Spis treści

CZĘŚĆ I

CZĘŚĆ II

CZĘŚĆ III

CZĘŚĆ IV

EPILOG

część I

1.

Coraz bardziej szumiało mu w głowie. Szósta, a może już siódma lampka wina. Narastający rwetes. Kalejdoskop przewijających się twarzy. Uściski dłoni. Gratulacje, gratulacje i jeszcze raz gratulacje. Marcin Faron miał wrażenie, że wielka sala bankietowa zaczyna lekko unosić się i kołysać na boki. Sztorm suto zakrapianego bankietu porywał go coraz bardziej. Przymknął oczy. Chciał raz jeszcze przypomnieć sobie wydarzenia sprzed półtorej godziny, kiedy to został wywołany na scenę, by odebrać główną nagrodę na corocznym festiwalu Grand Master Press za najlepszy materiał dziennikarski roku 2016. Jego artykuły, demaskujące niebezpieczną działalność korporacji lekowej Medillek, według jury nie miały konkurencji. Pokonały nawet cykl bardzo dobrych reportaży o sytuacji na Ukrainie i wybitny, zdaniem wielu, esej o kryzysie migracyjnym trawiącym Europę. Faron z dumą przyjął prestiżową statuetkę i czek na sporą sumę. Zabrał głos w krótkiej przemowie, a następnie dał się porwać na okolicznościowy bankiet.

Blisko dwugodzinna impreza minęła, jakby trwała kwadrans. Faron nie miał nawet czasu, by coś spokojnie przekąsić, bo od razu otoczyła go grupka kolegów po fachu i bankietowych interesantów. W jego dłoni pojawił się kieliszek. Nie wiedział, kiedy go opróżnił. A potem drugi, trzeci i czwarty. Czas szczelnie wypełniły entuzjastyczne wymiany uprzejmości, mniej lub bardziej szczere poklepywania po plecach, wymiana uwag i tradycyjne, często sprośne żarty. Znane i nieznane twarze kręciły się jak na karuzeli, dyskusje przeskakiwały z tematu na temat jak małe pchełki. Faron witał się serdecznie ze wszystkimi – od znajomych i aktualnych współpracowników, przez dawno niewidzianych, zapomnianych kolegów, aż po nieznajomych. To był jego dzień. Wielkie święto. Wreszcie przyszła zasłużona nagroda za ciężką pracę.

Przechylił kieliszek, wlewając resztkę wina do gardła, przeprosił otaczającą go grupkę dyskutantów i niepostrzeżenie opuścił salę. Chciał wyjść przed hotel, by odetchnąć świeżym powietrzem, ale już w holu dostrzegł kolejnych ludzi, którzy tylko czekali, aby go zatrzymać. Niechybnie utknąłby na następne pół godziny. Przezornie skręcił do toalety. Na szczęście była chwilowo pusta, nawet z kabin nie docierały żadne dźwięki. Stanął przy umywalce i westchnął z ulgą. Nagle zrobiło się cicho i spokojnie. Szum tysiąca konwersacji i sączącej się z głośników muzyki pozostał za drzwiami. Puścił wodę z kranu, schylił się nad umywalką i oblał twarz garścią zimnej wody. Raz i drugi. Przyjemnie ostudził rozgrzane policzki.

– Gratuluję, panie Marcinie – usłyszał nad głową nieznajomy, męski głos. – Jestem pod wielkim wrażeniem pana pracy.

Spojrzał w lustro, by zobaczyć twarz stojącego za nim mężczyzny.

– Dziękuję, robię co mogę – odparł, nie odwracając się i sięgnął po papier.

– Pan może więcej niż inni. To imponujące.

Wytarł twarz i dłonie, wyrzucił wilgotną kulkę papieru do kosza i wreszcie zwrócił głowę w stronę mężczyzny. Ten podszedł do niego.

– Nazywam się Piotr Lenart – podał rękę Faronowi. – Jestem właścicielem agencji artystyczno-medialnej Continuitas i współorganizatorem Grand Master Press.

Marcin automatycznie uśmiechnął się. A więc to jest mój dobrodziej, skonstatował w duchu.

– Śledzę pana działalność od kilku lat – kontynuował Lenart. – Od książki o korupcji w polskim futbolu. Muszę przyznać, że jestem pod wielkim wrażeniem pana przenikliwości i metod docierania do wiedzy. To, że się pan zatrudnił w Medilleku, by rozpracować tę firmę od środka, to było absolutne mistrzostwo. Kapitalne posunięcie.

Powiedzmy, że tak to wyglądało, Faron zakpił sam z siebie w duchu. Przypomniał sobie własną naiwność, gdy rozpoczynał pracę w Medilleku, przekonany o uczciwości tej firmy, ale postanowił nic na ten temat nie mówić. Ani Lenartowi, ani nikomu innemu. To i tak już nie miało znaczenia, a ludzie niech myślą, że jego działania były w pełni celowe.

– Cóż, czasem trzeba się poświęcić – odparł dyplomatycznie. – Najważniejsze, że powstał dobry, ważny materiał, który mam nadzieję pomógł rozwiązać niektóre problemy tego świata.

– Otóż to! Podziwiam i raz jeszcze gratuluję. – Lenart uśmiechnął się serdecznie. – I właściwie miałbym dla pana propozycję. To może nie jest najlepsze miejsce na taką rozmowę – rozejrzał się znacząco po toalecie – ale nie będę ukrywał, że moja agencja chętnie zajęłaby się pana, nazwijmy to wprost: karierą dziennikarską. W tej kwestii można jeszcze wiele dobrego zrobić.

Sprawnym ruchem wyjął z kieszeni marynarki elegancką wizytówkę i wręczył ją Faronowi. Ten omiótł wzrokiem informacje na niej zawarte.

– To chyba rzeczywiście nie jest najlepszy moment i miejsce na taką rozmowę – powiedział, chowając wizytówkę do portfela. – Ale dziękuję. Pomyślę.

– Proszę do mnie koniecznie zadzwonić. Jestem dosyć zajętym człowiekiem, ale dla pana zawsze znajdę czas.

– Na pewno się odezwę.

Faron wystawił dłoń, sugerując, że chciałby już zakończyć rozmowę.

– I proszę pozdrowić Darka.

– Darka?

– Mamy wspólnego znajomego, Dariusza Zadarę. Ściągnął go pan niedawno do redakcji „Raportu”, prawda?

Marcin zawiesił się na kilka sekund, trawiąc tę informację.

– Zgadza się – odparł z namysłem. – Znamy się jeszcze ze studiów, poleciłem go mojemu redaktorowi Przemkowi Szubertowi.

– Proszę go zapytać, czy jest zadowolony ze współpracy z Continuitas. Pan mu oddał przysługę, powinien się zrewanżować szczerą opinią i dobrą radą.

Lenart cwaniacko mrugnął okiem i ruszył w stronę drzwi.

– Czekam na telefon – rzucił, wychodząc.

2.

Lubił ciała, które nie były idealne. Nigdy nie kręciły go modelki, bardzo młode ani wysportowane kobiety. Wolał te, które nadgryzł już nieco ząb czasu, lub te, których seksapil w dużym stopniu opierał się na podniecających niedoskonałościach: na fałdce tłuszczu, odrobinę za grubym udzie, za krótkich nogach albo obwisłych piersiach z wielkimi brązowymi sutkami. Ciała autentyczne, nieidealne. Takie podniecały go najbardziej. Antoni Weidert mógł wybierać i przebierać w poszukiwaniu kobiet, które w pełni by go zadowoliły. Był cenionym reżyserem z imponującym dorobkiem, a ceniony reżyser w kręgach aktorskich miewa niemalże status boga. Gorzej jest w kręgach politycznych. W tych status reżysera jest tak różny, jak różne są światopoglądy. Przez dwadzieścia pięć lat Weidert uważany był za wielkiego artystę tworzącego ambitne dzieła o wolności, sprawiedliwości i trudnych walkach, jakie trzeba w życiu stoczyć. Weidert przywykł do tej etykietki, dlatego gdy władzę w Polsce przejęła Polska Partia Narodowa, przeżył szok. Momentalnie został odcięty od ministerialnych pieniędzy i dotacji, które od dawna stanowiły przynajmniej połowę budżetów kolejnych jego filmów, a w pewnych liczących się kręgach przypięto mu łatkę zdrajcy narodu, lewaka i pseudoartystycznego szkodnika. Nie był jedyny. Takich jak on było wielu, ale przynależność do grupy nie rozwiązywała jego nowych problemów. A z każdym miesiącem było ich coraz więcej, jakby się rozmnażały. Wystraszył się, gdy kłopoty zawodowe zaczęły odbijać się na zdrowiu, kondycji i ogólnym nastawieniu do życia.

Teraz, gdy patrzył na podniecająco nieidealne ciało aktorki Michaliny Cichosz, a jego kuśka leżała grzecznie jak zimna, pomarszczona parówka, zastanawiał się, czy to stres czy już wiek. Sześćdziesiątka to taki etap życia, kiedy można mieć już tego typu problemy, ale impotencja stanowiła dla niego zjawisko tak nowe, jak status zdrajcy narodu, więc przypuszczał, że jest to wynik nowych i bardzo niesprzyjających mu, stresogennych okoliczności. Michalina w innej sytuacji doprowadziłaby go do erekcji i wytrysku samym striptizem. Teraz stała metr od niego zupełnie naga, a jego fiut był miękki, krótki i pomarszczony, jakby dopiero co wyszedł z zimnego polskiego morza.

– Co jest, Toni? – spytała zatroskana tym, że z pomiędzy ud Antoniego nic nie sterczy.

– W porządku, jesteś cudowna.

– Jakoś nie widzę u ciebie entuzjazmu.

– Ważne, że ja widzę u ciebie. Pamiętaj, że to tylko casting.

Spojrzała na niego nieufnie.

– Ale mam tę rolę?

Pokiwał głową i uśmiechnął się smutno.

– Możesz się ubrać. Patryk zadzwoni do ciebie i dogadacie szczegóły.

Kilka sekund wpatrywała się w niego, próbując ocenić, czy mówi szczerze, po czym sięgnęła po stanik i majtki leżące tuż obok na łóżku.

– Ale na pewno? – spytała.

– Na pewno – klepnął ją w pupę. – Zmykaj.

Ubrała się szybko, cmoknęła go w policzek na pożegnanie i wyszła z pokoju, zostawiając go samego z problemami, niedopiętym budżetem nowego filmu i leżącą między nogami kuśką. To stres, szepnął pod nosem, to tylko nerwy. Owinął się szlafrokiem, zrobił drinka, wziął do ręki telefon i wybrał numer Patryka Suskiego.

– Powiedz mi, że masz jakieś dobre wieści – rzucił zamiast przywitania. – Sypię się z dnia na dzień, nie dociągnę tego…

– Może będzie kasa.

Weidert znieruchomiał, dłoń ze szklaneczką zawisła w połowie drugi do ust.

– Jak?

– To nie jest rozmowa na telefon, ale powiem ci, że za miesiąc, jak wszystko pójdzie zgodnie z planem, kasa się znajdzie. Ale jest kilka warunków do spełnienia.

– No to mów żesz, co tak stopniujesz napięcie?!

– Chcą, żeby Wera zagrała choćby epizod. Na pohybel PPN-u.

Kto by nie chciał, żachnął się w duchu Weidert.

– To wszystko?

– Jest jeszcze kwestia faktur, ale tym się sam zajmę. Musisz Werę ściągnąć, Toni. Pogadaj z nią.

– Codziennie dzwonię do Zawadzkiej, ale jak grochem o ścianę.

– Kurwa, Toni, bo ty za dużo tą kuśką wywijasz, a później się dziwisz.

– Czy ja mówię, że się dziwię? Poza tym moja kuśka jest nieczynna, więc nie ma o czym mówić.

– Powiedz to Werze.

– Żebyś wiedział, że powiem. Od tego zacznę, jak tylko raczy się ze mną spotkać.

3.

Redaktor Przemysław Szubert z okien własnego biura widział jeden z efektowych billboardów reklamujących jego pismo. Hasła „Raport. Zależni tylko od prawdy” i „#Niezależność” codziennie kłuły go w oczy, przypominając o linii pisma. Robił wszystko, żeby się tej linii trzymać. Gdy tylko dostał wszystkie pełnomocnictwa i spory budżet na otwarcie niezależnej redakcji, zabrał się do pracy z wielkim entuzjazmem, wierząc, że ryzyko jakie podejmuje, opłaci się. Wcześniej nie narzekał na brak zajęć. Miał ciepłą posadę w tygodniku „Stolica”, gdzie dowodził jednym z dużych działów. Ale kiedy rok temu zwrócił się do niego Amerykanin polskiego pochodzenia Jacek Świętosławski (vel Jack Svietoslavski) z ideą założenia w Polsce w pełni niezależnego pisma, pomyślał, że to świetny pomysł i warto zaryzykować. Zwolnił się ze „Stolicy” i rozpoczął poważne rozmowy z inwestorem zza Oceanu.

Świętosławski zażyczył sobie, by pismo dociekało prawdy, gdziekolwiek by ona leżała, nie zważając na to, czy fakty przysłużą się władzy, takiej lub innej, czy może wesprą działania opozycji. Oczekiwania te wydałyby się oczywiste tylko dla ludzi, którzy nie znają mechanizmów świata mediów, gdzie niezależność i obiektywizm są tak często spotykane jak dziewictwo i szczera miłość wśród prostytutek. Szubert zdawał sobie sprawę, że oczekiwania Świętosławskiego mogą okazać się bardzo trudne do spełnienia, ale złapał bakcyla, wziął to zadanie na siebie razem z walizką pieniędzy na rozruch. Rozpoczął poszukiwania pracowników. Dziennikarze, jakich potrzebował, mieli pozostawać ślepi na polityczne zabarwienie afer, niczym temida ważąc argumenty, wygrzebywać ziarenka prawdy spod sterty kłamstw, przeinaczeń i manipulacji, punktując słabości wszystkich zwaśnionych stron polskiej sceny politycznej. Nieważne po której stronie biło ich serce – prawej czy lewej. Pracując dla „Raportu”, musieli „myśleć prawdą” i „oddychać faktami”. W czasach, gdy większa część społeczeństwa radykalizowała się pod wpływem ściśle sformatowanych światopoglądowo mediów, „Raport” miał być jedynym głosem rozsądku, samotną wyspą ludzi myślących, przylądkiem racjonalizmu.

Szubert szukał młodych, głodnych sukcesu i rozgłosu dziennikarzy niezależnych lub takich, którym tą niezależność mógłby szybko i naturalnie wpoić. Skompletowanie kilkunastoosobowego składu zajęło mu cztery miesiące. Wydawało mu się, że wszystko zrobił dobrze, że każdego człowieka zatrudnionego w „Raporcie” dokładnie sprawdził, wybadał, a następnie monitorował jego działania do czasu, aż uznał, że wszystko jest w porządku. I teraz, po pół roku od wydania pierwszego numeru, gdy zbudowana przez niego maszyneria już nie tylko definitywnie zatrybiła, ale nawet zdołała się rozpędzić, wyczuł nieprzyjemny zgrzyt. Jakiś trybik wystawał, jedne skrzypce zagrały fałszywe nuty.

Przez pierwsze miesiące wszystkie teksty opublikowane, czy to na portalu raport.online czy w papierowym wydaniu pisma, były, jak to Szubert nazywał, uczciwe. Czyli takie, jakie miały być – oparte na faktach i rozsądnych, wyzbytych emocji analizach. To dzięki temu w tak krótkim czasie „Raport” dołączył do czołówki najpoczytniejszych tygodników opinii, osiągając sprzedaż na poziomie czterdziestu tysięcy egzemplarzy i konsekwentnie się w tej czołówce utrzymywał. Gdyby nie ta merytoryczna uczciwość, nawet najlepsza i najdroższa reklama nic by nie pomogła i Szubert doskonale o tym wiedział. Tym bardziej niepokoił go ten drobny zgrzyt, który on jako jedyny w redakcji zauważył. Zgrzyt niczym pierwszy leciutki i początkowo zupełnie niewinny ból zęba. Taki, co to ukłuje prawie niezauważalnie pod wpływem zbyt gorącej herbaty i zniknie na kilka długich miesięcy, pozwalając o sobie zapomnieć. Ale już wtedy wiadomo, że w zębie zrobiła się dziurka, która sama z siebie nie zniknie, a wręcz przeciwnie, będzie się powoli rozrastać, niszcząc ząb. Tym pierwszym złym sygnałem był dla Szuberta artykuł Dariusza Zadary o Buncie Artystów Polskich, nowym, głośnym ruchu oporu zrodzonym w środowisku artystycznym, wymierzonym przeciwko aktualnej władzy.

Artyści buntowali się i wypowiadali wojnę rządom Polskiej Partii Narodowej, z którą wybitnie nie było im po drodze. Iskrzyło od kilkunastu miesięcy, ale zwykle kończyło się na jednym, dwóch ostrych wywiadach, w których ten albo inny aktor lub reżyser pomstował na sytuację w kraju. Wrogiem numer jeden artystów został minister kultury profesor Władysław Kulesza, który niemalże taranował stare układy panujące w świecie kultury. Lekką ręką obcinał dotacje, bezceremonialnie zwalniał dyrektorów kolejnych placówek kulturalnych, obsadzając stołki własnymi ludźmi. Szubert potępiał te metody, wielokrotnie krytykował je na łamach „Raportu”, ale gdy usłyszał o Buncie Artystów Polskich, o ich roszczeniach, założeniach i celach, doszedł do wniosku, że znów rozpoczyna się wojenka między głupim a głupszym.

Zorganizował wielogodzinną debatę redakcyjną na temat tego, jak traktować BAP i jak pisać o tej sytuacji. Mimo sporej rozbieżności poglądów, doszli do konsensusu. Z resztą Szubert nigdy nie wymagał jednomyślności. Jego ludzie w sumie mogli pisać teksty bardzo różnorodne, pod warunkiem, że były twardo argumentowane. W opinii Szuberta artykuły Zadary o BAP-ie okazały się tendencyjne, wychwalające zjawisko wbrew faktom, łamiąc tym samym „raportowe zasady”. Zasiało to w nim niepokój tak silny, że zwątpił w uczciwość Darka Zadary. Nie chciał jednak wykonywać pochopnych ruchów, by nie robić niepotrzebnego zamieszania. Wolał skonsultować swoje spostrzeżenia z Marcinem Faronem. Po pierwsze, najbardziej zaufanym człowiekiem w redakcji, a po drugie gościem, który miał duży wpływ na zatrudnienie Zadary.

Zaprosił go na indywidualną rozmowę.

Faron wszedł do biura lekko wczorajszy. Blada twarz i podkrążone oczy świadczyły o tym, że bawił się na bankiecie Grand Master Press za dobrze i za długo. Ale mimo zmęczenia był naładowany pozytywną energią. Nie co dzień otrzymuje się nagrodę „Ostrego pióra”.

– Czemu cię wczoraj nie było? – rzucił Faron, siadając. – Ominął cię mój wielki triumf!

– Coś mi wypadło. Ściśle mówiąc, musiałem na spokojnie przemyśleć pewną sprawę.

Faron zwrócił uwagę na skwaszoną minę przełożonego i wzmógł czujność. Wcześniej nie zastanawiał się, po co ta indywidualna konsultacja.

– I co, nawet mi nie pogratulujesz? – spytał. – Dostałem jedną z najważniejszych nagród dziennikarskich w Polsce. To nobilitacja także dla „Raportu”, poza tym…

– Mamy kreta w redakcji.

Zamilkli. Faron zdezorientowany i zbity z tropu. Szubert czujny, gotowy do dłuższej mowy wyjaśniającej.

Marcin nerwowo rozejrzał się po biurze. Próbował zebrać rozproszone myśli, by zadać rozsądne pytanie. Wyraz twarzy Szuberta mówił wyraźnie, że redaktor nie żartuje i prawdopodobnie jego teza jest dobrze udokumentowana.

– Kto?

– Przykro mi, ale Darek Zadara.

Niemożliwe, Faron żachnął się w duchu. Pokręcił tylko przecząco głową i zaplótł ramiona na piersi, jakby tym ruchem mógł się obronić przed kolejną porcją złych informacji.

– Nie wierzę – szepnął, domyślając się, że zaraz i tak będzie musiał. – To świetny dziennikarz, zwiedził kilka dużych redakcji. Doświadczony, dociekliwy, zawsze w czołówce, ma nosa do ważnych, grząskich tematów… Może ma jakiś kryzys? Może problemy rodzinne? Wiem, że mu się z żoną nie układa.

– Marcin, on ma innego mocodawcę – powiedział Szubert z ledwie wyczuwalnym naciskiem. – Żeby wszystko było jasne, nie mam pretensji do ciebie, to nie twoja wina. Wiem, że zaproponowałeś mi go w jak najlepszej wierze. Sam początkowo byłem z niego bardzo zadowolony.

– Co zrobił?

– Zajął się Buntem Artystów Polskich.

– Wiem i co z tego?

– Sadzi takie teksty o tym ruchu, że wygląda jakby był ich PR-owcem. W ostatnich dniach przysłał trzy albo cztery tendencyjne wywiady z ludźmi zaangażowanymi, analizy kompletnie z dupy, zero obiektywizmu, żadnego głosu z drugiej strony sporu. Brnie w narrację zaczerpniętą chyba z ulotki reklamowej BAP-u. Zapewnia, że to spontaniczna inicjatywa oddolna, gdzie przecież już widać gołym okiem, że oni mają profesjonalne struktury, że poszły na to duże pieniądze. To jest materiał na śledztwo dziennikarskie, bo śmierdzi jakimś grubym wałkiem na kilometr, a Zadara wciska mi tekst, z którego wynika, że artyści zostali namaszczeni przez całe społeczeństwo, żeby ci w ich imieniu podjęli walkę z władzą. Na litość boską! – Szubert podniósł głos. – Jakkolwiek ta władza byłaby zła i głupia, to pisząc takie banialuki, tylko podkopuje się własną wiarygodność. Właśnie po to założyliśmy to cholerne pismo, żeby takich rzeczy absolutnie nie robić! Nigdy, na niczyją korzyść ani niekorzyść! Nie wiem, kto go inspiruje, dlaczego to robi, ale jest to próba zmanipulowania naszych czytelników, wykorzystania nas do siania dezinformacji. Jeśli na to pozwolimy, za kilka tygodni staniemy się dokładnie takim samym pismem jak wszystkie inne. Zakłamanym i upolitycznionym.

Po ostatnim słowie, czując, że zaraz wybuchnie, wypuścił nosem kilka litrów ciężkiego powietrza i odetchnął, jakby ta emocjonalna przemowa przyniosła mu odrobinę ulgi.

– Zwolniłeś go?

– Jeszcze nie.

– Poczekaj z tym trochę. Daj mi z nim spokojnie pogadać. Dla naszego dobra. Może jakimś cudem się z tego wytłumaczy.

Szubert zmroził go morderczym spojrzeniem człowieka, który nie wierzy w to, co usłyszał, a on przypomniał sobie rozmowę z Piotrem Lenartem.

– A jeśli masz rację – kontynuował – to trzeba z niego wyciągnąć, kto za tym stoi, a da się to zrobić tylko wtedy, kiedy Darek nie będzie wiedział, że się pokapowałeś.

– Daję ci tydzień i nie licz na to, że będę puszczał jego teksty, tak więc musisz się pośpieszyć, bo on się na dniach domyśli, że został zdemaskowany.

Faron ciężko dźwignął się z fotela. Zapomniał już o energii i entuzjazmie, które rozpierały go po otrzymaniu „Ostrego pióra”. Tylko kac po bankiecie nie dawał o sobie zapomnieć.

– A materiał o ustawionych przetargach Darek zrobił? – spytał.

– Ponoć od miesiąca ma to gotowe, tylko nikt tego na oczy nie widział – Szubert pokręcił głową ze zrezygnowaniem. – On jakąś lewiznę odwala.

4.

Weronika Linetty lubiła jesień. Z kilku powodów. Po pierwsze dlatego, że w październiku na dobre rozkręcał się sezon teatralny, a teatr był obecnie jej największą miłością. Działalność awangardowej sceny Teatru Klasyki, w którym występowała, zwykle rozpędzała się niespiesznie. We wrześniu Klasyk grał tylko stare spektakle, a zespół pracował nad trzema premierami. Najpierw wystawiano dwie o mniejszym kalibrze, a dopiero w listopadzie na afisz zawsze trafiał duży przebój. Od trzech lat niezmiennie z Weroniką w roli głównej. Fakt, że najważniejsze spektakle jednej z najambitniejszych i najbardziej cenionych scen opierały się na jej błyskotliwych kreacjach, swego czasu uratował jej życie, które kilka lat temu niemalże całkowicie straciło sens.

Drugim powodem jej słabości do jesieni była aura. Najpóźniej w połowie października ostatecznie robiło się zimno i deszczowo, mogła się więc dobrze kamuflować. W grubym płaszczu, wysoko postawionym włochatym kołnierzu i czapie była nie do poznania. Wiosną i latem czasami trudno jej było spokojnie przejść ulicą. Jak każda znana aktorka przywykła do popularności i do tego, że jest rozpoznawana, okresowo nawet to lubiła, ale jak wszyscy normalni ludzie potrzebowała też odrobiny spokoju i prywatności. Od października problem rozpoznawalności znikał lub przynajmniej się minimalizował.

Po trzecie, jesienią cały świat wpadał w taki stan emocjonalny, w jakim ona znajdowała się od kilku lat. Weronika Linetty została „jesienną kobietą” po śmierci męża. Oktawian Krzeszewski odebrał sobie życie dziewiętnastego listopada 2011 roku. Pięć lat temu rzucił się z mostu w ciemną otchłań Wisły. Dzień przed ósmą rocznicą ich pierwszej randki. Znajdował się wówczas w takim stanie emocjonalnym, że mogła ten dramatyczny krok przewidzieć. Nie przewidziała i to potęgowało jej ból. Miała dwa wyjścia: poddać się i ugiąć pod ciężarem traumatycznego cierpienia albo podjąć walkę. Instynktownie wybrała to drugie. Ogoliła głowę na zero i stała się Werą Lin, konsekwentnie obudowując własne cierpienie niemalże teatralną kreacją. Postanowiła się wówczas oszpecić, by jej wygląd choć odrobinę odzwierciedlał stan ducha. Była piękną kobietą z wyrazistymi, szlachetnymi rysami twarzy i burzą kasztanowych, kręconych włosów. Po śmierci Oktawiana ujawniła się światu kompletnie łysa. Początkowo mówiono, że ogoliła się do roli, ale to nie była prawda.

Krótko przed tym wydarzeniem rozpoczął się najgorszy okres w jej życiu. Najpierw był szok i trauma, a po chwili wszystko zalała wielka, gęsta fala nieskończonej ciemności. Wiele kobiet na jej miejscu załamałoby się kompletnie, ale Wera posiadała wyjątkową siłę i niecodzienną chęć przetrwania. Po tym ciosie, który niemalże ją znokautował, została jej resztka sił, a ona instynktownie przeznaczyła ją na pracę. Jej talent domagał się tego od niej. Wtedy pomocną dłoń wyciągnął do niej teatr, rzucając wyzwanie, jakby oderwane od problemów życia prywatnego. Przyjęła je. Emocje wynikłe z życiowego dramatu zainwestowała w kolejne role, robiąc przy tym gigantyczne postępy artystyczne. Ten ruch się opłacił. Dzięki ciężkiej pracy odbiła się od dna, a jej nieprzeciętne możliwości ukazały się w pełnej krasie. Efekty przyszły szybko. Została twarzą Teatru Klasyki, zgarnęła większość wiodących ról w najlepszych spektaklach. Zagrała też duże, główne role w kilku głośnych i ważnych polskich filmach. Zadomowiła się również na małym ekranie, przyjmując rolę w jednym z nielicznych, trzymających przyzwoity poziom serialach telewizyjnych. Teraz, mając czterdzieści dwa lata, była jedną z najlepszych, najbardziej cenionych i najpopularniejszych polskich aktorek. O tym wiedziała cała Polska.

Ale o tym, że Wera powoli wychodzi z największego życiowego kryzysu na razie wiedziała tylko ona sama. Od pewnego czasu tliła się w niej nowa siła. Czas leczy rany, a ciosy, które nie zabijają od razu, po latach dodają sił. Weronika odradzała się dzięki sztuce, odzyskiwała wiarę we własne siły, poczucie wartości i zwykłą, ludzką chęć do życia. Hasłem, które przyświecało jej odnowie, była teraz „niezależność”. Wera doszła bowiem do wniosku, że jej fundamentalnym problemem jest to, że stała się niewolnikiem wielu różnych ludzi, układów, relacji rodzinnych i zawodowych, a przede wszystkim własnych traumatycznych przeżyć i wspomnień. Jakby zawisła na wielkiej pajęczynie, a gęsta sieć lepkich nitek składała się z dziesiątek mniejszych lub większych uzależnień.

Te zniewalające zależności bardzo się nasiliły, gdy jej matka, Mirosława Linetty, została wiceministrem kultury w rządzie nietolerowanej przez artystów Polskiej Partii Narodowej, będąc najbliższym współpracownikiem znienawidzonego profesora Władysława Kuleszy. Od tego momentu narodowo-konserwatywne rządy zaczęły demolować zastane układy. Stary świat polskiej kultury zaczął się walić, a Wera musiała świecić oczami przed koleżankami i kolegami z teatru i planów filmowych. Rzadko ktoś miał odwagę wytknąć jej więzy rodzinne, ale nawet jeśli nikt tego głośno nie mówił, Wera wiedziała, że w środowisku dużo się o tym rozmawia za jej plecami. Wstydziła się za matkę, nawet jeśli z jej obserwacji wynikało, że robi ona, co może, aby nieco łagodzić barbarzyńskie ruchy i decyzje ministra kultury. Fakt, że coraz częściej mówiło się i pisało o Werze w kontekście jej matki Mirosławy, stał się ostatecznym impulsem do radykalnych zmian. Wera doszła do wniosku, że jej życie przypomina zagracony strych, który trzeba niezwłocznie posprzątać i wywietrzyć.

Latem, wykorzystując chwilę wolnego czasu, postanowiła wykonać tych kilka kroków ku wolności i niezależności. Nawet kosztem narażenia się wielu ludziom. Rozpoczęła wielkie sprzątanie swojego życia. Poprosiła agentkę Milenę Zawadzką o znalezienie odpowiedniego dziennikarza, który przeprowadziłby z nią i umiejętnie spisał wywiad-rzekę. Pomyślała, że taki właśnie format okaże się dla niej najlepszy. Będzie mogła opowiedzieć swoją historię, wyciągnąć na światło dzienne wszystkie czające się w mrokach pamięci traumy i dramaty i jeszcze przekształcić je w pewną wartość. Miała sporo do przekazania, a czuła, że zrodził się w niej nowy, autorski język, dzięki któremu opowieść okaże się nie tylko szczera, ale również błyskotliwa. Taka książka pomogłaby nie tylko jej, ale również tysiącom ludzi, którzy być może przechodzili w życiu podobne piekło.

Milena Zawadzka momentalnie podchwyciła temat i już po kilku dniach umówiła Werę z Dariuszem Zadarą, trzydziestopięcioletnim zaufanym dziennikarzem. Przez sierpień i wrzesień Wera udzieliła mu szesnastu kilkugodzinnych wywiadów, które on teraz miał spisać, opracować i ułożyć w logiczną opowieść. Pierwszy etap planu Wery był bliski realizacji. Aby zrealizować dwa następne, Linetty umówiła spotkanie ze swoja agentką. Spotkały się w klimatycznej wegańskiej kawiarni, w której mogły liczyć na odrobinę dyskrecji.

– Znowu dzwonił Weidert – zaczęła Milena. – Bardzo nalega, co mam mu powiedzieć?

– Żeby o mnie zapomniał.

– Jesteś pewna? To jednak wielkie nazwisko, może jednak byś z nim pogadała? On kończy zdjęcia, to byłby jakiś symboliczny, ale bardzo znaczący epizod. Jeden dzień na planie, a korzyść olbrzymia.

– Nie będę grała ogonów u tego zboka – Wera sięgnęła po menu, kończąc tym samym wątek. – Wiadomo coś w sprawie Kriżanaca? Ile minęło od castingu?

– Sześć tygodni. Wiadomo, że zostałaś ty i ta węgierka Eszter Detari. Moim zdaniem jesteś bliżej tej roli. – Milena zerkała to w kartę, to na głowę Wery, gdzie dostrzegła cztero-, może pięciomilimetrowe włoski. – Przestałaś golić głowę?

– Już widać? – Wera uśmiechnęła się lekko. – Tak, zmieniam image.

Przy stoliku pojawiła się młoda kelnerka, nieco skrępowana obecnością znanej aktorki. Zamówiły bezglutenowe zestawy: falafel z frytkami, surówka z białej kapusty, ciasto dyniowe i kawa.

– Nie śpiesz się tak z tą zmianą wizerunku – Milena wznowiła wątek. – Przynajmniej do czasu decyzji Kriżanaca. Pamiętaj, że na castingu widział cię bez włosów. I jeśli mu się spodobałaś, to właśnie taka.

– Jak będzie potrzeba, to dla Kriżanaca się ogolę – puściła oko, zdając sobie sprawę z dwuznaczności tego zapewnienia. – Na razie wsłuchuję się w siebie i realizuję własne potrzeby.

– Cieszę się, że lepiej się czujesz. To efekt rozmów z Darkiem?

– Poniekąd. Zrobiłam sobie katharsis tymi wywiadami. Ale trochę się martwię.

– Czym?

– Czy Darek podoła.

– Skąd te nagłe wątpliwości?

– Dziwnie się zachowywał w trakcie ostatnich spotkań. Był jakiś nieobecny, przychodził napoczęty, a w trakcie wywiadów potrafił opróżnić całą pliskę. Od kilku dni nie mogę się do niego dodzwonić. Chyba ma jakieś problemy osobiste.

Na stoliku pojawiły się talerze z zamówionymi daniami.

– Ale wywiady zrobił do końca?

– Zrobił, zrobił, ale to był samograj. Sama z siebie opowiadałam, wystarczyłby włączony dyktafon. Pytanie, jak on to teraz wszystko poukłada? Oby miał w zanadrzu jakąś dobrą koncepcję.

– Myślę, że niepotrzebnie się martwisz. Piotrek Lenart bardzo go polecał, zapewniał, że to świetny dziennikarz. Da radę, pewnie lada dzień dostaniesz pierwsze fragmenty do akceptacji i twoje wątpliwości się rozwieją.

– Oby – Wera westchnęła, krojąc falafela. – À propos Lenarta. Chcę, żebyś wiedziała, że jeszcze przed końcem roku rozwiążę umowę z Continuitas.

Milena zakrztusiła się frytką i dłuższą chwilę walczyła o odzyskanie oddechu.

– Żartujesz! – wykrztusiła wreszcie.

– Podjęłam już decyzję. Dziesięć lat to i tak za długo. Czas na zmiany.

– Masz ofertę z innej agencji?

Wera zaprzeczyła ruchem głowy.

– Jedz, bo ci wystygnie – rzuciła lekko, jakby temat Continuitas był kompletnie nieistotny.

– To czemu chcesz odejść? – Milena puściła radę mimo uszu. – Kto się zajmie twoimi sprawami, całą organizacją twojej kariery?

– Ty, Milenko, niezmiennie będziesz się tym zajmować. Po prostu zwolnisz się z Continuitas i odejdziesz razem ze mną. Lepiej na tym wyjdziesz. I tak odwalasz całą robotę, a ten etat jest ci potrzebny jak rybie ręcznik. Założysz działalność gospodarczą, jednoosobową firmę.

Wielkie oczy Mileny Zawadzkiej sugerowały, że agentka nie nadąża za tokiem rozumowania koleżanki i ma chwilowy problem z wizualizacją przyszłości według Wery Lin.

– No co tak patrzysz? – Wera rzuciła energicznie. – Stawiamy na niezależność! A o finanse się nie bój, dam ci nawet trzydzieści procent. Wyjdziesz na swoje.

Milena czujnie obserwowała Weronikę, ale gdy doszła do wniosku, że jej aktorka nie żartuje, upolowała kawałek chłodnego falafela i włożyła go do ust. Żuła powoli, zastanawiając się nad propozycją. W sumie nie było to głupie. Odważne, trochę ryzykowne, ale Weronika Linetty stanowiła już taką markę, że spokojnie mogła działać, nie oglądając się na żadne agencje. Zawadzka z kolei dysponowała tak długą listą mocnych i sprawdzonych kontaktów, że nawet gdyby Piotrek Lenart się pogniewał, poradziłyby sobie bez jego wsparcia. Wera zarabiała grubo ponad sto pięćdziesiąt tysięcy złotych rocznie, a nie było sezonu, żeby jakiś producent nie badał możliwości zatrudnienia jej w tym czy innym serialu. Dotychczas raczej odmawiała, ale teraz mogłaby przyjąć jedną z tych ofert, podwajając, a może i potrajając zarobki. To tylko kwestia kolejnych odważnych decyzji. A dalej czekały już świetnie opłacane programy rozrywkowe. To się mogło udać.

– Dobrze byłoby to zrobić przed ewentualnym podpisaniem umowy na Obóz Europa Kriżanaca – powiedziała Milena, puentując tym samym własny proces myślowy. – Żeby Lenart nie partycypował już w zyskach.

– Słuszna uwaga. Ale przez kilka dni jeszcze nic mu nie mów. Zamierzam wystąpić na Buncie Artystów Polskich.

Milena znów zastygła.

– Ty jednak zwariowałaś! Przecież to murowana gównoburza, matka cię wydziedziczy, elektorat PPN-u znienawidzi… – urwała, zastanawiając się nad kolejnymi konsekwencjami. – Na pewno dobrze to przemyślałaś?

Wera odsunęła talerz, na którym został jeden niezjedzony falafel i kilka zimnych już frytek. Upiła łyk kawy i sięgnęła po talerzyk z ciastem dyniowym.

– Nie mogę spokojnie patrzeć na to, co ten rząd robi z polską kulturą i chcę się wypowiedzieć głośno i jednoznacznie – rzekła spokojnie. – Dołączę do Buntu Artystów Polskich, bo pragnę, żeby ludzie wiedzieli, że środowisko jest solidarne i jednolite, i że potrafimy się zjednoczyć w tak ważnej sprawie, jak walka o wolność słowa i swobodę wypowiedzi artystycznej. I nawet fakt, że moja matka jest wiceministrem kultury nie ma tu znaczenia. Nic mnie nie powstrzyma. Gdybym w tak trudnym momencie milczała, byłoby mi po prostu wstyd przed ludźmi.

Milena momentalnie straciła ochotę na polemikę. Spijała każde słowo z ust Wery. Oczami wyobraźni zobaczyła ją na manifestacji pod Ministerstwem Kultury i Dziedzictwa Narodowego, usłyszała jej mocny, melodyjny głos wykrzykujący te wszystkie mądre, potrzebne słowa i poddała się tej wizji.

– Jutro zadzwonię do Lenarta i powiem mu, że wystąpisz na BAP-ie – powiedziała spokojnie, jakby było to coś zupełnie oczywistego. – Będzie zachwycony.

– I niech to będzie nasze pożegnanie z Continuitas.

5.

Marcin Faron postawił statuetkę „Ostrego pióra” w widocznym miejscu, na dużym biurku we własnym gabinecie, na który zasłużył jako jeden z wiodących dziennikarzy „Raportu”. Szybko otrząsnął się po rozmowie z redaktorem Szubertem. Wieści przez niego przekazane zaniepokoiły go, ale sądził, że nie ma powodów do paniki. Być może nawet uznałby rewelacje rednacza za przejaw przesadnej histerii wynikającej z przemęczenia, przewlekłego stresu i ciążącej mu odpowiedzialności za całą redakcję, ale gdy tylko uporał się z pobankietowym kacem, odtworzył z pamięci rozmowę z Piotrem Lenartem. Z perspektywy kilkudziesięciu godzin wydała mu się dziwna. W amoku galowych i bankietowych wrażeń, po litrze wypitego wina, na wiele rzeczy człowiek patrzy inaczej. Ma większą tolerancję, jest bardziej otwarty, mniej czujny. Tymczasem, jeśli Darek Zadara jest naprawdę inspirowany przez kogoś z zewnątrz i utracił autonomię, to kierunek Continuitas narzucał się samoistnie. Sam Lenart przyznał przecież, że współpracuje z Zadarą, z tym że Faron niezupełnie wiedział z czym taka współpraca mogłaby się wiązać.

Odnalazł wizytówkę, którą otrzymał od Lenarta i postanowił poszerzyć wiedzę na temat Continuitas. Na bardzo efektownej stronie internetowej dowiedział się, że jest to agencja artystyczno-medialna o bardzo szerokim spektrum działania. Opiekuje się karierami kilkudziesięciu polskich aktorów i celebrytów, organizuje eventy, koncerty i gale, patronuje mniejszym i większym wydarzeniom kulturalnym. Pod tym samym szyldem działa też fundacja, również o bardzo szerokich zainteresowaniach. Z jednej strony organizuje akcje typu „Mówię: nie!” wspierające zgwałcone kobiety, z drugiej prowadzi zbiórki pieniędzy dla chorych dzieci pod szyldem „Uratuj szczęście”. Finansuje również trzy warszawskie teatry – Klasyki, Wygibas i Scenę Groteski. Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda pięknie, same szczytne cele, wyłącznie wspaniali artyści, repertuar godny pochwały, od ambitnych spektakli, przez klasową rozrywkę, aż po akcje charytatywne wspierające najbardziej potrzebujących. Istny raj na kółkach. I czuwa nad tym wszystkim – lekko ukryty, jakby kierujący z tylnego siedzenia – Piotr Lenart. Nie ma się do czego przyczepić.

Faron przeszukał dalsze zasoby Internetu, te mniej oficjalne, niepowiązane ze stroną Continuitas, mając nadzieję, że natrafi na jakąś rysę; na coś, co rzuciłoby choćby lekki cień na agencję lub na samego Lenarta. Nic takiego jednak nie znalazł nawet na najdalszych stronach z odnośnikami wyszukanymi przez Google. Artykułów poświęconych działaniom Continuitas pojawiło się wiele. Faron przeleciał wzrokiem kilkanaście przypadkowo wybranych, ale wszystkie były mniej więcej w tym samym tonie. Chwaląco-czołobitnym. O agencji i fundacji pisały nawet największe redakcje, wyłącznie pozytywnie. Relacje z imprez przeprowadzały telewizje o zasięgu ogólnokrajowym i fragmenty tych programów można było obejrzeć w sieci. Nic szczególnego. Ot, koncerty w tym czy innym mieście, na scenie konferansjer w postaci znanej i lubianej aktorki zapowiadającej występy kolejnych gwiazd i gwiazdeczek muzyki pop. Pod sceną rozbawione tłumy i wolontariusze z puszkami. Sześćset tysięcy zebranych na szpital dziecięcy w Chorzowie, pół miliona na odbudowę Domu Dziecka w Szczecinie, trzysta tysięcy na przeszczep dla ośmioletniej Marysi. Pięknie, westchnął Faron, weź tu człowieku i skrytykuj… Wszystko, co można znaleźć na temat Continuitas, świadczy o dobrych intencjach Lenarta, ale Faron zdawał sobie sprawę, że może to być tylko ładna otoczka przykrywająca działalność, którą ludzie raczej nie powinni się chwalić.

Nie raz już słyszał o fundacjach wycierających sobie gębę działalnością charytatywną, a po latach wychodziły grube wałki, które z dobrym serduszkiem nie miały już kompletnie nic wspólnego. Jaka była prawda o Continuitas? Tego Faron na razie nie mógł wiedzieć. Planował umówić się na spotkanie z Lenartem i wyciągnąć jakąś wiedzę z samego źródła. Musiał też spotkać się z Zadarą, jeśli chciał wyjaśnić genezę jego tekstów o Buncie Artystów Polskich. Tendencyjnych, zdaniem Szuberta. Cóż, pomyślał Faron, jeśli coś byłoby na rzeczy, to Lenart musiałby maczać palce przy Buncie Artystów Polskich. Wklepał nowe hasło do wyszukiwarki, ale tak jak się domyślił, narracja w sprawie tak zwanego BAP-u była jasno określona i konsekwentnie forsowana. Ruch miał ponoć charakter czysto spontaniczny i całkowicie oddolny. Z artykułów wynikało, że grupa coraz bardziej cierpiących i zaniepokojonych artystów, głównie aktorów, zdecydowała się zewrzeć szyki i podjąć konkretne działania mające na celu wymuszenie zmiany kierunku działań ministra Władysława Kuleszy. Wszystko zaczęło się podobno od siedmiu osób: dwóch aktorów z Teatru Klasyki, dwóch aktorek ze Sceny Groteski, dwóch reżyserów teatralnych związanych zarówno ze Sceną Groteski, jak i Teatrem Wygibas i pani reżyser, wystawiająca sztuki na wszystkich tych trzech scenach. W sumie to normalne, że zgadali się ludzie związani z trzema tymi samymi placówkami. Musieli się długo i dobrze znać, świetnie rozumieć i ufać sobie. Szybki rzut oka na zasoby stajni Continuitas pozwolił Faronowi stwierdzić, że cała siódemka współpracowała z agencją Piotra Lenarta. No nie, zaśmiał się Faron, to nie może być aż tak proste. Sięgnął po telefon i wybrał numer do Zadary.

– Co się z tobą dzieje? – rzucił zamiast przywitania. – Nie ma cię w redakcji, nikt nic nie wie.

– Złapała mnie rwa kulszowa, ruszyć się nie mogę. Wysłałem maila Przemkowi, ale nie wiem, czy odczytał, bo się nie odzywa.

Ciekawe czemu, ironizował w myślach Faron.

– Masz pozdrowienia od Piotra Lenarta.

– Rozmawiałeś z nim? – Zadara nie ukrywał zdziwienia.

– Wymieniliśmy dwa zdania na bankiecie Grand Master Press – zawiesił Faron, budując napięcie. – Kurtuazyjnie.

– Jasne, byłbym zapomniał! – w głosie Zadary ujawnił się wymuszony entuzjazm. – Przede wszystkim wielkie gratulacje, Marcin, rozjebałeś system tą nagrodą!

– Dzięki… Słuchaj, o co chodzi z tą agencją Lenarta?

– Z jaką agencją?

– Continuitas.

Odpowiedziała mu długa cisza.

– No jest taka, faktycznie… A co ma z nią być?

Faron celowo zniżył głos, jakby to, co miał do powiedzenia, było ścisłą tajemnicą.

– Lenart zapytał, czy nie byłbym zainteresowany współpracą.

– I co, byłbyś zainteresowany?

– Nie wiem. Zastanawiam się, a Lenart poradził mi, żebym się z tobą skonsultował.

– Skoro ci poradził, to pewnie chciał, żebym cię zachęcił – Zadara zaśmiał się. – No wiesz, to jest wielka agencja, myślę, że Piotrek mógłby ci pomóc, pchnąłby twoją karierę.

– A twoją pchnął?

– Dopiero o tym rozmawiamy.

– To może my też byśmy porozmawiali. Wpadniesz do mnie na piwo? Opowiedziałbyś mi o agencji, jak to wygląda, na co można liczyć, co trzeba robić w zamian.

– Sorry, ale ledwo do kibla się mogę doczołgać.

– A no tak, rwa kulszowa – przypomniał sobie Marcin. – To może ja do ciebie podjadę. Dzisiaj wieczorem?

– Będę z tobą szczery, ale nie mów rednaczowi – Zadara westchnął zrezygnowany. – Mam taką robótkę na boku i muszę się sprężyć. Właśnie trochę à propos Continuitas. Latem Lenart polecił mnie znajomej agentce, która szukała dziennikarza do przeprowadzenia wywiadu rzeki z Werą Lin. Dwa miechy ją przepytywałem i teraz muszę to sensownie spisać i mówię ci: rozkminę i zasuw mam z tym taki, że łeb mi paruje. Więc nie obraź się, ale w tym tygodniu odpadam.

– Ja się nie obrażam, ale Przemek może się wkurwić, jak się w redakcji niebawem nie zameldujesz z czymś konkretnym.

Zadara znów ciężko westchnął, jakby mu ktoś położył wielki kamień na piersi.

– Zrób coś dla mnie – powiedział tonem człowieka w wielkiej potrzebie. – Kryj mnie. Zadzwonię jutro do Przemka i powiem mu, że mam większy temat w terenie i nie ma mnie w mieście, a ty jakbyś niezależnie to potwierdził, to byłoby wiarygodniej.

– No w sumie, co mi szkodzi… ale zrobisz jakiś materiał, żeby czymś Przemka zatkać?

– Coś się wymyśli.

Faronowi przypomniał się temat sprzed kilku tygodni, który miał w sobie wielki potencjał, a Darek wciąż go nie skończył, mimo że ponoć miał już wszystko dopięte.

– Może zamkniesz wreszcie temat ustawionych przetargów? To by Przemka uspokoiło.

– No, zobaczę – Zadara zawahał się. – Kluczowy informator mi się wykruszył i trochę się wszystko sypnęło… Ale nie przejmuj się, coś wymyślę.

6.

Mama Dariusza Zadary zawsze mu powtarzała: nie zadawaj się ze złymi ludźmi. Ale kto by tam jej słuchał. Darek postępował odwrotnie do jej rady. Lgnął do złych ludzi, ale twierdził, że tylko do tych właściwych, którzy byli mu do czegoś potrzebni. Taki miał pomysł na życie i zwykle wychodził na tym bardzo dobrze. Nie wiedział ani kiedy, ani dlaczego ta karta się odwróciła i z dnia na dzień jego życie zamieniło się w koszmar. A wszystko przez to, że po raz pierwszy zadał się z niewłaściwymi złymi ludźmi.

Darek zawsze chadzał własnymi ścieżkami i lubił balansować na styku różnych, czasem nawet bardzo różnych środowisk. Gdy chodził do dobrego liceum, kumplował się z kibolami Legii, chłopakami, którzy ledwie wyrabiali w zawodówce, ale za to potrafili skroić frajera, dać po mordzie i w sumie korzystnie było ich znać. Nie przeszkadzało mu to w pochłanianiu kilogramów książek, a dzięki temu, że odważnie sięgał poza półkę z lekturami obowiązkowymi, docierał do powieści, które poszerzały jego horyzonty i pogłębiały wrażliwość. Zakochał się wówczas w powieści „Wichrowe wzgórza” Emily Brontë, czego nigdy specjalnie nie ukrywał, mimo że budziło to uśmieszki niezrozumienia lub politowania wielu jego kolegów. Gdy studiował dziennikarstwo, całe weekendy spędzał w klubach i ani się obejrzał, jak pił wódkę z młodymi gangusami i stał się „Dareczkiem” dla kilku obrotnych dilerów. Gdy z kolei jako świeżo upieczony absolwent – pan redaktor – nie dostał angażu w wymarzonym piśmie, zaczepił się na przeczekanie jako barman w pubie. Paradoksalnie to wtedy otworzył się na kulturę i gdy tylko miał wolny wieczór, chodził do teatru, gdzie też szybko nawiązał ciekawe kontakty. Był najcwańszym lisem wśród cwanych lisów bankietowych. Z każdym potrafił rozmawiać. Miał tę lekkość i odwagę komunikacyjną sprawiającą, że w ciągu pięciu minut mógł nawiązać kontakt niemalże z każdą napotkaną osobą. Sprzątaczki ośmielał grzecznością, aktorki uwodził niezłą erudycją, a łobuzów przekonywał do siebie imponującym zasobem wulgaryzmów, zasłyszanych na hardkorowych bibach z warszawską Żyletą. I w ten sposób niepozorny Darek Zadara – człowiek o wielu twarzach – jeszcze przed trzydziestym rokiem życia wypracował sobie tak rozległą i różnorodną bazę kontaktów, że większość młodych dziennikarzy mogła mu tylko pozazdrościć. Zadara miał dojścia do wszystkich, najciekawszych dla pismaka, środowisk. Od stadionowej bandyterki, przez sportowców, chudsze i grubsze ryby warszawskiego półświatka, aż po ludzi świata kultury i polityki. Znał wielu ważniaków i właściwie wszyscy go na swój sposób szanowali.

Ten szacunek pękł nagle, gdy Darkowi ubzdurało się, że jest w stanie dorobić sobie na boku, przewidując wyniki meczów piłkarskich. Nie on jeden zapadł na tę chorobę atakującą najpierw mózgi, a później portfele. Jej poziom można zmierzyć, licząc wymierne straty. Szczęściarze to ci, którzy opamiętują się po pierwszej straconej pensji, ale zdarzają się i tacy, którzy tracą domy, samochody, a i tak ciągle wierzą, że szczęście się do nich uśmiechnie. To kompletni pechowcy, przekonani, że kiedyś skreślą te jedyne właściwe liczby na „złotym kuponie” i wszystko odzyskają z należytą nawiązką. Zadara niestety należał do tej właśnie grupy. Jego problem w szczytowym momencie wynosił sto tysięcy złotych i była to kwota budząca niepokój u dłużnika i agresję u wierzycieli. Niewielką część oddał, ale oszczędności szybko się skończyły i nie nadążał już ze spłacaniem, tym bardziej, że fundament długu, z którego naliczano horrendalne odsetki, był bardzo duży. Wtedy jego koledzy – Badyl i Markos – z którymi wypił basen wódki, przestali być jego kolegami, a zostali ucieleśnieniem bolesnych wyrzutów sumienia. Z akcentem na słowo: „bolesnych”. Skończył się szacunek, przybijanie piątek i wspólne noce przy kieliszku, a zaczęły się nocne telefony, groźby i siarczyste strzały wymierzone w policzek.

Darek wiedział, że to nie żarty i próbował spłacać dług, który odradzał się jak złośliwy nowotwór. Gdy zdał sobie sprawę, że żarty definitywnie się skończyły, a jego byli koledzy w tańcu się nie pierdolą, wyprowadził się z mieszkania, by chronić w ten sposób swoją niedawno założoną rodzinę. W tym samym czasie zaczął szukać szybkich, możliwie dużych zarobków. Interesowały go nawet te niezupełnie legalne. Człowiek z nożem na gardle nieco inaczej widzi kodeks prawny i chętniej wdraża zachowania wykraczające poza niego. W ciągu dwóch miesięcy spłacił blisko dwadzieścia tysięcy, co stanowiło świetny wynik, i liczył na to, że jeśli otrzyma zaliczkę za wywiad rzekę z Werą Lin, to Badyl i Markos umorzą mu resztę długu. Odpuszczą końcówkę rachunku, tak po „starej znajomości”. Wszystkie znaki na niebie, ziemi i na koncie mówiły, że problem się zaraz skończy. Tym bardziej, że Darek znalazł kolejne źródło dochodu. Spotkał się z nim właśnie po to, by zagrać o duży zastrzyk gotówki.

Zorganizował tę rozgrywkę na własnym terenie. Pub Zapadnia był od dawna jego drugim domem. Wszyscy go tu znali i zawsze czuł się tu komfortowo, w odróżnieniu od Mateusza Golańskiego – młodego pracownika Ratusza – który był w tej mordobijni po raz pierwszy i wedle danej sobie samemu obietnicy – ostatni. Obaj byli spięci, ale Zadara lepiej się kamuflował. Golański być może popełnił błąd, nie zamawiając żadnego alkoholu. Procenty prawdopodobnie obniżyłyby poziom stresu i dodały animuszu. Mógł wziąć choćby piwo, by pokazać, że jest pewnym siebie graczem, a nie szykującą się do ucieczki ofiarą, na jaką teraz wyglądał. Bo nawet jeśli tak się czuł, powinien był to ukryć.

Zadara upił pół kufla piwa i zerkał czujnie na Golańskiego. Również zależało mu na tym, aby spotkanie było krótkie i zakończyło się spokojną wymianą tego, co panowie mieli sobie do zaoferowania. Zadara oferował Golańskiemu swoje milczenie i komplet zebranych materiałów, demaskujących ustawki przetargów, które być może nie byłyby aż tak bulwersujące, gdyby nie to, że organizowali je pracownicy ratusza. Golański potrzebował milczenia Zadary, bo gdyby ten przemówił dobrym artykułem na łamach prasy, zrobiłaby się gęsta i śmierdząca afera, a głowa Golańskiego, jako niewiele znaczącego urzędnika, poleciałaby jako pierwsza. W rewanżu oferował Zadarze to, co temu było aktualnie najbardziej potrzebne, czyli sporą ilość nieopodatkowanej gotówki. Obaj byli spięci, ale przy odrobinie zaufania w ciągu kwadransa mogli sprawę bezboleśnie załatwić.

– Na sucho? – zagaił Zadara.

– Mam nadzieję, że nie nagrywa pan tej rozmowy.

– Za głośno, nic nie byłoby słychać.

Golański uspokoił się nieco. Nie ufał dziennikarzowi, ale argument o hałasie brzmiał rozsądnie. Rzeczywiście w Zapadni panował nieustanny tumult głośnej muzyki zmieszanej z narastającym szumem kilkunastu toczących się równocześnie dialogów. Nawet jeśli coś byłoby na nagraniu słychać, to wyodrębnienie i rozróżnienie głosów okazałoby się niemożliwe.

– Mam pieniądze – nachylił się nad stołem, by nie przekrzykiwać hałasu. – Tyle, ile pan sobie zażyczył, pięćdziesiąt tysięcy. Ale jaką mam gwarancję, że mimo to nie upubliczni pan tych materiałów?

Zadara wyjął z torby teczkę z dokumentami oraz pendrive’a i położył ten zestaw na stoliku.

– Symbolicznie przekazuję panu materiały, które zebrałem w sprawie nieścisłości w przetargach i udziału w tym procederze ludzi z Ratusza. Gwarancji oczywiście nie ma pan żadnych. Nie jestem w stanie panu udowodnić, że nie skopiowałem tego wszystkiego i że nie będę tym nadal dysponował. Tak samo jak nie udowodnię panu, że nie jestem wielbłądem.

Uśmiechnął się pojednawczo, ale Golański nie odwzajemnił uśmiechu. Nawet gdyby chciał to zrobić ze zwykłej, szablonowej grzeczności, był zbyt zdenerwowany. Strzelał oczami na boki, jakby w poszukiwaniu podpowiedzi, jak rozegrać ten trudny dialog.

– To co ja właściwie kupuję?

– Powiedzmy, że dużą szansę na moje milczenie. Pyta pan o gwarancję mojego milczenia, gdy pan zapłaci wymaganą kwotę, ale sprawę można postawić nieco inaczej.

– Jak? – w głosie Golańskiego zadźwięczała nutka nadziei.

– Tak, że jeśli pan nie zapłaci, to gwarantuję panu, że jeszcze w tym tygodniu cały uprawiany przez państwa proceder zostanie szczegółowo opisany, a materiały te potraktuję jako początek śledztwa dziennikarskiego… początek śledztwa, a koniec pańskiej kariery. Kilku pańskich kolegów i zwierzchników również. Z kolei jeśli pan zapłaci, to daję panu słowo, że nic takiego nie będzie miało miejsca.

Zniechęcony Golański pokręcił głową.

– Pana słowo to trochę za mało.

– Musi wystarczyć.

Młody urzędnik wiedział, że jest w narożniku bez jakichkolwiek szans, żeby z niego wyjść. W tym sporze dwóch nieuczciwych ludzi kuriozalnie obaj mieli rację. Słowo Zadary nie mogło wystarczyć, ale musiało. Pięćdziesiąt tysięcy złotych, które Golański przyniósł w dwóch kopertach i zamierzał przekazać cwanemu pismakowi niczego nie gwarantowało. Dawało tylko szansę na jego milczenie. Lepsze to niż pewna głośna, demaskująca publikacja. Gorsze niż pełne poczucie bezpieczeństwa. On i kilku jego kolegów z pracy zostali złapani na smycz i musieli na niej zostać. Pięć dych przedłużało tylko ten nieprzyjemny stan. Ale z drugiej strony gwarantowało, że gość, który trzyma smycz nie strzeli im w łeb, bo przecież kury znoszącej złote jaja się nie zabija. W najgorszym wypadku Zadara za kilka tygodni zgłosi się po następną ratę, za kolejną szansę na milczenie. Złożyli się na tę łapówkę po dyszce, czyli właściwie grosze w porównaniu z tym, ile przytulili za przekręcone przetargi. Nawet jeśli za kilka tygodni trzeba będzie dopłacić, to… Golański przygryzł wargi, obserwując Zadarę, który duszkiem kończył piwo. Sam by się napił, ale nie z nim i na pewno nie w tej spelunie. Schylił się do stojącej obok krzesła torby, wyjął z niej dwie białe obficie wypchane koperty. Położył je na stole. Zadara odstawił pusty kufel i uśmiechnął się szeroko. Ładna korespondencja, pomyślał, będzie co poczytać.

Niezależność

Wydanie pierwsze, ISBN: 978-83-8147-573-0

© Maurycy Nowakowski i Wydawnictwo Novae Res 2019

Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie, reprodukcja lub odczyt jakiegokolwiek fragmentu tej książki w środkach masowego przekazu wymaga pisemnej zgody wydawnictwa Novae Res.

REDAKCJA: Jędrzej Szulga

KOREKTA: Katarzyna Pacyga

OKŁADKA: Artur Rostocki

KONWERSJA DO EPUB/MOBI: Inkpad.pl

WYDAWNICTWO NOVAE RES

ul. Świętojańska 9/4, 81-368 Gdynia

tel.: 58 698 21 61, e-mail: sekretariat@novaeres.pl, http://novaeres.pl

Publikacja dostępna jest w księgarni internetowej zaczytani.pl.