Redakcja: AGNIESZKA FRANUS, DANUTA ŚMIERZCHALSKA

Konsultacja merytoryczna: dr ROBERT ANDRZEJ DUL

Fotoedycja: AGNIESZKA FRANUS

Projekt graficzny i okładka: WOJCIECH FRANUS

Ilustracja na okładce: MICHAŁ BARAŃSKI

Zdjęcia: MAŁGORZATA ŁUPINA, Shuttertock, archiwum Heather Swan

Research: ANIA JANIK

Korekta: TOMASZ CHOLAŚ

„Kobieta na krańcu świata” © copyright by TVN S.A., 2013
Copyright for Polish edition branded by National Geographic Society © 2013 National Geographic Society
All Righs Reserved
© 2013 Copyright for the text Martyna Wojciechowska
Copyright for the photos by Małgorzata Łupina

Wszelkie prawa zastrzeżone. Reprodukowanie, kopiowanie w urządzeniach przetwarzania danych, odtwarzanie w jakiejkolwiek formie oraz wykorzystywanie w wystąpieniach publicznych – tylko za wyłącznym zezwoleniem właściciela praw autorskich.

Wydanie I elektroniczne

Warszawa 2013

ISBN 978-83-7596-560-5

National Geographic i żółta ramka są zarejestrowanymi znakami towarowymi National Geographic Society.
Największa na świecie organizacja naukowa i oświatowa – Towarzystwo National Geographic – powstała w 1888 roku, aby „rozwijać i upowszechniać wiedzę geograficzną”. Od tego czasu Towarzystwo finansuje wyprawy naukowe, prace badawcze oraz popularyzuje wiedzę o świecie wśród ponad 9 milionów swoich członków.
Magazyn National Geographic oraz książki, programy telewizyjne, filmy, a także mapy i atlasy wydawane przez Towarzystwo National Geographic uczą i inspirują.
Członkami Towarzystwa są wszyscy prenumeratorzy magazynu, którzy opłacając prenumeratę, współfinansują jego działalność. Więcej informacji na temat działalności Towarzystwa można uzyskać na stronie internetowej www.nationalgeographic.pl oraz na łamach magazynu National Geographic po polsku.

Wydawnictwo G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa
Licencjobiorca National Geographic Society
ul. Marynarska 15,
02-674 Warszawa
Dział handlowy: tel. (48 22) 360 38 38, 360 38 42; fax (48 22) 360 38 49

Konwersja: eLitera s.c.

WSTĘP

Corrida to dramat rozgrywający się w trzech aktach. W pierwszym zdezorientowane zwierzę wbiega na arenę, gdzie już czekają na niego matador i jego asystenci, pikadorzy. Przeciwnicy obserwują się uważnie, oceniają słabe i mocne strony. W akcie drugim wbijają mu trzy pary banderillas (piki) w kark, tak żeby byk spuścił głowę i odsłonił krzyż. Krew cieknie po szyi byka, kapie na arenę – zwierzę jest wściekłe z bólu i upokorzone. W akcie trzecim następuje koniec. Matador po mniej lub bardziej efektownym tańcu z bykiem zatapia szpadę w jego karku i uśmierca 500-kilogramową bestię. Jej sponiewierane zwłoki ściąga się z areny, żeby zrobić miejsce na kolejną walkę. Corrida to nie jest widowisko dla wszystkich. Ma zagorzałych zwolenników i równie zagorzałych wrogów. I miałam tego świadomość, wybierając się do Meksyku na spotkanie z matadorką Hildą. Byłam ciekawa, jak nasza płeć radzi sobie w tak wyjątkowo mało dziewczyńskiej profesji, a jednocześnie wiedziałam, że nie jest to również widowisko dla mnie. Że prawdopodobnie większość zmagań na arenie będę oglądać z zamkniętymi oczami, a kciuki trzymać będę nie za swoją bohaterkę, a za byka. Zwolennicy corridy uważają, że jest ona piękna, ale ja nic wzniosłego w tym widowisku nie zobaczyłam, choć muszę przyznać, że podziwiam 50-kilogramową, filigranową Hildę, która staje dzielnie naprzeciwko 10 razy cięższego zwierzęcia. Może po prostu trzeba wychować się w danej kulturze, żeby ją zrozumieć. Dla mnie corrida pozostanie jak w dowcipie – ręcznym ubojem wołowiny sprzedawanym jako płatne widowisko. Po którym tak jak nigdy wcześniej chciałam zostać wegetarianką.

MEKSYK

HISTORIA MEKSYKU

Najstarsze ślady ludzkiej obecności na terenie Meksyku pochodzą sprzed 23 tys. lat. Pierwszą liczącą się cywilizację stworzyli Olmekowie (2000–400 r. p.n.e.). Potem pojawili się Majowie, którzy na Jukatanie wznosili wspaniałe budowle, i lud, który zbudował Teotihuacán, miasto z najwyższymi piramidami znanymi z Meksyku. W X wieku dotarli tu wojowniczy Toltekowie, ale ich imperium ze stolicą w Tule upadło już dwa wieki później. Wreszcie na arenę wkroczyli Aztekowie. W ciągu 200 lat opanowali znaczną część Mezoameryki i na środku jeziora Texcoco zbudowali wspaniałą stolicę, Tenochtitlan, którą mogło zamieszkiwać nawet 200 tys. osób. Do dziś nie sposób zrozumieć, jak takie supermocarstwo, które miało 25 mln mieszkańców, dało się pokonać 600 konkwistadorom dowodzonym przez Hernána Cortésa. Konsekwencją podboju było utworzenie w 1530 roku na terenie Meksyku wicekrólestwa zależnego od Hiszpanii. W 1810 roku rozpoczęły się walki o niepodległość, którą proklamowano 11 lat później. Po secesji przez USA Teksasu wybuchła wojna – w jej wyniku Meksyk stracił kolejne stany i popadał w gospodarczą ruinę. Sytuację wykorzystali Francuzi, którzy opanowali Meksyk i proklamowali tu cesarstwo. Jednak już w 1866 roku armia republikańska pojmała i rozstrzelała cesarza Maksymiliana I. Rządy kolejnych dyktatorów takich jak Juárez i Porfirio Díaz doprowadziły do wybuchu w 1910 roku rewolucji. Na czele chłopskiej partyzantki domagającej się reform stanął Emiliano Zapata.

INFORMACJE

Meksyk, a właściwie Meksykańskie Stany Zjednoczone, od północy sąsiadują ze Stanami Zjednoczonymi, a granica z tym krajem wynosząca 3141 km jest jedną z najdłuższych na świecie. Na południu Meksyku są Gwatemala i Belize. Z pozostałych stron oblewa go woda. Na zachodzie jest to Ocean Spokojny, na wschodzie zaś Morze Karaibskie. Meksyk jest republiką federalną, w skład której wchodzi 31 stanów plus Dystrykt Federalny, czyli stolica Meksyk. Na czele państwa stoi prezydent Enrique Peña Nieto. Urodzony w 1966 r. polityk pełni tę funkcję od 2012 r. – wcześniej był gubernatorem miasta Meksyk. Nieto jest również szefem rządu.

POWIERZCHNIA

Meksyk ma 1,9 mln km² powierzchni i plasuje się pod tym względem na 14 miejscu na świecie. Niestety jest to również jeden z najbardziej sejsmicznych rejonów na Ziemi, ponieważ ścierają się tu płyty Północnoamerykańska z Pacyficzną i Karaibską. Konsekwencją tych ruchów są trzęsienia ziemi i wulkanizm. Wzdłuż wybrzeży Pacyfiku ciągną się góry Sierra Madre Zachodnia z najwyższym szczytem – Agua Caliente 3315 m n.p.m., a wzdłuż Zatoki Meksykańskiej Sierra Madre Wschodnia z Potosí 3625 m n.p.m. Pomiędzy nimi rozciąga się Wyżyna Meksykańska. Jej średnia wysokość na północy wynosi 1200 m, a w centrum osiąga nawet 2500 m. I to właśnie ta część Meksyku jest najgęściej zaludniona. Tutaj leży bowiem stolica kraju, miasto Meksyk. Najwyższym szczytem tego kraju, a jednocześnie czynnym wulkanem jest Orizaba, 5636 m n.p.m., położony obok miasta o tej samej nazwie. Do Meksyku należy również Półwysep Kalifornijski mający 1250 km długości. Zajmują go pustynie i półpustynie. Za to półwysep Jukatan jest równiną z lagunami, bagnami i tysiącami ptaków. Najsuchsze partie Meksyku to pustynie Sonora, Chihuahua i Durango znajdujące się na północy. Na południu dominują tropikalne puszcze. Linia wybrzeża Meksyku ma prawie 10 tys. km.

WALUTA

Peso meksykańskie (MXN)

1 MXN – 0,25 PLN

MIESZKAŃCY

Meksyk ma 116 mln mieszkańców, co zapewnia mu 11 miejsce na liście najbardziej zaludnionych państw świata. Większość obywateli to Metysi (potomkowie Indian i białych). Zaledwie kilkanaście procent stanowi rdzenna ludność podzielona na ponad 50 grup etnicznych, które posługują się 60 dialektami. Społeczeństwo Meksyku jest bardzo młode. Dwie trzecie mieszkańców ma mniej niż 30 lat. A blisko 30 procent poniżej 15. Na każdą kobietę przypada tutaj statystycznie 2,25 dziecka. Dwie trzecie Meksykanów żyje w miastach. Stolica tego kraju, Meksyk, to największe miasto świata, a liczba jego mieszkańców szacowana jest na ponad 20 mln. Codziennie podobno przeprowadza się do niego od dwóch do czterech tysięcy osób. Inne duże ośrodki to: Guadalajara, 4,4 mln; Monterrey, 3,8 mln; Puebla, 2,3 mln; Tijuana, 1,7 mln. Ponad 82 proc. Meksykanów to katolicy.

KLIMAT

Meksyk przecina zwrotnik Raka, jednak myli się ten, kto uważa, że zawsze i wszędzie jest tu gorąco. Wszystko zależy od tego, którą część tego olbrzymiego kraju zamierzamy odwiedzić i w jakim terminie. W tym samym czasie inne temperatury będą wysoko w górach, inne na nizinach, a jeszcze inne na pustyni. Generalnie można tu wyróżnić dwa sezony; deszczowy i suchy. Deszcz intensywnie pada od maja do października, wtedy też temperatury powietrza są najwyższe. Profity pory deszczowej są jednak warte rozważenia. Największy to nieprawdopodobna wegetacja roślin, a co za tym idzie, wszechobecna soczysta zieleń, która niczym dywan pokrywa całe olbrzymie połacie lądu. Pora sucha trwa od listopada do kwietnia. Wówczas deszcz nie pada w ogóle albo bardzo rzadko, a temperatury łagodnieją. Niestety krajobraz jest wysuszony i dominuje w nim brąz. Najzimniejsze miesiące to grudzień, styczeń i luty, wtedy w niektórych partiach Meksyku może padać śnieg. Sezon na huragany zaczyna się w czerwcu i trwa do listopada. W tym terminie należy uważnie sprawdzać prognozy pogody i unikać miejsca nimi zagrożonego, czyli wybrzeża Morza Karaibskiego. Wybrzeża Pacyfiku z kolei są narażone na tsunami.

KIEDY JECHAĆ, CZYM, ZA ILE

Do Meksyku można jechać przez cały rok, trzeba tylko wybrać odpowiednie miejsce. Na północy, gdzie królują pustynie, w ciągu dnia temperatury mogą przekraczać 40°C. Im dalej na wschód, tym umiarkowanie zimniej, a klimat staje się bardziej wilgotny. Nad Zatoką Meksykańską jest jak w tropikach, z tym że zimy bywają tam chłodne, ponieważ wpływ na pogodę ma chłodne powietrze napływające z południa Stanów Zjednoczonych. Do centrum, gdzie leży stolica, najlepiej wybrać się poza porą deszczową, która przypada na lipiec i sierpień. Najcieplej jest w kwietniu i maju, kiedy temperatura przekracza 30°C. Potem oscyluje wokół 25°C. Zimą w nocy może spaść do zera. Południe i Jukatan mają zmienny klimat. Jest tam i bardzo gorąco, ponad 42°C, i deszczowo – w niektórych miejscach spada nawet 5 m deszczu, ale też zimno, gdy wybierzemy się wysoko w góry. Nad Pacyfikiem jest nieco chłodniej niż na południu, jednak wciąż to średnio 35°C. Warto tak wybrać termin wyjazdu do Meksyku, żeby zbiegł się on z jakimś dużym festiwalem. Każde miasto ma tu bowiem swoich własnych świętych i dedykowane im uroczystości. Oprócz tego są oczywiście imprezy narodowe obchodzone z największą pompą.

6 stycznia – święto Trzech Króli. Tego dnia meksykańskie dzieciaki otrzymują prezenty.

Końcówka lutego i początek marca to karnawał. Najhuczniej obchodzony jest w Mazatlan, Veracruz i La Paz. Pokazy sztucznych ogni, parady, muzyka, taniec, zabawa od rana do wieczora przez tydzień.

Semana Santa, czyli Wielki Tydzień. Warto go spędzić w San Miguel de Allende, Taxco czy Patzuaro.

16 wrzesień to Dzień Niepodległości.

Od 1 września wszędzie można kupić narodowe flagi, a uroczystości zaczyna przemówienie prezydenta.

1 listopada – Dzień Zmarłych,

Día de Todos los Santos. Tego dnia cmentarze w Meksyku ożywają. Tam przenoszą się żywi, żeby spędzić noc z 1 na 2 wraz ze swoimi zmarłymi, których dusze, jak wierzą Meksykanie, wówczas wracają na ziemię.

20 listopada – rocznica rewolucji, tego dnia przebrani za rewolucjonistów uczniowie paradują ulicami miast i miasteczek

12 grudnia to święto Matki Boskiej z Guadalupe, patronki Meksyku.

Z Polski nie ma bezpośrednich lotów do Meksyku. Trzeba się przesiadać w jednym z europejskich lub amerykańskich portów. Z Europy samoloty latają między innymi do stolicy, Cancún, Monterrey, Puerto Vallarta, Huatulco. Wśród przewoźników są Aeroméxico, Air France, Air Madrid, British Airways, Iberia, KLM, LTU, Lufthansa i Air Europa. Ofert i promocji można szukać na www.opodo.com, www.ebookers.com, www.cheapflights.com. Ceny biletów zaczynają się od 2 tys. zł.

NOCLEGI

Meksyk to turystyczne eldorado, więc opcji noclegowych, szczególnie na wybrzeżach i w stolicy, jest bez liku. Bardzo popularne i korzystne cenowo są opcje all inclusive, czyli posiłki i napoje bezalkoholowe bez ograniczeń wliczone w cenę pobytu w hotelu. Ale to oferta dla osób, które decydują się przebywać w jednym miejscu i ewentualnie z niego zwiedzać kraj. Tańsze opcje to B&B, autentyczna atmosfera, dizajn, pyszne lokalne jedzenie. Lista miejsc do wyboru na www.bedandbreakfast.com/mexico.html.

Hostele www.hostelworld.com. Kempingi są przygotowane pod zmotoryzowanych, ale backpackerzy mogą na nich rozbić namiot za niższą stawkę: www.sanbachs.net/​cgi-bin/​mexico/​mexicot.cgi. Tanie noclegi są też na www.visitmexico.com/en/hostels-and-backpackers-in-mexico.

Meksykańskie cabañas to z kolei pięknie położone chatki. Wynajmują je lokalne społeczności, np. Indianie Lakandoni w puszczy Chiapas, ale są też takie zbudowane w sąsiedztwie plaż lub wysoko w górach. Są w różnym standardzie, od absolutnego minimum po komfortowe, w pełni wyposażone kuchnie i sypialnie z klimatyzacją.

AMBASADY

Ambasada Meksykańskich Stanów Zjednoczonych,

Aleje Jerozolimskie 123a,

Warszawa,

tel. (22) 646 88 00,

embamex.sre.gob.mx/polonia/

Ambasada RP w Meksyku,

Calle Cracovia 40,

Colonia San Angel,

01000 México D.F.

tel. (0.052 55) 5481 2050

fax (0.052 55) 5616 7314

WIZA

Do 90 dni pobytu nie jest wymagana. Trzeba tylko wypełnić kartę turystyczną (Migratoria para Turista, FMT), która uprawnia do pobytu na terenie Meksyku przez maksimum 180 dni. Uwaga! Paszport powinien być ważny jeszcze przez minimum 6 miesięcy od momentu przekroczenia granicy. Urzędnicy stemplują kartę FMT, zaznaczając w niej czas naszego pobytu. Na granicy możemy być zapytani o środki finansowe umożliwiające nam pobyt w tym kraju.

PORADY DLA PODRÓŻNIKÓW

• Między godz. 14 a 16 w wielu miejscach, w tym w urzędach, obowiązuje sjesta.

• Koniecznie trzeba wykupić ubezpieczenie, ponieważ koszty leczenia mogą zrujnować nasz budżet.

• Na południu Meksyku istnieje zagrożenie malarią, dobrze też zaszczepić się przeciwko tężcowi, polio, WZW A i B. 

• Warto zaopatrzyć apteczkę w środki na biegunkę, repelenty oraz pęsetę i plastry do depilacji lub wosk, ponieważ w Meksyku będziemy narażeni na częsty kontakt z kaktusami. Większe igły wyciągniemy pęsetą, a do usunięcia mniejszych przydadzą się właśnie plastry.

• Wodę należy pić tylko butelkowaną.

• Zwyczajowo zostawiamy napiwki w wysokości 15 proc. wysokości rachunku. Napiwki należy też dawać kierowcom, ludziom obsługującym nas na stacjach benzynowych itp.

• Meksykanie to świetni rzemieślnicy. Niemal każdy stan w czymś się specjalizuje. Można tu kupić wełniane torby i paski, wyroby z wikliny, figurki z drewna, bajecznie kolorowe haftowane bluzki, hamaki, maski, szaliki, kopie naczyń z czasów prekolumbijskich, jedwabne chusty. W celach zakupowych najlepiej odwiedzić lokalny targ.

• Meksyk nie jest najbezpieczniejszym miejscem na Ziemi. Kradzieże i rozboje zdarzają się tu często. Dlatego nie należy zostawiać bagażu bez opieki, nocą łapać taksówek na ulicach (lepiej zamawiać je telefonicznie), nosić kosztowności, samotnie zwiedzać i zapuszczać się w mało uczęszczane miejsca.

LOKALNY TRANSPORT

W Meksyku jest ponad 20 dużych portów lotniczych, które obsługują loty krajowe. Dystans między stolicą

a Acapulco samolotem pokonamy w 35 min, a autobusem w 3,30 godz., ale już do

Cancún 2,20 versus 30 godz. autobusem. Aeromexico, Aeromar i VivaAerobus to ważniejsi przewoźnicy. Ale jest też mnóstwo lokalnych linii lotniczych. Taniej jest, gdy rezerwujemy bilety z co najmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem. Sieć połączeń autobusowych jest w Meksyku gęsta, a one same komfortowe i klimatyzowane. Wybrani przewoźnicy; www.abc.com.mx, www.mayadeoro.com.mx, www.etn.com.mx.

JEDZENIE

Podstawą meksykańskiej kuchni są: fasola, kukurydza i oczywiście chili, za sprawą której potrawy nabierają charakterystycznej pikantności. Jeżeli ktoś nie przepada za ostrymi smakami, to w Meksyku czekają go kulinarne tortury. Na szczęście kuchnia tego kraju jest chyba jedną z najbardziej różnorodnych na świecie i jest w czym wybierać. Wśród warzyw prym wiodą oczywiście awokado, pomidory, cebula, dynie. My potrafimy niemal wszystko zrobić z mąki zbożowej, natomiast Meksykanie to samo umieją przyrządzić z kukurydzy. Nazywali siebie nawet dziećmi kukurydzy. Popularniejsze w tym kraju danie to pozole – sycąca zawiesista zupa z kukurydzy, w której pływają kawałki wieprzowiny lub kurczaka. Stan Puebla słynie z mole poblano. Wymyśliła je podobno zakonnica, która chciała zabłysnąć przed arcybiskupem odwiedzającym zakon Santa Rosa w Puebla. To sos, którego podstawą jest czekolada doprawiona oczywiście chili i innymi ziołami. Polewa się nim kurczaka. Meksykańskie śniadanie może nas zaskoczyć, składają się bowiem na nie np. flaczki zwane tutaj menudo. A oprócz tego znane nam quesadille, czyli placki z kukurydzy nadziewane serem.

CZY WIESZ, ŻE...

• Meksyk leży w jednym z najbardziej sejsmicznych miejsc na Ziemi. Zwane jest ono pierścieniem ognia. Na terenie tego kraju zlokalizowano 450 wulkanów, z których znaczna część pozostaje aktywna. Popocatépetl to zdecydowanie najgroźniejszy z meksykańskich wulkanów, a od stolicy dzieli go zaledwie 70 kilometrów. Paricutin, który ma 3170 metrów, jest z kolei najmłodszy. Pewnego dnia 1943 roku na polu kukurydzy powstało wybrzuszenie. Kolejnego miało ono już 6 metrów wysokości. Wkrótce potem nastąpiła erupcja. Popioły wystrzeliły na wysokość 100 metrów, potem z wnętrza zaczęła wylewać się lawa. Aktywność wulkanu trwała 9 lat i w tym czasie Paricutin zniszczył wszystko w promieniu kilkudziesięciu kilometrów.

• Murale to monumentalne, wielkoformatowe malowidła ozdabiające ściany budynków publicznych. Większość z nich można dziś oglądać w stolicy Meksyku. Pierwsze murale powstały po 1921 roku i przedstawiały sceny z historii tego kraju, miały być pełne pasji i zaangażowane politycznie. Jednym z najbardziej uznanych twórców murali był Diego Rivera, mąż Fridy Kahlo, malarki tworzącej pełne bólu autoportrety. W filmie biograficznym „Frida” w jej rolę wcieliła się Salma Hayek, najbardziej znana meksykańska aktorka.

• W meksykańskim kalendarzu znajduje się ponad 5 tysięcy fiest. Odbywają się one dosłownie wszędzie. Wspólne elementy to muzyka, taniec, jedzenie i parady. Często towarzyszą im procesje i pokazy sztucznych ogni. Przy okazji organizowane są targi, walki byków, loterie.

• Meksykanie wierzą w allusie, złośliwe krasnoludki. Mały ludek żyje podobno tam, gdzie znajdują się miejsca archeologiczne, i jest dla nas niewidoczny. Jeżeli jednak allusiów nie przekupimy jakimiś podarunkami, mogą nieźle napsocić. Żeby allusie oszukać, trzeba zakładać ubranie tyłem do przodu.

• Według statystyk podanych przez meksykański rząd ponad 47,5 tysiąca osób w latach 2006–2011 zostało zamordowanych w porachunkach gangów trudniących się narkobiznesem. A w samym roku 2011 ta liczba sięgnęła 12,9 tysiąca. Większość z nich to przypadkowe, niewinne ofiary.

• W wodach Zatoki Kalifornijskiej można spotkać płetwala błękitnego, największe zwierzę żyjące kiedykolwiek na ziemi. (Długość 33 metry, waga do 200 ton). Większe nawet od dinozaurów. Migruje on tu na gody z Morza Beringa. Dawniej gatunek był zagrożony wyginięciem, jednak dziś populacja się odradza.

• Flamingi zwykle kojarzą się nam z Afryką, jednak w Meksyku też żyją liczące tysiące osobników stada. Można je obserwować na Rio Lagartos, na północy Jukatanu, ale też nad laguną Celestun, w pobliżu miasta Merida.

• Indianie Tarahumara słyną jako doskonali biegacze długodystansowi. Żyją w górskim stanie Chihuahua, ukryli się tam przed Hiszpanami. Ich liczbę ocenia się na 50 tysięcy. Mówi się, że potrafią przebiec nawet 180 kilometrów bez odpoczynku. Trenują od najmłodszych lat. Ludzie o lekkich stopach urządzają zawody, których uczestnicy biegną dzień i noc, a podczas biegu kopią wykonaną z drewna piłkę.

• Papryczki chili je się, żeby pozbawić się pasożytów. Również tasiemca – przynajmniej tak twierdzą Meksykanie. Papryka w tym kraju zastępuje pieprz. Rośnie jej tu ponad 100 odmian. Mieszkańcy tej części świata znają ją i uprawiają od ponad 7 tysięcy lat. Za najostrzejszą paprykę uchodzi chile habanero – jest podstawą sosu ixni-pec. Jeżeli już odważymy się jej spróbować, jedynym lekarstwem mogącym nam ulżyć i ugasić nasze pragnienie będzie nie woda, tylko chleb. Podobno pomaga także piwo.

• Miliony motyli monarchów migrują co roku z Kanady na zimowiska w Meksyku i Kalifornii. Pokonują ponad 3 tysiące kilometrów, a zajmuje im to około 2 miesięcy

• Stolica Meksyku zapada się około 10 centymetrów rocznie. Powód? Miasto zostało zbudowane na osuszonym jeziorze, a ponieważ nieustannie się powiększa, nie tylko staje się coraz cięższe, ale też jego mieszkańcy zużywają coraz więcej wody pochodzącej z podziemnych zasobów. A ponieważ opady nie są w stanie uzupełnić ubytków, grunt powoli osiada.

• W Meksyku rośnie najstarsze drzewo świata. Można je podziwiać w Santa Maria del Tule, mieście w stanie Oaxaca. Nazywane jest cyprysem Montezumy (Taxodium mucronatum) i ma ponad 1,6 tysiąca lat. Imponuje nie tylko wiekiem, ale też rozmiarami. Ma ponad 30 metrów w obwodzie i niemal 10 średnicy. Naukowcy podejrzewali, że nie jest to jedno drzewo, a kilka zrośniętych razem, ale badania DNA wykluczyły tę wersję. Niestety gigant zaczął obumierać. Jednak nie z powodu wieku, tylko zanieczyszczenia środowiska.

• Tequilę destyluje się w Meksyku od XVI wieku, przestrzegając przy tym obecnie bardzo rygorystycznych norm i zasad. Otóż 51 procent każdej tequili musi być zrobione z kaktusów – niebieskich agaw, które rosną w regionie wokół miasta Tequila, w stanie Jalisco. Znak tequili jest oczywiście zastrzeżony.

•Najbardziej popularnym napojem w Meksyku jest Coca-Cola. Mieszkańcy tego kraju wypijają jej najwięcej na świecie. Na każdego mieszkańca wypadaja 2 małe butelki coca coli dziennie.

•Popularna na całym świecie sałata Caesar została wymyślona przez włoskiego imigranta, który ze Stanów przeniósł biznes do Meksyku, żeby uniknąć prohibicji, która na ich terenie obowiązywała.

MEKSYK
Stolica Meksyku położona jest na wysokości ponad 2 tys. m i jest najbardziej zaludnionym miejscem świata. Stare miasto wznosi się dosłownie na ruinach dawnej stolicy państwa Azteków, Tenochtitlan. Tu, gdzie dziś znajduje się główny plac, niegdyś stały wspaniałe piramidy, na których kapłani składali bogom krwawe ofiary. W miejscu obecnego Palacio Nacional był pałac Montezumy, ostatniego azteckiego władcy zabitego przez żołnierzy Hernána Cortésa. Żeby przyswoić dawkę meksykańskiej historii, warto odwiedzić Museo Nacional de Antropología, jedno z najwspanialszych muzeów świata – z olbrzymią kolekcją eksponatów ze wszystkich epok. Obowiązkowa lekcja historii Meksyku podana w bardzo dopracowanej formie.

GUADALUPE
Bazylikę Matki Boskiej z Guadalupe, patronki Meksyku, co roku odwiedza ponad 6 mln pielgrzymów. Znajduje się ona na terenie miasta Meksyk. Wzniesiono ją w miejscu, gdzie objawiła się ona nowo ochrzczonemu Indianinowi – rolnikowi Juanowi Diego. Cud wydarzył się wkrótce po hiszpańskim podboju. Matka Boska powiedziała Diego, że chce, aby w miejscu objawienia zbudowano dla niej świątynię. I tak się stało. Obok malutkiej XVIII-wiecznej kapliczki wzniesiono w 1976 r. nową, która może pomieścić naraz 10 tys. wiernych. Non stop odprawiane są tu nabożeństwa.

SAN JUAN CHAMULA
Mieszkańcy tego 50-tysięcznego miasteczka w stanie Chiapas to przede wszystkim Indianie Tzotzil, potomkowie Majów. Po podboju hiszpańskim przeszli oni na katolicyzm, jednak po tym, jak ich domy zniszczyło trzęsienie ziemi, stwierdzili, że skoro Bóg ich nie uchronił, to oni stworzą własną wiarę. Jest ona kombinacją wierzeń prekolumbijskich i katolickich obrzędów. Centralnym punktem jest świątynia. Jej nawy dekorują obrazy świętych. Ci, którzy nie są w stanie sami obronić się przed urokami, mają lusterka. Podłogę świątyni pokrywają świeże gałęzie, wszędzie palą się świeczki, wierni modlą się i piją coca-colę, najpopularniejszy napój w Meksyku. Kościół można zwiedzać po wykupieniu biletu w lokalnym biurze turystycznym, robienie zdjęć zabronione.

LAKANDONI
Indianie Lakandoni uważają się za arystokrację Majów. Żyją w puszczy stanu Chiapas. Do dziś niektórzy członkowie plemienia chodzą w długich białych szatach i noszą długie włosy. Ale większość z nich nie prowadzi już tradycyjnego życia. Zajmują się turystyką. Są przewodnikami po puszczy, która nie ma dla nich żadnych tajemnic.

COZUMEL
To niewielka wyspa na Morzu Karaibskim, położona naprzeciwko Playa del Carmen, miasteczka na Jukatanie, skąd na Cozumel odpływają promy. Jest jednym z najlepszych miejsc do nurkowania na świecie. Błękitne wody oblewające wyspę skrywają największą rafę koralową obu Ameryk, gdzie żyje nieprawdopodobna liczba stworzeń. Są tu żółwie morskie i 250 gatunków tropikalnych ryb. A do tego białe jak śnieg plaże. Nie chce się stamtąd wracać do domu.

TEOTIHUACÁN
Aztekowie wierzyli, że właśnie tu narodziły się księżyc i słońce. Cywilizacja, która stworzyła to miasto, oddalone o 50 km od stolicy Meksyku, pojawiła się około I w p.n.e. i zniknęła w VIII. Aztekowie ujrzeli Teotihuacán, kiedy już dawno zostało opuszczone. Zrobiło na nich tak ogromne wrażenie, że nazwali je miejscem, gdzie ludzie stają się bogami. W czasach największej świetności zamieszkiwało je 200 tys. osób. Wznosiły się tu piramidy, wspaniałe pałace, świątynie, które nawet zrujnowane robią dziś olbrzymie wrażenie. Mająca 65 m wysokości piramida słońca to trzecia co do wielkości, po dwóch egipskich, piramida na świecie.

GÓRY SIERRA MADRE
Najbardziej godne polecenia są wąwozy Sierra Madre Zachodniej i uchodzący za prawdziwy cud natury Miedziany Kanion. Oprócz niego znajduje się tu największy wodospad Meksyku, Cascada de Basaseachi, który ma 300 m. Niezrównane widoki można podziwiać z okien Ferrocarril Chihuahua al Pacifico, najpiękniejszej linii kolejowej świata, która biegnie przez ponad 670 km. Przejazd zajmuje 16 godzin.

Zapraszamy do zakupu pełnej wersji książki