, że jak ktoś go zobaczy, to będzie miał szczęście przez cały tydzień.

– Jak? A, tak. Ja robię wszystko za niego, on tylko podpisuje papierki. A już ostatnio i tego się boi, więc musiałam wyrobić pieczątki z jego podpisem, bo inaczej nic nie byłoby załatwione. Co za nieporadny człowiek. A gdyby pan widział jego żonę!

– Domyślam się, że jest heterą? – W jego mniemaniu tak to funkcjonowało, że za zastraszonym mężczyzną zawsze stała twarda kobieta.

– I to jaką! Przychodzi tu czasami i ma pretensje o długi, w których tonie instytucja. O Boże, co ja wygaduję. Jakie długi? Nie ma żadnych długów. Wszystko jest idealnie, tak jak zawsze było. To przez to zmęczenie. – Marta poklepała się po głowie i uszczypnęła w policzki. Jej brązowe oczy zwilgotniały. – To przez to, że coraz więcej jest na mojej głowie. I nikt mi nie pomaga. I żadnej podwyżki. Nie wiem, jak długo tak jeszcze wytrzymam.

– A nie chce pani odejść?

– Żeby to było takie proste… – westchnęła.

– Dobrze słyszałam, że toniemy w długach? – Ni stąd, ni zowąd pojawiła się Karolina z futerałem. Amadeusz zamrugał kilkakrotnie zaskoczony. Był pewien, że już dawno wyszła. Dlaczego została? Miał wrażenie, że gdzieś na schodach mignęła mu czyjaś stopa. Czyżby Imbecyl też przysłuchiwał się rozmowie? A może jeszcze ktoś inny?

– Nic takiego nie powiedziałam – żachnęła się zaczerwieniona Marta.

– Ależ oczywiście, że nie. O jakiej kwocie mówimy? Miliony? Miliardy? Biliony? Jak bardzo jest źle? Ale dostanę wypłatę, prawda?

– To jest tajna informacja.

– Tajne znaczy powszechne. Chyba Krysia z księgowości będzie wiedzieć. – Karolina klasnęła w ręce i zniknęła tak szybko, jak się pojawiła.

– Co za cholera. Nie znoszę jej. – Twarz Marty wykrzywiła się nieprzyjemnie. Amadeusz wzdrygnął się mimowolnie. Po chwili rozpogodziła się jednak. – Gdy pracuje się z artystami, trzeba się przyzwyczaić, że pracuje się z dziećmi. Niektórzy nigdy nie dorastają. Nie warto się nawet denerwować.

– Nie warto. – Gdy tak na nią patrzył, przypomniało mu się, że jest głodny. Przeraźliwie głodny. No już, Amadeusz… zaproś ją na kawę. Albo herbatę. Albo wodę. Albo się jej oświadcz.

– A tak nawiasem mówiąc… – Marta przerwała jego monolog wewnętrzny. – Pani dyrektor od finansów chciałaby pana widzieć w swoim gabinecie. Życzę miłego dnia, panie Wagner. I proszę pracować tyle, ile trzeba, ani za krótko, ani za długo. Ani za krótko, ani za długo. – Grymas na twarzy Marty przemienił się w gładką maskę, z której była znana. – Cmoknęła niezadowolona i odwróciła się do niego plecami. Rozmowa była zakończona. Kolejny raz nie udało mu się jej oświadczyć… znaczy, zaprosić na kawę.

– Miłego dnia, pani Marto. – Obserwował, jak jej zaokrąglona sylwetka znika w budynku i poczuł, że coś jest nie tak, że przegapił coś bardzo istotnego, ważną szansę. Ale zaburczało mu w brzuchu i natychmiast o tym zapomniał.

***

Gabinet pani dyrektor do spraw finansowych Anny Serce znajdował się dokładnie naprzeciwko korytarza, dzięki czemu miała widok na każdego, kto wchodził i wychodził, co czyniło ją pierwszą osobą, która miała okazję zepsuć komuś dzień. Każdy, kogo wzywała, przeczuwał, że coś nabroił i że będzie go czekać bardzo nieprzyjemna rozmowa. Amadeusz przełknął ślinę. Cztery pizze, które zdążył zjeść, zanim odważył się wybrać do jej gabinetu, nie zdołały zdusić poczucia niepokoju, siedzącego mu na żołądku. Nic nie przeskrobał, prawda? Umowy grzecznie podpisywał, nie kłócił się o wynagrodzenie, które nigdy nie zgadzało się z tym, co było na papierze, i zawsze, ale to zawsze był miły dla innych. Zapukał i wszedł.

Anna Serce spojrzała na niego zza swoich ogromnych okularów, które sprawiały, że jej twarz przypominała muchę, i zmarszczyła brwi. W przeciwieństwie do swojego nazwiska, serce służyło jej tylko do pompowania krwi. Bardziej pasowało do niej przezwisko, które powtarzano szeptem na korytarzach: Ostatnia Wieczerza. Po wizycie u niej droga prowadziła tylko w dół. Na Getsemani.

– Proszę, proszę. Kogo moje piękne oczy widzą. – Odłożyła długopis, który trzymała w ręce. Czyżby przerwał jej podpisywanie ważnych dokumentów? Na przykład, wypłat dla pracowników? Będzie wściekła. Trzeba było oficjalnie umówić się na audiencję, licząc na to, że będzie w dobrym humorze.

– Dzień dobry, pani dyrektor Anno Serce. – Amadeusz wszedł do środka gabinetu i wytarł mokre dłonie o swoje spodnie.

– Proszę usiąść – powiedziała dyrektor i bacznie przyglądała się, jak Wagner szamocze się po gabinecie, szukając krzesła, które by go zmieściło. Na jego nieszczęście, wszystkie były albo za małe, albo z podłokietnikami. Nie widział, jak z uciechą jej brwi wędrują wysoko ku górze.

– Postoję – powiedział wreszcie i zaczął nerwowo skubać paznokcie.

– Jak pan woli. – Błyski w jej oczach zamieniły się w lód. – Wie pan, dlaczego tu pana wezwałam? – Pani dyrektor odłożyła swoje duże okulary na biurko i wstała. Była wysoką, chudą kobietą po pięćdziesiątce i wyglądała, jakby ktoś wyssał z niej całe soki życiowe, zostawiając pomarszczoną, napiętą powłokę. Karolina powiedziała mu kiedyś, że nazywa ją Patyczak, bo jest chuda jak patyk i tak samo tępa. Patyczak Ostatnia Wieczerza.

– Nie wiem. – Przełknął ślinę. Czuł, jak pot ścieka mu po czole, ale nie miał odwagi go wytrzeć.

– Jak to, pan nie wie? Przecież powinien pan wiedzieć! To pana obowiązek! – Podniosła głos i odwróciła się do niego plecami. Bacznie spoglądała na to, co się dzieje za oknem, czy kryła radosny uśmiech? Amadeusz przeczuwał, że dręczenie ludzi sprawia jej ogromną przyjemność.

– Przepraszam, ale nie wiem. – Wbił wzrok w swoje buty. Może nie będzie się nad nim pastwić i załatwi to prędko? Zawsze wolał szybkie zdarcie plastra niż ściąganie go po kawałeczku.

– Wie pan, co czuję, kiedy muszę zadawać się z takimi odrażającymi półgłówkami, jak pan?

– Przepraszam, ale nie wiem. – Nie wiedział i nie chciał wiedzieć. Nigdy nie chciałby pracować w zawodzie, który wymagałby poniżania innych.

– No, właśnie. – Spojrzała na niego przeciągle i kaszlnęła. – Niech pan potraktuje to jako ostrzeżenie.

– Przepraszam, ale… czy chodzi o moje spóźnienie? – odważył się zapytać, ignorując ostrzegawcze brzęczenie w swojej głowie.

– Spóźnienie? Czy myśli pan, że ja mam czas zajmować się tym, kto przychodzi na czas do pracy, a kto nie?

– To ja już nie wiem…

– Panie Kobielak! Proszę ze mnie nie strugać wariatki! Czy ja panu wyglądam na kogoś takiego? Myśli pan, że ja nie wiem, jak mnie nazywacie za plecami? Drewno? Patyczak? Ostatnia Wieczerza? – Tak wyobrażał sobie śmierć, która przychodzi zabrać duszę do piekła. Jej oczy nabrzmiały krwią, a na czole pokazała się tętniąca żyła. Bał się. Jeśli wyjdzie cało z tej sytuacji, to pójdzie na lody. I do kościoła.

– Ja nazywam się Wagner, pani dyrektor.

– Wagner? – Anna Serce zmarszczyła brwi i wzięła okulary ze swojego biurka. – Wagner, mówi pan? Ja chciałam rozmawiać z Kobielakiem. Po co pan tu w ogóle przychodzi i zawraca mi głowę?

– Pani Marta mówiła… – Usiłował się bronić.

– Nieważne, proszę iść do księgowości, pewnie chodzi o coś z wypłatą. To nie mój problem. Do widzenia.

– Do widzenia. – Amadeusz wycofał się chyłkiem z gabinetu pani dyrektor i odetchnął z ulgą. – Nawet nie przeprosiła… – westchnął w duchu. Czuł, że gdyby nawet doszło do przeprosin, to byłyby one jednym ze znaków zbliżającej się apokalipsy.

***

Następnego dnia Amadeusz szedł do pracy z garniturem przewieszonym przez ramię i wzdychał przeciągle, denerwując się próbą generalną. Właśnie dowiedział się, że obniżono mu wypłatę z powodów, które nie do końca rozumiał, a które doprowadziły do tego, że przed oczami stanęło mu wyraźnie widmo głodu. A nie lubił być głodny. Jakby czytając mu w myślach, jego brzuch wyraził swoje niezadowolenie. A przecież dopiero, co jadł! Postanowił skupić się na czymś innym, żeby tylko nie myśleć o jedzeniu, o swoich zębach przeżuwających pokarm… Podchodził do murku koło filharmonii, przy którym ludzie lubili sobie popalać. Gdy odpowiednio się przy nim pochyliło, nie było się widocznym z wejścia głównego oraz z gabinetu Anny Serce.

Schylił się, żeby zawiązać sznurowadło, i usłyszał głos Krzyżczaka. Mimowolnie skulił się jeszcze bardziej, modląc się, żeby ten go nie zauważył, ale na szczęście Skrzypek był zajęty kimś innym. Nastawił ucha. Krzyżczak rozmawiał z kimś przy wejściu do filharmonii.

– Oszalałeś. Do reszty oszalałeś! – powiedział Krzyżczak. – Jesteś obrzydliwy!

– Na twoim miejscu bym uważał, kolego.

Amadeusz wyjrzał delikatnie zza murku. Rozpoznał Rubina. Ale dlaczego rozmawiali ze sobą? Według informacji głównej plotkary, Karoliny, nie znosili się.

– Jesteś paskudny. Brzydzę się tobą, ty pokrako. Poczekaj, aż rozpowiem wszystkim, co wiem!

Amadeusz usłyszał, jak Krzyżczak stęka z bólu. Czyżby czymś się struł? Chudzi ludzie często chodzili struci. To była jedyna zaleta bycia otyłym. Rzadko łapało się infekcje żołądkowe. Racja… może jakiś wirus krąży w powietrzu? Wczoraj był bardzo blady, jeśli dobrze pamiętał.

– Co, brzuch cię boli? Na twoim miejscu przestałbym tyle pić. A może to zawiść cię zżera od środka? Trzymaj się ode mnie z daleka, bo pożałujesz. – Rubin pogroził mu palcem i poprawił okulary na nosie.

– Ostrzegam cię! – Skrzypek resztką sił pchnął Diamenta w ramię. Nie zrobiło to na nim żadnego wrażenia.

– To ja cię ostrzegam. Nie igraj ze mną, bo marnie się to dla ciebie skończy.

Krzyżczak stęknął raz jeszcze i Wagner usłyszał czyjeś kroki. Ostrożnie wystawił głowę zza krzaka i zobaczył, jak Rubin oddala się od filharmonii, rozglądając się uważnie dookoła. Krzyżczak stał, trzymając się za brzuch i patrzył za nim z nienawiścią. Po chwili rozprostował się, poprawił spodnie i, ciężko dysząc, poszedł do pracy.

Amadeusz wyszedł ze swojej kryjówki, nie wiedząc, co o tym myśleć. Postanowił pójść na pączka. Albo sześć.

***

Na scenie siedziała już Karolina i rozgrzewała palce na swoim flecie. Tego dnia ubrała się w różową sukienkę, a w warkocze wpięła różowe wstążeczki. Z daleka wyglądała jak uczennica szkoły podstawowej, ale z bliska… cóż, w jej przypadku powiedzenie: „z tyłu liceum, z przodu muzeum” nabierało nowego wyrazu.

– Żałuj, że nie byłeś wcześniej! Krzyżczak zrobił awanturę, że ktoś podkrada mu struny z futerału i prawie się pobił z Witkiem, no wiesz, tym wiolonczelistą, który wczoraj ośmielił się kichnąć, żeby mu zwrócił pieniądze za zniszczony smyczek. Witek ma taką śliwę pod okiem! I na udzie. Rubin nawet palcem nie kiwnął, żeby ich rozdzielić. Dom wariatów. – Roześmiała się. Skąd Krzyżczak miał siłę, żeby kogoś pobić? Przecież godzinę temu ledwo trzymał się na nogach.

– Ciekawi mnie, jaki będzie dzisiejszy koncert – odpowiedział, nie dzieląc się z nią swoimi myślami. Przy Karolinie trzeba było uważać na każde słowo.

– Ważne, żeby w ogóle był. Krzyżczak to straszny nerwus, popatrz na niego, nadal jest blady. Ja myślę, że on to wszystko przeżywa. I to bardzo.

Wagner zerknął na Krzyżczaka, który siedział na swoim krześle na przedzie sceny i smarował kołki do skrzypiec specjalną maścią. Mamrotał coś pod nosem niezadowolony. Twarz miał białą jak kreda i trzęsły mu się ręce. Obok statywu leżała ogromna butelka wody niegazowanej, którą popijał od czasu do czasu wielkimi haustami.

– Denerwuje się występem?

– A kto go tam wie. – Karolina wydmuchała paproszek z fletu. – Słyszałam, że miał romans z mężatką, ale go rzuciła, choć to tylko plotki. Ciekawe, ile jest w tym prawdy. Może nadal jest w niej nieszczęśliwie zakochany?

– Z mężatką?

Krzyżczak właśnie poprawiał swój warkocz, gdy przyszedł Rubin Diament, ubrany w panterkę i spodnie w lamparcie cętki. Na nosie miał różowe, przyciemniane okulary, od których nie dało się odwrócić wzroku.

– Bonjour, szanowni państwo. Tyle tytułem wstępu – powiedział po polsku jak obcokrajowiec. – Gramy! – Diament wyciągnął swoją batutę i rozpostarł ręce. Zaczekał, aż Krzyżczak ostentacyjnie wstanie, kiwnie głową, że jest gotowy, i zaczął dyrygować.

Co to była za próba! Amadeusz pocił się, dwoił i troił, żeby nadążyć za tym, co jest w nutach i jednocześnie za tym, czego wymaga dyrygent. Każdy grał dla siebie i akcentował tylko swoje partie muzyczne, tak więc nie było dokładnie słychać, co tak naprawdę grają. Spociły mu się ręce i kilka razy pomylił dźwięki, ale na całe szczęście nikt tego nie zauważył. Po półtorej godziny Rubin stwierdził, że pierwszą część koncertu mają przerobioną.

– Chyba tragedii – rzucił pod nosem Krzyżczak tak, żeby wszyscy go usłyszeli.

– Masz jakiś problème? – Rubin odwrócił się w stronę solisty, wyraźnie nachmurzony.

– Tak, ta orkiestra to porażka, ty jesteś porażką jako dyrygent i… – Skrzypek wyraźnie się zasapał, drżącymi rękami odkręcił butelkę i jednym haustem wypił połowę zawartości.

– Jeśli coś ci się nie podoba, to doors stoją otworem. Jedno słowo, Krzyżczak.

– A ja mam nawet dwa. Wolisz, żebym zaczął po tobie, czy przed tobą? Z przodu, czy z tyłu sceny? – Rubin zaczerwienił się i schował batutę. O co tu chodziło?

– Koniec próby.

– Ale nie przećwiczyliśmy drugiego aktu… – Karolina zaczęła protestować, jednak została uciszona przez Rubina, który teraz grzecznie się uśmiechał.

– Krzyżczak ma rację, to było beznadziejne. I lepsi nie będziemy, więc po co tracić nerwy?

Skrzypek usiadł na krześle zadowolony i przetarł czoło. – Jakoś to będzie. – Wzruszył ramionami i wyszedł.

– Jakoś będzie? – obruszyła się Karolina. – Co to ma znaczyć?

– Sami musimy poćwiczyć. – Zaoferował się Witek, którego wielka śliwa pod okiem nabrała koloru głębokiego fioletu.

– Zamknij się, ty złodzieju. – Krzyżczak podniósł się z trudem i schował swoje skrzypce do futerału.

– Ty się lepiej zamknij, amatorze. Nie wiem, kto cię wybrał na solistę, ale wszyscy tu wiedzą, że nie potrafisz grać. I że każdy z nas ma w małym palcu więcej talentu niż ty.

– Brawo, Witek! – Karolina zagwizdała z radością. – I do tego śmiecisz! Wszystkie te butelki trzeba wrzucać do plastików, a nie do papieru! Ty ekologiczny morderco. Myślisz, że cię nie widziałam?

Krzyżczak wyglądał, jakby chciał coś powiedzieć, ale zamiast tego jednym haustem wychylił zawartość kolejnej butelki. Spojrzał na wszystkich wściekły.

– Jesteście żałośni. Już niedługo. Zobaczycie. Sami zobaczycie. – Skrzypek wstał i wyszedł wzburzony. Muzycy zaczęli klaskać.

– Nareszcie ktoś mu się postawił – powiedział któryś z muzyków.

Witek ukłonił się zadowolony.

– Czy nie wydaje ci się, że coś jest nie tak? – Amadeusz spojrzał zaskoczony za Krzyżczakiem.

– Oj tam, oj tam. Jesteś słodki. – Karolina pogładziła Amadeusza po jego kręconych, brązowych włosach. – Nie ma Krzyżczaka. Ćwiczmy! Ja mogę dyrygować.

– Flet nie może dyrygować, bo siedzi z tyłu. Ja zadyryguję. – Witek przeszedł do przodu.

– Może masz rację… może za mało zjadłem. – Wagner poprawił loki na głowie i palcem zaczął ścierać ślady po lukrze na swoim flecie. W końcu w każdej orkiestrze zdarzają się kłótnie między muzykami, prawda?

***

Witek sprawnie poprowadził próbę, chociaż orkiestra nadal grała beznadziejnie. Tylko Amadeusz denerwował się przed występem. Inni widocznie byli przyzwyczajeni. Czuł całym sobą, że coś jest nie tak, ale nie był w stanie stwierdzić, co takiego. Jego loki zakręciły się jeszcze bardziej niż zwykle, może z nerwów, a może chcąc coś mu przekazać? Machnął głową i podążył za resztą na scenę, witany oklaskami widzów. Nadszedł czas koncertu. Boże, miej nas wszystkich w swojej opiece.

Grzegorz Krzyżczak wszedł razem z dyrygentem. Był jeszcze bardziej blady niż poprzednio. Rubin Diament przebrał się w garnitur, który świecił małymi brylancikami, kiedy się na niego spojrzało. Więc Amadeusz nie patrzył. Rubin podniósł swoją batutę i dał znak orkiestrze, że zaczyna. Widownia była tylko w połowie pełna – jak zwykle ostatnimi czasy. Ludzie nie za bardzo lubili słuchać klasyki – woleli iść na koncert rockowy. Jeśli Imbecyl myślał, że Czterema porami roku Vivaldiego przyciągnie młodych do filharmonii lub zwiększy frekwencję, to nie mógł się bardziej mylić.

Utwór wcale nie był zły. Vivaldi skomponował go do wiersza, tak więc można było dokładnie usłyszeć każdą z pór roku, dokładnie wyobrazić sobie każde słowo i każde zdanie. Wagner bardzo lubił tę kompozycję, szczególnie, gdy był mały. Po raz pierwszy zagrał na flecie właśnie Lato, a Zima była ustawiona jako dzwonek w jego telefonie. Uwielbiał Vivaldiego, który dla niego był swego rodzaju wyrocznią i mistrzem. Ale Vivaldi był spoko do czasu, kiedy na każdym apelu i na każdym koncercie zmuszony był go grać. Po dziesięciu latach wałkowania Vivaldiego, stracił do niego pasję i szacunek, a dzwonek ustawił sobie jako Zimę tylko dlatego, żeby zmusić się do odebrania telefonu. Nie mógł długo słuchać tej melodii. Wiosna. Allegro. Trzeba grać z życiem. Ale jak można grać, kiedy nie ma się sił? Wiosna w jego wykonaniu była niczym plucha. Coś padało, nic nie kwitło i wszyscy kichali, bo zaczynał się sezon alergiczny.

Wszyscy wydawali się rozkojarzeni. Każdy grał inaczej, jakby na coś czekając. Na oklaski? Musiał się skupić. Może inni odwalają fuszerkę, ale on nie zamierzał.

Amadeusz zdążył zagrać kawałek allegro, kiedy usłyszał, że coś jest nie tak. Krzyżczak grał swoją solówkę, ale coraz bardziej zwalniał, aż w końcu przestał grać i popatrzył na zaskoczoną publiczność. Westchnął głęboko.

– Nienawidzę Vivaldiego.

I padł nieżywy na scenę.

Cztery pory śmierci

Wydanie pierwsze, ISBN: 978-83-8147-489-4

© Olga Warykowska i Wydawnictwo Novae Res 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

REDAKCJA: Monika Kasperek-Rucińska

KOREKTA: Adrianna Wrembel-Łodyga, Małgorzata Szymańska

OKŁADKA: Paulina Radomska-Skierkowska

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: Inkpad.pl

WYDAWNICTWO NOVAE RES

ul. Świętojańska 9/4, 81-368 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.